{"id":23875,"date":"2025-01-01T07:00:24","date_gmt":"2025-01-01T04:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23875"},"modified":"2024-12-31T21:50:33","modified_gmt":"2024-12-31T18:50:33","slug":"bediuzzaman-ve-kurdistan-teali-cemiyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23875","title":{"rendered":"Bedi\u00fczzaman ve K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti"},"content":{"rendered":"<div class=\"content-description\">Bedi\u00fczzaman&#8217;a dair, K\u00fcrdl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unuttu\u011fu, egemen \u0131rk ve s\u0131n\u0131flar\u0131n saf\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 veya stat\u00fckocu bir pozisyon tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki hakikatten kopuk yarg\u0131larda bulunmak yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div class=\"article-content\">\n<div class=\"text-content\">\n<p>T\u00fcm d\u00fcnyada a\u011f\u0131r y\u0131k\u0131mlara sebep olan Birinci Cihan Harbi&#8217;nin bilan\u00e7osu a\u011f\u0131rd\u0131. Milyonlarca insan \u00f6lm\u00fc\u015f, maddi-manevi zarar s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131. Asya ve Avrupa\u2019da devletler aras\u0131 dengeler bozulup;, Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu, Alman \u0130mparatorlu\u011fu tarihe kar\u0131\u015fm\u0131\u015f, \u00c7arl\u0131k Rusya ise yerini Sovyet Rusya&#8217;ya b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131\u2026<\/p>\n<p><b>30 Ekim 1918<\/b>&#8216;de\u00a0<b>Mondros Ate\u015fkes Antla\u015fmas\u0131<\/b>&#8216;n\u0131 imzalayan Osmanl\u0131&#8217;n\u0131n da sava\u015ftaki kayb\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fc; ard\u0131ndan b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131k bir bu\u00e7uk milyon yaral\u0131-\u00f6l\u00fc insan, bo\u015fa giden on milyar alt\u0131n frank ve tarihe kar\u0131\u015fan 600 y\u0131ll\u0131k bir imparatorluk\u2026<\/p>\n<div class=\"banner banner-wide\"><\/div>\n<p>K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 ise tam anlam\u0131yla b\u00fcy\u00fck bir felaketti. Cephelerde yitirdikleri y\u00fczbinlerce \u00f6l\u00fc, g\u00f6\u00e7e-tehcire maruz b\u0131rak\u0131l\u0131p yoksulluk ve yoksunlukla bo\u011fu\u015fan yorgun bir halk.\u00a0<b>1915 Ermeni Katliam\u0131&#8217;<\/b>n\u0131n perdeledi\u011fi ba\u015fka bir trajedi de\u00a0<b>B\u00fcy\u00fck K\u00fcrd Tehciri&#8217;<\/b>dir;<\/p>\n<p><b>1916<\/b>\u00a0tarihinde Erzurum, Wan, Mu\u015f, Bitlis gibi K\u00fcrd illerinden bir milyona yak\u0131n K\u00fcrd&#8217;\u00fcn Orta ve Bat\u0131 Anadolu&#8217;ya peri\u015fan bir halde tehciri, g\u00f6\u00e7 et(tiril)mesidir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7ta bu say\u0131n\u0131n yar\u0131ya yak\u0131n\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f, geri kalanlar\u0131n \u00e7o\u011funa d\u00f6n\u00fc\u015f \u015fartlar\u0131 sa\u011flanmay\u0131p g\u00f6\u00e7 yollar\u0131nda ve de muhacir kald\u0131klar\u0131 yerlerde ya \u00f6lmeleri istenmi\u015f veya asimilasyona u\u011framalar\u0131 beklenmi\u015fti. (1916 K\u00fcrd Tehciri; Celal Temel, \u0130BV Yay\u0131nlar\u0131, 2019)<\/p>\n<p><b>\u0130ttihad ve Terakki<\/b>\u00a0liderlerinin \u00e7o\u011funun 2-3 Kas\u0131m gecesi Berlin&#8217;e ka\u00e7malar\u0131 \u00fczerine parti 5 Kas\u0131m&#8217;da son oturumunu bitirip kendisini fesh eder.