Bu g\u00fcnk\u00fc yaz\u0131y\u0131 bir ele\u015ftiriden ziyade, bir lisans tezinin tan\u0131t\u0131m\u0131na ay\u0131rd\u0131m: Cihanbeyli A\u015firetleri ve tabi A\u015firetlerin Sosyo- Ekonomik Yap\u0131s\u0131: Bu tez Aksaray \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Tarih Ana Bilim Dal\u0131, Y\u00fcksek Lisans \u00f6\u011frencisi Mustafa Do\u011fan taraf\u0131ndan Prof. Dr. Taner Aslan’n\u0131n rehberli\u011finde haz\u0131rlanm\u0131\u015f.<\/p>\n
Tezin konusu: 3525 Nolu Osmanl\u0131 N\u00fcfus Defterine g\u00f6re Cihanbeyli A\u015firetleri Konfederasyonunu konu etmektedir, tez ayn\u0131 zamanda \u00fc\u00e7 as\u0131l \u00fcye taraf\u0131ndanda imzalanm\u0131\u015ft\u0131r, 2019’da, 245 sayfal\u0131k kitap olarak ve n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131n \u00e7izelgeleri de kitapta yer almaktad\u0131r. Bu tezin kitap hali internette Pdf olarak bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu tez de sadece 1851 tarihli Osmanli Nuf\u00fcs Defteri 3525 Nolu Defteri inceleniyor. Tez Cihanbeyli Asireti ve Tabi A\u015firetleri bahis konusu etmi\u015f. Hemen g\u00f6ze \u00e7arpan o tarihlerde Cihanbeyli bir merkez de\u011fil, Merkez Konya’ya bagli \u00c7eltik kazas\u0131d\u0131r, oraya yerle\u015fen yada iskan ettirilen A\u015firet ise Hesbke\u015fan a\u015firetidir. T\u00fcrk\u00e7e bir isme benzemiyor, Fars\u00e7a\/K\u00fcrd\u00e7e bir isim Hesbke\u015fan (At \u00c7eken). \u015eimdi bile Cihanbeylide At\u00e7eken Mahallesi mevcuttur. Bu ko\u00e7er-g\u00f6\u00e7er a\u015firetlerinin 1740’lerden itibaren Konya ovas\u0131n\u0131n \u00c7eltik, Yunak ve Cihanbeyli platosunu kendilerine mesken ettikleri biliniyor. Hesbke\u015fanlar K\u00fcrd m\u00fc T\u00fcrk m\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131lacak bir konudur. Bu a\u015firet sonra nerelere da\u011f\u0131ld\u0131, da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131 yada asimilasyona m\u0131 u\u011frad\u0131 fazla bilinmiyor, o zaman\u0131n salname ve n\u00fcfus defterleri incelenirse n\u00fcfus say\u0131lar\u0131da a\u015firet ba\u011flar\u0131yle isimleriyle a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fur. Bu ovalara Selcuklulardan beri (1184’te) konar-g\u00f6\u00e7er a\u015firetlerin gelip yerle\u015fti\u011fi biliniyor fakat hangi boydan, a\u015firetten olduklar\u0131 incelenmelidir. Cihanbeyli’nin eski ismi \u0130nevi’dir. \u0130nevi isim Cumhuriyetle beraber Cihanbeyliye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Onun i\u00e7in bahse konu olarak se\u00e7ilen Cihanbeyli A\u015fireti de\u011fil o d\u00f6nemdeki Cihanbeyli A\u015firetler Konfererasyonu olmal\u0131d\u0131r. Cihanbeyli A\u015fireti ile birlikte bu iskana tabi tutulan a\u015firetler de: Seyhanlu\/\u015eihanli, Mikaillu, \u015eeyhbizinlu, Modanlu, Atmanlu, Hemanlu daha sonra bu yedili konferderasyona Zivelu ve Geygel a\u015firetleride i\u015ftirak ettiler. Bu 3525 Nolu N\u00fcfus Defterin asl\u0131 Osmanl\u0131cad\u0131r, yan\u0131nda da T\u00fcrk\u00e7eside verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu tez kitap halinde bir T\u00fcrk\u00e7e \u00f6ns\u00f6zle ba\u015fl\u0131yor ayn\u0131 zamanda bu \u00f6ns\u00f6z\u00fcn \u0130ngilizcesi de mevcuttur. \u00d6nce bu \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde Mustafa Do\u011fan birazda olsa Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki ko\u00e7erlerin ne oldu\u011funu tarifini \u015f\u00f6yle yap\u0131yor:<\/p>\n
