{"id":23887,"date":"2025-01-07T12:01:17","date_gmt":"2025-01-07T09:01:17","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23887"},"modified":"2025-01-07T12:01:17","modified_gmt":"2025-01-07T09:01:17","slug":"hizanli-kemal-fevzinin-cigligi-duyuldu-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23887","title":{"rendered":"Hizanl\u0131 Kemal Fevzi\u2019nin \u00c7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 Duyuldu mu?.."},"content":{"rendered":"<div class=\"status-summary\"><span class=\"big-post-text text-default\"><strong>27 May\u0131s 1925 gecesi (\u015eeyh Said\u2019ten bir ay \u00f6nce) idam edilen, aralar\u0131nda Seyit Abd\u00fclkadir\u2019in da bulundu\u011fu alt\u0131 ki\u015fiden biri oydu ve ilk idam edilen o oldu. \u0130dam \u00f6ncesi son s\u00f6zleri \u015f\u00f6yleydi: \u201cCennet K\u00fcrdistan bizimdir. Ev sahibi biziz, kim ne derse desin biz yine i\u00e7eri girece\u011fiz. Buna hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 engel olamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc O bizimdir.\u201d<\/strong><\/span><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Baz\u0131 topluluklar\u0131n tarihi olmad\u0131\u011f\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131n tarihi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bilinmedi\u011fi i\u00e7in ulusla\u015fmada geciktikleri belirtilir. Buna kar\u015f\u0131n tarihini bilip bundan ders almayan uluslar da vard\u0131r. Bat\u0131l\u0131 bir tarih\u00e7i, tarihinden ders (ibret) almayan uluslar\u0131n ba\u015f\u0131nda K\u00fcrdleri g\u00f6sterir. Tarihini bilmemek \u00f6nemli bir eksiklik, bilip de ondan dersler \u00e7\u0131karmamak daha b\u00fcy\u00fck eksiklik. Asl\u0131nda, K\u00fcrdlerin tarihlerini fazla bildi\u011fi de s\u00f6ylenemez. Ama bildiklerinden ibret almad\u0131klar\u0131, bildiklerinin onlara ders vermedi\u011fi a\u00e7\u0131k. Nerdeyse iki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesinde b\u00fcy\u00fck bedeller \u00f6dedikleri (baz\u0131 \u00fclkelerin n\u00fcfusu kadar) h\u00e2lde, h\u00e2len ayn\u0131 yanl\u0131\u015flar\u0131 tekrar edip duruyorlar. Verdikleri m\u00fccadele de kendilerine de\u011fil, ba\u015fkalar\u0131na yar\u0131yor&#8230;<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bundan t\u00fcm y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce, m\u00fccadeleleri u\u011fruna can veren Bitlisli iki K\u00fcrd yurtseveri, I. Meclis Bitlis Mebusu\u00a0<em>Yusuf Ziya\u00a0<\/em>ve Hizanl\u0131 \u015eair<em>\u00a0Kemal Fevzi\u2019yi<\/em>\u00a0hat\u0131rlad\u0131m. Birinin b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131, di\u011ferinin duyulmayan \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131m. Yusuf Ziya, Lozan s\u00fcrecinde yan\u0131l\u0131rken; Kemal Fevzi, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u00fcrecinde, Ermeni Tehciri\u2019ne benzer 1916 K\u00fcrd Tehciri ile Anadolu\u2019ya s\u00fcrg\u00fcn edilen muhacirlerin durumu i\u00e7in, 1919 y\u0131l\u0131nda adeta \u00e7\u0131\u011fl\u0131k at\u0131yordu. Bu \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 duyan var m\u0131?..