<\/p>\n<p><b>Mustafa Kemal<\/b>; Adana&#8217;dan yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ay kalaca\u011f\u0131 \u0130stanbul&#8217;a 13 Kas\u0131m&#8217;da var\u0131yor.\u00a0<b>Padi\u015fah Vahdettin<\/b>&#8216;le g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyor ve \u00f6nce kar\u015f\u0131 oldu\u011fu Tevfik Pa\u015fa h\u00fck\u00fcmetinde bu kez Savunma Bakan\u0131 olarak yer almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor&#8230;<\/p>\n<p>\u0130\u015fte b\u00f6yle bir d\u00f6nemde K\u00fcrd entelekt\u00fcelleri de\u00a0<b>Dr. Abdullah Cevdet<\/b>&#8216;in Ca\u011falo\u011flu&#8217;ndaki \u0130ctihad Evi&#8217;nde toplan\u0131p gidi\u015fat\u0131 ve yap\u0131labilecekleri tart\u0131\u015f\u0131yorlar\u2026<\/p>\n<p><b>Bedi\u00fczzaman<\/b>\u00a0ise, Bitlis&#8217;te 2 Mart 1916&#8217;ta ba\u015flay\u0131p<\/p>\n<p>Rusya&#8217;da devam eden ve toplamda iki y\u0131l d\u00f6rt ay s\u00fcren esaret hayat\u0131ndan firar ederek nihayet \u0130stanbul&#8217;a gelmi\u015f ve d\u00f6nemin bir gazetesine \u015f\u00f6yle haber olmu\u015ftu.<\/p>\n<p><b>&#8220;K\u00fcrdistan ulemas\u0131ndan olup,talebeleriyle<\/b>\u00a0<b>beraber Kafkas Cephesi&#8217;nde muharebeye i\u015ftirak eylemi\u015f ve Ruslara esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan Bedi\u00fczzaman Said-i K\u00fcrdi Efendi ahiren \u015fehrimize muvasalat eylemi\u015ftir.&#8221;<\/b>\u00a0(Tanin Gazetesi; Rumi 25 Haziran 1334-Miladi 25 Haziran 1918)<\/p>\n<p>\u0130mparatorlu\u011fun \u00e7\u00f6kmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, ba\u015fkentte \u0130ngiliz siyasetinin egemen oldu\u011fu bu kritik zaman diliminde t\u00fcm unsurlar gibi K\u00fcrdlerde de belirsizlikle kar\u0131\u015f\u0131k bir gelecek kayg\u0131s\u0131 olup bir aray\u0131\u015f ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7abas\u0131 da g\u00f6zleniyordu.<\/p>\n<p>\u0130lk i\u015f olarak 7 Kas\u0131m 1918&#8217;de J\u00een ismiyle haftal\u0131k bir dergi \u00e7\u0131kartt\u0131lar. Akabinde K\u00fcrd kamuoyunu temsil edecek bir cemiyeti kurmak i\u00e7in kollar\u0131 s\u0131vad\u0131lar. 19 Kas\u0131m&#8217;da kurulu\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 tamamlan\u0131nca KTC,\u00a0<b>17 Aral\u0131k 1918\u2019de resmen kurulur.\u00a0<\/b>K\u0131sa s\u00fcrede<\/p>\n<p>Diyarbekir, Bitlis, Wan, Erzurum, Ko\u00e7giri gibi yirmiye yak\u0131n merkezde \u015fubeleri a\u00e7\u0131l\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7\u00fc-devlet\u00e7i nurcu \u00e7evreler ink\u00e2r etse de<\/p>\n<p><b>K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti&#8217;nin kurucu kadrosunda Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee&#8217;nin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bug\u00fcn art\u0131k kesin olarak biliyoruz.<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h6><em><strong>(Ahmet Akg\u00fcnd\u00fcz Ar\u015fiv Belgeleri I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Bedi\u00fczzaman Said Nurs\u00ee ve \u0130lmi \u015eahsiyeti, cilt 2, s.189)<\/strong><\/em><\/h6>\n<p>Belge\u2019nin \u00fcst\u00fcnde &#8220;<b>K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti Aza-y\u0131 M\u00fcessesi&#8221;<\/b>\u00a0yaz\u0131l\u0131 olup listenin 3. s\u0131ras\u0131nda<b>\u00a0&#8220;Molla Said Efendi, Bedi\u00fczzaman&#8221;<\/b>\u00a0ismi net olarak okundu\u011fu halde belgeyi Ba\u015fbakanl\u0131k Cumhuriyet Ar\u015fivi&#8217;nde bulup payla\u015fan Osmanl\u0131 hayran\u0131 Akg\u00fcnd\u00fcz&#8217;\u00fcn hala &#8220;Bu \u015fah\u0131s, Bedi\u00fczzaman de\u011fil; Said Molla&#8217;d\u0131r!