{"id":9999,"date":"2016-06-28T20:18:01","date_gmt":"2016-06-28T17:18:01","guid":{"rendered":"http:\/\/candname.com\/?p=9999"},"modified":"2016-06-09T11:55:32","modified_gmt":"2016-06-09T08:55:32","slug":"kurt-gazeteciliginin-gelisim-evresi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=9999","title":{"rendered":"K\u00fcrt Gazetecili\u011finin Geli\u015fim Evresi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>K\u00fcrdistan Gazetesi\u00a0 <\/strong>(22 Nisan 1898 \u2013 14 Nisan 1902)<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tarihte \u0130lk K\u00fcrt\u00e7e gazete olan K\u00fcrdistan Gazetesi 22 Nisan 1898\u2019de M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n ba\u015fkenti Kahire\u2019de, El Hilal matbaas\u0131nda Bedirhan ailesinin \u00f6nde gelen \u00fcyelerinden M\u0131kdad Mithat Bedirhan taraf\u0131ndan yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. 15 g\u00fcnde bir yay\u0131mlanan gazete toplam 31 say\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Gazetenin yay\u0131n amac\u0131 gazetenin ilk say\u0131s\u0131nda K\u00fcrtleri uyand\u0131rmak, sanat ve geli\u015ftirmeye \u00f6zendirmek olarak belirtilmi\u015ftir.\u00a0 14 Nisan 1902\u2019de 31. Say\u0131s\u0131ndan sonra yay\u0131n hayat\u0131na son veren gazetenin say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu Kahire\u2019de; baz\u0131lar\u0131 Cenevre\u2019de baz\u0131lar\u0131 da Falkstone\u2019da bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0K\u00fcrt Teav\u00fcn ve Terakki Gazetesi <\/strong>( 5 Aral\u0131k 1908 )<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00fcrt Teav\u00fcn ve Terakki Gazetesi 5 Aral\u0131k 1908&#8217;de \u0130stanbul da yay\u0131mlan\u0131r. Gazetenin \u00f6n kapa\u011f\u0131nda gazetenin dini, ilmi, siyasi, edebi, i\u00e7timai bir gazete oldu\u011fu belirtilir.\u00a0\u00a0 Gazetenin sorumlu m\u00fcd\u00fcr\u00fc, P\u00eer\u00eamerd yani ger\u00e7ek ad\u0131yla S\u00fcleymaniyeli Tevfik Bey&#8217;di. Ba\u015fyazar\u0131 ise Diyarbak\u0131rl\u0131 Ahmet Cemil\u2019dir.\u00a0 Gazeteden \u00f6nce K\u00fcrt Teav\u00fcn ve Terakki Cemiyeti kuruldu ve gazete ayn\u0131 ad\u0131 ta\u015f\u0131yan Cemiyeti&#8217;nin yay\u0131n organ\u0131d\u0131r. K\u00fcrt Teav\u00fcn ve Terakki gazetesi ayn\u0131 zamanda bir dergi bi\u00e7imindeydi. Bu gazetenin isminin anlam\u0131 &#8220;K\u00fcrt yard\u0131mla\u015fma ve ilerleme gazetesi&#8221; idi.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bu gazete haftada bir yay\u0131nlan\u0131yordu ve en az 9 say\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bilinir. Bu gazetenin 9. Say\u0131s\u0131 30 Ocak 1919 tarihlidir. K\u00fcrt Teav\u00fcn ve terakki Cemiyeti\u2019nin t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde T\u00fcrk\u00e7e ve K\u00fcrt\u00e7e haftal\u0131k bir dergi yay\u0131mlanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Gazetede Kurmanci leh\u00e7esinin yan\u0131 s\u0131ra ilk kez bir gazetede Sorani leh\u00e7esi ile yaz\u0131lar yaz\u0131l\u0131yor ve yay\u0131nlan\u0131yordu. Gazete yasak olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u0130stanbul ve di\u011fer b\u00f6lgelerde kolayca yay\u0131labiliyordu.