{"id":5450,"date":"2016-02-11T10:17:04","date_gmt":"2016-02-11T08:17:04","guid":{"rendered":"http:\/\/candname.com\/?p=5450"},"modified":"2016-02-10T10:22:56","modified_gmt":"2016-02-10T08:22:56","slug":"cizreli-bilim-adami-el-cizirinin-buluslari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=5450","title":{"rendered":"Cizreli Bilim Adam\u0131 El-Ciziri\u2019nin Bulu\u015flar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 13. y\u00fczy\u0131lda, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki mekanik uygulamalar\u0131n, \u00f6zellikle hidrolik alan\u0131nda\u00a0 eri\u015fti\u011fi y\u00fcksek d\u00fczeyi anlatt\u0131\u011f\u0131 \u201cEl-Camibeyne\u2019l-\u0130lm ve Amel\u00fc\u2019n Nafi fi sanati\u2019l-hiyal\u201d adl\u0131 yap\u0131tlar\u0131yla tan\u0131nan K\u00fcrt bilim adam\u0131, K\u00fcrtler\u2019in yeti\u015ftirdi\u011fi d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc m\u00fchendis, fizikci, fen-teknik adam\u0131 \u0130smail Bin Rezzaz El-Ciziri, 12. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda Cizre\u2019de d\u00fcnyaya geldi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Kendisi, Botan a\u015firetinin bir mensubu oldu\u011funu yazar. \u00dcn\u00fc \u0130slam alemini a\u015f\u0131p, evrensilli\u011fi yakalam\u0131\u015f K\u00fcrtler`den biridir. Bat\u0131, ona hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131tlar\u0131n\u0131 kendi dillerine \u00e7evirerek g\u00f6sterdi ve onun bulu\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6rnek al\u0131p ders kitaplar\u0131na koydu. D\u00fcnya onu \u201cBedd\u00fczzeman \u0130smail Ibn ar-Rezzaz al-Dschazari\u201d olarak tan\u0131r. Zaman\u0131nda yer y\u00fcz\u00fcnde ender raslanan bir bilim adam\u0131 oldu\u011fundan kendisine \u201czaman\u0131n g\u00fczeli\u201d anlam\u0131na gelen \u201cBeddi\u00fczzeman\u201d denildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Avrupa\u2019da yay\u0131mlanan t\u00fcm kitaplarda El-Ciziri\u2019nin orijini K\u00fcrt olarak verilir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn aksine El-Ciziri, Arap \u00fclkelerinde Arap, T\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrk olarak tan\u0131t\u0131l\u0131r. Yazd\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131t\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtti\u011fine g\u00f6re bir pirin\u00e7 t\u00fcccar\u0131n\u0131n o\u011fluydu. 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Artuklular\u2019\u0131n hizmetinde bulundu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/el1.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1781\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-1781\" src=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/el1.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 213px) 100vw, 213px\" srcset=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/el1-164x300.jpg 164w, http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/el1.jpg 213w\" alt=\"el1\" width=\"240\" height=\"439\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong><em>Mekanik bir saat(Gereon Sievernich und Hendrik Budde, Europa und der Orient 800-1900, Berlin 1989)<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>El-Ciziri, e\u011fitimini o d\u00f6nemin \u00fcniversiteleri olan Cizre medreselerinde tamamlad\u0131ktan sonra ilk ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 da Cizre\u2019de yapt\u0131. Cizre\u2019de ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in rahat bir ortam bulamad\u0131\u011f\u0131ndan\u00a0 Diyarbak\u0131r\u2019\u0131 elinde tutan Artuklulardan destek g\u00f6rd\u00fc ve Diyarbak\u0131r\u2019a yerle\u015fip ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na orada devam etti.\u00a0 El-Ciziri d\u00f6neminde bilim dilinin Arap\u00e7a olmas\u0131 onu da etkiledi. Kaleme ald\u0131\u011f\u0131 eserlerini Arap\u00e7a olarak yazd\u0131.Yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 el yazmas\u0131 halinde kitapla\u015ft\u0131rd\u0131. 1206\u2019da tamamlad\u0131\u011f\u0131 ilk el yazmas\u0131 kitab\u0131n\u0131 alt\u0131 b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. El-Ciziri\u2019nin ikinci kitab\u0131, eski Yunan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan gelen mekanik konusundaki bilgilerin kullan\u0131lmas\u0131yla hidrolik alan\u0131ndaki bulu\u015flar\u0131yla doludur. El-Ciziri\u2019nin bu kitab\u0131nda 50 adet \u015fekil, 55 adet de ilgin\u00e7 bulu\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri1.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1782\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1782\" src=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri1.