{"id":3367,"date":"2016-01-08T18:14:05","date_gmt":"2016-01-08T16:14:05","guid":{"rendered":"http:\/\/candname.com\/?p=3367"},"modified":"2016-08-18T13:37:32","modified_gmt":"2016-08-18T10:37:32","slug":"kurt-cehovu-nuredin-zaza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=3367","title":{"rendered":"K\u00fcrt \u00c7ehov\u2019u N\u00fbred\u00een Zaza"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fbred\u00een Zaza, aristokrat bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olarak 1919 y\u0131l\u0131nda Maden\u2019de d\u00fcnyaya gelir. N\u00fbred\u00een Zaza&#8217;n\u0131n babas\u0131 okumu\u015f bir Osmanl\u0131yd\u0131. Klasik edebiyat\u0131 zevkle okuyor, ressamlar\u0131n yap\u0131tlar\u0131n\u0131 sat\u0131n al\u0131yor ve zaman zaman tablolara ili\u015fkin ele\u015ftirilerini dile getiriyordu. Cehalete d\u00fc\u015fman bu adam, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 okutuyor, b\u00fcy\u00fck o\u011flu, yani N\u00fbred\u00een Zaza&#8217;n\u0131n a\u011fabeyi Nafiz, doktor oluyor, k\u0131zkarde\u015fi de m\u00fczik derslerini Yunan, Ermen ve T\u00fcrk \u00f6\u011fretmenlerinden al\u0131yor. B\u00f6yle bir ailede yeti\u015fen N\u00fbred\u00een Zaza\u2019da okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015farma h\u0131rs\u0131 alabildi\u011fine hakim oluyor.<br \/>\nY\u0131l 1925, N\u00fbred\u00een Zaza k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck. Gen\u00e7 Cumhuriyet\u2019e kar\u015f\u0131 \u015eeyh Se\u00eed ayaklanmas\u0131 g\u00fcndemde. K\u00fcrtlerin k\u0131sa s\u00fcreli mutluluklar\u0131 tersine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, yerini h\u00fcz\u00fcn ve g\u00f6zya\u015f\u0131 al\u0131yor. \u00c7ok say\u0131da K\u00fcrt lider ve toplumun ileri gelenleri Cumhuriyet\u2019in y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan idam sehpalar\u0131na g\u00f6nderiliyorlar. N\u00fbred\u00een Zaza&#8217;n\u0131n ailesi de olayla yak\u0131n ili\u015fkide, dolay\u0131s\u0131yla bir\u00e7ok yak\u0131n akrabas\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor; babas\u0131, amcas\u0131 ve a\u011fabeyi Dr. Nafiz tutuklan\u0131yor, g\u00fcnlerce i\u015fkencelerden ge\u00e7iriliyorlar.<br \/>\n\u015eeyh Se\u00eed ayaklanmas\u0131n\u0131n yenilgisi, Zaza ailesinin de par\u00e7alanmas\u0131na, g\u00f6\u00e7e zorlanmas\u0131na neden oluyor. N\u00fbred\u00een Zaza Suriye&#8217;ye ge\u00e7ip \u015eam&#8217;a yerle\u015fti\u011fi zaman, 15 ya\u015f\u0131na varmam\u0131\u015f dinamik bir delikanl\u0131d\u0131r. Ama okuma ve \u00f6\u011frenme inad\u0131ndan ve aileden gelen disiplinden dolay\u0131, o daha gencecik ya\u015fta b\u00fcy\u00fck sorumluluklar\u0131n alt\u0131na giriyor. \u015eam&#8217;da s\u00fcrg\u00fcnde bulunan K\u00fcrt ileri gelenleri, prensleri ve a\u011falar\u0131 ile oturup kalk\u0131yor, Celadet Bedir-Xan taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan k\u00fclt\u00fcr, sanat ve edebiyat dergisi Hawar&#8217;da k\u0131sa \u00f6yk\u00fcler yaz\u0131yor ve bir s\u00fcre sonra d\u00fcnya edebiyat\u0131ndan \u00e7eviriler yap\u0131yor. Yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6yk\u00fcler, Celadet Bedir-Xan taraf\u0131ndan be\u011feniliyor, kimi zaman K\u00fcrtlerin \u00c7ehov\u2019u olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor.<br \/>\nK\u00fcrt ayaklanmalar\u0131 ve bu ayaklanmalar\u0131n yerle bir edilmesi, yak\u0131lan K\u00fcrt k\u00f6yleri, toplu s\u00fcrg\u00fcnler ve dara\u011fac\u0131nda sallanan K\u00fcrt lider ve ileri gelenleri&#8230; B\u00fct\u00fcn bunlar, N\u00fbred\u00een Zaza&#8217;y\u0131 edebiyattan uzakla\u015ft\u0131rarak, politikaya soyunmas\u0131na neden oluyor.<br \/>\nDersim \u00fczerindeki bombard\u0131mana dayanm\u0131yor, onu protesto etmek amac\u0131yla bir grup arkada\u015f\u0131yla\u00a0 \u00e7e\u015fitli Avrupa \u00fclkelerinin el\u00e7iliklerine ve ba\u015fkonsolosluklar\u0131na gidiyor, K\u00fcrtlerle dayan\u0131\u015fmak i\u00e7in kamuoyu olu\u015fturmak istiyor. Sonra ayn\u0131 grupla K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n demokratik haklar\u0131n\u0131 savunmak i\u00e7in H\u00eav\u00ee ad\u0131nda bir dernek kuruyor.<br \/>\nN\u00fbredin Zaza, s\u00fcrg\u00fcn ya\u015fam\u0131nda bir\u00e7ok \u00fclkede kal\u0131yor. \u0130lki Suriye, sonra s\u0131ras\u0131yla Irak, L\u00fcbnan ve \u0130svi\u00e7re. Ortado\u011fu \u00fclkelerinde tutuklan\u0131p, sistematik i\u015fkencelerden ge\u00e7iriliyor.