Li Amedê ji alîyê KURD-KAVê ve bi sernameya “Komeyên Bawerî yên Cografya Kurdistanê” Konferansek hate çêkirin.

Di vê konferansê de ji bakûr, Başûr û Rojhelatê Kurdistanê şeş lêkoler, nivîskar, nûnerê dezgeh û pêgirtîyên bawerîyên navborî beşder bûn ku navê wan li jêrê hatîye nivîsandin:

1- Xeyrî Îbrahîm Koro: Duhok-Endamê Desteya Bilind a Laleşê

2- Eyûb Kuxe Kerîm: Silêmanî- Nivîskar û lêkoler

3- Seîd Welat Cirdo: Duhok- Serokê Desteya Bilind a Bingeha Laleşê ya Rewşenbîrî û Komelayetî

4- Nîmet Emîn Zahmetkêş: Tehran, Nivîskar û lêkoler.

5- Hemîd Riza Husênê Şemsînîya: Îran-Kirmanşa, Lêkolerê olên Îranî yên kevn.

6- Selahaddin Alî Ari9: Dêrsim, Rêya Heqq.

Armanca pêkanîna vê konferansê ev bû:

Di Rojhelata Navîn de sîstema bawermendîya cografya civakî ya Kurdan tenê bi îslamîyetê pênasekirin bûye adetekî. Lîteratora polîtîk û akademîk jî, bûye partnerê rasterast an jî nerasterastê vê kevneşopîyê û em dikarin bibêjin carna jî bûye hilberînerê wê. Lêbelê ev cografya ku behsa wê tête kirin, di dîrokê de bûye warê gelek kom (civak) û sîstemên bawerîyê ku ne di bin sîwana Îslamîyetê de ne. Di navbera van komên ciyawaz de hin tiştên nêzîkê hev hebin jî, her yek xwedîyê taybetmendîyên cihê ye. Mixabin ev komên ku behsa wan tête kirin, di bin sîwana koma mezin a “îslamê” de mane û em dikarin bibêjin ku di hin deman de jî bûne mexdûr û qurbanê polîtîkayê rejîmên îslamî yên sîyasî. Ev her yek nasnameyên dînî yên ku behsa wan tête kirin, di dîrokê de rûbirûyê gelek kiryarên neyînî bûne.

Di vê konferansê de, bi perspektîfeke akademîk û ji alîyê bawermendên komên navborî yên di cografya Kurdistanê de dê behsa çîroka wan, wesfên (ciyawazîyên) wan ên bingehîn, tetbîqbûn û dereca xuyabûna wan, behsa çawanîya dîtin û marjînalîzekirina wan a ji alîyê rejîmên îslamî yên sîyasî ve bête kirin.

***

Rojhelata Mîyanên de sîstemê bawermendîya cevatî (komelî) ya cografya Kurdan tena bi Îslamîyetê pênasekerdene bîyo edetêk. Lîteratorê polîtîk û akademîk zî, bîyo partnerê raşteraşt yan zî neraşteraştê ena kehênşopeye û heta ma şênê vajê ke ray rayan zî bîyo hasilkerdoxê eye. Labelê ena cografya ke behsê aye beno, dewr û demeyê tarîxî de bîya ca û wareyê zaf kom û komikê cîyay û sîstemanê bawerîyê cîyay ke binê sîwana îslamîyete de nîyê. Mîyanê enê kom û komikê bawerîyê cîyayan de, tayê xusûsîyetê nizdîyê yewbine bibê zî, her yew xusûsîyetê înanê cîyay zî estî. Mealesef enê komeyê ke behsê înan beno, binê sîwana (şemsîya) gird a “îslamî” de mendî û ma şênê vajê ke tayê dewr û deman de zî bîyê mexdur û qurbanê polîtîkayê rejîmê îslamî yê sîyasî. Enê her yew nasnameyê dînî yê ke behsê înan beno, mîyanê dewr û demeyê tarîxî de raştê zaf meameleyo xerab ameyê.

Eno konferansî de, bi ferspektîfêko akademîk û terefê pêbawerê komeyê dînî yê ke cografya Kurdistanî de ciwîyenê do behsê çîroka înan, wesfê înanê binkî, tetbîqbîyayen û dereca aşkera bîyayena îna bibo, behsê çihewayîya vînayîş û marjînalîzekerdişê înan hetê rejîmanê îslamî yê sîyasî ra bêro kerdiş.