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0K\u00fcrt Teav\u00fcn ve Terakki Gazetesine yaz\u0131 yazan yazarlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Diyarbak\u0131rl\u0131 Ahmet Cemil Bey, Motkili Halil Hayali, Babanzade \u0130smail Hakk\u0131 Bey, S\u00fcleyman Nazif, Diyarbak\u0131rl\u0131 Mazharzade Mazhar, Erzincanl\u0131 Hamdi S\u00fcleyman, Haydarizade \u0130brahim Efendi, H\u00fcseyin Pa\u015fazade S\u00fcleyman, Mahmud Muin, Malatyal\u0131 Bedri, Molla Said \u2013 i K\u00fcrdi ( B\u00fcdi\u00fczzaman ), Seyyid Abdulkadir, S\u00fcleymaniyeli Fethi, S\u00fcleymaniyeli M. Tevfik, S\u00fcleymaniyeli Seyfullah gibi yazarlar yaz\u0131lar yazm\u0131\u015flard\u0131r. Ayr\u0131ca K\u00fcrt\u00e7e Yaz\u0131lar\u0131 yay\u0131mlananlar aras\u0131nda ise Bedi\u00fczzaman Molla Said \u2013 i K\u00fcrdi ( bedi\u2019uzzaman Se\u2019\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ), Erci\u015fli Seyyah Ahmet \u015eevki ( Seyyah Ehmed \u015eewq\u00ee ), Halil Hayali ( Xel\u00eel Xeyal\u00ee ), Mihemed Tahir Ciziri, S\u00fcleymaniyeli Tevfik ( Tewf\u00eeq ) gibi ki\u015filer bulunmaktad\u0131r. Bu gazete 1998 y\u0131l\u0131nda M. Emin Bozarslan taraf\u0131ndan \u0130sve\u00e7\u2019te bas\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pe\u015fkeft\u00een Gazetesi <\/strong>( 8 KASIM 1919 )<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pe\u015fkeftin Gazetesi <strong>8 Kas\u0131m 1919 y\u0131l\u0131nda <\/strong>ilk say\u0131s\u0131 Irak\u2019\u0131n, S\u00fcleymaniye kentinde \u00e7\u0131kt\u0131. Bu gazete 27 Temmuz 1922 y\u0131l\u0131na kadar haftal\u0131k olarak yay\u0131mland\u0131. Pe\u015fkeftin Gazetesi toplam 118 say\u0131 bas\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u00a0<strong>Riya Teze Gazetesi<\/strong> ( 1930 )<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0Riya Teze Gazetesi Ereb \u015eemo ve S\u00fcryani as\u0131ll\u0131 \u0130shak Maragulov\u2019un giri\u015fimleriyle 1930 y\u0131l\u0131nda devlet \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda Ermenistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Erivan\u2019da K\u00fcrt\u00e7e olarak yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flar. Gazete kurulu\u015fundan 1937 y\u0131l\u0131na kadar Latin Alfabesi ile yay\u0131n yapar. Daha sonra 1955\u2019ten 2000 y\u0131l\u0131na kadar Sovyet Kiril Alfabesini kullanan Gazete 2000 y\u0131l\u0131ndan sonra tekrar Latin Alfabesiyle yay\u0131nlar\u0131na devam eder. Gazetenin amac\u0131: K\u00fcrtler aras\u0131nda okuma yazma oran\u0131n\u0131 y\u00fckseltmektir. K\u00fcrtler aras\u0131nda gazeteyi y\u00f6netip, \u00e7ekip \u00e7evirecek kimse olmad\u0131\u011f\u0131ndan, Kevork Paris, Hra\u00e7ya Ko\u00e7ar ve Haru\u00e7i M\u0131g\u0131rd\u0131\u00e7yan, d\u00f6nemin Kom\u00fcnist Sovyet y\u00f6netimi taraf\u0131ndan gazetenin ba\u015f\u0131na getirilir. Paris, Ko\u00e7ar ve M\u0131g\u0131rd\u0131\u00e7yan K\u00fcrt\u00e7eyi anadilleri kadar bilen ve bu dili ustal\u0131kla kullanan \u00fc\u00e7 Ermenidir. Bunlar\u0131n 4 Y\u0131ll\u0131k edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnden sonra, gazetenin y\u00f6netimi ger\u00e7ek sahiplerine yani K\u00fcrtlere devredilir. 1934 \u2013 1937 d\u00f6neminde gazetenin ba\u015f\u0131ndaki ilk K\u00fcrt ismi Cerdoy\u0131 Genco\u2019dur.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">1937 Stalin d\u00f6nemidir ve Kafkasya\u2019daki K\u00fcrtlerin \u00f6n\u00fc t\u0131kat\u0131l\u0131r. Buradaki K\u00fcrtlerin Dil, k\u00fclt\u00fcr ve m\u00fczikleri yasaklan\u0131r. Riya Teze Gazetesi de bundan pay\u0131n\u0131 al\u0131r ve kapat\u0131l\u0131r. 1955 y\u0131l\u0131na kadar kapal\u0131 kal\u0131r. Bu tarihten itibaren durumun normalle\u015fmesi sonucu Riya Teze Gazetesi 18 y\u0131ll\u0131k suskunluktan sonra okuyucusuyla tekrar bulu\u015fur. 1955\u2019ten 1989 y\u0131l\u0131na kadar bu gazeteyi Miroy\u0131 Esed y\u00f6netir. Daha sonra yakla\u015f\u0131k bir bu\u00e7uk sene Tital\u0131 Efo gazetenin ba\u015f\u0131 olarak g\u00f6rev al\u0131r. 1991 y\u0131l\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ise Emerik\u0131 Serdar gazetenin ba\u015f redakt\u00f6r\u00fc ve y\u00f6neticisidir.