&#8221; veya Nurettin Ceylan&#8217;\u0131n &#8220;Bu ki\u015fi Molla Said Bedi\u00fczzaman de\u011fil, olsa olsa Medine eski kad\u0131s\u0131 Hac\u0131 Molla Said olmal\u0131d\u0131r!&#8221; anlam\u0131na gelen de\u011ferlendirmelerinin bilimsel bir de\u011feri yoktur.<\/p>\n<p>Bu belge \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Mary Weld, Latif Saliho\u011flu, \u015eahiner ve Nurettin Ceylan gibi nice ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n KTC ile ili\u015fkisi \u00f6zelinde Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee&#8217;nin K\u00fcrdl\u00fc\u011f\u00fcne dair yapt\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirmelerini tashih etmeleri gerekir.<\/p>\n<p>Zinar Silopi ve Kendal Nezan&#8217;a g\u00f6re cemiyetin di\u011fer iki kurucusu Nursi&#8217;nin yak\u0131n talebesi\u00a0<b>M\u00fck\u00fcsl\u00fc Hamza<\/b>\u00a0ve yak\u0131n dostu\u00a0<b>Mutkili Halil Hayali&#8217;<\/b>dir. Mehmet Emin Bozarslan da bu bilgiyi te&#8217;yid ediyor. Ekrem Cemil Pa\u015fa ise \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015finin Halil Hayali de\u011fil, Madenli Doktor \u015e\u00fckr\u00fc Muhammed Bey oldu\u011funu belirtir.<\/p>\n<p>Dahas\u0131; (Mehmet Bayrak ve Avni Do\u011fan gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n da tespit etti\u011fi \u00fczere.) 20.12.1918&#8217;de\u00a0<b>KTC ile H\u00fcrriyet \u0130tilaf F\u0131rkas\u0131<\/b>\u00a0aras\u0131nda\u00a0<b>K\u00fcrdistan&#8217;\u0131n \u00f6zerkli\u011fi<\/b>ni de i\u00e7eren bir i\u015fbirli\u011fi protokol\u00fc imzalan\u0131r. \u0130mza koyanlardan bir tanesi yine Bedi\u00fczzaman&#8217;d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Program\u0131nda esasen idare-i mahalliyeyi kabul eden\u00a0<b>H\u00fcrriyet \u0130tilaf F\u0131rkas\u0131<\/b>\u00a0merkez-i umumiyesi ile\u00a0<b>K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti<\/b>\u00a0aras\u0131nda madde-i atiye \u00fczerine \u0130tilaf-\u0131 tam has\u0131l olarak her iki taraf avn-i Bar\u00ee&#8217;ye istinaden memleketin selameti ve hukuku hilafetin muhafazas\u0131 i\u00e7in m\u00fcttefikan \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 deruhte ederler.<\/p>\n<p><b>Madde<\/b>:\u00a0<b>Ekseriyeti K\u00fcrd kavminin sakin bulundu\u011fu memleketler<\/b>, siyaseten hilafet-i \u0130sl\u00e2miye ve saltanat-\u0131 Osmaniye&#8217;ye merbut olmak \u015fart\u0131yla umum ahalinin ekseriyeti taraf\u0131ndan m\u00fcntehap bir amirin riyaset alt\u0131nda\u00a0<b>idare-i muhtariyeyi (\u00f6zerklik)<\/b>\u00a0haiz olacakt\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130mza atanlar:<\/p>\n<p>Konya mebusu Karasi mebusu MustafaSabri<\/p>\n<p>Zeynelabidin Vasfi<\/p>\n<p><b>Reis: Seyyid Abdulkadir<\/b><\/p>\n<p><b>Aza: Said (K\u00fcrdizade)<\/b><\/p>\n<p><b>Aza: Mehmed Ali<\/b><\/p>\n<p>K\u00fcrdlere ilk kez a\u00e7\u0131k\u00e7a \u0130sl\u00e2m halifeli\u011fine ve Osmanl\u0131&#8217;ya ba\u011fl\u0131 bir siyasal stat\u00fc i\u00e7eren bu protokol\u00fcn imzaland\u0131\u011f\u0131 devirde 1.Tevfik Pa\u015fa kabinesi h\u00fck\u00fcmette olup, tahtta Vahdettin oturuyordu.