<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kemal Fevzi\u2019nin \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce, onunla ilgili k\u0131sa bir bilgi verelim. Bitlis-Hizan\u2019da, 1891 y\u0131l\u0131nda do\u011fdu. \u0130lk\u00f6\u011frenimini Bitlis\u2019te okuduktan sonra Erzincan askeri okuluna devam etti ve 1911 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul Pangalt\u0131 Mekteb-i Harbiye\u2019den mezun olarak subay oldu. 1912-1913 Balkan Harbi s\u0131ras\u0131nda cephede yaraland\u0131. Bu d\u00f6nemde, bir k\u0131sm\u0131 hastanede olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da \u015fiir yazd\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u015fiirlerinde T\u00fcrk milliyet\u00e7isi bir tema hakimdi. \u201cKahraman Orduya Arma\u011fan\u201d ve \u201cOrdudan Bir Ses\u201d ad\u0131yla yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 manzum \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda T\u00fcrk milliyet\u00e7i anlay\u0131\u015f\u0131 var. D\u00f6nemin pek \u00e7ok K\u00fcrd ayd\u0131n\u0131 gibi, Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k ve \u00fcmmet\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131ndan s\u0131yr\u0131l\u0131p K\u00fcrd ulusal de\u011ferlerine sahip \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, ate\u015fli bir K\u00fcrd milliyet\u00e7isi olmas\u0131, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n hemen sonras\u0131nda oldu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kemal Fevzi\u2019nin \u201c\u00e7\u0131\u011fl\u0131k\u201d diye ifade etti\u011fim \u00fc\u00e7 yaz\u0131s\u0131ndan baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlere bakal\u0131m. Kemal Fevzi\u2019nin, o tarihteki co\u015fkulu diline de dikkat \u00e7ekmek istiyorum.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a01-) Kemal Fevzi,\u00a0<b><strong><em>J\u00een<\/em>\u00a0<\/strong><\/b>dergisinin\u00a0<b><strong>10 Mart 1919\u00a0<\/strong><\/b>tarihli 13. say\u0131s\u0131nda, \u201cH\u00fck\u00fcmet-i Haz\u0131raya A\u00e7\u0131k Mektub\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla, K\u00fcrd muhacirlerle ilgilenilmedi\u011fi i\u00e7in, d\u00f6nemin Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fbmeti\u2019ni (Seyid Abd\u00fclkadir\u2019in de i\u00e7inde bulundu\u011fu Damat Ferit Pa\u015fa H\u00fck\u00fbmeti) ele\u015ftirerek \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">&#8220;<em>Temel Hukuk kurallar\u0131n\u0131n bu memlekette kabul edilecek bir yer bulamayaca\u011f\u0131n\u0131, son y\u0131llar\u0131n ac\u0131 olaylar\u0131 bize g\u00f6sterdi\u2026 Daima az\u0131nl\u0131k bir m\u00fctegallibe, bu \u00e7aresiz memleketin kaderi \u00fczerine siyah bir kanat gerdi&#8230; Size soruyorum: D\u00f6rt as\u0131rdan beri Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin sa\u011flam bir dayana\u011f\u0131 olan ve h\u00e2l\u00e2 &#8216;Vil\u00e2yat-\u0131 \u015earkiye&#8217;, &#8216;\u015eark Dolaylar\u0131&#8217;, &#8216;\u015earki Anadolu&#8217;, &#8216;S\u0131n\u0131r boylar\u0131&#8217; ve hatta &#8216;Ermenistan&#8217; gibi t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc garip adlarla an\u0131l\u0131p da ger\u00e7ek ad\u0131n\u0131n s\u00f6ylenmesi \u00e2deta g\u00fcnah olan \u00e7aresiz \u2018K\u00fcrdistan&#8217;\u0131n nasipsiz evl\u00e2dlar\u0131na reva g\u00f6r\u00fclen bunca yoksunluklar\u0131, binde bir oran\u0131nda olsun tamir etmek hayalinizden ge\u00e7ecek midir? Onlar