Edebiyata Kurdî a zarokan

Edebiyata kurdî ya zarokan di dîroka xwe de gelek astengî û zehmetî dîtine. Li gorî dîrokê, edebiyata zarokan di nav edebiyata kurdî de dereng dest pê kiriye. Sedema vê yekê ew e ku zimanê kurdî di gelek welatan de qedexe bûye û imkanên weşanê kêm bûne. Lê digel van hemû astengiyan, di salên dawî de edebiyata zarokan a kurdî pêşketineke berbiçav nîşan daye.

Di destpêkê de, edebiyata zarokan a kurdî bi xebatên folklor û çîrokên devkî dest pê kiriye. Dayik û kalikan çîrok ji zarokan re gotine û ev çîrok ji nifşekî derbasî nifşê din bûne. Piştî ku kurdî bû zimanê nivîsê, nivîskarên kurd dest bi nivîsandina berhemên zarokan kirin. Di salên 1960î û 1970yî de, li Iraqê yekem pirtûkên zarokan ên kurdî hatin weşandin.

Di nav edebiyata kurdî ya zarokan de cureyên cuda hene. Çîrok, helbest, roman, fablên zarokan û wergerên ji zimanên din tên kirin. Bi taybetî di van salên dawî de werger roleke girîng dilîze, ji ber ku gelek berhemên zarokan ên navdar ji zimanên din tên wergerandin bo kurdî.

Di warê naveroka van berheman de, mijarên cur bi cur tên dîtin. Çîrokên gel ên kevn, serpêhatiyên rojane yên zarokan, çîrokên xeyalî, çîrokên derheqê xweza û heywanan de, û çîrokên şîretamêz cih digirin. Her wiha mijarên wek dostanî, malbat, dibistan û jiyana civakî jî di van berheman de tên dîtin.

Di salên dawî de, bi pêşketina teknolojiyê re, berhemên dîjîtal ên ji bo zarokan jî derketine holê. Gelek malper û bernameyên perwerdehiyê yên bi kurdî hatine amadekirin. Her wiha pirtûkên bi deng û wêne jî tên amadekirin ku ev yek bala zarokan zêdetir dikişîne.

Di warê weşangeriyê de jî gelek pêşketin çêbûne. Weşanxaneyên ku bi taybet li ser edebiyata zarokan dixebitin hatine avakirin û berhemên bi kalîte tên amadekirin. Ev weşanxane hem ji aliyê naverokê ve hem jî ji aliyê şiklî ve girîngiyê didin berhemên zarokan.

Lê digel van pêşketinan, hîn jî kêmasiyên vî warî hene. Hejmara pirtûkên zarokan ên kurdî li gorî hewcedariyê kêm e. Her wiha pirsgirêka belavkirina van berheman jî heye. Gelek caran ev berhem nagihîjin hemû zarokên kurd. Ji ber vê yekê, divê hem nivîskar û weşanxane, hem jî saziyên perwerdehiyê û yên din di vî warî de bêtir bixebitin.

Di pêşerojê de, bi taybetî bi pêşketina teknolojiyê û zêdebûna imkanan re, tê payîn ku edebiyata zarokan a kurdî dê bêhtir pêş bikeve. Ev yek dê hem ji bo pêşketina zimanê kurdî, hem jî ji bo perwerdehiya zarokan gelekî girîng be.

Di edebiyata kurdî ya zarokan de gelek berhemên hêja hene. Ji bo mînak:

“Kêzika Kesk” a Dilawer Zeraq yek ji wan pirtûkên serketî ye ku behsa kêzikeke biçûk dike û gelek zarok jê hez dikin.

“Masiyê Reş” a Helîm Yûsiv çîrokeke balkêş e ku behsa masiyekî reş dike ku dixwaze bibê spî.

“Şevên Bê Xew” a Mehmet Emîn Bozarslan, ku di nav xwe de gelek çîrokên zarokan dihewîne, berhemeke girîng e.

“Beyar” a Berken Bereh berhemeke ku bala zarokan dikşîne û ji hêla wan ve tê hezkirin.

Cegerxwîn di warê helbestên zarokan de xwedî xebatên girîng e û gelek helbestên wî yên ji bo zarokan hene.

Her wiha wergerên pirtûkên navdar ên cîhanê jî hene. Wek mînak, “Şazade Piçûk” (Le Petit Prince) ya Antoine de Saint-Exupéry hatiye wergerandin bo kurdî.

Ji bilî van, di kovarên zarokan de jî gelek çîrok û helbest tên weşandin. Kovarên wek “Hêlîn” û “Kepir” di vî warî de xebatên hêja dikin.

Çandname

 

About Çand Name

Edîtorê malperê - 1 (Nivîsa bar dike, sererast dike û diweşîne)

Check Also

Edebiyata Goranî Ya Klasîk

Edebiyata Kurdiya Goranî ya nivîskî ya klasîk li herêma Hewramanê û bi taybetî jî li …

Bersivekê Binivîsêne

Epeyama we nayê weşandin. Required fields are marked *