Ku Pandemî Biqede jî Fikar/Xem Bimînê

Daxuyaniyên dijberî karbidest û pisporan ên li ser coronavirusê, tevgera wan di civakê de fikar zêde kiriye. Di rojên pandemiyê de, hejmara kesên ku li deriyê psîkolog û psîkiyatrîstên bi nexweşiya fikar û tirsa mirinê xistin 2-3 qat zêde bûn. Rojek em ê ji vîrusê xilas bibin, lê dê fikara wî bidome. Giyanîya dilteng bi gelemperî  ên ku umrî xwe di navbera 25-50 salî de ne.

Cîhan li bendê ye ku rojekê pêşda ew ê ji pandemiyê bifilitin, lê tenduristiya derûnî ya civak û kesan her roja ku diçe xirab dibe. Nexweşiya fikar û tirsa mirinê li kesên ku bi fikar in ku vîrus zirarê bide laşên wan tê dîtin. Di dema pandemiyê de, hejmara nexweşên ku ji bo fikar û tirsa mirinê serî li psîkiyatrîst û psîkologan dan, ji sedî 200-300 zêde bû.

Yên ku diltengiyê giyanîya wan heye umrê xwe di navbera 25-50 salî de ne, ku bi piranî di nav jiyanê de ne. Zexta mirovên ku bêtir li ser debara jiyana xwe ne  û  “Heke ez nikarim li zarokên xwe miqate bim, heke nikarim debara xwe bikim” wekî nexweşiya fikarê û tirsa mirinê xuya dike.

“Vîrus diqede, lê fikar dimîne”

Tevger û vegotinên dijber ên desthilatdaran di zêdekirina fikara di civakê de bi bandor in. Veguhestina daneyên tendurist ji bo tenduristiya derûnî ya civak û kesan pir girîng e. Mirov ji ber ku pispor li ser mijarên wekî parza û vîrusên mutated ramanên cûda tînin ziman şaş dibin. Di berdewamiya vê zêdebûna fikarê de para serokên cîhanê ji bilî Merkel jî heye. Rêber nikaribûn agahdariyek rast, saxlem û zelal ji civakên xwe re peyda bikin. Ev hemî fikarê xurt dike. Dibe ku Covid rojek biqede, lê dê fikara wî bidome. Xemgîniya rabûnê carinan ji nexweşiyên laşî yên bi vîrusê re têkildar in dijwartir e. Mirov hene ku hîn jî ji ber fikara ji ber erdheja 1999’an têne dermankirin.

“Pêşîyê bi xwe bawer be”

Tevî hemî neyîniyên hatine jiyîn, mirov dikare fikara xwe kêm bike û wê di binê kontrolê de bihêle. Ji bo ku meriv hemberî fikaran serkef e, divê pêşî ewle be. Çalakiyên wekî çalakiyên hunerî, werzîş, hobî di kêmkirina fikaran de bi feyde ne. Gelek kes ji bo ku debara xwe bikin têdikoşin… Ji ber vê yekê divê ew, heya ku mimkun be guh bidin pêşniyaran. Xwarinên baş, xewa rêkûpêk, û danûstendina malbatê ji bo rûbirûbûna fikaran girîng in. Divê mirov hewl bide ku xwe kêfxweş bike.

Heta kulîlkekê di galdankekê de mezin bikî jî dibe alîkar li hemberî fikaran serkeftî bibî.

Awayên ku meriv bi fikarê re mijûl bibe:

1-) Ji xwe bawer be, bi fikara xwe hêsantir mijûl bibe.

2-) Çalakiya xweya laşî zêde bikin. Spor bikin, ji fikarê xilas bibin.

3-) Tevlî çalakiyên hunerî bibin, ji xwe re hobiyekê bibînin.

4-) Fikarên xwe bi endamên malbata xwe re parve bikin.

5-) Bala xwe bidin xewa baş û bi kalîte û xwarinek rêkûpêk.

6-) Bi hezkirî û hevalên xwe re bipeyivin, heya ku mimkun be îmkanên teknolojiyê bikar bînin.

7-) Ger hûn nekarin fikarên xwe kontrol bikin her çend we van hemî kiribe jî; dudilî nebin ku serî li psîkolog an psîkiyatrîst bidin

Prof. Dr. Mansur Beyazyurek – Psîkîyatrîst

Werger: Çandname

Çavkanî: saglikveyasamdergisi.com