ÇandName Li pey şopa bav û kalan…
Xelasbûna ji feqîriyê û gihîştina dewlemendiyê rêwîtiyek e ku gelek alî û pêngavên wê hene. Ev yek ne karekî hêsan e û ji her kesî re ne bi heman awayî ye, lê belê hin prensîbên bingehîn hene ku dikarin rê nîşanî mirov bidin.
Destpêka vê yekê bi guherîna zihniyetê dest pê dike. Gelek caran feqîrî ne tenê rewşek aborî ye, lê belê ew şêwaza fikirînêye jî. Mirovên ku ji feqîriyê difilitin, bi gelemperî nêrîneke erênî didin pêşerojê û bawer dikin ku guhertinên erênî dikarin çêbibin. Ev nayê wê wateyê ku ew ji pirsgirêkên xwe direvin, belkî ew rastiya xwe dipejirînin lê dizanin ku ew ne qedera wan e.
Piştre, mirov hewceyî fêrbûn û perwerdehiyê ye. Ev perwerdehî dikare di dibistanên fermî de be, yan jî fêrbûna pîşeyekê, yan jî bi rêya xwe-perwerdehiyê be. Di serdemê îroyîn de, zanyarî hêza herî mezin e û mirovên ku ji feqîriyê difilitin, bi gelemperî tim dixwazin tiştên nû hîn bibin. Perwerdehî rê li ber mirov vedike û derfetên nû diafirîne.
Wekî din, girîng e ku mirov berhemên xwe, çi pîşeyî, çi hunerî, yan jî bazirganî, diyar bike û xurt bike. Her mirovekî qabiliyetên wî yên taybet hene û dema ku ew van qabiliyetan nas dike û wan xurt dike, dikare li pêş bikeve. Dewlemendî ji ber keda mirov a taybet tê afrandin.
Plansazî û rêvebiriya darayî/pereyî jî girîng e. Mirovên ku ji feqîriyê difilitin û dewlemend dibin, bi gelemperî dizanin ku pere bi çi awayî tên mesrefkirin û veberhênankirin. Ew pereyan komdikin û bi zanebûn mesref dikin. Ew debara xwe diyar dikin û li gorî wê tiştan dikin. Ew ji deynên zêde dûr disekinin û tenê ji bo tiştên ku wê dahatê bînin deyn dikin.
Têkilî û torên civakî jî roleke girîng dilîzin. Mirovên ku têkiliyên baş ava dikin û diparêzin, bi gelemperî zêdetir agahdar dibin û derfetên wan zêdetir çêdibin. Têkiliyên erênî yên ku bi mirovên din re çêdikin, dihêle ku mirov alîkariyê bistîne û bike, û vê yekê gelek caran li ber xelaskirina ji feqîrîyê rê vedike.
Berxwedana li hemberî asteng û pirsgirêkan jî girîng e. Rêwîtiya ber bi dewlemendiyê ve pirr caran bi asteng û têkçûnan tije ye. Mirovên ku ji feqîrîyê xelas dibin, ew in yên ku tevî van tiştan, dîsa jî berdewam dikin û ji têkçûnan ders digirin û wan dikin tecrube. Ew dilê xwe bi hêviyê ve girê didin û dizanin ku guhertinên mezin bi pêngavên biçûk dest pê dikin.
Di encamê de, ji bîr nekin ku dewlemendî ne tenê bi peran ve têkildar e. Dewlemendiya rastîn di jiyana mirov de, ji têkiliyên mirov, ji tendirustiya mirov, ji kêfxweşiya mirov û ji hestên mirov ên ku ew ji jiyana xwe re dike, derdikeve. Gelek mirov hene ku bi sedema ku ew di nav dewlemendiya darayî de ne, lê belê di nav feqîriya manewî de dijîn. Ji ber vê yekê, divê mirov hewl bide ku di her aliyê jiyana xwe de dewlemend bibe û jiyaneke bi wate û armanc bijî.
Ev rêwîtî dibe ku rêwîtiyek dirêj û zehmet be, lê encama wê ya erênî, dihêle ku ew bi hêja be.
Çandname