ki, b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131n\u0131 bu devlet u\u011fruna harcad\u0131lar\u2026<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>As\u0131rlardan beri y\u00fcksek karl\u0131 da\u011flar\u0131n doruklar\u0131ndan inmeyen, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde g\u00f6ren,\u00a0<b><strong>ne yaz\u0131k ki Halifelik ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k u\u011fruna bug\u00fcn \u00e7\u0131plak ve peri\u015fan kalan\u00a0<\/strong><\/b>ve her g\u00fcn biraz daha \u00f6l\u00fcme yakla\u015fan ve sefalete u\u011frayan o halk\u0131n esenli\u011fe kavu\u015fmas\u0131 \u00e7aresi, son zamanlarda, garip bir te\u015febb\u00fcsle, asimile edilmesine \u00e7al\u0131\u015fmakla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc. Bu, o kadar zalimce y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc ki, imdada ko\u015fan g\u00f6\u00e7men memurlar\u0131, kefen soyan birer mezar soyguncusu, \u00f6l\u00fc ci\u011ferine sald\u0131ran birer s\u0131rtlandan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fillerdi. Bug\u00fcn Van, Bitlis, Erzurum halk\u0131n\u0131n yaln\u0131z enkaz\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r\u2026 Hizaniz\u00e2de Kemal Fevzi<\/em>&#8221;\u00a0<a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a02-) J\u00een\u2019in sonraki,\u00a0<b><strong>21 Mart 1919<\/strong><\/b>\u00a0tarihli 14. say\u0131s\u0131nda, &#8220;G\u00d6ZLER K\u00d6R, KULAKLAR SA\u011eIR MIDIR?&#8221; ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131 uzun yaz\u0131s\u0131nda Kemal Fevzi adeta \u00e7\u0131\u011fl\u0131k at\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u00a0&#8220;<em>Harb-\u0131 Umum\u00ee\u2019nin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan beri, gazete s\u00fctunlar\u0131n\u0131 iyice tetkik etmekteyim. T\u00fcm\u00fcyle \u015fahsi ve riya ile boyanan bu sahifelerde, \u00e7aresiz milletimin keder ve sefaletine ac\u0131yan bir y\u00fcre\u011fe, s\u0131zlayan bir vicdana rastlamad\u0131m<\/em>.\u00a0<em>Yaln\u0131z bir Diyarbekir evl\u00e2d\u0131n\u0131n heyecanl\u0131 birka\u00e7 sayfa inledi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm\u2026<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><b><strong>\u00a0<\/strong><\/b><em>Mermer s\u00fctunlu saraylar\u0131ndaki binlerce k\u00fcheylanlar\u0131n\u0131, ormanlar\u0131ndaki nazl\u0131 ceylanlar\u0131n\u0131, tarlalar\u0131nda ordular besleyen harmanlar\u0131n\u0131, ipekli Acem hal\u0131lar\u0131yla s\u00fcsl\u00fc hanlar\u0131n\u0131, k\u0131sacas\u0131 medeniyet lordlar\u0131n\u0131 bile imrendirecek servet ve zenginliklerini d\u00fc\u015fman elinde b\u0131rakarak ba\u015f a\u00e7\u0131k, yal\u0131nayak, \u00e7\u0131plak, yollara d\u00fc\u015fen hanedanlar\u0131n Diyarbekir surlar\u0131 \u00f6n\u00fcnde a\u00e7l\u0131ktan \u00f6ld\u00fcklerini, nas\u0131l feci bir sefalet i\u00e7inde \u00f6ld\u00fcklerini, tarih hi\u00e7 ku\u015fkusuz y\u00fcrekleri paralayan bir a\u011f\u0131tla yazacakt\u0131r&#8230;<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>\u00a0Bosfor&#8217;un\u00a0<\/em>(bo\u011faz\u0131n)<em>\u00a0beyaz yal\u0131lar\u0131nda sakiler kadeh sunarken, Kafkas\u2019\u0131n karl\u0131 ve buzlu eteklerinde memeleri \u00fcst\u00fcnde yavrusu uyuklayan anneler, anne