{"id":23990,"date":"2025-03-16T10:54:33","date_gmt":"2025-03-16T07:54:33","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23990"},"modified":"2025-03-16T10:54:33","modified_gmt":"2025-03-16T07:54:33","slug":"halabja-katliami-tarihe-kazinmis-aci-bir-hatira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23990","title":{"rendered":"Halabja Katliam\u0131: Tarihe kaz\u0131nm\u0131\u015f ac\u0131 bir hat\u0131ra"},"content":{"rendered":"<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ay\u0131n 16&#8217;s\u0131. Mart 1988, Irak K\u00fcrdistan&#8217;daki Halep\u00e7e \u015fehri, modern tarihin en karanl\u0131k b\u00f6l\u00fcmlerinden birine tan\u0131k oldu. Saddam H\u00fcseyin rejimi kendi sivillerine kar\u015f\u0131 kimyasal silahlar kulland\u0131 ve binlerce K\u00fcrt erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fu katletti. **Halabja Katliam\u0131** olarak bilinen bu vah\u015fet, sava\u015f\u0131n deh\u015fetinin ve otoriter rejimlerin vah\u015fetinin ak\u0131ldan \u00e7\u0131kmayan bir sembol\u00fc olarak kalmaya devam ediyor.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">### **Tarihi arka plan: Enfal kampanyas\u0131 ve \u0130ran-Irak sava\u015f\u0131**<\/div>\n<div dir=\"auto\">Katliam, \u0130ran-Irak sava\u015f\u0131n\u0131n (1980-1988) son a\u015famalar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u0130ran g\u00fc\u00e7lerinin K\u00fcrt b\u00f6lgelerine s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 raporlar\u0131n\u0131 ald\u0131ktan sonra Saddam H\u00fcseyin rejimi K\u00fcrtleri katliam ile cezaland\u0131rd\u0131&#8230;! Sivil n\u00fcfusun tamamen masum olmas\u0131na ra\u011fmen rejim **Enfal Kampanyas\u0131** (1986-1988) adl\u0131 bir soyk\u0131r\u0131m kampanyas\u0131 ba\u015flatt\u0131. \u0130ran s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n stratejik bir konumda bulunan Halep\u00e7e, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u0130ran&#8217;\u0131 destekledi\u011fi bahanesiyle hedef al\u0131nd\u0131. Binlerce \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131 ve bebek &#8211; masum ve cahil- ay\u0131rt etmeksizin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><strong>Sald\u0131r\u0131: Kimyasal Bir Kabus<\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\">O u\u011fursuz g\u00fcnde, Irak&#8217;a ait sekiz MiG-23 u\u00e7a\u011f\u0131 Halep\u00e7e semalar\u0131nda **hardal gaz\u0131** ve tan\u0131mlanamayan **sinir gaz\u0131** i\u00e7eren bombalara m\u00fcdahale etti. Zehirli bulutlar kurbanlar\u0131 dakikalar i\u00e7inde bo\u011farak ac\u0131 bir \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7t\u0131. Kurtulanlar, cesetlerle dolu sokaklar\u0131, evlerinde \u00f6len aileleri ve otlarken yere y\u0131\u011f\u0131lan hayvanlar\u0131 anlatt\u0131. **3.200 ile 5.000 aras\u0131nda ki\u015fi** olay yerinde hayat\u0131n\u0131 kaybederken, **7.000\u201310.000 ki\u015fi** a\u011f\u0131r yaraland\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><strong>Oyun sonras\u0131: Nesiller boyu ac\u0131<\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\">Trajedi sald\u0131r\u0131yla sona ermedi. 23&#8217;\u00fc. A\u011fustos 1988 Irak ordusu Halep\u00e7e&#8217;yi yeniden ele ge\u00e7irdi ve bu s\u00fcre\u00e7te **200 sivil** \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Hayatta kalanlar\u0131n uzun vadeli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131: kanser, solunum hastal\u0131klar\u0131 ve do\u011fum kusurlar\u0131 nesiller boyu devam etti. Kimyasallar miras\u0131 y\u0131llar sonra do\u011fan \u00e7ocuklarda bile engelli olarak kendini g\u00f6sterdi.