Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ve Risale-i Nur\u2019lara muhatap olan \u015fah\u0131s veya cemaatlerin bir zihniyet tarihi vard\u0131r. Bu zihniyet, bu iki tarihi \u015fahsiyetleri bir birine s\u00fcrekli muhalif g\u00f6sterme \u00e7abas\u0131 cemaatlerin en temel kabul\u00fcd\u00fcr. Yeni Asya Ne\u015friyat, Risale-i Nur k\u00fclliyat\u0131n\u0131n her eserinin \u00f6n s\u00f6z\u00fcnde Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u2019nin \u015eeyh Said efendiye muhalif oldu\u011funu mutlak suretle belirtmeyi yay\u0131n ilkesi olarak kabul etmi\u015ftir. Yine di\u011fer ne\u015friyatlar da bunu bir prensip olarak as\u0131l kabul etmi\u015flerdir. Ayn\u0131 durum Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ne\u015fretti\u011fi \u0130\u015f\u00e2r\u00e2t\u00fc\u2019l \u0130\u2019caz\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na hi\u00e7bir delil getirmeden ne\u015fretmeyi uygun bulmu\u015ftur.<\/p>\n
Ayr\u0131ca Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ve 1925 K\u00fcrt Ulusal \u00d6zg\u00fcrl\u00fck M\u00fccadelesi\/\u015eeyh Said ili\u015fkisi noktas\u0131nda resmi ideoloji eksenli kodlamalar ve bu kodlamamalardan sonra kurulan ba\u011flant\u0131lar, Nurcu kimli\u011finin in\u015fas\u0131nda temellendirme olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zira olay\u0131n hakikati \u00fczerinden ileri s\u00fcr\u00fclen arg\u00fcmanlara kar\u015f\u0131, hem olay\u0131n, hem de arg\u00fcmanlar\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in, resmi ideoloji eksenli temellendirilen Nurcu kimli\u011fi, art\u0131k ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak ilk ileri s\u00fcr\u00fclen \u201cK\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck\u201d ten tenzih! Edilerek s\u00f6ze ba\u015flan\u0131lmas\u0131, s\u00fcreklili\u011fi ifade etmeninde bir ba\u015fka temel tezini olu\u015fturuyor. Bu durumdan sonra \u015eeyh Said efendiye muhalefet i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015ftir. Nurcu kimli\u011finin in\u015fas\u0131nda \u015eeyh Said\u2019e muhalefet, art\u0131k bir kategori haline getirilmi\u015ftir. \u0130\u00e7selle\u015ftirme, Nurcu camian\u0131n sosyal ger\u00e7ekli\u011finin! Mensubu taraf\u0131ndan kabul\u00fcne ve bu sosyal ger\u00e7ekli\u011fi bireyler taraf\u0131ndan yeniden \u00fcretilmesini sa\u011flayan bir kategori olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu durum ayn\u0131 zamanda bireysel Nurcu kimli\u011finin, kolektif Nurcu kimli\u011fi ile ili\u015fkideki bi\u00e7imini de ortaya \u00e7\u0131karan \u00f6nemli bir arg\u00fcmand\u0131r.<\/p>\n
![\"dda8bbmxuai2ykg.jpg\"](\"https:\/\/www.ilkehaber.com\/d\/other\/dda8bbmxuai2ykg.jpg\" "\\"dda8bbmxuai2ykg.jpg\\"")
<\/p>\n
1925 K\u00fcrt Ulusal \u00d6zg\u00fcrl\u00fck M\u00fccadelesi\/\u015eeyh Said direni\u015fi ile ilgili Kaynaklar incelenmeye ba\u015flay\u0131nca ilk g\u00f6z\u00fcm\u00fcze \u00e7arpan direni\u015fte ki olgular\u0131n ters y\u00fcz edildi\u011fidir. (Ahmet Akg\u00fcnd\u00fcz, hareketin \u015fapka \u0131nk\u0131lab\u0131 ile ilgili oldu\u011funu ileri s\u00fcrmektedir, Akg\u00fcnd\u00fcz\u2019\u00fcn ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc iddiaya cevap, \u201cRisale-i Nur\u2019da Yap\u0131lan Tahrifatlar\u201d kitab\u0131m\u0131zda cevap verilmi\u015ftir.)<\/p>\n
Bu g\u00fcn art\u0131k b\u00fcy\u00fck tarih\u00e7iler taraf\u0131ndan kabul g\u00f6ren do\u011fru bilgi tarih\u00e7inin erdemi ve g\u00f6revidir. Ne yaz\u0131k ki Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ve \u015eeyh Said ili\u015fkisini inceleyen \u015fahsiyetler \u00f6zellikle Nurcular pekte kabul g\u00f6rmemi\u015f hayali olgular \u00fczerine bina edilmi\u015ftir. O g\u00fcnk\u00fc tarihsel olgular\u0131 oldu\u011fu gibi aktard\u0131\u011f\u0131nda \u00dcstad ve \u015eeyh Said ili\u015fkisinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fczelece\u011fi g\u00f6r\u00fclecektir. Do\u011fal olmayan \u015fey belgelerin tarihlerinin de\u011fi\u015ftirilmesi ve bu tahrifat\u0131n nas\u0131l bir niyet ta\u015f\u0131mas\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. Direni\u015fin detaylar\u0131na girmeden k\u0131saca \u00f6zetleyelim.<\/p>\n
Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee 1924 y\u0131l\u0131 may\u0131s ay\u0131nda \u015eeyh Said efendinin davetlisi olarak Erzurum\u2019a gitmi\u015f ve bir hafta beraber g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunmu\u015flard\u0131r. Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee, \u015eeyh Said ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmenin neticesinde 21 Mart Nevroz g\u00fcn\u00fcnde Diyarbak\u0131r da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere karar alm\u0131\u015flard\u0131r. Fakat daha o tarih gelmeden hareket patlak vermi\u015ftir.<\/p>\n
Direni\u015f 13 \u015eubat 1925 y\u0131l\u0131nda Piran k\u00f6y\u00fcnde tutuklama karar\u0131 bulunan \u015eeyh Said\u2019in adamlar\u0131ndan on iki ki\u015finin jandarmalara teslim olmay\u0131p, askerlerle silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya girmesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn \u015eeyh Said te Piran k\u00f6y\u00fcnde bulunuyordu. \u015eeyh Said Piran\u2019a gelmeden \u00f6nce Bitlis\u2019te tutuklu bulunan Cibranl\u0131 Halit ve Yusuf Ziya\u2019ya bir adam g\u00f6ndermi\u015ftir. Bitlisten d\u00f6nen \u015eeyh Said \u2018in adam\u0131 Cibranl\u0131 Halit ve Yusuf Ziya\u2019dan Direni\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131 h\u0131zland\u0131rmalar\u0131n\u0131 ve Diyarbak\u0131r \u00fczerinden Suriye ile temasa ge\u00e7meleri emrini getirmi\u015ftir. Bunun \u00fczerine \u015eeyh Said, Hasananl\u0131 Halit\u2019e Malazgirt \u00fczerinden Bitlis\u2019e girip Cibranl\u0131 Halit ve arkada\u015flar\u0131n\u0131 kurtarma giri\u015fimine ba\u015flamas\u0131 emrini vermi\u015ftir. Seydan\u0131n kendisi de \u015eusar g\u00f6ko\u011flan nahiyesinin k\u0131r\u0131kan k\u00f6y\u00fcne hareket etmi\u015ftir. Z\u0131rkanl\u0131 Miralay Selim ve b\u00f6lgenin b\u00fct\u00fcn \u015feyh ve a\u011falar\u0131 ile Karl\u0131ova da ki Cibranl\u0131 baba, Kamil ve Hato\u011fullar\u0131 y\u00fczlerce silahl\u0131 adam\u0131 ile K\u0131r\u0131kan K\u00f6y\u00fcne gelmi\u015flerdi.<\/p>\n
Daha sonra Karl\u0131ova kazas\u0131n\u0131n Kanire\u015f k\u00f6y\u00fcne gelen \u015eeyh Said burada da A\u015firet reisleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunup direni\u015f i\u00e7in haz\u0131r olmalar\u0131n\u0131 istemi\u015ftir. Daha sonra Solhan\u2019\u0131n Melakan k\u00f6y\u00fcne giden \u015eeyh Said, burada \u015feyh Abdullah ile birlikte direni\u015f plan\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eeyh Said Melakan k\u00f6y\u00fcnden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra Bing\u00f6l, Simsor, Gen\u00e7, Lice ve Hani\u2019yi gezmi\u015f daha sonrada Piran\u2019a gelmi\u015ftir. Piran\u2019da karde\u015finin evine yerle\u015fen Seyda k\u00f6yl\u00fclerin b\u00fcy\u00fck co\u015fkusu ile kar\u015f\u0131land\u0131. Jandarmalarla \u00e7at\u0131\u015fma direni\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 b\u00f6ylesi bir d\u00f6nemde \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
![\"ddaxspzxcaecxcq.jpg\"](\"https:\/\/www.ilkehaber.com\/d\/other\/ddaxspzxcaecxcq.jpg\" "\\"ddaxspzxcaecxcq.jpg\\"")
<\/p>\n
Direni\u015fin sonu: 7 Nisan g\u00fcn\u00fc Ba\u015fbakan \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc Direni\u015fin son durumu ile ilgili meclise \u015fu bilgileri veriyor.