
Ciwanî tenê, îro ya miletekî nîne, di heman demê de siberoja wî miletî ye jî. Kesên ku dixwazin bizanibin siberoja civakekê dê çawa be, divê binêrin ka ciwanên wê civakê bi kîjan nirxan ve girêdayî ne, çi dikin armanca xwe û jiyana xwe li ser kîjan pîvanan ava dikin. Ji ber ku ciwanî, ji bilî ku demeke tijî hêz û heyecanê ye, di heman demê de demeke lêgerîna rêya raste jî.
Bediuzzaman Seîd Nursî balê dikişîne ser vê taybetiya ciwaniyê û di pirtûka xwe ya bi navê Sozlerê de wiha dibêje: «Di dema ciwaniyê de, hest ji aqil zêdetir tên guhdarîkirin.» Ev gotin ne ji bo biçûkxistina ciwanan e, lê rastiyeke girîng a pêvajoya mezinbûna mirovan nîşan dide. Di demeke ku hest xurt in û tecrûbe kêm e de, mirov carinan kêfa demkî ji qezenceke dirêjdemî çêtir dibîne. Pirsgirêka sereke ne ew e ku em ciwanan sûcdar bikin, lê divê em rêbazeke perwerde û terbiyeyê ava bikin ku vê hêz û enerjiyê ber bi armancên rast ve bibe.
Îro ciwanên me ji her demê hêsantir digihîjin agahiyan. Lê gihîştina agahiyan û fêmkirina rastiyê ne yek tişt in. Her wiha, zêdebûna vebijarkan jî nayê wê wateyê ku mirov dikare her dem hilbijartina rast bike. Heke ciwanek hemû derfetên cîhanê di destê xwe de hebin, lê nizanibe armanca jiyana xwe çi ye, ev pirsgirêkeke girîng e ku divê em li ser rawestin û bifikirin.
Pêdiviya ciwaniyê tenê serkeftina di îmtîhanan de, xwedîkirina pîşeyekî û ewlehiya aborî nîne. Bêguman, ev tişt jî girîng in. Lê mirov ji bo çi dijî, divê li gorî kîjan pîvanên exlaqî bijî û mafê kesên din çawa biparêze, ev jî bi qasî wan tiştan girîng in. Dema zanîn bi exlaqê re, serkeftin bi berpirsiyariyê re û azadî bi wijdanê re neyên cem hev, pêşketina mirovî kêm û kêmasî dimîne.
Di vê mijarê de berpirsiyariyeke mezin dikeve ser milên malbatê, dibistanê û civakê. Tenê ji ciwanan re gotina ku divê çi nekin, bes nake. Divê em ji wan re bibêjin çima divê mirov rast tevbigere. Her wiha, divê em bi jiyana xwe jî nîşan bidin ku gotinên me rast in. Mamosteyek ku qala edaletê dike, divê xwe jî adil be. Mezinê malbatekê ku rastgotinê ji zarokên xwe dixwaze, divê xwe jî rastgo be. Civakek ku qala dilovanî û merhemetê dike, divê di jiyana xwe de jî dilovan be.
Di nêrîna Bediuzzaman de ya li ser ciwaniyê, li şûna tirsandin û dûrxistina ciwanan, hişyarî, rêberî û nîşandana rêya rast derdikevin pêş. Divê ciwan xwe teslîmî hewesên demkî nekin, xwe û şiyanên xwe baş nas bikin û berî ku gav bavêjin, li encama kirinên xwe bifikirin. Rêya vê yekê jî di perwerdeyeke ku aqil û wijdanê bi hev re pêş dixe re derbas dibe.
Divê em baweriya xwe bi ciwanên xwe bînin. Lê bawerî anîn bi wan nayê wê wateyê ku em wan bi tena serê xwe bihêlin. Ev tê wê wateyê ku em guhdariya pirsên wan bikin, pirsgirêkên vê serdemê baş fêm bikin û bi jiyana xwe ya rast û nimûneyî rastiyê nîşanî wan bidin. Heke em cîhana ciwanan baş nas nekin, nikarin bigihîjin dilê wan.
Em ji bîr nekin: Ciwanî ne tenê demeke ku divê em wê biparêzin e, lê di heman demê de derfeteke mezin e ku heke baş were rêberîkirin, dikare xizmetên mezin ji mirovahiyê re bike. Pirsgirêk ne ew e ku em hêza ciwanan kêm bikin, lê divê em rê û armancekê bidin vê hêzê. Ji ber ku hêza bê rê dikare belav bibe û mirov ji rê derxe. Lê ciwanek ku bi rastiyê re hevdîtinê dike, dikare hem siberoja xwe û hem jî siberoja civaka xwe ava bike.
Çavkanî / Notên Jêrnivîsê
1. Bediuzzaman Seîd Nursî, *Sözler*, rûpel 148.
2. Bediuzzaman Seîd Nursî, *Mektubat*, rûpel 332.
(Nêrînek li ser pêvajoya ku mirov di wê de fêrî cudakirina berjewendî û zirarê dibe.)
Muhammed Yusuf Akbaş
akbas1296@hotmail.com
Gotara berê: Hin Festîvalên Filman yên Kurdî
Gotara piştî: Ma tu nikarî berhevkarîya folklorîk bikî?
Gotarên Têkildar
Jîyana Şeyxulîslam Îzzeddîn bin Ebdulsalam