<\/p>\n<p>13-14 May\u0131s 1925 tarihinde ba\u015flat\u0131l\u0131p 25 May\u0131s&#8217;ta sonu\u00e7land\u0131r\u0131lan Diyarbekir \u015eark \u0130stikl\u00e2l Mahkemesi sorgulamalar\u0131 da bu tarih\u00ee protokolu do\u011fruluyor. (Bkn; Vakit Gazetesi; 19-25 May\u0131s 1925)<\/p>\n<p>Mahkeme ba\u015fkan\u0131 Ali Saib&#8217;in (Ursava\u015f) y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc, K\u00fcrdistan Teal\u00ee Cemiyeti reisi Seyyid Abd\u00fclkadir ve o\u011flu<\/p>\n<p>Seyyid Mehmed&#8217;in soru\u015fturma tutanaklar\u0131na bakal\u0131m;<\/p>\n<p>(S\u00f6z\u00fc edilen protokol\u00fc kast ederek)<\/p>\n<p>Reis: Bu mukavelename hakk\u0131nda bizi l\u00fctfen tenvir buyurur musunuz?<\/p>\n<p><b>Seyyid Abdulkadir<\/b>: Evet, malumat\u0131m var, ink\u00e2r etmem\u2026<\/p>\n<p>Reis: Bu imza sahipleri kim?<\/p>\n<p>Seyyid Abdulkadir:\u00a0<b>Bizim taraftan Molla Said vard\u0131. Bedirhanilerden Mehmed Ali vard\u0131. Bir de bendeniz vard\u0131m.<\/b><\/p>\n<p>H\u00fcrriyet ve \u0130tilaf&#8217;tan Vasfi, Zeynelabidin ve Sabri Hoca vard\u0131.<\/p>\n<p>\u2026.<\/p>\n<p>Ali Saib:<\/p>\n<p>\u2013\u00a0<b>3 numaral\u0131 a&#8217;zan\u0131z Bedi\u00fczzaman<\/b>\u00a0ne meslekte idi?<\/p>\n<p>Seyyid Mehmed:<\/p>\n<p>\u2013 M\u00fctedeyyindir, ulemadand\u0131r. Onun i\u00e7in istikl\u00e2l tarafdar\u0131 de\u011fildir\u2026 (Baba-o\u011ful her iki seyyid de 27 May\u0131s&#8217;ta idam edildiler)<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Nurettin Ceylan&#8217;\u0131n \u0130ngiltere Ulusal Ar\u015fivi\u2019nin Forreign Office (D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ar\u015fivi) b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden al\u0131p ne\u015fretti\u011fi belge de iddia edildi\u011fi gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc ve sa\u011flam bir delil olmay\u0131p Bedi\u00fczzaman&#8217;\u0131n KTC&#8217;nin kurucular\u0131ndan oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini \u00e7\u00fcr\u00fctmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc; belgede ismi ge\u00e7en \u015fahsiyetler, 18 Aral\u0131k 1918&#8217;de kurulan cemiyetin kurucular listesi de\u011fildir. Belgenin d\u00fczenlenme tarihi olan 24 May\u0131s 1919&#8217;da cemiyetin sadece 20 ki\u015filik \u00fcye listesidir.<\/p>\n<p>\u0130lgin\u00e7 olarak; 2 Ekim 1908 tarihinde kurulan\u00a0<b>K\u00fcrd Teav\u00fcn ve Terakki Cemiyeti<\/b>&#8216;ne \u00fcye olmad\u0131\u011f\u0131 halde cemiyetin yay\u0131n organ\u0131 olan\u00a0<b>K\u00fcrd Teav\u00fcn ve Terakki Gazetesi&#8217;<\/b>nde yaz\u0131lar\u0131 \u00e7\u0131kan Bedi\u00fczzaman&#8217;\u0131n bu defa 1918 y\u0131l\u0131nda kurulan KTC&#8217;nin kurucular\u0131 aras\u0131nda yer almas\u0131na ra\u011fmen, cemiyetin yay\u0131n organ\u0131 olan\u00a0<b>J\u00een<\/b>\u00a0dergi-gazetesinde yaz\u0131 yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Bedi\u00fczzaman ve K\u00fcrdleri ilgilendiren ar\u015fiv belgelerine ula\u015fman\u0131n zorlu\u011fu,<\/p>\n<p>Bedi\u00fczzaman&#8217;\u0131 K\u00fcrdl\u00fck kimli\u011finden uzakla\u015ft\u0131r\u0131p T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m paradigmas\u0131na lehimleme m\u00fchendisli\u011finin diri tutulma \u00e7abas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda<\/p>\n<p>Nursi ve iki arkada\u015f\u0131n\u0131n cemiyetin<\/p>\n<p><b>1919 May\u0131s<\/b>\u00a0ay\u0131ndaki ilk genel kurulunda ve sonras\u0131nda se\u00e7ilen y\u00f6netim kurullar\u0131nda g\u00f6rev almamalar\u0131 da konunun epeyce spek\u00fclasyon