Radikal\u2019in haberine g\u00f6re<\/em>, dergideki en ilgin\u00e7 konulardan birisi ilk T\u00fcrk\u00e7e ansiklopedi olan,\u00a0\u015eemseddin Sami<\/strong>\u00a0taraf\u0131ndan yaz\u0131lan ve 1889-1898 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yay\u0131mlanan Kamus\u2019\u00fcl A\u2019lam\u2019daki (\u00d6zel Adlar Ansiklopedisi) K\u00fcrdistan maddesi.<\/p>\n Ansiklopedideki maddede K\u00fcrdistan ile ilgili \u015f\u00f6yle deniliyor:<\/strong><\/p>\n \u201cAsya-y\u0131 garpta k\u0131sm-\u0131 azam\u0131 \u0130ran\u2019a tabi b\u00fcy\u00fck bir memleket olup, ekseriyet \u00fczere ehalisi bulunan K\u00fcrt kavminin ismiyle tesmiye olunmu\u015ftur. Bu isim taksimat\u0131 m\u00fclkiye ve siyasiyete d\u00e2hil olup, vaktiyle bizde K\u00fcrdistan Valili\u011fi ve \u015fimdi \u0130ran\u2019da K\u00fcrdistan eyaleti bu isimle m\u00fcsemma memleketin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ihata etti\u011fi gibi, K\u00fcrtler dahi da\u011f\u0131n\u0131k vesair akvamla kar\u0131\u015f\u0131k bulunduklar\u0131ndan K\u00fcrdistan\u2019\u0131n hududunu tamam\u0131yle tayin etmek m\u00fc\u015fkildir\u201d. \u2018Birle\u015ftir ve y\u00f6net\u2019<\/strong><\/p>\n Osmanl\u0131 Devleti, 16. y\u00fczy\u0131lda par\u00e7al\u0131 K\u00fcrt gruplar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in bunlar\u0131 a\u015firet seviyesi \u00fczerinde daha geni\u015f ve daha y\u00f6netilebilir birimler \u015fekline sokarak \u201cbirle\u015ftir ve y\u00f6net\u201d politikas\u0131 g\u00fctt\u00fc. Bunun i\u00e7in, a\u015firetleri \u00fczerindeki otoriteleri s\u00f6nm\u00fc\u015f K\u00fcrt y\u00f6netici tabakas\u0131n\u0131 destekledi ve peki\u015ftirdi. Bu durum, Kanuni\u2019nin K\u00fcrt b\u00f6lgelerindeki Osmanl\u0131 politikas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen ferman\u0131nda en iyi \u015fekilde g\u00f6steriyor. Fermanda \u015f\u00f6yle deniliyor:<\/p>\n Bir Alman subay\u0131n\u0131n K\u00fcrt raporu<\/strong><\/p>\n Tarih dergisinin okurlar\u0131na ilk defa sundu\u011fu konulardan biri de ilk K\u00fcrt raporu. Ordunun modernle\u015ftirilmesi i\u00e7in II. Mahmud<\/strong>\u2019un g\u00f6revlendirdi\u011fi Alman subay\u00a0Helmuth von Moltke<\/strong>, 1835-1839 aras\u0131nda Osmanl\u0131 ordusunda g\u00f6rev yapt\u0131. Moltke, bu g\u00f6revinin yan\u0131 s\u0131ra g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yerlerle ilgili g\u00f6zlemlerini raporla\u015ft\u0131r\u0131p padi\u015faha sundu. Cizre ve civar\u0131ndaki K\u00fcrtlerle ilgili g\u00f6zlemlerini i\u00e7eren 15 Haziran 1838 tarihli raporunun baz\u0131 sat\u0131rba\u015flar\u0131 da \u015f\u00f6yle:<\/p>\n – K\u00fcrtler, vergilerle askerlikten \u015fik\u00e2yet ederler. (\u2026) Askerlik hizmeti a\u011f\u0131rd\u0131r. (\u2026) Siirt\u2019te bulundu\u011fum s\u0131rada \u015fehirde 200 asker isteniyordu. H\u00e2lbuki askerlik ya\u015f\u0131nda olanlar da\u011flara ka\u00e7t\u0131klar\u0131 i\u00e7in sokaklarda \u00e7ocuk ve ihtiyarlardan ba\u015fka kimse kalmam\u0131\u015ft\u0131. Bu vaziyet askerli\u011fin 15 y\u0131l olmas\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n – Hemen her g\u00fcn K\u00fcrt askerlerin ka\u00e7t\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Askerler aras\u0131nda bulundu\u011fum s\u0131ralarda, firar su\u00e7undan ba\u015fka sebeple bir erin d\u00f6v\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmedim. Ka\u00e7ak er, of demeden 200 de\u011fne\u011fi yiyor ve tekrar ka\u00e7mak i\u00e7in f\u0131rsat bekliyor.<\/p>\n – K\u00fcrtlerin \u015fik\u00e2yetleri vergilerin \u00e7oklu\u011fu de\u011fil, vergilerin d\u00fczenli olmamas\u0131 ve tahsildarlar\u0131n idarelerine tabi bulunmas\u0131d\u0131r. (\u2026) Bug\u00fcnk\u00fc nizama g\u00f6re bir \u00e7ift\u00e7i i\u015fledi\u011fi topra\u011f\u0131n iki kat\u0131n\u0131 ekmeye ba\u015flarsa g\u00fcz mevsiminde iki misli vergi isteyeceklerini bildi\u011fi i\u00e7in ancak ihtiyac\u0131na yetecek kadar topra\u011f\u0131 i\u015flemekle yetinir.