Danasîn

Pirtûka “Sînemaya Kurdî”, ku li ser dîroka derketin û pêşketina sînemaya Kurdî, taybetmendiyên wê û têkiliya wê bi civak, çand, ziman û nasnameya Kurdî re radiweste, hat çapkirin.

Ev pirtûk ji bo kesên ku eleqeya wan bi sînemayê re heye, lêkolînerên çand û hunera Kurdî, xwendekarên sînemayê, akademîsyen û hemû kesên ku li pey cîhana civakî ya li pişt çîrokên sînemayê ne, çavkaniyek girîng e.

Di pirtûkê de pêşketina sînemaya cîhanê û dîroka sînemayê bi awayekî giştî tê nirxandin û paşê dîroka derketina sînemaya Kurdî û pêvajoya pêşketina wê tê analîzkirin. Pirtûk her wiha li ser pirsên wekî “Sînemaya Kurdî heye?” û “Kîjan taybetmendî dikare fîlmekî wekî fîlmekî Kurdî were pênasekirin?” disekine.

Di beşa analîza fîlman de pênc fîlmên Kurdî hatine hilbijartin û bi rêya wan cûdabûna cîhanên civakî, çandî û dîrokî yên ku di sînemaya Kurdî de têne nîşandan tê vekolînkirin. Ev fîlm in: “Klamek Ji Bo Beko”, “Dema Hespên Serxweş”, “Textê Reş”, “Sifir Kilometre” û “Min Dît”.

Di vê analîzê de mijarên sereke yên wekî sînor, çiya, jin, zarok, koçberî û veger derdikevin pêş. Li gorî pirtûkê, ev mijar tenê mijarên sînemayê nînin; di heman demê de parçeyên bîranîna civakî û jiyana gelê Kurd in.

Pirtûk balê dikişîne ser vê yekê ku sînemaya Kurdî, tevî astengiyên dîrokî, siyasî, zimanî û erdnîgarî, di demên dawî de hêdî hêdî cihê xwe di nav sînemaya cîhanê de girtiye. Fîlmên derhênerên Kurd li gelek festîvalên navneteweyî hatine nîşandan û bi karên xwe re bala temaşevanan û rexnegirên sînemayê kişandine.

Di encama pirtûkê de tê gotin ku sînemaya Kurdî ne tenê hunerek ji bo vegotina çîrokan e; ew di heman demê de amûrek ji bo parastina ziman, çand, bîranîn û nasnameyê ye. Jiyana rojane ya Kurdan jî di vê sînemayê de dikare bibe awayekî ragihandina hebûn û nasnameyê.

“Sînemaya Kurdî” bi nêrîneke lêkolîner û analîtîk, ji bo kesên ku dixwazin sînemaya Kurdî, dîroka wê û têkiliya wê bi civak û bîranînê re baştir fêm bikin, deriyekî nû vedike.

Pirtûk cara yekemîn beşdarî 10. Pêşangeha Pirtûkan ya Amedê bû.

Jiyannameya Dilazad ART

Li ser çand û huner û weje û sînemayê dixebite. Nivîs û helbest û lêkolînên nivîskar di kovar û malperên Kurdî û Tirkî de hatine weşandin. Bi zimanê zikmakî re (Kurdî) zimanê Tirkî û hinekî Îngilîzî jî dizane.

Nivîs û lêkolîn û helbestên Dilazad A.R.T di kovarên Nûbihar, Çirûsk, Nûpelda, Pengav, Heftreng, Keskesor, Nûdem (Qamişlo), Folklora Kurdan, Çandname, Bernamegeh, Sînemaya Serbixwe, Temaşe, Zaningeh, Bûyer (Qamişlo), The Hall Kurdî, The Raising of Kurds, Utopya, Artos, Tigrîs, Ufuk Penceresi, Ortak Zemin, Dava, Gizli Azizler, Rengîn, Besni Ekspres, OkuYorum, YazıYorum, DüşünYorum, Kalemyâr, Ramazan 2022, Ramazan 2024 û TigrisSophia de hatine weşandin. Xebatên Dilazad A.R.T di malperên wek zaningeh.net, nucehaber.com, newroz.com, nubihar.com, thehallkurdi.com, theraisingofkurds.com, candname.com, niviskar.org, zehraportal.com, hurbakis.net, antoloji.com, edebiyatdefteri.com de hatine (an têne) weşandin.

Di bin siya Zanîngeh Akademi de xebatên dokumenterî, klîp û fîlman amade dike. Berpirsyarê Giştî ê Zanîngeh Akademî ye.

Nivîsa Paşbergê

Sînemaya Kurdî tenê dîroka fîlman û derhêneran nîne. Ew di heman demê de şopa erdnîgariyekê, zimanekî, bîranînekê û jiyaneke parçekirî ye ku li ser perdeyê xuya dibe. Ev pirtûk ji pêşketina sînemaya cîhanê heta derketina sînemaya Kurdî rêyek dirêj vedike; ji Grass û Zarê heta sînemaya Kurdî ya îroyîn. Di heman demê de nasname, ziman, cih û mijarên bingehîn ên sînemaya Kurdî têne lêkolînkirin û bi rêya “Klamek Ji Bo Beko”, Dema Hespên Serxweş, Textê Reş, Sifir Kilometre û Min Dît cîhana ku sînemaya Kurdî vedibêje tê analîzkirin.

Sînor, çiya, jin, zarok, rêwîtiya koçberiyê û vegera welat… Ev tenê mijarên fîlman nînin; ew dîmenên bîranînekê ne. Ev pirtûk ji bo kesên ku dixwazin sînemaya Kurdî fêm bikin, ne tenê çavkaniyek referansê ye; di heman demê de vexwendinek e ku mirov li ser têkiliya di navbera sînemayê û civakê, huner û bîranînê, wêne û dîrokê de bifikire. Ji ber ku carinan fîlmek tenê çîrokeke nabêje. Fîlmek dikare bîranîna geleke jî bibe ser perdeya spî. Sînemaya Kurdî, ji pirsa “Sînemaya Kurdî heye?” dest pê dike û li pey pirsek mezintir dikeve: Dema ku geleke çîroka xwe dibe ser perdeyê, çi diguhere?

Nasnameya Pirtûkê

• Weşanxane: Weşanên NA
• Nivîskar: DILAZAD A.R.T
• Kaxiz: 70 gr
• Rûpel: 202
• Ziman: Kurdî
• Çap: Çiriya Pêşîn (Ekim) 2026
• ISBN: 978-625-6678-84-2
• Berg: American Cilt 13,5 x 21 CM
• Cih: İzmir