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><strong>Adalet ve tan\u0131ma<\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\">Saddam H\u00fcseyin 2006 y\u0131l\u0131nda insanl\u0131k su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 idam edildi, ancak bu karar Halep\u00e7e&#8217;ye \u00f6zel de\u011fildi. Katliam\u0131n **soyk\u0131r\u0131m** olarak tan\u0131nmas\u0131, Irak Y\u00fcksek Mahkemesi&#8217;nin **1 hakk\u0131ndaki karar\u0131na kadar beklemek zorunda kald\u0131. Mart 2010**. Bu karar, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi ac\u0131lar\u0131n ge\u00e7 bir \u015fekilde tan\u0131nmas\u0131na neden oldu.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><strong>K\u00fclt\u00fcrel miras: Sanat, haf\u0131za ve direni\u015f<\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\">Halep\u00e7e K\u00fcrt direni\u015finin sembol\u00fc haline geldi. Y\u0131ll\u0131k anma t\u00f6renleri, *K\u00fcrt\u00e7e a\u011f\u0131tlar* gibi belgeseller ve hareketli \u015fiirler kurbanlar\u0131n an\u0131lar\u0131n\u0131 canl\u0131 tutuyor. \u015eehirdeki **Halabja An\u0131t\u0131 ve M\u00fczesi** trajediyi foto\u011fraf ve eserlerle belgeleyen sessiz bir tan\u0131k olarak duruyor.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><strong>Neden\u00a0 hat\u0131rl\u0131yoruz?\u00a0<\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\">Halep\u00e7e Katliam\u0131 sadece tarihi bir olay de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir uyar\u0131d\u0131r. Bu trajedi dizginlenemeyen g\u00fcc\u00fcn y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve uluslararas\u0131 sessizli\u011fin bedelini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Halep\u00e7e&#8217;yi hat\u0131rlamak, kurbanlar\u0131 onurland\u0131rmak, hayatta kalanlar\u0131 desteklemek ve *bir daha asla* demektir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu ac\u0131y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bu hikayelerin unutulmamas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele edenleri dinleyelim. Umudumuz, bu hikayelerin k\u00f6kleri adalet ve bar\u0131\u015fa dayanan bir gelece\u011fe ilham vermesi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">&#8220;\u015eehitleri unutmak insanl\u0131\u011fa ihanet etmektir. * \u2014 K\u00fcrt Atas\u00f6z\u00fc<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x11i5rnm xat24cr x1mh8g0r x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu makale Halep\u00e7e kurbanlar\u0131n\u0131 anarken d\u00fcnyay\u0131 zulme kar\u015f\u0131 uyan\u0131k kalmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Miraslar\u0131 adalet ve bar\u0131\u015f m\u00fccadelesine yol g\u00f6stersin.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\"><strong>Mehmet \u015eeker<\/strong><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ay\u0131n 16&#8217;s\u0131. Mart 1988, Irak K\u00fcrdistan&#8217;daki Halep\u00e7e \u015fehri, modern tarihin en karanl\u0131k b\u00f6l\u00fcmlerinden birine tan\u0131k oldu. Saddam H\u00fcseyin rejimi kendi sivillerine kar\u015f\u0131 kimyasal silahlar kulland\u0131 ve binlerce K\u00fcrt erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fu katletti. **Halabja Katliam\u0131** olarak bilinen bu vah\u015fet, sava\u015f\u0131n deh\u015fetinin ve otoriter rejimlerin vah\u015fetinin ak\u0131ldan \u00e7\u0131kmayan bir sembol\u00fc olarak kalmaya devam ediyor. ### **Tarihi &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23991,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[6799,2561,6570,1616],"class_list":["post-23990","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-forum","tag-halebce","tag-halepce","tag-katliam","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23990","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23990"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23990\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23992,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23990\/revisions\/23992"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}