\u00a0\u201c\u015earkta Silvan ve Be\u015firi birliklerimizin h\u00e2kimiyetindedir. Hani, Lice, Piran, gibi \u015eeyh Said\u2019in ba\u015fl\u0131ca faaliyet b\u00f6lgeleri i\u015fgalimiz alt\u0131ndad\u0131r. Elaz\u0131\u011f\u2019dan g\u00f6nderilen birliklerimiz Palu\u2019yu alm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7apak\u00e7ur\u2019u (Bing\u00f6l) almak \u00fczeredir. Asiler \u015fehirler civar\u0131nda tecr\u00fcbe ediyorlar. Kendilerince m\u00fcstahkem zan ettikleri da\u011flara \u00e7ekilmi\u015flerdir. Davalar\u0131ndan vazge\u00e7memi\u015flerdir. Te\u015fkilatlar\u0131n\u0131 Muhafaza ediyorlar. Fakat er ge\u00e7 bu da\u011flar\u0131n kendilerine mezar olaca\u011f\u0131n\u0131 anlayacaklard\u0131r. Askeri tedbirler devam ediyor. Bast\u0131rma ve temizli\u011fin sonunu bekleyerek ondan sonra alaca\u011f\u0131m\u0131z tedbirler hakk\u0131nda y\u00fcksek meclisinize maruzatta bulunmak i\u00e7in vakit yoktur. M\u00fcsaade ederseniz bu tedbirlerin bir iki g\u00fcn zarf\u0131nda arz edece\u011fim.\u201d<\/em><\/p>\n Dokuzuncu Kolordunun 12\u2019nci m\u00fcfrezesi taraf\u0131ndan \u201cMalazgirt asilerinden temizlenmi\u015f Hasananl\u0131 Halit\u2019e ait direni\u015fe kat\u0131lan Ku\u015ftiban k\u00f6y\u00fc yak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Be\u015firi b\u00f6lgesindeki tedip hareketi ile g\u00f6revli 12 \u2018nci Alay komutas\u0131nda al\u0131nan rapora g\u00f6re, 11 Nisan da 6 saat s\u00fcren bir \u00e7arp\u0131\u015fmadan sonra Senikan A\u015firetinin da\u011f\u0131larak Ra\u00e7kotanl\u0131lara s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve bu sebeple Senikan A\u015firetinden D\u00f6rt k\u00f6y, Ra\u00e7kotan A\u015firetinden \u00fc\u00e7 k\u00f6y olmak \u00fczere yedi k\u00f6y yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n K\u00f6ylerin ate\u015fe verilmesi yaln\u0131z bu direni\u015fle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bu olay t\u00fcm K\u00fcrt direni\u015flerine kar\u015f\u0131 bir devlet politikas\u0131 olarak vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Dersim direni\u015finde de bakanlar kurulunun \u201cGayet Gizlidir\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yan 4 May\u0131s 1937 tarihli karar\u0131n 2. maddesinin konumuzla ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u015f\u00f6yledir.\u201d Sadece taarruz hareketiyle ilerlemekte iktifa ettik\u00e7e isyan ocaklar\u0131 daimi olarak yerinde b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olur. Bunun i\u00e7indir ki Silah kullanm\u0131\u015f olanlar\u0131 ve kullan\u0131lan yerlerinde ve sonuna kadar zarar veremeyecek hale getirmek, k\u00f6yleri k\u00e2milen tahrip etmek ve aileleri uzakla\u015ft\u0131rmak l\u00fczumlu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u2019nin talebelerinden Hulusi (Hulusi Yahyagil) A\u011fabey k\u0131ta komutanl\u0131\u011f\u0131 yapmaktad\u0131r. kendi ifadesinde, \u201cBen Elaz\u0131\u011f da tabur komutanl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131yordum. 1938 Dersim isyan\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu facia hadisesi neticelenmek \u00fczere idi. Bizi de Dersim isyan\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye ve bast\u0131rmaya memur etiler. \u0130syan dedikleri \u015fey de baz\u0131 da\u011f k\u00f6ylerinin o y\u0131l vergi vermeme meselesi idi. Asl\u0131nda hadise basitti. Fakat onu b\u00fcy\u00fctt\u00fcler ve umumile\u015ftirdiler. Bize verilen emir,\u201d Dersim ahalisini k\u00fclliyen ( tamam\u0131 ) imha emriydi<\/em>.\u00a0Canl\u0131 tek bir insan b\u0131rak\u0131lmayacak, gen\u00e7, ihtiyar, su\u00e7lu, su\u00e7suz, \u00e7oluk \u00e7ocuk, kad\u0131n erkek, ne varsa hepsini imha edilecekti hatta bitkiler ve hayvanlar d\u00e2hildi, hayvan bitkiyi yer, insan da hayvan\u0131 yer \u015feklinde idi. O tarz muamele ve emir nas\u0131l bir uygulama \u015fekli idi bilemiyorum.\u201d<\/em>\u00a0Hulusi a\u011fabeyinin bu mektubu hadisenin t\u00fcm boyutlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00dcstad\u0131n tabiriyle \u201cBe\u015fer bu zulme isim bulamam\u0131\u015ft\u0131r<\/em>\u201d Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee \u201cDersim katliam\u0131 \u201cbe\u015finci \u015fuan\u0131n[1]<\/a><\/sub>\u00a0h\u00fckm\u00fcn\u00fc tasdik etmi\u015ftir<\/em>\u201d s\u00f6zleriyle, Abdurrezzak ad\u0131yla bir m\u00fcdafaa yazm\u0131\u015ft\u0131r. Dokuzuncu ve Onuncu madde olarak kayda ge\u00e7mi\u015ftir. (detayl\u0131 bilgi i\u00e7in \u201cRisale-i nur\u2019da