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Riya Teze Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde \u00e7\u0131kan tek \u2018K\u00fcrt\u00e7e\u2019 gazete idi. 1994 y\u0131l\u0131na kadar haftada iki kez bas\u0131l\u0131yordu. Daha sonra ekonomik nedenlerden dolay\u0131 ayda bir bas\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Gazetenin sayfa say\u0131s\u0131 d\u00f6rtt\u00fcr. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1990 y\u0131l\u0131na kadar, Sovyet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde bas\u0131m\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 serbestti. Riya Teze Gazetesi Ermenistan ve b\u00fct\u00fcn Sovyetler Birli\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131lan tek K\u00fcrt\u00e7e gazete idi. Gazete ayr\u0131ca Avrupa, Kanada ve ABD\u2019ye de ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yordu. 4000 adet bas\u0131lan gazetenin tamam\u0131 abone sistemi ile da\u011f\u0131t\u0131yordu.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Riya Teze, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra sadece Ermenistan\u2019da bas\u0131l\u0131p da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor. Tiraj ise 500 e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. Emer\u00eek\u00ea Serdar, 500 gazeteyi de k\u00f6ylerde K\u00fcrtlere \u2018bedava\u2019 da\u011f\u0131tt\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyor. Bu i\u015fi ise gazetenin muhabiri olan Miraz\u0131 Cemal taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. Gazete \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 4 ki\u015fi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu; Emer\u00eek\u00ea Serdar (Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni-Redakt\u00f6r), Gr\u00ee\u015fay\u00ea Mem\u00ea (Redakt\u00f6r Yard\u0131mc\u0131s\u0131), Rizgan\u00ea Cango (Sekreter) ve Miraz\u00ea Cemal (Muhabir-Da\u011f\u0131t\u0131mc\u0131).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bu gazete K\u00fcrt bas\u0131n hayat\u0131nda en uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olan gazetedir. Riya Teze Gazetesine \u00e7e\u015fitli y\u0131llarda yaz\u0131 yazanlar Haciy\u0131 Cindi, Emin\u0131 Evdal, Ka\u00e7akh\u0131 Miraz, \u015eekiroy\u0131 Khidoy\u0131 Mihoyan, Mikayil\u0131 Re\u015fid, Kerem\u0131 Seyad, Aliy\u0131 Evdirehman, Tital Muradov, Hesen\u0131 ke\u015feng, Babay\u0131 Kele\u015f vb daha bir\u00e7ok yazar.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong>\u00a0<strong>Roja N\u00fb Gazetesi <\/strong>( 1943 \u2013 1946 )<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Roja N\u00fb gazetesi 1943 &#8211; 1946 y\u0131llar\u0131nda Beyrut&#8217;ta yay\u0131nlan\u0131r. Bu gazetenin sahibi ve sorumlu m\u00fcd\u00fcr\u00fc Kamuran Ali Bedirhan&#8217;d\u0131r. Bu haftal\u0131k siyasi gazete 73 say\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. Her hafta d\u00fczenli yay\u0131nlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bazen 15 g\u00fcnde bir, bazen de iki tane birlikte yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 oluyordu. Baz\u0131 say\u0131lar\u0131 K\u00fcrt\u00e7e-Frans\u0131zca ve bir tanesi yaln\u0131z Frans\u0131zca yay\u0131nland\u0131. Gazetede K\u00fcrt folkloru ve edebiyat\u0131na da yer verilir. II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Demokrasi cephesi denilen \u0130ngiltere, Fransa, Sovyet Birli\u011fi devletlerinden yana tav\u0131r al\u0131r. Sava\u015fa ABD de kat\u0131l\u0131nca, Amerikan toplumuna ili\u015fkin yaz\u0131lar yaz\u0131l\u0131r. Roja N\u00fb Gazetesinin amac\u0131:K\u00fcrt Edebiyat\u0131n\u0131 ve Folklorunu geli\u015ftirme, K\u00fcrt