Tag Archives: zazaca

Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), 2008 yılını “Beynelmilel Lisanlar Senesi” ilan etti ve “Tehlikedeki Diller Atlası” yayımladı. Bu atlasa göre, Kirmanckî-Zazakî dili kaybolma tehlikesi yaşayan diller arasında görülüyor. UNESCO’nun kaybolan diller sınıflandırmasına göre, kaybolma tehlikesini en az hisseden diller “güvende değil” olarak nitelendiriliyor. Bir dilin bu kategoride yer alması bazı alanlarda kısıtlanması …

1. Dil. Kürtçe Hint-Avrupa dil ailesinin İranî diller kolunun kuzeybatı grubuna girer. İranî dillerin genelde üç aşaması olduğu kabul edilir. Son aşama İslâmî dönemle başlamış olup orta aşama milâttan önce III. yüzyıla, kadîm aşama ise milâttan önce 2000 yıllarına kadar gider. Orta dönem İran dillerine ait belgeler kadîm döneme göre daha çoktur. Bu dillerin en önemlileri …

Tarihsel olarak “Kırd, Kırmanc, Dunbul, Dımıli ve Zaza” olarak anılagelen toplulukla ilgili aşağıdaki kaynaklara bakmak ve Mela Ahmedê Xasî, Kürdizade Ahmed Ramiz, Honigli Halife Selim, Mela Selim Dimilî, Nureddin Zaza ve Şeyh Said ailesi gibi belli başlı önde gelen kimselerin tanımlamalarını okumak yeterlidir. 1- Firuzabadi, Kamus-ul Muhit: “Dunbul qunful gibidir… Kürdler’den bir kabiledir. İbrahim b. …

Zazakî-Kirdkî müziğinin usta isimlerinden Mikail Alsan ve Cemîl Qoçgîrî’nin yeni albümü “Rû bi Rû” (Yüzyüze) albümü Kalan Müzik etiketiyle sevenleriyle buluşuyor. Mikaîl Aslan ve Cemîl Qoçgîrî´nin 20 yıllık müzik kariyerlerine adadıkları “Rû bi Rû” (Yüz yüze) albümü Zazakî-Kirdkî, Kurmancî, Ermenice ve Türkçe şarkılar ile iki enstrümantal eserden oluşuyor. Birlikte yirmi yıldır ortak çalışmalara imza atan …

Kürt dili, dünyanın en zengin lehçelerine sahiptir. Zazakî-Kirdkî de bu zengin dilin arkaik lehçesi durumundadır. Tarih öncesi zamanlardan süzülüp gelen, kültürel altyapısı oldukça zengin bir temel üzerine oturmuş Zazakî-Kirdkî, bugün bir var olma, yok olma sürecini yaşıyor. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO Zazakiyî, 2009’da “Son derece kırılgan ve kaybolma tehlikesi altında olan …

Diyarbakır bölgesi aşiretleri üzerine tarihi bir araştırma yapan ve bu araştırmalarını Hizoli aşireti üzerinde yoğunlaştırarak kitaplaştırma aşamasına gelen araştırmacı Suphi İzol, aşiretler tarihi açısından önemli bir çalışmaya imza attı. “Ben kimim”  sorusuyla tarihe merak salan Suphi İzol, aşiret tarihi araştırmasında ilk olarak kendi aşireti olan Hizoli aşiretini kitaplaştırıyor. İzol’un araştırmalarda elde ettiği sonuçlara göre, Kürtçenin …

3 ayda bir tamamen Kürtçe çıkan ve bu yıl 30. yılını yaşayan Nûbihar dergisinin 161. sayısı da çıktı. Derginin editörü Süleyman Çevik sunuş yazısında kısaca dergi satışının düşmesinden ve Kürt yayıncılığının zorluklarından bahsetmiş. Rohat Alakom yazısında babası Gulî Cewar Axa ile beraber Rus Ordusunda general olan Elî Eşref Beg’in birkaç fotoğrafı üzerine geniş bir analiz …

Said-i Nursi Kürt kimliğini “iyi niyetli ihmal” kategorisinde taşımamış ve Osmanlıdan cumhuriyete farklı iktidarların baskısı altında, milleti adına sefirlik görevi üstlenmiştir. Ancak Nursi’nin çok bilinen biyografileri, onun bu yönünü hak ettiği biçimde ortaya koymamıştır. Bu durum kimi zaman başkalarının O’nu gizlemesi, kimi zaman da O’nun kendini siyaseten gizlemesinden kaynaklanmıştır. Her iki sebeple de Nursi’nin Kürtlüğü …

Yusuf Ziyaüddin Paşa’nın “El-Hediyyetü’l-Muhammediyye fi’l-lugati’l-Kürdiyye”sinin Eleştirisi 20. yüzyılın başlarına kadar Kürdçe lûgat alanında yapılmış çalışmalar; “Batılılar” tarafında yapılmış olanlar ve Kürdlerin içinde olduğu “Şarklılar” tarafında yapılan çalışmalar olmak üzere iki kısma ayrılabilir. Yabancılar tarafından yapılmış Kürdçe lûgat, kelime derlemeleri veya diğer dillerle karşılaştırmalı Kürdçe lûgat çalışmaları 1800’lerin başlarına kadar uzamaktadır. Bu tür çalışmaların önemli bir …

“Şark” ve Kürd âlimleri, münevverleri, dilbilimcileri  tarafından Kürd dili üzerine yapılmış çalışmalar Geçen haftaki yazımızda Batılı araştırmacıların 1900’lerin başlarına kadar Kürd diline dair çalışmalarından bahsetmiştik. Batılı araştırmacıların haricinde bir de Kürd ve Şark alimleri, münevverleri, edip ve dilbilimcilerinin Kürdçeye dair yaptığı çalışmalar vardır. Bu çalışmaların başında Elîyê Termaxî’nin 1591-1592’de yayımlanan dilbilgisi kuralları gelir. Kürdçe olarak …