Yap\u0131lan Tahrifatlar\u201d kitab\u0131m\u0131za ba\u015fvurunuz)<\/p>\n Ba\u015fbakan bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yaparken \u015eeyh Said\u2019in kuvvetleri iyice da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Direni\u015f sonu\u00e7lan\u0131nca \u015eeyh Said, \u015eeyh Abdullah, \u00c7an \u015eeyhleri, Hanili Salih, \u00c7apak\u00e7ur Beyleri, Cibran A\u011falar\u0131 ve \u00fc\u00e7 y\u00fcz kadar atl\u0131 ile birlikte Solhan il\u00e7esinin K\u0131rvaz k\u00f6y\u00fcnde toplanarak, S\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7me haz\u0131rl\u0131klar\u0131 i\u00e7ine girmi\u015flerdir. Bu arada Murat k\u00f6pr\u00fcs\u00fcne gelen \u015eeyh Said ve arkada\u015flar\u0131, burada 34.Alay komutan\u0131 Talat bey taraf\u0131ndan ate\u015fe tutulmu\u015ftur. Bunun \u00fczerine \u015eeyh Said y\u00f6n\u00fcn\u00fc Varto ya \u00e7evirir. \u015eeyh Said ve arkada\u015flar\u0131 Varto taraf\u0131ndan \u00c7arpuk k\u00f6pr\u00fcs\u00fc civar\u0131nda birlikler taraf\u0131ndan sar\u0131larak yakalanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ise O d\u00f6nemde Van\u2019da bulunmaktad\u0131r. Hadise ba\u015flar ba\u015flamaz h\u00fck\u00fcmet g\u00fc\u00e7leri Erek da\u011f\u0131n\u0131n etraf\u0131nda g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flar. O g\u00fcn\u00fc \u00fcstad\u0131n talebelerinde Molla Hamid a\u011fabey \u015f\u00f6yle anlatmaktad\u0131r. \u201cjandarmalar bulundu\u011fumuz yere bask\u0131n yaparak \u00dcstad\u0131 almak istediklerini s\u00f6ylediler. O g\u00fcn b\u00fct\u00fcn k\u00f6yl\u00fcler meselenin fark\u0131na vard\u0131lar ve \u015eeyh Enver Efendi m\u00fcritleriyle oraya geldi; \u201cSeyda m\u00fcsaade et seni bunlar\u0131n elinden alal\u0131m, seni bunlara teslim etmeyelim\u201d diye yalvar\u0131yordu. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fme K\u00fcrt\u00e7e ge\u00e7ekle\u015fiyordu ki jandarmalar ve subaylar bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi anlamas\u0131nalar.[2]<\/a><\/sup>\u00a0Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ise \u015eeyh Enver ve halka \u201cB\u0131rak\u0131n olay \u00e7\u0131kmas\u0131n, benim bat\u0131ya gitmem in\u015faallah hizmete vesile olacakt\u0131r, kaderin bir takdiridir\u201d diyerek onlar\u0131 sakinle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee birka\u00e7 g\u00fcn Van da g\u00f6zalt\u0131nda tutulur, binlerce mazlum K\u00fcrt halk gibi bat\u0131ya s\u00fcrg\u00fcn edilir. O g\u00fcn \u00fcstad ile birlikte s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilen canl\u0131 \u015fahitlerinden, Kinyas Kartal ve Molla Hamid in a\u011fabeyi Emniyet g\u00f6revlisi Abdullah beyin aktar\u0131m\u0131na g\u00f6re \u00f6nce Sinop\u2019a ard\u0131ndan \u0130stanbul\u2019a g\u00f6nderilir. Orada 4 ay kal\u0131r yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmadan sonra \u0130stanbul\u2019dan (Cemal Kutay\u2019\u0131n anlat\u0131ma g\u00f6re) vapurla Antalya\u2019ya oradan da Burdur\u2019a g\u00f6nderilir. S\u00fcrg\u00fcnde bulundu\u011fu zaman i\u00e7erisinde s\u0131k s\u0131k \u015eeyh Said efendinin o\u011fullar\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin birinde \u201cellini kendi eline \u00fc\u00e7 sefer vurarak ben \u015eeyh Said\u2019in intikam\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f\u0131m der.\u201d Ayr\u0131ca Bing\u00f6l\u2019\u00fcn Fahran k\u00f6y\u00fcnden Ali Varol Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde \u201c\u00dcstad\u0131 ziyaret etim \u00dcstad \u015f\u00f6yle s\u00f6yledi \u201c\u00c7an k\u00f6y\u00fcne git, benden selam s\u00f6yle, Bing\u00f6l \u015fehidler ve gaziler \u00fclkesidir. Ben K\u00fcrdistan\u2019a gelece\u011fim zaman ilk olarak u\u011frayaca\u011f\u0131m yer oras\u0131 olacakt\u0131r. Ben onun intikam\u0131n\u0131 ald\u0131m, bir r\u00fcyay\u0131 sad\u0131kada \u015eeyh Said\u2019i cennet\u2019te makam\u0131nda g\u00f6rd\u00fcm ve gece kalkt\u0131m \u015f\u00fck\u00fcr namaz\u0131 k\u0131ld\u0131m<\/em>\u201d