Halk\u0131n\u0131n sesini her yere duyurmakt\u0131r. Roja N\u00fb Gazetesinde Celadet Bedirhan, Osman Sabri, Hasan Hi\u015fyar, Kadri Can, Re\u015fid K\u00fcrd vb yazarlar yaz\u0131lar yazm\u0131\u015flard\u0131r. Bu gazete 1986 y\u0131l\u0131nda isve\u00e7\u2019in Uppsala kentinde yeniden toplu bas\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<strong>Roja New\u00ea Gazetesi <\/strong>( 15 May\u0131s 1963 )<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Roja new\u00ea gazetesi 15 May\u0131s 1963 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flad\u0131. K\u00fcrt\u00e7e T\u00fcrk\u00e7e \u00e7\u0131kan ayl\u0131k siyasi ve edebi gazetedir. Ka\u00e7 say\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bilinmeyen gazetenin imtiyaz sahibi Do\u011fan K\u0131l\u0131\u00e7 \u015e\u0131hhesenanl\u0131, sorumlu yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc Halil K\u0131l\u0131\u00e7kaya ve genel yay\u0131n y\u00f6netmeni ise Hasan Bulu\u015f\u2019tudur. Bu gazetede K\u00fcrt\u00e7enin D\u0131m\u0131li (zazaki ) leh\u00e7esiyle yaz\u0131lar yer ald\u0131. Daha \u00e7ok K\u00fcrtlerin k\u00fclt\u00fcr ya\u015fam\u0131n\u0131 konu alan yaz\u0131lar\u0131yla dikkat \u00e7eker. Gazeteye Abdurrahman Efhem Dolak, selim Hang\u00fcl, Z\u00fclk\u00fcf Karahan ve Do\u011fan K\u0131l\u0131\u00e7 \u015e\u0131hhesenanl\u0131 gibi d\u00f6nemin k\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131 yaz\u0131lar yazmaktayd\u0131.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Ayr\u0131ca yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gazete ve dergilerin d\u0131\u015f\u0131nda; k\u00fcrt bas\u0131n ve yay\u0131n\u0131nda de\u011fi\u015fik dergi ve gazetelerde \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu gazete ve dergiler \u015funlard\u0131r.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Roj\u00ea Kurdistan (K\u00fcrdistan G\u00fcne\u015fi) 1922-3 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 15 say\u0131, Ba\u011fdat\u2019da 1973\u2019te Cemal H\u0131zn\u0131dar taraf\u0131ndan yeniden bas\u0131ld\u0131.1922\u2019de Haftal\u0131k Bang\u00ea Kurdistan ( K\u00fcrdistan\u2019\u0131n \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131) 14 say\u0131, 1923\u2019de Bang\u00ea Haqq ( Ger\u00e7e\u011fin \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131 \u015eeyh Mahmud\u2019un resmi gazetesi, 3 say\u0131) ve Umidi \u0130stiklal ( Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Umudu, Refik Hilmi 25 say\u0131) yay\u0131mland\u0131. 1925-26 y\u0131llar\u0131nda Salih Zeki Sahipk\u0131ran\u2019\u0131n K\u00fcrt\u00e7e, Arap\u00e7a ve T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Diyar\u00ea Kurdistan ( K\u00fcrdistan \u00dclkesi) 16 say\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. 1924-26 da resmi bir yay\u0131n olan haftal\u0131k J\u0131yanewe ( Dirili\u015f) 56 say\u0131dan sonra Jiyan ( Ya\u015fam) ad\u0131n\u0131 alarak 1936-38 de 556 say\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. 1938 de Salih Kuftan\u2019\u0131n Zan\u0131sti Dergisi (Bilim) birka\u00e7 say\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Belediyenin yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 haftal\u0131k Z\u0131man (Dil) 1937-39 y\u0131llar\u0131nda 70 say\u0131 boyunca yay\u0131n hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. <a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Revanduz\u2019da ise H\u00fcseyin Huzni Mikriyani\u2019nin Zari Kurmanci (K\u00fcrt Dili) 1926-32 aras\u0131nda 30 say\u0131 yay\u0131nland\u0131. Ba\u011fdat da \u0130brahim Ahmed\u2019in y\u00f6netti\u011fi Gelaw\u00eaj (Sirius, 1939-49) \u0130ngiliz B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi ve Tevfik Vehbi\u2019nin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 Denge Geti-yi Teze (Yeni D\u00fcnyan\u0131n Sesi) \u00f6nemlidir. \u0130ran\u2019da K\u00fcrdistan (Resmi Gazete, 1945-46, 113 say\u0131) ve ayn\u0131 adla bir de edebiyat dergisi (16 say\u0131), Lahican\u2019da ise \u015eeyh Mahmud\u2019un o\u011flu \u015eeyh Latif 3 say\u0131l\u0131k s\u00fcren Ni\u015ftiman\u2019\u0131 (Anayurt) yay\u0131mlad\u0131.