Ji bo berhevokên folklorê em li ser çi tiştan baldar bin?

Berhevkirina folklorê karekî hesas e ku pêdivî bi baldarî û rêbazekê heye ji bo ku çand, kevneşopî û nirxên gelêrî bi awayekî rast û etîk werin parastin. 

1. Rêzgirtina Çand û Civakê:

   • Ji civaka ku hûn folklorê jê berhev dikin rêz bigirin. Pêşî destûrê ji kes an civakê bistînin, ji ber ku hin çîrok, stran an kevneşopî dibe ku pîroz bin an xwedî wateyeke taybet bin.

   • Ji stereotîp û pêşdaraziyan dûr bikevin, û folklorê bi awayekî objektîf tomar bikin.

2. Çavkaniyên Rast:

   • Ji kesên ku xwedî zanîna kûr a folklorê ne (mîna kal û pîr, çîrokbêj, hunermendên gelêrî) agahiyan berhev bikin. Piştrast bin ku çavkanî têra xwe zanyar in.

   • Nav, cih, dîrok û çarçoveya çandî ya çavkaniyê tomar bikin ji bo ku agahî bi kontekstê bêne parastin.

3. Tomarkirina Rast:

   • Agahiyan bi awayekî zelal û bê guherandin tomar bikin. Ger dibe, amûrên tomarkirinê (mîna dengsaz an vîdyo) bikar bînin da ku orîjînalîte bê parastin.

   • Ger hûn bi zimanekî devkî berhev dikin, devok û taybetmendiyên zimanî bi baldarî binivîsin.

4. Kontekst û Wate:

   • Tenê çîrok, stran an gotinên xwe neberhev bikin; hewl bidin ku konteksta çandî, dîrokî û civakî ya wan jî fêm bikin. Mînak, stranek di kîjan demê de tê gotin? Ji bo çi armancê ye?

   • Pirsên wekî “Ev kevneşopî çima girîng e?” an “Ev çîrok çi wateyê dide civakê?” bipirsin.

5. Rêbazên Etîk:

   • Agahiyan bi awayekî vekirî û bi erêkirina çavkaniyan berhev bikin. Ji kesan re bêje ku hûn ê agahiyan çawa bikar bînin (mînak, weşandin, arşîvkirin).

   • Ji bo parastina nepenîtiyê, ger hewce be, navên kesan nepenî bihêlin.

6. Zanistî û Organîzekirin:

   • Berhevkirinê bi rêkûpêk arşîv bikin. Her tomarê etîket bikin (dîrok, cih, çavkanî, mijar) da ku paşê hêsan were dîtin.

   • Ji bo her mijarê kategoriyan çêbikin (mînak, çîrok, stran, gotinên pêşiyan, adetên zewacê) ji bo ku daneyên we bi rêxistin bin.

7. Parastina Orîjînalîteyê:

   • Ji guherandin an zêdekirina tiştên xwe yên şexsî li folklorê dûr bikevin. Folklor divê bi şêwaza xwe ya resen bê parastin.

   • Ger hûn wergerê dikin, piştrast bin ku wate û ruhê orîjînal winda nabe.

8. Têkiliya bi Civakê re:

   • Bi civakê re di têkiliyê de bin û encamên xebata xwe bi wan re parve bikin. Ev yek nîşan dide ku hûn qîmetê didin mîrasa wan.

   • Herwiha, hûn dikarin ji civakê piştgirî û agahiyên zêde bistînin.

9. Zanîna Dîrokî û Erdnigariyê:

   • Fêm bikin ka folklor çawa bi dîrok, erdnîgarî û jiyana civakê ve girêdayî ye. Mînak, dibe ku çîrokek li herêmekê guhertoyeke cuda hebe.

   • Li ser guhertoyên cuda yên heman folklorê lêkolîn bikin.

10. Domdarî û Weşandin:

    • Berhevoka xwe bi awayekî ku ji nifşên pêşerojê re bimîne parve bikin, mînak bi weşandina pirtûkan, arşîvên dîjîtal an bernameyên çandî.

    • Piştrast bin ku weşandin bi rêzgirtina çavkaniyan û çandê tê kirin.

Pêşniyar:

• Berî destpêkirinê, li ser folklorê lêkolînekê bikin û bi pisporên folklorê re têkilî daynin ji bo rêberiyê.

• Bi sebir bin, ji ber ku berhevkirina folklorê dem dixwaze û divê bi baldarî bê kirin.

Emerê Şêxo