kuca\u011f\u0131nda meme emen yavrular a\u00e7l\u0131ktan yoklu\u011fa yollan\u0131yorlard\u0131. Tipiler, f\u0131rt\u0131nalar koynunda serilen \u00f6ks\u00fcz \u00e7ocuklar, ba\u015flar\u0131 ucunda a\u011flayacak bir ziyaret\u00e7i dahi bulamadan, solgun bak\u0131\u015flarla \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyaya s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gidiyorlard\u0131; yorgunluktan, yoksulluktan birer iskelete d\u00f6nm\u00fc\u015f ya\u015fl\u0131lar, ya\u015fam\u0131n son solu\u011funu t\u00fcketiyor, bir lokmaya uzun s\u00fcren \u00f6m\u00fcrlerini heba ediyorlard\u0131. Karl\u0131 yollarda \u00f6l\u00fcme s\u00fcr\u00fcklenen insan k\u00fcmeleri \u00f6l\u00fcm\u00fc hasretle ar\u0131yor, karlarda a\u00e7\u0131lan so\u011fuk mezarlara canlar\u0131n\u0131 teslim ediyorlard\u0131. Bunlar\u0131 hi\u00e7 bir g\u00f6z g\u00f6rmedi; hakka y\u00fckselen \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 hi\u00e7 bir kulak duymad\u0131.\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kemal Fevzi,<em>\u00a0<\/em>bu yaz\u0131y\u0131, K\u00fcrd gen\u00e7lerine bir \u00e7a\u011fr\u0131yla sonland\u0131r\u0131yor: \u201c<b><strong><em>Ey talihsiz K\u00fcrd gen\u00e7leri! Bu sorumlulu\u011fu, siz omuzlar\u0131n\u0131zda ta\u015f\u0131yacaks\u0131n\u0131z. Karamsar ve \u00fczg\u00fcn olmay\u0131n\u0131z! Zarar\u0131n neresinden d\u00f6n\u00fclse k\u00e2rd\u0131r. Ne var ki, bu k\u00e2r\u0131 h\u0131zla sa\u011flayamazsan\u0131z, yar\u0131nki ku\u015faklar size soracaklard\u0131r: G\u00d6ZLER\u0130N\u0130Z K\u00d6R, KULAKLARINIZ SA\u011eIR MIYDI<\/em><\/strong><\/b><em>?\u201d<a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup><b><strong>[2]<\/strong><\/b><\/sup><\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a03-)\u00a0<em>J\u00een<\/em>\u00a0dergisinin\u00a0<b><strong>3 Eyl\u00fcl 1919\u00a0<\/strong><\/b>tarihli 24. say\u0131s\u0131nda da\u00a0<em>Kemal Fevzi<\/em>, \u201cT\u00dcKENMEYEN DERT\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla, yine I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u00fcrecindeki K\u00fcrd muhacirlerin durumunu duygusal bir \u015fekilde dile getiriyor:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>\u201cG\u00f6\u00e7 yaralar\u0131n\u0131n hangi hicran sahifelerinin hangi ac\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7ay\u0131m! Matemli havas\u0131nda K\u00fcrd&#8217;\u00fcn bezginlik ve h\u00fcsran\u0131 a\u011flayan kimsesiz yurdumun iniltilerini h\u00e2l\u00e2 i\u015fiten yok! Bu s\u0131cak Temmuz\u2019un son g\u00fcnleri, bana Urfa&#8217;da, Musul&#8217;da, Mardin&#8217;de, Diyarbekir&#8217;de, Adana&#8217;da, Konya&#8217;da canlar\u0131n\u0131 ebediyetin sessiz g\u00f6lgesine b\u0131rakan hem\u015ferilerimi hat\u0131rlat\u0131yorum. Be\u015f y\u0131l evvel bu imdads\u0131z ellere g\u00f6\u00e7en o canl\u0131 \u00f6l\u00fcler, eminim ki bug\u00fcn belirsiz bir durgun mezar i\u00e7inde unutkanl\u0131k perdesine b\u00fcr\u00fcnd\u00fcler&#8230;<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>Onlar, bir zamanlar zengin ve ye\u015fil mezralar\u0131nda s\u00fcr\u00fcler otlayan, z\u00fcmr\u00fct konaklar\u0131nda, bug\u00fcn\u00fcn matemlerini ezelden yad eder gibi dertli kavallar a\u011flayan, beyaz k\u00fcheyl\u00e2nlar\u0131n ki\u015fneyi\u015fleriyle \u00e7\u0131nlayan nec\u00eeb K\u00fcrd aileleriydi! Onlar, babalar\u0131n\u0131, karde\u015flerini s\u0131n\u0131rlarda d\u00fc\u015fmanlara, analar\u0131n\u0131 karl\u0131 yollarda kara topraklara b\u0131rakan \u00e7\u0131plak ve kimsesiz yavrulard\u0131!..