s\u00f6zleriyle bitirmektedir. Yine ayr\u0131ca Bing\u00f6l’\u00fcn b\u00fcy\u00fck ehl-i ilim simalar\u0131ndan Seyda Molla \u015eehabeddin 1950’lerin sonunda ile Molla Said, Sa\u00eed\u00e9 Kurd\u00ee’yi ziyarete gidiyorlar. \u00dcstad onlara hitaben; nerelisiniz? Diye soruyor, Bing\u00f6ll\u00fcy\u00fcz diyorlar, mensubiyetiniz nedir? Diye sorunca da, biz talebeyiz ama bizim memlekette \u015eeyh Said efendi sevilir cevab\u0131 veren Seyda Molla \u015eehabeddin, \u00dcstad Sa\u00eed\u00e9 Kurd\u00ee’nin y\u00fcz\u00fc parlamaya ba\u015fl\u0131yor ve onlara 3 kez “sag elinin i\u00e7ini sol dizine vurarak ben \u015eeyh Said’in hayf\u0131n\u0131 ald\u0131m”. Diyor. (Takdir-i ilahiye bak\u0131n\u0131z ki Seyda Molla \u015eehabeddin kendi \u015eeyhi \u015eeyh Sa\u00eed gibi 29. Haziranda 2017 de mevlas\u0131na kavu\u015ftu. Cenab-\u0131 Hak rahmet eylesin, Amin.)<\/p>\n Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ayr\u0131ca\u00a0\u015eualar adl\u0131 Kitab\u0131n\u0131n 11.\u015eua s\u0131n\u0131n 6.meselesinin<\/strong>\u00a0sonunda \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemektedir.\u201dBir bahtiyar mazlum idam olurken, bedbaht zalimlere demi\u015f: ben \u0130dam olmuyorum, belki terhis ile saadete gidiyorum. Fakat ben sizi idam-\u0131 ebedi ile mahk\u00fbm g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmden, sizden tam intikam al\u0131yorum Lailaheillallah diyerek sevin\u00e7 ve ile ruhunu teslim etmi\u015ftir<\/em>.\u201d Bu bahtiyar mazlum \u015eeyh Said\u2019tir. Ayr\u0131ca bu ifade 1925 teki bir\u00e7ok gazetelerde aynen yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.[3]<\/a><\/sup><\/p>\n Yine Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee, Emirda\u011f lahikas\u0131nda M\u00fchim bir suale verdi\u011fi cevapta\u00a0\u201cB\u00fcy\u00fck memurlardan i\u015fimizle alakadar olanlar sordular dediler ki,\u201dMustafa kemal sana \u00fc\u00e7 y\u00fcz lira maa\u015f verip, K\u00fcrdistan\u2019a ve Vilayet-\u0131 \u015eark\u0131yeye \u015feyh Sinusi yerine seni vaiz-i umumi yapmak teklifini neden kabul etmedin? E\u011fer kabul etseydin \u0130htilal y\u00fcz\u00fcnden kesilen\u00a0Y\u00fcz Bin K\u00fcrd\u00fcn<\/strong>\u00a0canlar\u0131n\u0131 kurtaracakt\u0131k<\/em>. Buradan anla\u015f\u0131l\u0131yor ki Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u2019nin tesbitiyle Y\u00fcz bin K\u00fcrt \u015fehid edilmi\u015f.<\/p>\n Bir\u00e7ok hadise gibi Said-i Kurdi ve \u015eeyh Said ili\u015fkisi de Nurcu camia taraf\u0131ndan farkl\u0131 bir mecraya kayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu iki tarihi \u015fahsiyetleri bir birine s\u00fcrekli muhalif g\u00f6sterme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde olunmu\u015ftur. Bunun en basit \u00f6rne\u011fi ise hi\u00e7bir nur talebesinin ispat edemedi\u011fi mektuptur.<\/p>\n \u201cSaid-i Nursi, kendisini deste\u011fe davet eden isyanc\u0131lara g\u00f6nderdi\u011fi mektupta as\u0131rlardan beri \u0130slamiyet’in bayraktarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan T\u00fcrk milletine k\u0131l\u0131\u00e7 \u00e7ekmenin Dinen caiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6yle bir \u015feye niyet edildi\u011finde bunun ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131n\u0131\u201d<\/em>\u00a0iddia edilen mektubun asl\u0131 \u015fudur.<\/p>\n Bu s\u00f6zleri Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u2019nin kendi ifadeleriyle verelim.\u00a0\u201cEski Harb-i Umumiden biraz evvel ben Van da iken baz\u0131 Dindar ve muttaki zatlar yan\u0131ma geldiler. Dediler ki: Baz\u0131 Kumandanlarda dinsizlik oluyor, gel bize i\u015ftirak et. Biz bu reislere isyan edece\u011fiz\u201d Ben de dedim. O fenal\u0131klar ve dinsizlikler o gibi kumandalara mahsustur. Ordu onun ile mesul olmaz. Bu Osmanl\u0131 ordusunda belki y\u00fcz bin evliya var. Ben bu orduya kar\u015f\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7 \u00e7ekmem ve size i\u015ftirak etmem.