ve tart\u0131\u015fmalara a\u00e7\u0131k hale gelmesine yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131da verilen liste, ilk kurucu liste olmay\u0131p, cemiyetin ilk y\u00f6netim kuruluna se\u00e7ilen y\u00f6netici kadroyu ve olduk\u00e7a geni\u015f \u00fcye listesinden birka\u00e7\u0131n\u0131n ismini i\u00e7eriyor:<\/p>\n<p><b>Seyyit Abd\u00fclkadir<\/b>\u00a0( Ba\u015fkan, \u015eeyh Ubeydullah\u2019\u0131n o\u011flu)<\/p>\n<p><b>Seyyit Abdullah<\/b>\u00a0(\u015eeyh Ubeydullah\u2019\u0131n torunu-Muhasip)<\/p>\n<p>Seyyit Taha (\u015eeyh Ubeydullah\u2019\u0131n torunu)<\/p>\n<p><b>Ahmet Hamdi Pa\u015fa<\/b>\u00a0(genel sekreter)<\/p>\n<p>Bedirhan ailesinden Bedirhan Pa\u015fa ve ahfad\u0131<\/p>\n<p><b>Mehmet Emin Ali<\/b>\u00a0(Bedirhan Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu-Ba\u015fkan vekili)<\/p>\n<p><b>Fuat Pa\u015fa<\/b>\u00a0(S\u00fcleymaniyeli Said Pa\u015fa&#8217;n\u0131n o\u011flu-Ba\u015fkan vekili)<\/p>\n<p>S\u00fcreyya (Mehmet Emin Ali\u2019nin o\u011flu)<\/p>\n<p>Celadet (Mehmet Emin Ali\u2019nin o\u011flu)<\/p>\n<p>K\u00e2muran (Mehmet Emin Ali\u2019nin o\u011flu)<\/p>\n<p>Mikdad Mithad Esved (Bedirhan Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu)<\/p>\n<p>Bedirhanzade Mehmet Ali (Bedirhan Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu)<\/p>\n<p>Bedirhanzade Hasan Nuri (Bedirhan Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu)<\/p>\n<p>Halil Rami Bey (Bedirhan Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu, Malatya Mutasarr\u0131f\u0131)<\/p>\n<p>\u00c2saf Bedirhan (Halil Rami Beyin o\u011flu)<\/p>\n<p>Bedirhan Ali (Bedirhan Pa\u015fa\u2019n\u0131n torunu)<\/p>\n<p>Baban a\u015firetinden<\/p>\n<p>Babanzade \u015e\u00fckr\u00fc (Ord. Prof. \u015e\u00fckr\u00fc Baban)<\/p>\n<p>Babanzade Mustafa Zihni Pa\u015fa (eski Hicaz valisi)<\/p>\n<p>Babanzade Fuat Bey<\/p>\n<p>Babanzade Hikmet Bey<\/p>\n<p>Babanzade Aziz Bey<\/p>\n<p>Babanzade Mahmut Bey<\/p>\n<p>Diyarbak\u0131rl\u0131 Cemil Pa\u015fa Ailesinden<\/p>\n<p>Ahmet Cemil Pa\u015fa (Cemil Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu)<\/p>\n<p>Ekrem Cemil (Cemil Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu)<\/p>\n<p>Kadri Cemil (Cemil Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu)<\/p>\n<p>Abdurrahim Rahmi Zapsu<\/p>\n<p>Arvasizade Mehmet \u015eefik<\/p>\n<p>Evet; ya\u015fam\u0131, eserleri ve mesajlar\u0131 ile Bedi\u00fczzaman&#8217;\u0131n Araplara, T\u00fcrklere, Ermenilere hatta ormandaki ku\u015fa ve kar\u0131ncaya da hizmetleri olmu\u015ftur. Ama bu realite O&#8217;nun K\u00fcrd Kavmini ihmal etti\u011fi anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n<p>Eski Said devrinde Bedi\u00fczzaman&#8217;\u0131n; izin ba\u015fvuru tarihi 2 \u015eubat 1909 olan\u00a0<b>Marifet ve \u0130ttihad-\u0131 Ekrad isimli T\u00fcrk\u00e7e-K\u00fcrd\u00e7e haftal\u0131k bir gazete \u00e7\u0131karma<\/b>\u00a0giri\u015fimi,<\/p>\n<p>55 y\u0131l boyunca b\u0131kmadan-usanmadan<\/p>\n<p>Wan\u00a0<b>Medreset\u00fcz-Zehra<\/b>\u00a0\u00dcniversitesini kurma te\u015febb\u00fcsleri,<\/p>\n<p>K\u00fcrdl\u00fc\u011f\u00fc lekedar etmemek i\u00e7in t\u0131marhaneyi kabul etmesi gibi fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131,<\/p>\n<p>K\u00fcrd hamallar\u0131na nasihatlar\u0131,<\/p>\n<p>T\u00fcm K\u00fcrdlere h\u00fcrriyet ve me\u015frutiyeti ders vermesi,<\/p>\n<p>K\u00fcrdistan&#8217;\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in fen bilimlerini, milli birli\u011fi, sanat-sanayi ve h\u00fcr te\u015febb\u00fcs\u00fc ya\u015famsal derecede \u00f6nemli bulmas\u0131,<\/p>\n<p>K\u00fcrt\u00e7e dili ve e\u011fitimine yapt\u0131\u011f\u0131 kuvvetli vurgular\u0131 O&#8217;nun sosyo-k\u00fclt\u00fcrel<\/p>\n<p>K\u00fcrdl\u00fc\u011fe yapt\u0131\u011f\u0131 hizmetlerden sadece birka\u00e7 tanesidir.