\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Yaz\u0131 \u015fu c\u00fcmlelerle bitiyor: \u201c<em>Evet, onlar! Hani Bitlis\u2019ten, Mu\u015f\u2019tan, Erzurum\u2019dan, Van\u2019dan kalk\u0131p diyar diyar g\u00f6\u00e7en, s\u00fcr\u00fcnenler yok mu? \u0130\u015fte onlar! Urfa topraklar\u0131nda ebediyetin durgunluk ve avuntusunu arayan kimsesizler.\u00a0<b><strong>Ah evet, onlar! Peri\u015fan, sahipsiz, kimsesiz, yurtsuz kalan ve sonra bir lokma ekmek bulmadan \u00f6len K\u00fcrd evlatlar\u0131! Onlar\u0131n bize yadig\u00e2r b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 dertler t\u00fckenmiyor<\/strong><\/b>.\u201d\u00a0<a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><sup><b><strong>[3]<\/strong><\/b><\/sup><\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kemal Fevzi\u2019nin 1919 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131n baz\u0131lar\u0131 b\u00f6yle. \u00d6nce k\u0131saca Yusuf Ziya\u2019dan s\u00f6z edelim, sonra Kemal Fevzi hakk\u0131nda biraz daha bilgi verelim.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Birinci Meclis\u2019in Bitlis Mebusu\u00a0<em>Yusuf Ziya<\/em>, Lozan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin ba\u015flayaca\u011f\u0131 g\u00fcnlerde,\u00a0<b><strong>3 Kas\u0131m 1922<\/strong><\/b>\u00a0g\u00fcn\u00fc, mecliste, \u201c<em>Avrupal\u0131lar diyorlar ki; \u2018T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan ekalliyetlerin\u00a0<\/em>(az\u0131nl\u0131klar\u0131n)<em>\u00a0en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc en keseretlisi\u00a0<\/em>(kalabal\u0131k olan\u0131)<em>\u00a0K\u00fcrtlerdir.\u2019 Bendeniz K\u00fcrdo\u011flu K\u00fcrd\u00fcm. Binanaleyh,\u00a0<b><strong>bir K\u00fcrt mebus olmak s\u0131fat\u0131yla sizi temin ederim ki K\u00fcrtler hi\u00e7bir \u015fey istemiyorlar. Yaln\u0131z b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyleri T\u00fcrklerin saadet ve selametini istiyorlar<\/strong><\/b><\/em><b><strong>.\u00a0<\/strong><\/b>(Alk\u0131\u015flar)\u201d<a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bunlar\u0131 s\u00f6yleyen Yusuf Ziya, \u00e7ok ge\u00e7meden, \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra 1925 K\u00fcrd Ayaklanmas\u0131 ile ilgili g\u00f6r\u00fclerek, 14 Nisan 1925 tarihinde Bitlis\u2019te as\u0131ld\u0131. Son s\u00f6zleri \u015f\u00f6yle oldu:\u00a0<em>\u201cBize mevki ve r\u00fctbe bah\u015fetmek suretiyle bizi aldatabilirsiniz. \u015e\u00fck\u00fcr Allah\u2019a ki, bizi mermi ve iple kar\u015f\u0131l\u0131yorsunuz ve bundan dolay\u0131 hi\u00e7 pi\u015fman de\u011filiz. Verdi\u011fin(m)iz ders sayesinde torunlar\u0131m\u0131z \u00f6c\u00fcm\u00fcz\u00fc alacaklard\u0131r<\/em>.\u201d (Onunla ayn\u0131 kaderi payla\u015fan Dersim Mebusu\u00a0<em>Hasan Hayri<\/em>\u00a0de idam\u0131ndan \u00f6nce \u015f\u00f6yle diyordu: \u201c<em>Ey K\u00fcrd genci, i\u015fte tarihin feci bir sahnesini g\u00f6sterdim, bundan ibret al ve bil ki, d\u00fcnyada en g\u00fcvensiz s\u00f6z, Kemalistlerin verdi\u011fi \u015feref s\u00f6z\u00fcd\u00fcr<\/em>.