\u201dO zatlar benden ayr\u0131ld\u0131lar k\u0131l\u0131\u00e7 \u00e7ektiler neticesiz \u201cBitlis Hadisesi\u201dv\u00fccuda geldi. Az zaman sonra, Harb-i umumi patlad\u0131.<\/em>\u201d (Afyon M\u00fcdafas\u0131)<\/p>\n Bu s\u00f6zleri tahlil etti\u011fimizde, Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u2019nin bahsetti\u011fi \u201cDindar muttaki zatlar \u201c\u015eeyh Selim ve \u015eeyh \u015eahabeddin\u2019dir. Olay 1913 de 1. d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan az evvel dedi\u011fi hadisedir. Zaten dikkatli okununca anla\u015f\u0131lmayacak bir konu de\u011fildir.<\/p>\n Necmedin \u015eahiner ve Akg\u00fcnd\u00fcz gibi \u015fahsiyetler, y\u0131llarca Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u2019nin \u015eeyh Said efendiye mektup g\u00f6nderdi\u011fi ve onu Red etti\u011fi hakk\u0131nda bir mektuptan bahsedilir, ama nedense hi\u00e7bir zaman bu mektubu g\u00f6rme \u015ferefine nail olmad\u0131k. Asl\u0131nda mektuptan maksatlar\u0131 yukar\u0131da verdi\u011fimiz mektuptur. (Bu mektup konusu ile ilgili k\u0131sm\u0131 \u201cRisale-i Nur\u2019da Yap\u0131lan Tahrifatlar\u201d kitab\u0131m\u0131za ba\u015fvurunuz) 1913\u2019te s\u00f6ylenen bu s\u00f6z\u00fc 1925 te \u015eeyh Said efendiye s\u00f6ylenmi\u015f gibi veriyorlar. Asl\u0131nda, \u201cburada ebedi d\u00fc\u015fman<\/strong>\u201d fikriyle hareket edilmektedir. Bu tutumu U\u011fur Mumcuda sergilemektedir, belgelere dayanarak yaz\u0131 yazmas\u0131yla tan\u0131nan U\u011fur Mumcu, her nedense \u015eeyh Said direni\u015fi \u0130ngilizler taraf\u0131ndan tezg\u00e2hland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlamak i\u00e7in daha \u00f6nceki \u0130ngiliz i\u015fgali ile ilgili belgeleri kullanmaktad\u0131r.[4]<\/a><\/sup>\u00a0Bir birinden \u00e7ok farkl\u0131 olan bu iki d\u00f6nemi ay\u0131rmayan Mumcu, adeta Nurcular gibi K\u00fcrtleri \u201cebedi d\u00fc\u015fman\u201d fikriyle hareketini somutla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n Abdulkadir Bad\u0131ll\u0131\u2019da d\u00e2hil olmak \u00fczere \u201cMufassal tarihce-i hayat adl\u0131 eserinde\u201d Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u2019nin Eski\u015fehir M\u00fcdafas\u0131nda bahsetti\u011fi bir konu hakk\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fc \u015eeyh Said efendiye hitaben s\u00f6ylenmi\u015f olarak lanse edilmektedir.<\/p>\n \u201cBundan on iki sene evvel Ankara reisleri, \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 Hutuvat-\u0131 Sitte nam\u0131ndaki eserimle m\u00fccahedat\u0131m\u0131 takdir edip, beni oraya istediler. Gittim. Gidi\u015fatlar\u0131, benim ihtiyarl\u0131k hissiyat\u0131ma uygun gelmedi.”Bizimle beraber \u00e7al\u0131\u015f” dediler.<\/em><\/p>\n Dedim: “Yeni Said \u00f6teki d\u00fcnyaya \u00e7al\u0131\u015fmak istiyor. Sizinle beraber \u00e7al\u0131\u015famaz, fakat size de ili\u015fmez. Evet, ili\u015fmedim ve ili\u015fenlere de de\u011fil i\u015ftirak, de\u011fil temay\u00fcl, belki teess\u00fcf ettim. \u00c7\u00fcnk\u00fc an’anat-\u0131 milliye-i \u0130slamiye lehinde istimal edilebilir acip bir deha-y\u0131 askeriyi, an’ane aleyhine bir derece \u00e7evirmeye maatteess\u00fcf bir vesile oldu. Evet, ben, Ankara reislerinde, hususan Reisi cumhurda muannid ve b\u00fcy\u00fck bir deha hissettim ve dedim:<\/em><\/p>\n “Bu dehay\u0131, ku\u015fkuland\u0131rmakla an’anat aleyhine \u00e7evirmek caiz de\u011fildir. Onun i\u00e7in, ne kadar elimden gelmi\u015fse, d\u00fcnyalar\u0131ndan \u00e7ekildim, kar\u0131\u015fmad\u0131m. On \u00fc\u00e7 seneden beri siyasetten \u00e7ekildim. Hatta bu yirmi bayramd\u0131r, bir-ikisinden ba\u015fka umumlar\u0131nda, bu gurbette, kendi odamda yaln\u0131z ve mahpus gibi ge\u00e7irdim-ta ki siyasete bula\u015fmam tevehh\u00fcm edilmesin. H\u00fck\u00fbmetin i\u015flerine ili\u015fmedi\u011fime ve kar\u0131\u015fmak istemedi\u011fime delalet eden.<\/em>\u201d<\/p>\n Bu s\u00f6zleri tahlil etti\u011fimizde \u00e7ok daha farkl\u0131 bir sonu\u00e7 ile kar\u015f\u0131lar\u0131z.