Yusuf Ziyaüddin Paşa’nın “El-Hediyyetü’l-Muhammediyye fi’l-lugati’l-Kürdiyye”sinin Eleştirisi 20. yüzyılın başlarına kadar Kürdçe lûgat alanında yapılmış çalışmalar; “Batılılar” tarafında yapılmış olanlar ve Kürdlerin içinde olduğu “Şarklılar” tarafında yapılan çalışmalar olmak üzere iki kısma ayrılabilir. Yabancılar tarafından yapılmış Kürdçe lûgat, kelime derlemeleri veya diğer dillerle karşılaştırmalı Kürdçe lûgat çalışmaları 1800’lerin başlarına kadar uzamaktadır. Bu tür çalışmaların önemli bir …
Read More »20. Yüzyılın İlk Çeyreğinde Kürd Dili Üzerine Çalışmalar-3
“Şark” ve Kürd âlimleri, münevverleri, dilbilimcileri tarafından Kürd dili üzerine yapılmış çalışmalar Geçen haftaki yazımızda Batılı araştırmacıların 1900’lerin başlarına kadar Kürd diline dair çalışmalarından bahsetmiştik. Batılı araştırmacıların haricinde bir de Kürd ve Şark alimleri, münevverleri, edip ve dilbilimcilerinin Kürdçeye dair yaptığı çalışmalar vardır. Bu çalışmaların başında Elîyê Termaxî’nin 1591-1592’de yayımlanan dilbilgisi kuralları gelir. Kürdçe olarak …
Read More »20. Yüzyılın İlk Çeyreğinde Kürd Dili Üzerine Çalışmalar-2
20. yy. başlarına kadar Batılı araştırmacılar tarafından Kürd dili üzerine yapılmış çalışmalar 20 yy. başlarına kadar Kürd dili üzerine yapılmış çalışmaların önemli bir kısmı genelde Batılı araştırmacılar tarafından yapılmıştır. Diğer bir kısmı da dönemin Kürd münevverleri ve alimlerini de içine alan “Şark”lı âlimler tarafından yapılmış çalışmalar ve üretilmiş eserlerdir. 18. yüzyılın sonları ve 19. yüzyıllarda …
Read More »20. yüzyılın ilk çeyreğinde Kürd dili üzerine çalışmalar – 1
Temel insan hakkı olarak siyasallaştırılan dil ve Kürdçe Değerli okurlar bir başlangıç mahiyetinde okumakta olduğunuz bu yazıyla birlikte, bundan sonra Rûdaw.net sitesinde her hafta yeni bir yazıyla Kürd dili, kültürü, basın-yayın tarihi ve Kürd şahsiyetlerinin portrelerini vb. konuların işlendiği farklı içerikli yazılarla sizinle hasbıhal edeceğiz. Rûdaw kurumu adına beni arayan editör arkadaş, rudaw.net için Türkçe …
Read More »1534’DE BİTLİS HÂKİMİ OLAN EMİR ŞEREF’İN BAŞININ KESİLMESİ VE SEPETTEKİ KESİK BAŞ GRAVÜRÜ
Kanuni Sultan Süleyman’ın Safevilere (İran) karşı 1533 (1534) yılında düzenlediği Irakeyn Seferi sırasında adından sıkça bahsedilen Ulama Paşa’nın Bitlis’e saldırdığı ve bu saldırıda Kürd Beyliği’nin başında bulunan Emir Şeref’in de başının kesildiği bir rivayet olarak adlandırılsa da gerçek olduğu birçok tarihi eserde yer almaktadır. Yıllar önce kaleme aldığım ve ilk kitabım olan ‘Seyyahların Anlatımlarıyla Bitlis …
Read More »Meryem Xan | Siltana Kurda
Kürdçe şarkıları kaydeden ilk kadın şarkıcı olarak bilinen ve etkileyici sesinden dolayı “Siltana Kurda” (Kürd Sultanı) ismiyle anılan Meryem Xan, 1904 yılında Şırnak’ın Dêrgul köyünde dünyaya gelir. Dengbêj sanatına ve dengbêjlere değer veren bir aile ortamında büyür. Meryem Xan 10 yaşına geldiğinde Birinci Dünya Savaşı’nın başladığı, bölgede isyanların, Ermeni ve Süryani katliamlarının ve sürgünlerin yaşandığı …
Read More »Ağrı İsyanında Öldürülen Şêx Tahar’ı 91 Yıl Sonra Hatırlamak!
1927 tarihinde Ağrı dağında yapılan Hoybun (Xoybun) ulusal kongresinden takriben iki yıl evvel Ağrı dağında ulusal bir niteliği olmayan gruplarla askeri güçler arasında sürekli çatışmalar yaşanmaktaydı. Lakin, yaşanan geniş çaplı bu çatışmaların ismi konulmamıştı. İhsan Nuri Paşa, sahip olduğu örgütçü askeri yeteneğinin yanı sıra, edindiği ulusal bilinçle, 1927’den itibaren söz konusu gruplara ulusal bir nitelik …
Read More »Kayıp Bir Kürd Aydını: Mela Ehmedê Palo
(Mele Ehmedê Palo hakkında yayımlanan bu araştırma yazısı ilk olarak 09.06.2015 yılında zazaki.net sitesinde yayınlanmıştır.) Herhalde uluslaşmasını tamamlayamamış, parçalara bölünmüş devletsiz milletlerin kaderidir aydınlarından habersiz olmak, tanımamak, bilmemek. “Kürtlerin genel durumunun aksine çok ileri düşünceye sahip seçkin aydınları hiç de az değildir ama Kürt toplumu, aydınlarından, düşüncelerinden habersizdir” belirlemesini yıllar önce Avrupalı bir araştırmacının Kürtler …
Read More »OSMANLI-KÜRT İLİŞKİSİ VE İDRİS-İ BİDLİSİ
Kürt-Osmanlı ilişkilerinin başlaması, ilişkinin siyasi niteliği ve bu ilişkinin Kürtlerin geleceğinin belirlenmesinde İdris-i Bidlisi’nin rolü konusunda Kürtler arasında geçmişten beri tartışmalar sürmektedir. Değişik kitaplarda farklı anlatımlarla karşımıza çıkan bu olay, ortaya çıkmış birden fazla akademik çalışma ile söz konusu dönem gelişmelerini daha açık bir şekilde anlamamızı sağlayacaktır. Kürt-Osmanlı ilişkisinin başlangıcında, dönemin birinci şahidi ve baş …
Read More »Nûbihar Derneği’nden Sonbahar dönemi Kürtçe kurslar
Kuruluşundan bu yana yaklaşık 13 yıldır Kürtçe dili ve kültürel konularında bir çok önemli faaliyetleri olan ve Genel merkezi Diyarbakır’da bulunan Nûbihar Eğitim ve Kültür Derneği yaz dönemi kursları ardından bu sonbahar döneminde de Dil atölyesi bünyesinde Kürtçe Kursları düzenleyecek. Dil Atölyesindeki kurslar hazırlık sınıfı, 1. 2. ve 3. Seviyelerde, öğrencilerin talepleri doğrultusunda hafta içi …
Read More »
ÇandName Li pey şopa bav û kalan…