\u201cKonar-g\u00f6\u00e7er topluluklar Osmanl\u0131 Devleti’nde toplumu olu\u015fturan asli unsurlardand\u0131r. Bu unsurlar \u00f6nemli say\u0131daki insan ve hayvan n\u00fcfusuyla devlet i\u00e7inde her zaman dikkat \u00e7eken bir konumda olmu\u015flard\u0131r. Konar-g\u00f6\u00e7erlerin esas me\u015fgaleleri hayvan beslemek olmakla beraber, s\u0131n\u0131rl\u0131 orandaki zirai faaliyetler yan\u0131nda sahip olduklar\u0131 develer sayesinde ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde de rol oynamaktayd\u0131lar. Osmanl\u0131 Devleti, konar-g\u00f6\u00e7er cemaatlerin her birine yaylak ve k\u0131\u015flak alanlar\u0131 belirli olan bir yurt veriyor; bu yurdun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyerek tahrir defterlerine kaydediyordu. Konar-g\u00f6\u00e7erler b\u00f6ylelikle, kendilerine tahsis edilen yaylak ve k\u0131\u015flak sahalar\u0131nda mevsimsel hareketlerini ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlard\u0131. Bu topluluklardan biri de konumuz olan Cihanbeyli A\u015fireti’dir. Cihanbeyli A\u015fireti, Orta Anadolu’ya gelip yerle\u015fmi\u015f konar-g\u00f6\u00e7erlerdendir. Ya\u015fam sahalar\u0131 g\u00fcney-kuzey ekseninde Konya’n\u0131n kuzeyinde kalan Bolvadin-Yunak-Cihanbeyli hatt\u0131n\u0131n kuzey k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan ba\u015flayarak Polatl\u0131’ya, bat\u0131 do\u011fu ekseninde ise Afyon-Emirda\u011f’dan-Kulu \u0130l\u00e7esi d\u0131\u015farda kalmak ko\u015fuluyla-Tuz G\u00f6l\u00fc’ne kadar uzanmaktayd\u0131. A\u015firet bu sahada kendisi d\u0131\u015f\u0131nda kendine ba\u011fl\u0131 olan sekiz a\u015firet veya cemaatle birlikte k\u0131\u015flak-yaylak hayat\u0131 s\u00fcrmekteydi. A\u015firetin bu sahaya gelip yerle\u015fmeleri 1600’l\u00fc y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131 gibidir. Bilhassa Anadolu’da Cel\u00e2li Hareketleri’nin yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczensizli\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak bo\u015falan k\u00f6ylerin, Kayseri-Malatya hatt\u0131nda ya\u015famakta olan pek \u00e7ok konar-g\u00f6\u00e7er gibi Cihanbeyli A\u015fireti ve ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n da bu s\u00fcre\u00e7te Orta Anadolu’ya; \u015fimdiki Cihanbeyli’den Polatl\u0131’ya kadar olan sahada yerle\u015fmelerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bununla beraber, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde Anadolu’da ya\u015fam s\u00fcrm\u00fc\u015f olan baz\u0131 konar-g\u00f6\u00e7er te\u015fekk\u00fcller hakk\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n hem keyfiyet ve hem de kemiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan maalesef istenilen ilmi d\u00fczeyde olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bunlardan biri de Cihanbeyli A\u015fireti’dir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, Sel\u00e7uklular \u00f6nderli\u011finde ba\u015flayan Anadolu’yu yurt tutma faaliyetleri kapsam\u0131nda Sel\u00e7uklular ile birlikte veya Sel\u00e7uklu sonras\u0131nda \u00e7e\u015fitli sebeplerle Anadolu’ya gelip yerle\u015fen