<\/p>\n \u201cBundan on iki sene evvel\u201d dedi\u011fi nas\u0131l anlamal\u0131y\u0131z. Eski\u015fehir M\u00fcdafas\u0131 1935 y\u0131l\u0131nda yap\u0131ld\u0131,12 sene evvel dedi\u011fi 1923, yani Meclis yeni kuruluyor.<\/p>\n Burada \u201c.”Bizimle beraber \u00e7al\u0131\u015f” ifadesi Hasan Basri ve Mehmed Akif Ersoy\u2019un teklifidir. Hasan Basri\u2019nin hat\u0131rat\u0131 da \u015fu ifadeler yer almaktad\u0131r. \u201cO zaman ben M. Akif gibi ilk mecliste bulunuyordum. \u00dcstad Ankara\u2019ya gelince bir heyet olarak yan\u0131na gittik. Gel ayr\u0131 bir parti kural\u0131m, sende ba\u015f\u0131m\u0131za ge\u00e7 \u015fu meclisi elde edelim. \u00dcstad dediki \u201c her \u015fey elde edilmi\u015f \u0130ngilizler her \u015feyi ile ele ge\u00e7irmi\u015fler. O nedenle sizin yapaca\u011f\u0131n\u0131z b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar onlar\u0131n nam\u0131na ge\u00e7ecektir. Gelin K\u00fcrdistan\u2019a ve Anadolu\u2019ya da\u011f\u0131lal\u0131m. Milletin iman nabz\u0131n\u0131 yakalayal\u0131m yeni bir model i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m\u201d dedi. Hasan Basri \u00c7antay: Ben ve M. Akif aya\u011f\u0131 kalkt\u0131k, Hoca sen ne kadar dahi de olsan bir K\u00fcrt\u2019s\u00fcn, K\u00fcrd\u00fcn akl\u0131 sonradan ba\u015f\u0131na gelir dedim, o da kalkt\u0131 k\u0131zarak bizden ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n Sonra meclis da\u011f\u0131ld\u0131 sistem oturdu. Y\u0131l 1952 \u0130stanbul\u2019day\u0131z dediler ki \u00dcstad mahkemeye gelmi\u015f, \u00e7ok heyecanland\u0131m kendisi ile g\u00f6r\u00fc\u015fmek i\u00e7in gittim, seneler sonra beni tan\u0131ya bilecek mi diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm otele gittim d\u0131\u015f kap\u0131da beni g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez\u201d gel hasan gel K\u00fcrd\u00fcn m\u00fc, T\u00fcrk\u00fcn m\u00fc akl\u0131 sonradan ba\u015f\u0131na gelir\u201d evet \u00fcstad\u0131m bizim akl\u0131m\u0131z sonradan ba\u015f\u0131m\u0131za geldi. ve \u00dcstad\u0131n yukar\u0131da ki ifadesiyle b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015fme oldu\u011funu onaylamaktad\u0131r. Ama burada nedense bir\u00e7ok Nur talebesi! \u00dcstad\u0131n. “Bizimle beraber \u00e7al\u0131\u015f” ifadesini \u015eeyh Said Efendiye s\u00f6ylenmi\u015f gibi de ima etmi\u015flerdir. Bununda hi\u00e7bir hakikat y\u00f6n\u00fc yoktur. Olay 1923 te ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u2019nin dedi\u011fi gibi;\u00a0men kale ve limen kale ve lime kale ve fima kale. Yani: Kim s\u00f6ylemi\u015f? Kime s\u00f6ylemi\u015f? Ne i\u00e7in s\u00f6ylemi\u015f? Ne makamda s\u00f6ylemi\u015f?<\/em><\/strong>\u00a0Bunlara dikkat etmesi gerekir san\u0131r\u0131m. (konu ile ilgili yap\u0131lan metne ilaveler ve eklemeler \u015feklinde yap\u0131lan tahrifatlar\u0131, metnin kriti\u011fi \u201cAhmet Akg\u00fcnd\u00fcz, Necmeddin \u015eahiner ve Abdulkadir Bad\u0131ll\u0131\u2019n\u0131n konu ile ilgili yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 tahrifatlar\u0131, \u201cRisale-i Nur\u2019da Yap\u0131lan Tahrifatlar\u201d kitab\u0131m\u0131zda detayl\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, L\u00fctfen kitab\u0131m\u0131za ba\u015fvurunuz<\/em>)<\/p>\n 1925 K\u00fcrt Ulusal \u00d6zg\u00fcrl\u00fck M\u00fccadelesi\/\u015eeyh Said efendinin direni\u015finin niteli\u011fini kavramak i\u00e7in, o g\u00fcnk\u00fc ko\u015fullar\u0131 ve ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturan tarih kesitini do\u011fru de\u011ferlendirmenin zorunlulu\u011fu ortadad\u0131r. Bu hareketi do\u011frudan inceleyen B. Cemal, M. Toker, direni\u015fle ilgili \u201cistiklal mahkemeleri\u201d eserinde geni\u015f\u00e7e yer veren E. Aybars, hareketin oldu\u011fu b\u00f6lgenin istiklal mahkemesi savc\u0131s\u0131 Ahmet S\u00fcreyya \u00d6rgeevren\u2019in an\u0131lar\u0131nda bu hareketin, \u201cDin ve Milliyet\u201d davas\u0131 beraber y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7e\u011fini ortaya koymaktad\u0131r.