Şêx Riza, Kadiri şeylerinden olan ve Talabanî aşiretinin mîri olan Ebdurehman Bey’in oğludur. İlk derslerini babasından alan Telebanî, Kerkük’te medreseye devam etmiş, ardından yirmili yaşlarda İstanbul’a gitmiştir.
İyi derecede Arapça, Farsça ve Türkçe de bilen şair, çoğunlukla Kürtçe’nin Soranî lehçesi olmak üzere bu dillerde de şiirler yazmıştır. İstanbul’dan Çirixê’ye dönünce kardeşinin bütün mallarına el koyduğunu görünce Kerkük’e gidip hamallık yapmaya başlar.
Şeyh ve beylere yönelik hicivler yazmaya başlayan şair, 1901 yılında Bağdat’a geçer. Şiirlerinde yalnızca kendisinin yoksul düşmesine neden olan akrabalarını değil, hep kendi cebini düşünen Osmanlı Hükümeti’nin temsilcisi paşaları, memurları, mutasarrıfları, Müslüman din adamlarının ikiyüzlülüğünü yerer. Hecî Qadirê Koyî, Telebanî’yi “Kürtçe güzel konuşma sanatının ustası” diye adlandırmıştır.
1842 yılında Kerkük’e bağlı Çemçemal nahiyesi yakınlarındaki Çirîxê köyünde doğan Şêx Riza Telebanî 13 Ocak 1910′da Bağdat’ta öldü.
Gotara berê: Çiyayê Agirîn çi ye û Çawa çê dibe – Fevzullah Kurt
Gotara piştî: Lejê Mi – Mevlüt Bayraktar
Gotarên Têkildar
Danasîna Pirtûka Destpêk û Dîroka Sînemaya Kurdî a Dilazad ART
Pirtûka “Rastiya Dîroka Oxûz-Turkmen û Kurdan”
Tevgera Neteweyî ya 1925an, Hedîseya Pîranê û Şêx Seîd (1865-1925)