konar-g\u00f6\u00e7er topluluklar\u0131n zamanla Bat\u0131 Anadolu nihayetine kadar yay\u0131lmalar\u0131n\u0131n tarihi seyri ele al\u0131nd\u0131ktan sonra konar-g\u00f6\u00e7er topluluklar\u0131n devlet taraf\u0131ndan isk\u00e2n edilmelerinin sebepleri ve isk\u00e2n hareketlerine dayal\u0131 faaliyetlerin hem devlet hem de konar-g\u00f6\u00e7erler zaviyesinden nas\u0131l bir seyir izledi\u011fi k\u0131saca ortaya konulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Akabinde Cihanbeyli A\u015fireti hakk\u0131nda yap\u0131lan ve kaynak de\u011feri ta\u015f\u0131yan ilmi \u00e7al\u0131\u015fmalar k\u0131saca \u00f6zetlendikten sonra Cihanbeyli A\u015fireti’nin mesk\u00fbn oldu\u011fu co\u011frafyan\u0131n fiziki s\u0131n\u0131rlar\u0131 ile a\u015firetin idari, sosyal ve iktisadi hususiyetleri dile getirilmi\u015f, a\u015firetin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sosyal ve iktisadi potansiyel ortaya konulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d.<\/p>\n
Bu N\u00fcfus Defteri \u00fczerine tezini yazan Mustafa Do\u011fan, 3525 Say\u0131l\u0131 N\u00fcfus Defteri’nde a\u015firetlerin k\u00f6ylerdeki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ve ev say\u0131lar\u0131n\u0131 tablolarla, ev reislerini ve mesleklerini de veriyor. Hatta aile reisinin yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 meslek gruplar\u0131 maa\u015f al\u0131yor; meslekleri tablolarda veriliyor: koyun sahibi, koyun t\u00fcccar\u0131, deve yeti\u015ftiricisi, deve sat\u0131c\u0131s\u0131, kervan sahibi\/t\u00fccar\u0131, koyun \u00e7oban\u0131- kuzu \u00e7oban\u0131, ke\u00e7i sahibi, \u00e7iftlik sahibi- bax\u00e7\u0131vanc\u0131, bir \u00f6k\u00fcz sahibi, iki \u00f6k\u00fcz sahibi, terzi, imam, \u00e7er\u00e7i, hizmet\u00e7i gibi. Hatta az miktarda da olsa toprak i\u015fleyen kabilelerden de bahsedilebiliyor. Cihanbeyli kabilelerinin ba\u015fl\u0131ca meslekleri koyun yeti\u015ftirmek ve deve yeti\u015ftirmektir. Bu a\u015firetlerin \u00e7o\u011fu 1850’li y\u0131llardan \u00f6nce b\u00f6lgede bulunan K\u00fcrt a\u015firetleridir. Bu N\u00fcfus Defterine kay\u0131tl\u0131 olmay\u0131p Aksaray, Kad\u0131nhan- Sultanhan’a, bir k\u0131sm\u0131 da Ak\u015fehir ve Saray\u00f6n\u00fc’ne ba\u011fl\u0131 a\u015firetler vard\u0131r. 3525 numaral\u0131 bu defterde bunlarla ilgili bilgi bulam\u0131yoruz. Mesela Khalikan, Cutkan, Bilikan, Canbegi, Omaran isimleri bu \u00e7al\u0131\u015fmada yer alm\u0131yor, bu a\u015firetler en az iki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r bu b\u00f6lgede ya\u015f\u0131yor. Hepsi h\u00e2l\u00e2 eski isimleriyle an\u0131l\u0131yorlar. Olaki bu a\u015firetler 3525 Nolu N\u00fcfus Defterinin kay\u0131d\u0131ndan bi zaman sonra b\u00f6lgeye gelmi\u015f olmal\u0131.\u00a0 Ba\u015fka olas\u0131l\u0131k bu a\u015firetler konar-g\u00f6\u00e7er olduklar\u0131 i\u00e7in yerle\u015fik k\u00f6y hayat\u0131na ge\u00e7medikleri i\u00e7in kayda ge\u00e7medi.<\/p>\n
<\/p>\n