<\/p>\n<p>Sadece KTC&#8217;nde de\u011fil, Nursi&#8217;yi 1910&#8217;daki K\u00fcrd Ne\u015fr-i Maarif Derne\u011fi&#8217;nin veya K\u00fcrdler aras\u0131nda \u00e7a\u011fda\u015f bilimleri ne\u015fr etmek gayesiyle kurulan \u00f6nemli bir K\u00fcrd Kurumu olan\u00a0<b>10 Ocak 1919<\/b>\u00a0kurulu\u015f tarihli\u00a0<b>K\u00fcrd Tamim-i Maarif ve Ne\u015friyat Cemiyeti&#8217;<\/b>nin de kurucular\u0131 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu izahlardan sonra; K\u00fcrd sosyolojisini derin analiz etmeden, devrin konjonkt\u00fcr\u00fcn\u00fc do\u011fru okumadan Bedi\u00fczzaman&#8217;a dair, K\u00fcrdl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unuttu\u011fu, egemen \u0131rk ve s\u0131n\u0131flar\u0131n saf\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 veya stat\u00fckocu bir pozisyon tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki dar, s\u0131\u011f ve hakikatten kopuk yarg\u0131larda bulunmak yanl\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131; haks\u0131zl\u0131k ve de insafs\u0131zl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p><b>Bedi\u00fczzaman&#8217;\u0131n ya\u015fam\u0131 boyunca anti K\u00fcrd bir cephede konumlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 cesurca s\u00f6yleyebilmeliyiz.<\/b><\/p>\n<h4 class=\"name\">Muhammed Salahttps-artigercek.com<\/h4>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bedi\u00fczzaman&#8217;a dair, K\u00fcrdl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unuttu\u011fu, egemen \u0131rk ve s\u0131n\u0131flar\u0131n saf\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 veya stat\u00fckocu bir pozisyon tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki hakikatten kopuk yarg\u0131larda bulunmak yanl\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm d\u00fcnyada a\u011f\u0131r y\u0131k\u0131mlara sebep olan Birinci Cihan Harbi&#8217;nin bilan\u00e7osu a\u011f\u0131rd\u0131. Milyonlarca insan \u00f6lm\u00fc\u015f, maddi-manevi zarar s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131. Asya ve Avrupa\u2019da devletler aras\u0131 dengeler bozulup;, Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu, Alman \u0130mparatorlu\u011fu tarihe kar\u0131\u015fm\u0131\u015f, \u00c7arl\u0131k Rusya ise &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23876,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1084],"tags":[307,127,6068,1616,907,905,2818],"class_list":["post-23875","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-arastirma","tag-bediuzzeman","tag-kurdi","tag-kurtculuk","tag-manset","tag-risale","tag-risale-i-nur","tag-said-i-nursi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23875","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23875"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23877,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23875\/revisions\/23877"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23876"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}