<br \/>\nS\u00fcrg\u00fcn ya\u015fam\u0131, haks\u0131zl\u0131klarla dolu ser\u00fcveni onu m\u00fccadeleye daha s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131yor. O d\u00f6nemde, \u00fcnl\u00fc K\u00fcrt \u015fairi Cegerxw\u00een&#8217;le birle\u015fiyor, Cegerxw\u00een&#8217;in cehaletin uykusundan uyand\u0131ran \u00e7an gibi \u015fiirleriyle m\u00fccadeleye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu. Daha sonralar\u0131, \u015eam&#8217;da s\u00fcrg\u00fcnde bulunan ve Hawar ve Ronah\u00ee dergilerinin \u00f6nemli yazarlar\u0131ndan biri olan Osman Sebri ile, ilk kez 1957 y\u0131l\u0131nda K\u00fcrt Demokrat Partisi&#8217;nin (KDP) temelini at\u0131yor.<br \/>\nZaza, ya\u015fam\u0131n\u0131n son d\u00f6nemlerinde \u0130svi\u00e7re&#8217;ye g\u00f6\u00e7 etmi\u015f, Gilbert ad\u0131nda bir \u0130svi\u00e7reli gazeteciyle evlenmi\u015f ve \u015eengo ad\u0131nda bir erkek \u00e7ocu\u011fu olmu\u015ftu.<br \/>\nNured\u00een Zaza \u0130svi\u00e7re&#8217;de Frans\u0131z filozofu Emmaneul Mannier d\u00fc\u015f\u00fcncesinde personalist ak\u0131m adl\u0131 doktoras\u0131n\u0131 yap\u0131yor. Frans\u0131zca, Arap\u00e7a ve K\u00fcrt\u00e7e olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da makale yazm\u0131\u015ft\u0131r ve &#8220;\u015eer\u00ea Azad\u00ee&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda bir \u015fiir kitab\u0131 yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Frans\u0131zca iki kitap, &#8220;Contes et legendes du Kurdistan&#8221; ve &#8220;Ma vie de Kurd&#8221; yazm\u0131\u015ft\u0131r. Ereb\u00ea \u015eemo&#8217;nun \u015eivan\u00ea Kurmanca adl\u0131 roman\u0131n\u0131 \u00e7evirmi\u015f ve Mem\u00ea Alan destan\u0131n\u0131 uzun bir \u00f6ns\u00f6zle bas\u0131ma haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6ns\u00f6z\u00fcnde derin bir felsefi analiz yap\u0131yor,\u00a0 Ehmed\u00ea Xan\u00ee\u2019nin felsefesini Marx ve Engels\u2019in felsefesiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yor, bir\u00e7oklar\u0131 taraf\u0131ndan idealist olarak bilinen Xan\u00ee\u2019nin, Marx ve Engels\u2019ten daha \u00f6nce diyalektikten haberdar oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda, benim i\u00e7in en ilgin\u00e7 yan\u0131, onun \u00f6yk\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Zaza, \u00f6yk\u00fcc\u00fcl\u00fckte g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kaleme sahipti ve modern bir \u00f6yk\u00fcc\u00fcyd\u00fc. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki \u00fczerinden altm\u0131\u015f-yetmi\u015f y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, \u00f6yk\u00fcleri h\u00e2l\u00e2 zevkle okunmaktad\u0131r.<br \/>\nBu de\u011ferli \u015fahsiyetle, 1983 y\u0131l\u0131nda, K\u00fcrt\u00e7e yazd\u0131\u011f\u0131m bir makaleden dolay\u0131, bana \u0130svi\u00e7re\u2019den g\u00f6nderdi\u011fi bir mektupla tan\u0131\u015fma f\u0131rsat\u0131m oldu ve vefat\u0131na kadar (7.10.1988) mektupla\u015fmam\u0131z devam etti.<br \/>\nG\u00f6\u00e7\u00fcyle K\u00fcrt ayd\u0131n hareketinde b\u00fcy\u00fck bir bo\u015fluk yaratan N\u00fbred\u00een Zaza, hep kalbimizde ya\u015fayacakt\u0131r\u2026<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>F\u0131rat CEWER\u0130- Evrensel Gazetesi<\/strong><\/span><\/p>\n<div class=\"text_exposed_show\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fbred\u00een Zaza, aristokrat bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olarak 1919 y\u0131l\u0131nda Maden\u2019de d\u00fcnyaya gelir. N\u00fbred\u00een Zaza&#8217;n\u0131n babas\u0131 okumu\u015f bir Osmanl\u0131yd\u0131. Klasik edebiyat\u0131 zevkle okuyor, ressamlar\u0131n yap\u0131tlar\u0131n\u0131 sat\u0131n al\u0131yor ve zaman zaman tablolara ili\u015fkin ele\u015ftirilerini dile getiriyordu. Cehalete d\u00fc\u015fman bu adam, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 okutuyor, b\u00fcy\u00fck o\u011flu, yani N\u00fbred\u00een Zaza&#8217;n\u0131n a\u011fabeyi Nafiz, doktor oluyor, k\u0131zkarde\u015fi de m\u00fczik derslerini Yunan, Ermen &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1084,65],"tags":[3379,1432,753,1431,193,1430,17,319,140],"class_list":["post-3367","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-arastirma","category-forum","tag-arastirma","tag-dersin","tag-fikr","tag-kurt-lider","tag-lekolin","tag-nurettin-zaza","tag-slide","tag-vekolin","tag-zaza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3367"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3367\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}