\u201d)\u00a0<a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftn5\" name=\"_ftnref5\"><sup>[5]<\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">1925 K\u00fcrd Ayaklanmas\u0131\u2019na do\u011frudan kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde tutuklanan\u00a0<em>Kemal Fevzi<\/em>, mahkemedeki ifadesinde \u015f\u00f6yle diyordu:\u00a0<em>\u201cEvet, daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fim gibi, K\u00fcrdl\u00fck ve K\u00fcrd h\u00fck\u00fcmeti kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Fakat bu u\u011furda benim gibi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 istikl\u00e2l, bir k\u0131sm\u0131 muhtariyet istiyordu. Bunlar\u0131n fikirlerini birle\u015ftirmek ve bu gaye u\u011fruna onlar\u0131 anla\u015ft\u0131r\u0131p birle\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131.\u201d<a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftn6\" name=\"_ftnref6\"><sup><b><strong>[6]<\/strong><\/b><\/sup><\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Cezaevinde bunal\u0131m ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada, ablas\u0131 \u015eefika Han\u0131m\u2019\u0131n cezaevine gelip kendisine, \u201c<em>Berx\u00ea n\u00ear, ji bo k\u00ear<\/em>\u201d<a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftn7\" name=\"_ftnref7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>\u00a0dedi\u011fi belirtiliyor.\u00a0<b><strong>27 May\u0131s 1925<\/strong><\/b>\u00a0gecesi (\u015eeyh Said\u2019ten bir ay \u00f6nce) idam edilen, aralar\u0131nda\u00a0<em>Seyit Abd\u00fclkadir<\/em>\u2019in da bulundu\u011fu alt\u0131 ki\u015fiden biri oydu ve ilk idam edilen o oldu. \u0130dam \u00f6ncesi son s\u00f6zleri \u015f\u00f6yleydi: \u201c<em>Cennet K\u00fcrdistan bizimdir. Ev sahibi biziz, kim ne derse desin biz yine i\u00e7eri girece\u011fiz. Buna hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 engel olamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc O bizimdir.\u201d<\/em>\u00a0<a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftn8\" name=\"_ftnref8\"><sup>[8]<\/sup><\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">K\u00fcrdler, Yusuf Ziya\u2019n\u0131n, Hasan Hayri\u2019nin yan\u0131lg\u0131lar\u0131ndan, son s\u00f6zlerinden, ders ald\u0131lar m\u0131; Kemal Fevzi\u2019nin \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 duydular m\u0131?..<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">K\u00fcrdlerin tarihlerini az bildikleri, bildikleri h\u00e2lde ondan az ders ald\u0131klar\u0131 ger\u00e7e\u011fi ortadad\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fckleri i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck m\u00fccadeleler verdikleri ve m\u00fccadelelerinde hakl\u0131 olduklar\u0131 da ger\u00e7ek. \u015eartlar\u0131n gere\u011fi zaman zaman karamsarl\u0131\u011fa kap\u0131lsalar da \u201cinat\u00e7\u0131\u201d olduklar\u0131, \u201cumut etmeyi\u201d hi\u00e7 b\u0131rakmad\u0131klar\u0131 da a\u00e7\u0131k. Umut s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn K\u00fcrd\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201ch\u00eav\u00ee\u201ddir.\u00a0<em>H\u00eav\u00ee<\/em>, K\u00fcrd \u00f6rg\u00fctlerine, yay\u0131n organlar\u0131na s\u0131k\u00e7a verilen bir add\u0131r.