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 392px) 100vw, 392px\" srcset=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri1-300x174.jpg 300w, http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri1.jpg 392w\" alt=\"ciziri1\" width=\"392\" height=\"227\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Gemi ve gemi gezintisi (Gereon Sievernich und Hendrik Budde, Europa und der Orient 800-1900, Berlin 1989)<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kitapta; \u201c\u0130slami ibadet \u015fartlar\u0131na uygun y\u0131kanma ve abdes alma yerleri, zamanla ilgili saya\u00e7lar, \u00e7ilingir sofras\u0131, f\u0131skiye, otamatik a\u00e7\u0131p kapanan kap\u0131lar, so\u011futma dolaplar\u0131, saat \u00e7e\u015fitleri, otomatik kap\u0131lar, oyuncaklar, termos, otomatik sofra aletleri, kan<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>ald\u0131rma-kan toplama aleti, m\u00fczik otomatlar\u0131, havuzlar, tulumbalar, kald\u0131rma d\u00fczenleri, \u015fifreli kilitler, musluklar, kasalar gibi saray hizmeti g\u00f6ren makinalar bulunmaktad\u0131r. El-Ciziri\u2019nin eserlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda onun d\u00fcnyada ilk sibernetik\u00a0ve otomasyonun babas\u0131 oldu\u011fu ve bilgisayar\u0131n ilk temellerini att\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u00a0Bilgisayarla otomatik makinalar\u0131n kendi kendini d\u00fczenlemesi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri2.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1783\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1783\" src=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri2.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 233px) 100vw, 233px\" srcset=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri2-184x300.jpg 184w, http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri2.jpg 233w\" alt=\"ciziri2\" width=\"233\" height=\"380\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>El y\u0131kama aleti (Gereon Sievernich und Hendrik Budde, Europa und der Orient 800-1900, Berlin 1989)<\/em><\/strong><\/p>\n<p>El-Ciziri, yazd\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6z\u00fcnde belirtti\u011fine g\u00f6re, yapt\u0131\u011f\u0131 resim, plan ve grav\u00fcrl\u00fc eserini Artuklu Diyarbak\u0131r h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Ebul Feth Mahmud bin Muhammed bin Karaaslan\u2019a sundu. \u0130ki n\u00fcsha olarak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n\u0131n bir tanesini \u0130slam halifesi Abbasi H\u00fck\u00fcmdar\u0131 Ebul Abbas Ahmed\u2019e g\u00f6nderdi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, El-Ciziri\u2019nin Diyarbak\u0131r h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Artuklu Muhamed\u2019e sunmu\u015f oldu\u011fu kitab\u0131n akibetini kimse bilmemektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri3.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1784\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1784\" src=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri3.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 354px) 100vw, 354px\" srcset=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri3-275x300.jpg 275w, http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri3.jpg 354w\" alt=\"ciziri3\" width=\"354\" height=\"386\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong><em>Hayvan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131. El-Ciziri\u2019nin kitab\u0131ndan. Hayvan g\u00fc\u00e7\u00fcyle sulama sistemi.Mekanik di\u015flilerle kuyudan \u00e7ekilen su (Einzelblatt aus Handschrift, Dublin, Chester Beatty Library and Gallery of Oriental Art (Ms. 4187))<\/em><\/strong><\/p>\n<p>El-Ciziri\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Hasankeyfli Muhammed \u0130bni Yusuf bin Osman ad\u0131nda bir K\u00fcrt, El-Ciziri\u2019in \u201cEl-Camibeyne\u2019-\u0130lm ve Amel\u00fc\u2019n Nafi fi sanati\u2019l-hiyal\u201d adl\u0131 eserlerininin birer kopyas\u0131n\u0131 yaz\u0131p \u00e7izdi. D\u00fcnyadaki \u00e7e\u015fitli k\u00fct\u00fcphanelerdeki 16 kopya i\u015fte bu iki kopyaya bak\u0131larak tekrar yaz\u0131ld\u0131. Eserler \u0130ngilizce ba\u015fta olmak \u00fczere Frans\u0131zca, Almanca\u00a0 ve Osmanl\u0131ca\u2019ya \u00e7evrildi. El-Cizire\u2019nin kitaplar\u0131 halen \u0130stanbul\u2019daki k\u00fct\u00fcphanelerde bulunuyor. Bunlar Topkap\u0131 Saray\u0131, Sultan Ahmet K\u00fct\u00fcphanesi ve Sultan Mahmut K\u00fct\u00fcphaneleri dir.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri4.