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tarih dergisinin yeni say\u0131s\u0131nda Kanuni’nin ferman\u0131 ve bir Alman subay\u0131n K\u00fcrt raporu gibi ilgin\u00e7 ara\u015ft\u0131rma ve belgeler yer al\u0131yor. Tarih dergisinin yeni say\u0131s\u0131 K\u00fcrtlere ayr\u0131ld\u0131. “1000 Y\u0131ll\u0131k \u00c7\u00f6z\u00fcm S\u00fcreci” kapa\u011f\u0131yla \u00e7\u0131kan dergide dikkat \u00e7ekici tarihi belgeler ve ara\u015ft\u0131rmalar yer al\u0131yor. Dergide, ilk T\u00fcrk\u00e7e ansiklopedideki K\u00fcrdistan maddesinden Kanuni’nin ferman\u0131na ve bir Alman subay\u0131n K\u00fcrt raporuna …<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23813,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[235,1616],"class_list":["post-23812","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-tarih","tag-ansiklopedi","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23812"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23812\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23814,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23812\/revisions\/23814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n![\"53664\"](\"https:\/\/www.ilkehaber.com\/d\/news\/53664.jpg\")
\nDergide ayr\u0131ca\u00a0Kanuni Sultan S\u00fcleyman<\/strong>‘\u0131n K\u00fcrtler ile ilgili ferman\u0131 ile ilk K\u00fcrt raporlar\u0131ndan birisi olarak say\u0131labilecek, Osmanl\u0131 ordusunda g\u00f6revli bir Alman subay taraf\u0131ndan yaz\u0131lan ve padi\u015faha sunulan rapor da yer al\u0131yor.<\/p>\n![\"53665\"](\"https:\/\/www.ilkehaber.com\/d\/news\/53665.jpg\")
\u201c(Kanuni Sultan S\u00fcleyman) Babas\u0131\u00a0Yavuz Sultan Selim<\/strong>\u00a0zaman\u0131nda K\u0131z\u0131lba\u015flara kar\u015f\u0131 cephe alarak m\u00fcsbet ve hay\u0131rl\u0131 hizmetlerde bulunan ve \u015fimdi de devlete do\u011frulukla hizmetler ifa eden, bilhassa Seraskeri Sultan\u00a0\u0130brahim Pa\u015fa<\/strong>\u2019n\u0131n bu defaki \u0130ran seferine kat\u0131larak K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n yenilmesinde yararl\u0131l\u0131klar g\u00f6steren K\u00fcrt beylerine, gerek devlete kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri \u00f6z kulluk ve dil\u00e2verlikleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak ve gerek kendilerinin vaki m\u00fcracaat ve istirhamlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, her birinin \u00f6teden beri ellerinde ve tasarruflar\u0131nda bulunan ey\u00e2let ve kaleler ge\u00e7mi\u015f zamandan beri yurtlar\u0131 ve ocaklar\u0131 oldu\u011fu gibi ayr\u0131 ayr\u0131 beratlarla ihsan edilen yerleri de kendilerine verilip mutasarr\u0131f olduklar\u0131 eyaletleri, kaleleri, \u015fehirleri, k\u00f6yleri ve mezralar\u0131 b\u00fct\u00fcn mahsulleriyle, o\u011fuldan o\u011fula intikal etmek \u015fart\u0131yla kendilerine temlik ve ihsan edilmi\u015ftir. Bu m\u00fcnasebetle aralar\u0131nda asla anla\u015fmazl\u0131k ve ge\u00e7imsizlik \u00e7\u0131kmamal\u0131, d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahale ve taarruz edilmemelidir. Bu emr-i celile riayet edilecek, hi\u00e7bir suretle \u00fczerinde kalem oynat\u0131lmayacak hi\u00e7bir yeri de\u011fi\u015ftirilmeyecektir. Bey \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde eyaleti kald\u0131r\u0131lmay\u0131p b\u00fct\u00fcn hududu ile m\u00fclkn\u00e2me-i Humayun uyar\u0131nca o\u011flu bir ise ona kalacak, e\u011fer m\u00fcteaddid ise istekleri \u00fczerine kale ve yerleri aralar\u0131nda payla\u015facaklard\u0131r. Uzla\u015famazlarsa K\u00fcrdistan beyleri nas\u0131l m\u00fcnasip g\u00f6r\u00fcrlerse \u00f6yle yapacak ve m\u00fclkiyet yolu ile bunlara ebediyete kadar il\u00e2 ebeddevr\u00e2n mutasarr\u0131f olacaklard\u0131r. E\u011fer bey, varissiz ve akrabas\u0131z \u00f6lm\u00fc\u015fse o zaman ey\u00e2leti hari\u00e7ten ve yabanc\u0131lardan hi\u00e7 kimseye verilmeyecek, K\u00fcrdistan beyleriyle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp ve ittifak edilip, onlar b\u00f6lgenin beylerinden veya beyzadelerinden her kimi uygun g\u00f6r\u00fcrlerse ona tevcih edilecektir\u201d.<\/p>\n