Frans\u0131z arkeolog George Perrot (1) Katranc\u0131 K\u00f6y\u00fc ile igili an\u0131s\u0131 Mik\u00e2ill\u00fc A\u015firetinin sosyal ve iktisadi durumu hakk\u0131ndaki g\u00f6zlemleri daha ba\u015fka ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirmektedir. Bu ba\u011flamda Perrot, 29 Eyl\u00fcl 1861\u2019de Haymana\u2019n\u0131n Katranc\u0131 K\u00f6y\u00fc\u2019ne gider. Yni 3525 numaral\u0131 defterin kayda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarihten 10 y\u0131l sonra, buray\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en b\u00fcy\u00fck K\u00fcrt k\u00f6y\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yler. Baz\u0131 aileler k\u00f6y evlerine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, baz\u0131lar\u0131 hala b\u00fcy\u00fck kara \u00e7ad\u0131rlar\u0131nda oldu\u011funu belirtir. \u201cBu \u00e7ay\u0131rl\u0131kta, y\u00fcz kadar deve duruyor, kervan dinleniyor. D\u00fcz bacal\u0131 evlerin bacalar\u0131nda u\u00e7lar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sarkan \u00e7ullar g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Kara k\u0131l \u00e7ad\u0131rlar hala kaz\u0131klar\u0131nda dikili duruyorlar. Yemek haz\u0131rlayan kad\u0131nlar \u00e7ad\u0131rlar\u0131n aras\u0131ndan gidip geliyorlar. Boyunlar\u0131nda g\u00fcm\u00fc\u015f sikkelerden kolyeler, \u00e7ocuklar yerde yuvarlan\u0131yorlar ve taylar ki\u015fneyerek annelerini ar\u0131yorlar\u201d. George Perrot eserinde K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131n ve erkeklerinin k\u0131yafetlerinden bahseder, kad\u0131nlar\u0131n geldikleri yerdeki K\u00fcrt akrabalar\u0131ndan farkl\u0131 giyindiklerini s\u00f6yleyerek, bunu ya\u015fad\u0131klar\u0131 iklime ba\u011flar. Ayr\u0131ca \u00f6zelliklede erkeklerin T\u00fcrk erkeklerinden \u00e7ok da farkl\u0131 giyinmedi\u011finden s\u00f6z eder. Sadece fesleri T\u00fcrklerinki gibi k\u00f6\u015feli de\u011fil, yuvarlak oldu\u011funu belirtir. Kendisinin buran\u0131n ahalisinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ilk Avrupal\u0131 oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla insanlar\u0131n ona \u015fa\u015fk\u0131n g\u00f6zlerle bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bey unvan\u0131n\u0131 verdikleri liderlerinin evine misafir olur ve beyin evinin i\u00e7yap\u0131s\u0131n\u0131, sofran\u0131n kurulup yeme\u011fin servis edili\u015finden sofraya oturulu\u015f \u015fekline ve yemekten sonra gelen kahveye ve i\u00e7ilen t\u00fct\u00fcne kadar detayl\u0131 olarak anlat\u0131r. Seyyah\u0131 en \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtan \u015feylerden birisi de insanlar\u0131n k\u0131\u015f\u0131n so\u011fuk g\u00fcnlerinde yakacak olarak kullanmak \u00fczere haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 tezek olmu\u015ftur. Seyyah teze\u011fin haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131n\u0131 detayl\u0131 olarak anlat\u0131r. Yemeklerin bu tezekle haz\u0131rlanmas\u0131, hatta bir keresinde t\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn\u00fc bile bir tezek par\u00e7as\u0131 ile yak\u0131lmas\u0131n\u0131 onu \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r.<\/p>\n