\u00a0Said-i Kurd\u00ee ve \u015eeyh Said konusu, \u201cD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Bak\u0131\u015f, K\u00fcrt Milliyet\u00e7ili\u011fine Said-i Kurd\u00ee \u00f6rnekli\u011fi\u201d adl\u0131 kitap \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n 2. Cildinde detayl\u0131 olarak inceleyece\u011fiz.<\/em><\/p>\n Sonu\u00e7:<\/em><\/strong><\/p>\n \u015eeyh Said, Sa\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ili\u015fkisi ve benzeri konularda uygulanan \u201c\u00e7eli\u015fkiler art\u0131rma \u201c, Ortado\u011fuda Lozan sonras\u0131 K\u00fcrtleri par\u00e7alayarak olu\u015fturulan stat\u00fcko sars\u0131l\u0131rken, K\u00fcrdistan topraklar\u0131nda egemenliklerini me\u015fru g\u00f6stermek isteyen g\u00fc\u00e7ler a\u00e7\u0131s\u0131ndan en ekonomik yol, K\u00fcrtlerin siyasal ve hukuksal taleplerini \u0130slam\u2019la ve Risale-i Nur ile \u00e7eli\u015fik gibi sunmaktan ge\u00e7iyor.<\/p>\n Y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015flar\u0131nda ki K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 \u00e7ok ilerisinde bir istem olarak \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrt Emirli\u011fi\u201d \u0130ngilizlerin mevcut politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 dayat\u0131l\u0131rken, b\u00f6ylesi bir devlet hi\u00e7bir zaman onay vermeyecek olan Kemalist yap\u0131n\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fclen deste\u011fine u\u011framalar\u0131 var olan ger\u00e7ekli\u011fi at \u00fcst etmi\u015f, sorunun kendi i\u00e7inde bo\u011fmu\u015ftur. Yine bu \u015fartlar alt\u0131nda G\u00fcney K\u00fcrtlerinin gelece\u011fi Musul sorununa ba\u011fl\u0131 olarak T\u00fcrk- \u0130ngiliz ikili g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrt devleti Kurmakla su\u00e7lanan \u0130ngilizler, 1925 y\u0131l\u0131nda Londra\u2019da haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 Irak Anayasa\u2019s\u0131nda K\u00fcrtlere hi\u00e7bir siyasi hak vermemi\u015flerdir. Anayasan\u0131n bu \u015fartlar alt\u0131n da 1926 y\u0131l\u0131nda uygulanmaya konmas\u0131ndan sonrad\u0131r ki, T\u00fcrkiye rahat bir nefes alm\u0131\u015f ve \u0130stanbul\u2019da Musul sorununa bir son vermi\u015ftir. T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan Irak\u2019ta K\u00fcrtlerin hi\u00e7bir anayasal hakka kavu\u015fmamalar\u0131, Musul ekonomik karakterinden daha \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Oysa biz \u2018mi\u015f\u2019li zamanla u\u011fra\u015fmaya hi\u00e7 gerek yoktur tarihsel bilgilerin a\u011f\u0131r ilerledi\u011fi bir toplumda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bilincinde olarak sorumuzu tekrarl\u0131yoruz.<\/p>\n \u201c\u0130ngilizlerin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u00fcrdistan devleti kurma giri\u015fimlerinden \u00e7ok s\u00f6z edilmektedir. Ancak bu devlet neden kurulmad\u0131\u011f\u0131ndan kimse s\u00f6z etmemektedir.?<\/p>\n Daha fazla bilgi i\u00e7in;\u00a0\u201cRisale-i Nur\u2019da Yap\u0131lan Tahrifat\u201d\u00a0kitab\u0131m\u0131za ba\u015fvura bilirsiniz.<\/a><\/p>\n Konu ile ilgili bir ba\u015fka makalemiz;\u00a0\u0130yi Niyetlere Havale Edilen Kurdistan.<\/p>\n H\u00fcseyin Siyabend Aytem\u00fcr<\/strong> ilkehaber.com<\/sub><\/em><\/p>\n <\/p>\n [1]<\/sub>\u00a0\u015eualar adl\u0131 Kitab\u0131n Be\u015finci b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Kemalizm\u2019in mahiyetine dair dir.<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/sub>\u00a0Bu g\u00f6r\u00fc\u015fme \u201cBilinmeyen y\u00f6nleriyle Said Nursi\u201d adl\u0131 kitapta \u201cSeyda b\u0131rak seni bunlara teslim etmeyelim diyorlard\u0131 ve\u00a0T\u00fcrk\u00e7e olmayan bir lisan il s\u00f6yl\u00fcyordu\u201d.<\/em>\u00a0\u0130fadeleri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n![\"seyda-molla-sehabeddin.jpg\"](\"https:\/\/www.ilkehaber.com\/d\/other\/seyda-molla-sehabeddin.jpg\" "\\"seyda-molla-sehabeddin.jpg\\"")
\nSeyda Molla \u015eehabeddin<\/em><\/sub><\/p>\n
\nhuseynsiyabend@gmail.com<\/sub><\/em><\/p>\n