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>\u201cUmut\u201d, \u201cHakl\u0131l\u0131k\u201d ve \u201c\u0130nat\u201d\u00a0<\/em>K\u00fcrdlerde oldu\u011funa g\u00f6re, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadeleleri de devam edecektir\u2026<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>Celal TEMEL- Nerina Azad<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\n<p><a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0J\u00een Dergisi, Say\u0131: 13, 10 Mart 1919<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0<em>J\u00een<\/em>\u00a0dergisi, Mart 1919, Say\u0131: 14<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0<em>J\u00een<\/em>\u00a0dergisi, 3 Eyl\u00fcl 1919, Say\u0131: 24<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0TBMM Tutanaklar\u0131, 3 Kas\u0131m 1338 (1919); T\u00fcrk Parlamento Tarihi, s. 341-343<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>\u00a0\u00a0K\u00fcrd \u00f6nderleri i\u00e7in bak\u0131n\u0131z: Cel\u00e2l Temel,\u00a0<em>\u0130lk ve Orta Ku\u015fak K\u00fcrd \u00d6nder ve Ayd\u0131nlar<\/em>, \u0130smail Be\u015fikci Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2024<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0\u00a0Ahmet S\u00fcreyya \u00d6rgeevren, \u015eeyh Sait \u0130syan\u0131 ve \u015eark \u0130stikl\u00e2l Mahkemesi An\u0131lar\u0131, Temel Yay\u0131nlar\u0131, 2002, s. 166<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a>\u00a0T\u00fcrk\u00e7esi: Erkek kuzu (ko\u00e7), b\u0131\u00e7ak i\u00e7indir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/m.nerinaazad2.com\/#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a>\u00a0Kemal Fevzi ile ilgili olarak, \u201c<em>M. Emin Pur\u00e7ak, BUHRANDA B\u0130R K\u00dcRD AYDINI, Bitlisli Kemal Fevzi ve \u00dc\u00e7 Eseri, N\u00fbbihar Yay\u0131nlar\u0131, 2020<\/em>\u201d adl\u0131 esere de bak\u0131labilir.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>27 May\u0131s 1925 gecesi (\u015eeyh Said\u2019ten bir ay \u00f6nce) idam edilen, aralar\u0131nda Seyit Abd\u00fclkadir\u2019in da bulundu\u011fu alt\u0131 ki\u015fiden biri oydu ve ilk idam edilen o oldu. \u0130dam \u00f6ncesi son s\u00f6zleri \u015f\u00f6yleydi: \u201cCennet K\u00fcrdistan bizimdir. Ev sahibi biziz, kim ne derse desin biz yine i\u00e7eri girece\u011fiz. Buna hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 engel olamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc O bizimdir.\u201d Baz\u0131 topluluklar\u0131n &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23888,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1084],"tags":[6760,5541,1616],"class_list":["post-23887","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-arastirma","tag-kemal-fevzi","tag-kurt-isyanlari","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23887","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23887"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23887\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23889,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23887\/revisions\/23889"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23887"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23887"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23887"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}