Perrot g\u00f6rd\u00fcklerine \u015f\u00f6yle devam eder: \u201cHem \u00e7ad\u0131r\u0131 hem ev kullanmalar\u0131 ne g\u00f6\u00e7ebe ne yerle\u015fik olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Baz\u0131 alanlar\u0131 temizleyip s\u00fcrm\u00fc\u015fler fakat tar\u0131m onlar i\u00e7in hala ikincil bir u\u011fra\u015f konumunda. Sadece kendi t\u00fcketimleri i\u00e7in bu\u011fday ve arpa ekiyorlar. Ge\u00e7imlerini bunun \u00fczerinden sa\u011flam\u0131yorlar. Kendilerini s\u00fcslemeye bay\u0131l\u0131yorlar ve pahal\u0131 k\u0131yafetlerini, Grenli\/bireysel dokulu \u015eam \u00e7eli\u011fi silahlar\u0131n\u0131, reislerinin sahip oldu\u011fu g\u00fczel yar\u0131\u015f k\u0131sraklar\u0131n\u0131 tar\u0131mdan kazand\u0131klar\u0131yla alm\u0131yorlar. Onlar\u0131 bu kadar zengin yapan \u015fey yeti\u015ftirip \u0130stanbul\u2019a, \u0130zmir\u2019e ve Trabzon\u2019a satt\u0131klar\u0131 atlar\u0131d\u0131r, hayvan s\u00fcr\u00fcleridir. Buradan \u0130stanbul\u2019a yolculuk en az 40 g\u00fcn s\u00fcrer. Katranc\u0131 K\u00f6y\u00fc Haymana\u2019n\u0131n en zengin k\u00f6ylerinden biridir. Kervanc\u0131lara kiralad\u0131klar\u0131 60 develeri vard\u0131r. Tam yeti\u015fkin bir deve 8,000 para (piaster\/kr\u015f), yakla\u015f\u0131k 1,600 frank ediyor. Di\u011fer hayvanlar\u0131n ederine g\u00f6re bu muazzam bir rakam. Tarla s\u00fcrebilen yeti\u015fkin bir \u00f6k\u00fcz\u00fcn de\u011feri 1,000 parad\u0131r. Hen\u00fcz sabana s\u00fcr\u00fclecek kadar de\u011filse bir \u00f6k\u00fcz 6,000 eder. Burada bir deveye sahip olmak bat\u0131da bir y\u00fck gemisine sahip olmak gibidir. Bu develerle Anadolu\u2019nun her yerine ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k yap\u0131labilir. Bununla beraber bu develerin hi\u00e7biri Anadolu\u2019da do\u011fmam\u0131\u015ft\u0131r; bunlar\u0131n hepsi Suriye\u2019den geliyor. K\u00fcrtlerin iddia ettiklerine g\u00f6re develer ya\u015fad\u0131klar\u0131 bu yerde \u00fcreyemezler. Fakat Yunanistan\u2019da T\u00fcrklerin idaresi zaman\u0131ndan kalan develeri hala g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Ayr\u0131ca A\u015fa\u011f\u0131 Toksana\u2019da, Pisa civarlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fclebilir. Muhtemelen K\u00fcrtler bu hayvan\u0131 do\u011fdu\u011fu ve en uygun \u015fartlarda b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc anavatanlar\u0131 olan Suriye\u2019den almay\u0131 daha k\u00e2rl\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlar.\u201d Do\u011fru Cihanbeyli y\u00f6resinde devecilik 1960lara kadar ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131kta bir numara gelir kayna\u011f\u0131ydi. Sonralar\u0131 devecilik\u00a0 bitti.<\/p>\n
Charles Texier (2) de Haymana\u2019dan bahsederken buran\u0131n sakinlerinin eski zamanlardan beri teze\u011fi yakarak \u0131s\u0131nd\u0131klar\u0131ndan bahseder. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgenin ba\u015fl\u0131ca \u00f6zel karakteri a\u011fa\u00e7tan hemen hemen tamamen yoksun olmas\u0131d\u0131r. Tezek hala g\u00fcn\u00fcm\u00fczde az da olsa \u0130\u00e7 Anadolu K\u00fcrdleri \u0131s\u0131nmak i\u00e7in sobada yemek pi\u015firmek i\u00e7in de ocakta kullan\u0131l\u0131r. Tezek bir zamanlar \u0131s\u0131nmak i\u00e7in en kolay ve ucuz elde edilen k\u00f6m\u00fcrden sonra gelen yak\u0131tt\u0131.<\/p>\n
Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re G. Perrot son derece \u0131rk\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip, aryan \u0131rk\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunan Perrot, K\u00fcrtlerin bu co\u011frafyaya zorla s\u00fcr\u00fcld\u00fcklerini (exodus kelimesini kullan\u0131r), Hint-Avrupa ailesinin bir \u00fcyesi olan bu \u00fcst\u00fcn \u0131rk\u0131n T\u00fcrklerden kurtar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler. \u201cK\u00fcrtlerin K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019n\u0131n bu merkezi b\u00f6lgelerinde say\u0131ca \u00e7ok az olmalar\u0131na ra\u011fmen yak\u0131nlar\u0131nda ya\u015fayan herkes onlardan korkarlar ve yanlar\u0131na yakla\u015fmaya cesaret edemezler. T\u00fcrk y\u00f6neticiler K\u00fcrtlere b\u00fcy\u00fck \u00f6zen g\u00f6steriyor. T\u00fcm resmi i\u015flerle ve vergiyle beyler ve yetkili memurlar ilgileniyorlar. Halk\u0131n taleplerini \u00e7ok fazla geri \u00e7evirmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar\u201d. Perrot eserini \u015fu paragrafla tamamlarken i\u00e7indeki T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (!) ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermekten uzak duramaz: \u201cHaymana\u2019y\u0131 terk etmeden \u00f6nce \u015funu hat\u0131rlatal\u0131m; Medlerin veya Asurlular\u0131n medeniyetlerinin zirvesi olan bu yerle\u015fimler, kayalara kaz\u0131nan buradaki medeniyetler bat\u0131n\u0131n uzant\u0131s\u0131 olarak bu co\u011frafyada yer etmi\u015ftir. Y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce bu medeniyetler Tatar istilac\u0131lar taraf\u0131ndan el de\u011fi\u015ftirdi. Buralara g\u00f6\u00e7en K\u00fcrtler, muhte\u015fem bir ge\u00e7mi\u015f b\u0131rakan atalar\u0131n miras\u0131n\u0131 geri almakla sorumludur. E\u011fer tahminlerimiz bizi yan\u0131ltmazsa Med Kral\u0131 Siyaksares ve Persli Kirus\u2019un kazand\u0131\u011f\u0131 zaferlerden sonra K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019n\u0131n merkezini i\u015fgal eden \u0130ran k\u00f6kenli bu n\u00fcfus Yunanlar ve Ermeniler ile birlikte bu b\u00f6lgeyi domine edecek, T\u00fcrkleri ad\u0131m ad\u0131m, azar azar yok edecekler ya da en az\u0131ndan onlar\u0131 az\u0131nl\u0131\u011fa indirgeyip kendilerine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirecekler. George Perrot\u2019un di\u011fer \u00f6nemli bir eseri ise \u201cSouvenirs d’un Voyage en Asie Mineure\u201d (K\u00fc\u00e7\u00fck Asya Gezisinin An\u0131lar\u0131)’d\u0131r. Bu eserde \u0130\u00e7 Anadolu K\u00fcrtleri ile ilgili \u00f6nemli bilgiler mevcuttur: \u201cKara \u00e7ad\u0131rlar\u0131nda kalan bu b\u00f6lgedeki K\u00fcrtler tarla ekip bi\u00e7mezler. Hi\u00e7biri saban s\u00fcrmeyi beceremez. Bunlar sadece \u00e7obanl\u0131k yaparlar ve satt\u0131klar\u0131 tek \u015fey hayvanlard\u0131r. Ev nedir bilmezler. Bunlara yak\u0131ndan bak\u0131nca \u00e2ri \u0131rktan olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Sadece biraz daha az g\u00fczel ve az intizaml\u0131d\u0131rlar. \u0130ranl\u0131lara \u00e7ok benzerler. Ok gibi ka\u015flar, kara g\u00f6zler, d\u00fcz burun, d\u00fczg\u00fcn \u015fekilli dudaklar, \u00e7enede kara ve g\u00fcr sakallar vard\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e konu\u015furlar fakat a\u011f\u0131r aksanlar\u0131 vard\u0131r. Bana \u00f6yle geliyor ki bunlar sadece K\u00fcrtlerdir. Adapazar\u0131\u2019ndan bir Ermeni bunlardan b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvan almaya geldi (\u2026) K\u00fcrt s\u0131\u011f\u0131r \u00e7obanlar\u0131 Ankara’dan Konya’ya kadar olan b\u00f6lgede b\u00fcy\u00fck hayvan s\u00fcr\u00fclerini otlatarak g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
