Zerema Dergisi Nedir, Nasıldır ?

Kuzey Kürdistan’da yayın yapan edebiyat dergilerine farklı bir ses katıldı. Üniversite öğrencileri, akademisyenler, yazar ve şairlerin Kurmancî, Soranî ve Zazakî yazılarıyla yer alacağı edebiyat, müzik, kültür, sosyoloji ve modern sanat eleştirisi üzerine 4 ayda bir yayın yapacak olan Zarema nisan ayında okuyucuyla buluşacak. Derginin koordinatörlerinden yazar Mehmet Şarman ile çıkarmayı düşündükleri dergi üzerine bir söyleşi yaptık. (Çıkmadan önceki röportaj)
 
BasNews: Böyle geniş kapsamlı bir teori ve eleştiri dergisi çıkarma fikri nerden çıktı?
 
Mehmet Şarman: Son yıllarda Kürd kültürü ciddi bir gelişim içinde. Gittikçe ivme kazanan bu gelişim elbette ciddi bir eleştiriyi gerektiriyor. Daha önce yayın yapan pek çok dergi, gazete ve internet sayfası bu konularda eleştirilere ve teorik makalelere yer verdi. Ancak bizim iddiamız biraz daha geniş kapsamlı bir çerçevede, genel bir toplumsal eleştiri alanının önünü açmak. Çünkü Kürdçe’nin bu dönemde sadece edebiyat eleştirine değil aynı zamanda müzik, sinema ve modern sanat eleştirisine de ihtiyaç duyduğunu düşünüyoruz.
 
BasNews: Yayınladığınız bildiride şimdiye kadarki genel eleştiri anlayışını postkolonyal bir bakış açısından yoksun olmakla ve oryantalist olmakla suçluyorsunuz.
 
Mehmet Şarman: Evet. Oryantalizm hepimizin ortak hastalığı. Şimdiye kadar Kürdler üzerine yazanlar genelde Kürd değildi. Ve eleştiri mantığında postkolonyal bir bakış açısı yoktu. Elbette savaşın tahribatı sömürgenin maddi varlığıyla beraber manevi değerlerinin de yani kültürünün, sanatının ve sosyolojik gerçeklerinin de içini boşaltarak deforme ediyor. Bu da son 30 yılda Kürd müziği, sineması, edebiyatı ve modern sanatları üzerine yapılan pek çok eleştiriyi hakim siyasi güç ve sömürgeci mantığına hapsetti. Bunu söylerken elbette suçladığımız kesim iktidar mantığına hapsolmuş başka bir minimal iktidar anlayışı. Kürdler artık Kürd kültürü üzerine Kürd gibi düşünerek ve ülkesinin gerçek durumunu görerek yazmalı. Asıl iddiamız budur.
 
BasNews: Büyük bir boşluğu doldurmak gibi bir iddianız da var. Bütün eleştiri alanlarında artık okuyucu profilinin ayrıştığı bir dönemde böyle bir çalışma bildirinizde bahsettiğiniz bütün boşlukları doldurabilir mi sizce?
 
Mehmet Şarman: Elbette bunu zaman gösterecek. Ve biraz da okuyucunun takdiri. Ancak amacımız bütüncül bir bakış açısıyla kendi toplumumuzu eleştirinin değiştirici ve dönüştürücü gücüne alıştırmak. Muktedir olduğumuz alanlarda bile, diyelim ki Kuzey Kürdistan’da yüzlerce yerel yönetimde kültür merkezi, sanat galerileri, konser salonları, atölyeler v.s. mevcut, sorgulamamız gereken şudur: Bunca yerde, bunca zamandır Kürdler ne ürettiler acaba? Nasıl ve neyle ürettiler? Daha önemlisi Kürdler bu sanat eserlerini tüketirken nasıl bir değişime, geilişime ya da gerilemeye maruz kaldı? İşte tam da bu noktada bahsettiğimiz geniş kapsamlı eleştiri bir ihtiyaç olarak dayatıyor kendini. Kürdçe yayın yapan bütün dergilerde bu alanlarla ilgili eleştiriler yer alıyor aslında. Biz bunların tamamını kapsayacak bir yayın yapma uğraşı içindeyiz. Üretim enflasyonunun olduğu bir toplumda eleştirinin eksik kalması bizim için doldurulması gereken bir boşluk yaratıyor. Bunu yapacak olanlar da Kürdçe yazan Kürdler olmalıdır ama düşünce dünyası sömürgeci güçler tarafından iğdiş edilmemiş Kürdler. Bizim için bu çok önemli. Zaten varolan bir potansiyeli Zarema ile harekete geçirmeyi düşünüyoruz.
 
BasNews: Dergide üç lehçeden yazıların yer alacağını ve derginin Kürdistan’ın dört parçasına hatta diyasporaya ulaştırılacağını belirtmişsiniz. Bu da büyük bir iddia değil mi?
 
Mehmet Şarman: Büyük değil çok büyük bir iddia. (Gülüyor.) Ama sanatsal ve edebi üretimin yapıldığı her lehçeden yazılara yer vererek biraz da Kürdistan’ın tamamını kapsayacak, tırnak içinde bir ‘fikir birliği’ olarak düşünüyoruz Zarema’yı. Ve bunu da Kürdler’in yaşadığı her yere ulaştırmamız gerekiyor. Biz yerel çekişmelerle, kardeş kavgasıyla, birakujî’yle büyümüş bir nesil olarak biraz da fikirsel bir ulusal birlikten yola çıkmamız gerektiğini iddia ediyoruz. Bunu sanatsal üretimimizde eğer temel bir düstur olarak kabul etmezsek siyasi güçlerimizin kapıldığı büyük yanılgıya kapılırız.
 
BasNews: ‘Bilimsel çeviri’ olarak vurguladığınız bir şey var. Kürdçe’de eleştirinin durumuna bir gönderme mi bu?
 
Mehmet Şarman: Kısmen. Eleştiri adabına ve bilimsel yöntemlere uygun bir eleştiri ve teori ortaya koymak için şahsi çekişmelerden uzak, ciddi bir eleştiri mantığına ihtiyacımız var. Kürdçe’de böyle eserler ne yazık ki çok az. Ciddi bir eleştiriye ihtiyaç duyduğumuz için dergimizde müzik, edebiyat, sanat ve kültürün yanısıra özellikle sosyolojik ve sosyolinguistik eleştirilere ve teorik yazılara da yer vereceğiz. Elbette Zarema’da çeviri yazılar de olacak.

Kaynak: Basnews