<a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ba\u011fdat\u2019ta 1948-9 aras\u0131nda Alaattin Sucadi Nizar (Kaya 22 say\u0131) ve Haf\u0131z Mustafa Gazi ise 1957-63 aras\u0131nda H\u00eawa (Umut, 36 say\u0131) \u00e7\u0131kartt\u0131. Erbil\u2019de de 1954-60 aras\u0131nda Gew Mukriani iki ayda bir \u00e7\u0131kan Hetaw\u2019\u0131 (G\u00fcne\u015f, 118 say\u0131) yay\u0131mlad\u0131. Kerk\u00fck\u2019te Raygel (Kamuoyu, 34 say\u0131, 1959-62); Azadi (\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, 1959-61, 56 say\u0131) adl\u0131 yay\u0131nlar g\u00f6r\u00fcld\u00fc. S\u00fcleymaniye\u2019de \u00f6\u011fretmenler sendikas\u0131 ayl\u0131k B\u0131l\u00eas\u00ea\u2019yi (Alev, 1959-60, 10 say\u0131) yay\u0131nlad\u0131. 1960\u2019ta yay\u0131n hayat\u0131na at\u0131lan Roj\u00ea Newe ( Yeni G\u00fcne\u015f) 18 say\u0131 s\u00fcrd\u00fc. Kom\u00fcnist siyasi ve edebiyat gazetesi Birwa (\u0130nan\u00e7) Temmuz 1960\u2019dan Ocak 1963\u2019e kadar 59 say\u0131 yay\u0131mland\u0131. Ba\u011fdat\u2019ta D.K.P\u2019nin Xebat (\u00c7al\u0131\u015fma) 1959-61 aras\u0131nda 462 say\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 da Arap\u00e7a ve K\u00fcrt\u00e7e olarak 1956-59 aras\u0131nda \u00c7areser k\u0131rd\u0131nij k\u0131\u015ft \u00fb kal\u2019i (21 say\u0131), Oryantasyon Bakanl\u0131\u011f\u0131 ise Iraqe nuwe\u2019yi (24 say\u0131) yay\u0131nlad\u0131. 1960 y\u0131l\u0131nda avukat Omer Huwaizi demokrat siyasi gazete Deng\u00ea Kurd\u2019u (69 say\u0131) yay\u0131nlad\u0131.<a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tahran\u2019da \u0130ran h\u00fck\u00fcmetinin nezaretinde May\u0131s 1959\u2019dan May\u0131s 1963\u2019e kadar yay\u0131nlanan Kurdistan (205 say\u0131) yay\u0131mland\u0131. Erbil Belediyesi 1962-63 y\u0131llar\u0131nda Hewl\u00ear adl\u0131 gazeteyi 76 say\u0131 bast\u0131. Ba\u011fdat\u2019ta 1964\u2019de t\u00fct\u00fcn idaresinin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemlik dergi olan Tut\u0131n yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flad\u0131. Ayr\u0131ca 1967\u2019de Salih Yusufi B\u0131rayeti (Karde\u015flik) gazetesini kurdu. T\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrk\u00e7e ve K\u00fcrt\u00e7e olarak yay\u0131nlanan Dicle \u00fb F\u0131rat 1962-63 (\u0130stanbul, 8 say\u0131), Deng (1963, 4 say\u0131) ve Deng\u00ea Teze (Yeni Ses, 1966 4 say\u0131) yay\u0131mlad\u0131.<a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ayr\u0131ca S\u00fcleymaniye\u2019de B\u0131rayeti (1971-2, 18 say\u0131); Deng-i mamosta (\u00d6\u011fretmenin Sesi, 7 say\u0131), 1971\u2019den itibaren Piremerd\u2019in kurdu\u011fu gazetenin devam\u0131 olan Jin ve 1972\u2019den itibaren de ayl\u0131k \u00cast\u00eare (Star) yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flad\u0131. Ba\u011fdat\u2019ta yay\u0131nlanan B\u0131rayeti, g\u00fcnl\u00fck Ta\u2019axi\u2019nin (1970-1, 18 say\u0131) ekiydi. 1970\u2019den itibaren Filateli Klub\u00fc G\u00eati-i p\u00fbl (Pul D\u00fcnyas\u0131) adl\u0131 Arap\u00e7a, K\u00fcrt\u00e7e ve \u0130ngilizce yay\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131lar. Sendikalar Konfederasyonu\u2019nun resmi organ\u0131 H\u0131\u015fyar-i Kr\u00eakaran (\u0130\u015f\u00e7ilerin Uyan\u0131\u015f\u0131) Aral\u0131k 1972\u2019deki 189. Say\u0131s\u0131ndan ba\u015flayarak K\u00fcrt\u00e7e bir b\u00f6l\u00fcme yer verdi.