Bu tezin ele\u015ftirisine ancak 3525 numaral\u0131 orijinal N\u00fcfus Defterinin g\u00f6r\u00fcp Mustafa Do\u011fan’\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 el yazmay\u0131 okumakla olur. Deftere kay\u0131tl\u0131 k\u00f6y adlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten eski T\u00fcrk\u00e7e mi yoksa g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esi mi? \u00c7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemde genellikle aile b\u00fcy\u00fcklerin ad\u0131 veya lakaplar\u0131 soyad yerine kullan\u0131l\u0131yordu. Mesela Dervi\u015f o\u011flu Memed, \u0130do o\u011flu Hasan, Sat\u0131 o\u011flu Memed, Uzun Kulak Hasan, Diyarbekiro\u011flu Yusuf, Abuzaro\u011flu Memed, Kurdo\u011flu Bekir, Mirazo\u011flu Bekir, \u015eato o\u011flu Mustafa Bes\u00ea. Bunlar\u0131n hepsinin incelenmesi gerekir, dahas\u0131 Osmanl\u0131cay\u0131 iyi bilmeleri ve T\u00fcrkmen boylar\u0131 ile K\u00fcrd a\u015firetlerin aras\u0131ndaki ili\u015fkileride iyi bilmeliler.<\/p>\n
Bu n\u00fcfus kay\u0131t defterinden \u00f6nce 1845 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgede yani bu a\u015firetlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde b\u00fcy\u00fck bir k\u0131tl\u0131k ba\u015f g\u00f6stermi\u015ftir. Bunlar k\u0131tl\u0131k ve yoksulluk nedeniyle Afyon Bolvadin ve Emirda\u011f’a, hatta K\u00fctahya’ya g\u00f6\u00e7 eden Cihanbeyli a\u015firetindende olmu\u015f. Haymana, Polatl\u0131, Ankara yakas\u0131ndaki baz\u0131 a\u015firetler Sivas, Diyarbakir, Malatya’ya ve Tokat, \u00c7orum yakas\u0131na gittiler. \u015eehbizini ve Mikaillilerin \u00e7o\u011fu birden fazla b\u00f6lgeye g\u00f6\u00e7 etmi\u015f.<\/p>\n
Bu yaz\u0131ya yap\u0131lacak son bir ek ise Cihanbeyli A\u015firet konfedrasyonu zaman i\u00e7inde ve cumhuriyet ile beraber idari yap\u0131da yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle yeniden d\u00fczenlenmi\u015f. Eski defterde a\u015firet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 yerini yeni kazalara ve yeni idari birim k\u00f6ylere b\u0131rakm\u0131\u015f. Cihanbeyliye ba\u011fl\u0131 olanlar \u015fimdi Ankara Haymana, Polatl\u0131, Bala, Ko\u00e7hisar, Kulu’ya; baz\u0131lar\u0131 Konya Yunak, \u00c7eltik, Saray\u00f6n\u00fc ba\u011flanm\u0131\u015f baz\u0131lar\u0131da asimile olmu\u015f: Xorxor, Revan, Soryan gibi.<\/p>\n
Yusuf Kaynak, Lahey- 03.11.2024<\/span><\/strong><\/p>\n rupelanu.com<\/strong><\/p>\n (1) Georges Perrot (12 kas\u0131m 1832- 30 haziran 1914) Frans\u0131z bir arkeologdu.1875’ten itibaren Sorbonne’da \u00f6\u011fretmenlik yapt\u0131 ve 1888’den 1902’ye kadar ”\u00c9cole Normale Sup\u00e9rieure’un” direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131. 