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1786\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1786\" src=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri4.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 374px) 100vw, 374px\" srcset=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri4-300x216.jpg 300w, http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/ciziri4.jpg 374w\" alt=\"ciziri4\" width=\"374\" height=\"269\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>El-Ciziri\u2019nin bulu\u015fu. Tart\u0131 aleti (Gereon Sievernich und Hendrik Budde, Europa und der Orient 800-1900, Berlin 1989)<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>El-Ciziri\u2019nin 446 sayfal\u0131k ve i\u00e7inde 174 \u015fekil bulunan kitab\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsayan 66 sayfan\u0131n kopar\u0131l\u0131p Paris M\u00fczesi\u2019ne ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 da olduk\u00e7a ilgin\u00e7tir. Paris M\u00fczesi\u2019ne ka\u00e7\u0131r\u0131lan bu 66 sayfan\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u0130brahim Hakk\u0131 Konyal\u0131, kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda \u015f\u00f6yle anlatmaktad\u0131r; \u201cKitab\u0131n kaybolan 66 sayfas\u0131, Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019ndaki \u00f6rnekle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131mda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. II. Abd\u00fclhamit d\u00f6neminde \u0130svi\u00e7re\u2019nin \u0130stanbul Konsoloslu\u011fu\u2019nda g\u00f6revli Martin adl\u0131 bir g\u00f6revlinin bu sayfalar\u0131 y\u0131rt\u0131p ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fu anda Paris M\u00fczesi\u2019nde bulundu\u011funu \u00f6\u011frendim.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/mekanik5.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1787\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1787\" src=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/mekanik5.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 284px) 100vw, 284px\" srcset=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/mekanik5-218x300.jpg 218w, http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/mekanik5.jpg 284w\" alt=\"mekanik5\" width=\"284\" height=\"391\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong><em>Hayvan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131. Mekanik di\u015flilerle kuyudan \u00e7ekilen su\u00a0 (Gereon Sievernich und Hendrik Budde, Europa und der Orient 800-1900, Berlin 1989)<\/em><\/strong><\/p>\n<p>El-Ciziri, Artuklular\u2019a 25 y\u0131l hizmet ettikten sonra \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son g\u00fcnlerini ge\u00e7irmek \u00fczere do\u011fum yeri olan Cizre\u2019ye geri d\u00f6ner. Cizre\u2019ye d\u00f6nd\u00fckten sonra Cizre halk\u0131ndan da bulu\u015flar\u0131n\u0131 esirgemez. Hemen i\u015fe koyulup b\u00fct\u00fcn Cizre\u2019nin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an b\u00fcy\u00fck bir kandil yap\u0131p Cizre\u2019nin geceleri ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. El-Ciziri, 1233\u2019de Cizre\u2019de hayata g\u00f6zlerini yumdu. Mezar\u0131 Cizre\u2019deki Nuh Peygamber Camisi\u2019nin kuzeydo\u011fusundad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130lhami Yazgan\/ Bitlisname.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 13. y\u00fczy\u0131lda, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki mekanik uygulamalar\u0131n, \u00f6zellikle hidrolik alan\u0131nda\u00a0 eri\u015fti\u011fi y\u00fcksek d\u00fczeyi anlatt\u0131\u011f\u0131 \u201cEl-Camibeyne\u2019l-\u0130lm ve Amel\u00fc\u2019n Nafi fi sanati\u2019l-hiyal\u201d adl\u0131 yap\u0131tlar\u0131yla tan\u0131nan K\u00fcrt bilim adam\u0131, K\u00fcrtler\u2019in yeti\u015ftirdi\u011fi d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc m\u00fchendis, fizikci, fen-teknik adam\u0131 \u0130smail Bin Rezzaz El-Ciziri, 12. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda Cizre\u2019de d\u00fcnyaya geldi. \u00a0 Kendisi, Botan a\u015firetinin bir mensubu oldu\u011funu yazar. \u00dcn\u00fc \u0130slam alemini &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":53,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[146],"tags":[2074,2075,2077,2076,17,154],"class_list":["post-5450","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-teknoloji","tag-cezire","tag-cizre","tag-ilk-buluslar","tag-ismail","tag-slide","tag-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/53"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5450"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5450\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}