<a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a> Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda genel yay\u0131n y\u00f6netmenli\u011fini Belediyeler Ba\u015fkan\u0131 \u0130hsan \u015eirzad\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Arap\u00e7a olan 800 sayfal\u0131k b\u00fcy\u00fck bir ciltten olu\u015fan y\u0131ll\u0131k The Journal of the Kurd\u0131sh Academy yay\u0131nland\u0131. \u0130ran\u2019da ise \u0130ran h\u00fck\u00fcmetinin ayl\u0131k yay\u0131n\u0131 olarak 1971\u2019den 1978\u2019e kadar d\u00fczenli olarak yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 R\u00eaka Yekiti (Birlik Yolu) yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. <a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 \u00fclkelerde yay\u0131nlanan baz\u0131 gazete ve dergilerde bulunmaktad\u0131r. Bunlar 1949\u2019da Frans\u0131zca yay\u0131nlanan Deng\u00ea Kurdistan (K\u00fcrdistan\u2019\u0131n Sesi) K.D.P\u2019nin yay\u0131n organ\u0131d\u0131r. 1958 \u2018de Avrupa\u2019da ki K\u00fcrt \u00f6\u011frenci Birli\u011fi her y\u0131l K\u00fcrt\u00e7e ve Latin harfleriyle K\u00fcrdistan\u2019\u0131 \u00e7\u0131karmaktad\u0131rlar. Ayn\u0131 grup 1963-5 aras\u0131nda Hiv\u0131ya Wel\u00eat\u2019i (Anayurt Umudu) baz\u0131 y\u0131ll\u0131k say\u0131lar\u0131n\u0131 1965-7 aras\u0131nda \u00c7iya\u2019n\u0131n (Da\u011f) baz\u0131 say\u0131lar\u0131n\u0131 yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r.<a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> V. Minorsky, K\u00fcrtler ve K\u00fcrdistan, \u0130stanbul 2004,s.189<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> V. Minorsky, a.g.e, s.190<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> V. Minorsky, a.g.e, s.191<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> V. Minorsky, a.g.e, s.191<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> V. Minorsky, a.g.e, s.191<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> V. Minorsky, a.g.e, s.192<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/www.blogger.com\/blogger.g?blogID=4373799726255782982#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> V. Minorsky, a.g.e, s.192<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00fcrdistan Gazetesi\u00a0 (22 Nisan 1898 \u2013 14 Nisan 1902) &nbsp; Tarihte \u0130lk K\u00fcrt\u00e7e gazete olan K\u00fcrdistan Gazetesi 22 Nisan 1898\u2019de M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n ba\u015fkenti Kahire\u2019de, El Hilal matbaas\u0131nda Bedirhan ailesinin \u00f6nde gelen \u00fcyelerinden M\u0131kdad Mithat Bedirhan taraf\u0131ndan yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. 15 g\u00fcnde bir yay\u0131mlanan gazete toplam 31 say\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Gazetenin yay\u0131n amac\u0131 gazetenin ilk say\u0131s\u0131nda K\u00fcrtleri uyand\u0131rmak, sanat ve &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":53,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,299],"tags":[3339,3340,137,3338,17,733],"class_list":["post-9999","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-tarih","category-turkce","tag-basin","tag-gazetecilik","tag-kurt","tag-kurt-gazeteciligi","tag-slide","tag-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9999","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/53"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9999"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9999\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}