1874’te ”Academie des Inscriptions et Belles-Lettres’e” se\u00e7ildi ve burada 1904’ten \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar daimi sekreter olarak g\u00f6rev yapt\u0131.1857’de Gortyn kodunun ilk par\u00e7as\u0131n\u0131 ke\u015ffettikten sonra en \u00fcnl\u00fc arkeolojik ke\u015ffi, 1861’de K\u00fc\u00e7\u00fck Asya’ya yapt\u0131\u011f\u0131 bir ke\u015fif gezisi s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti; burada ”imparator Augustus’un Siyasi Ahit’i” olarak bilinen belgenin Yunanca \u00e7evirisini buldu. Perrot, Revue arch\u00e9ologique dergisini d\u00fczenledi ve dergiye katk\u0131da bulundu. Eserleri aras\u0131nda K\u00fc\u00e7\u00fck Asya’ya yapt\u0131\u011f\u0131 ke\u015fif gezisine ili\u015fkin iki a\u00e7\u0131klama (1862 ve 1864’te yay\u0131nland\u0131) ve Charles Chipiez (1882-1914) ile birlikte yazd\u0131\u011f\u0131 on ciltlik Histoire de l’art dans l’antiquit\u00e9 yer al\u0131yor.<\/span><\/em><\/p>\n George Perrot, K\u00fc\u00e7\u00fck Asya’ya Bir Gezinin An\u0131lar\u0131<\/span><\/em> (Souvenirs d’un Voyage en Asie Mineure), The Paper, Paris 1864\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n (2) Charles Texier (22 a\u011fustos 1802, Versay- 1 temmuz 1871, Paris) Frans\u0131z tarih\u00e7i, mimar ve arkeologdu. Texier, K\u00fc\u00e7\u00fck Asya ve Orta Do\u011fu’daki ki\u015fisel seyahatlerini i\u00e7eren bir dizi \u00f6nemli eser yay\u0131nlad\u0131. Bu kitaplar aras\u0131nda antik alanlar\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ve haritalar\u0131, b\u00f6lgesel co\u011frafya ve jeoloji raporlar\u0131, sanat eserleri ve mimari a\u00e7\u0131klamalar\u0131 v.b. yer al\u0131yordu. Paris’teki ”\u00c9cole des Beaux-Arts”ta mimar olarak e\u011fitim ald\u0131 ve 1827’de kamu i\u015fleri m\u00fcfetti\u015fi olarak atand\u0131. 1833’te K\u00fc\u00e7\u00fck Asya’ya ke\u015fif g\u00f6revi i\u00e7in g\u00f6nderildi ve 1834’te antik Hitit ba\u015fkenti Hattusa’n\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ke\u015ffetti. Seferin sonucunda, \u00fc\u00e7 ciltlik Frans\u0131z H\u00fck\u00fcmeti’nin emriyle K\u00fc\u00e7\u00fck Asya’n\u0131n tan\u0131m\u0131 (Description de l’Asie Mineure faite par ordre du Gouvernement fran\u00e7ais’i) yay\u0131nlad\u0131. \u0130lerleyen zamanlar\u0131nda kendisini Ermenistan, Mezopotamya ve Pers’e g\u00f6t\u00fcren bir seferede kat\u0131ld\u0131.<\/span><\/em><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bu g\u00fcnk\u00fc yaz\u0131y\u0131 bir ele\u015ftiriden ziyade, bir lisans tezinin tan\u0131t\u0131m\u0131na ay\u0131rd\u0131m: Cihanbeyli A\u015firetleri ve tabi A\u015firetlerin Sosyo- Ekonomik Yap\u0131s\u0131: Bu tez Aksaray \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Tarih Ana Bilim Dal\u0131, Y\u00fcksek Lisans \u00f6\u011frencisi Mustafa Do\u011fan taraf\u0131ndan Prof. Dr. Taner Aslan’n\u0131n rehberli\u011finde haz\u0131rlanm\u0131\u015f. Tezin konusu: 3525 Nolu Osmanl\u0131 N\u00fcfus Defterine g\u00f6re Cihanbeyli A\u015firetleri Konfederasyonunu konu etmektedir, …<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23810,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[6746,6744,5625,117,1616,6745],"class_list":["post-23809","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-tarih","tag-anadolu-kurtleri","tag-cihanbeyli","tag-konya","tag-kurtler","tag-manset","tag-orta-anadolu-kurtleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23809","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23809"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23811,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23809\/revisions\/23811"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23810"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}