{"id":23795,"date":"2024-11-11T07:02:41","date_gmt":"2024-11-11T04:02:41","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23795"},"modified":"2024-11-10T15:06:00","modified_gmt":"2024-11-10T12:06:00","slug":"tarihci-mahmut-akyurekli-osmanli-arsivinde-kurt-tarihine-isik-tutacak-onemli-belgeler-var-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23795","title":{"rendered":"Tarih\u00e7i Mahmut Aky\u00fcrekli: Osmanl\u0131 ar\u015fivinde K\u00fcrt tarihine \u0131\u015f\u0131k tutacak \u00f6nemli belgeler var"},"content":{"rendered":"<p>Tarih\u00e7i Mahmut Aky\u00fcrekli, Osmanl\u0131 ar\u015fivinde K\u00fcrt tarihine \u0131\u015f\u0131k tutacak \u00f6nemli belgelerin oldu\u011funu kaydederek, sadece \u015eeyh Mahmud d\u00f6nemine ait binlerce sayfadan olu\u015fan \u00f6nemli bir k\u00fclliyatta ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>\u015eeyh Mahmud \u0130syani ve Musul meselesi konulu bir kitap \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 vesilesiyle Erbil\u2019de bulunan tarih\u00e7i Mahmud Aky\u00fcrekli, R\u00fbdaw Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi &#8220;Osmanl\u0131\u2019dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze T\u00fcrk-K\u00fcrt ili\u015fkileri ve \u015eeyh Mahmud Berzenci ayaklanmas\u0131&#8221; konulu seminerde sunum yapt\u0131.<\/p>\n<p>Aky\u00fcrekli, Osmanl\u0131 ar\u015fivinde ortaya \u00e7\u0131kan yeni belgelere g\u00f6re; Mustafa Kemal\u2019in \u015eeyh Mahmud Berzenci ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi i\u00e7in bir heyet g\u00f6nderdi\u011fini ve K\u00fcrtlere &#8216;federasyon&#8217; benzeri bir stat\u00fc tan\u0131nmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren 10 maddelik bir anla\u015fman\u0131n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Aky\u00fcrekli ancak Lozan Anla\u015fmas\u0131&#8217;ndan sonra bu s\u00f6zlerin tutulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>Seminere K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi\u2019nden bir grup akademisyen, tarih\u00e7i, \u00f6\u011fretim \u00fcyesi, gazeteci ve yazar kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131-tarih\u00e7i Mahmud Aky\u00fcrekli, \u015eeyh Mahmud Berzenci ayaklanmas\u0131na ili\u015fkin Osmanl\u0131 ar\u015fivinde \u00e7ok say\u0131da belgeye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu belgeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bir kitap kaleme alaca\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. Osmanl\u0131 ar\u015fivinde K\u00fcrt tarihine \u0131\u015f\u0131k tutacak \u00f6nemli belgelerin oldu\u011funu kaydeden Aky\u00fcrekli, sadece \u015eeyh Mahmud d\u00f6nemine ait binlerce sayfadan olu\u015fan \u00f6nemli bir k\u00fclliyatta ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>Mahmut Aky\u00fcrekli, Osmanl\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f s\u00fcreci ve yeni T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcrecinde patlak veren S\u00fcleymaniye merkezli \u015eeyh Berzenci Ayaklanmas\u0131na ait belgelerin d\u00f6nemin K\u00fcrt-T\u00fcrk ili\u015fkilerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131nda dikkatle incelenmesi gerekti\u011fini dile getirdi.<\/p>\n<p>\u0130ngilizlerin o d\u00f6nem K\u00fcrtlere herhangi bir stat\u00fc tan\u0131ma niyetinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00f6lgedeki Hristiyan topluluklar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Aky\u00fcrekli, bu politikalar nedeniyle K\u00fcrtler ve T\u00fcrklerin ortak hareket etti\u011fini dile getirdi. O d\u00f6nemde Mustafa Kemal\u2019in iste\u011fi \u00fczerine\u00a0 as\u0131l ad\u0131 Ali \u015eefik olan \u00c7erkez k\u00f6kenli milis komutan\u0131 \u00d6zdemir Bey\u2019in, Lozan \u00f6ncesi \u015eey Mahmud ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ve uzun m\u00fczakereler sonucu kurulacak yeni cumhuriyette K\u00fcrtlere federasyon verilmesini taahh\u00fct eden 10 maddelik bir anla\u015fman\u0131n imzaland\u0131\u011f\u0131na dair bir belgenin Osmanl\u0131 ar\u015fivinde ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6zlerine ekledi. Belgeler aras\u0131nda Mustafa Kemal h\u00fckumetinin \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 \u015eeyh Mahmud Berzenci\u2019ye silah ve m\u00fchimmat yard\u0131m\u0131nda bulundu\u011funu kaydetti.<\/p>\n<p>\u00d6zdemir Bey ile Mustafa Kemal ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gelen K\u00fcrt heyetinin g\u00fcnlerce bekletildi\u011fini kaydeden Aky\u00fcrekli, \u201cMustafa Kemal Lozan\u2019daki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde kendi aleyhlerinde bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde heyet ile g\u00f6r\u00fc\u015ferek \u015eeyh Mahmud ile var\u0131lan anla\u015fmay\u0131 imzalayacakt\u0131. Bu nedenler Lozan\u2019\u0131 bekledi. Lozan\u2019da lehlerine bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131k\u0131nca heyet ile g\u00f6r\u00fc\u015fmedi ve verilen s\u00f6zler tutulmad\u0131\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle Osmanl\u0131\u2019n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve \u00fclkenin i\u015fgali s\u00fcrecinde K\u00fcrtler ile T\u00fcrklerin ayn\u0131 cephede i\u015fgale kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Aky\u00fcrekli ancak, 1924 Anayasas\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile birlikte K\u00fcrtlerin cumhuriyet kurulu\u015funda verdikleri m\u00fccadelenin inkar edildi\u011fini belirtti. \u015eeyh Mahmud Berzenci Ayaklanmas\u0131n\u0131n yenilgisi ve K\u00fcrtlere yeni kurulan cumhuriyette yer verilmemesi \u00fczerine K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n ve \u00f6nc\u00fclerinin Azadi Hareketinin \u015eeyh Said harekat\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctlemesine vesile oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>Aky\u00fcrekli, \u015eeyh Mahmud Berzenci Ayaklanmas\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerleri bizzat gezdikten sonra kitab\u0131n\u0131 kaleme alaca\u011f\u0131n\u0131 ve K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi\u2019ndeki ar\u015fivlerden de bu temelde bir dizi incelemeler yapmak istedi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tarih\u00e7i Mahmut Aky\u00fcrekli, ba\u015fka \u00fclkelerin ar\u015fivlerinde bulunan K\u00fcrt tarihine ait belgelerin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve muhafaza edilmesinin bireysel \u00e7abalarla olmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirterek K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi\u2019nde K\u00fcrtlere ait belgeler ile ar\u015fivlerin topland\u0131\u011f\u0131 bir merkezin kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan seminer kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n soru ve de\u011ferlendirmeleriyle son buldu.<\/p>\n<p><strong>Mahmut Aky\u00fcrekli kimdir?<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6\u011fretmen Okulu&#8217;ndan mezun olan Mahmut Aky\u00fcrekli, 1983 y\u0131l\u0131nda F\u0131rat \u00dcniversitesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bitirdi. 1985 y\u0131l\u0131nda y\u00fcksek lisans\u0131n\u0131 yar\u0131m b\u0131rakt\u0131 ve on y\u0131l s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6\u011fretmenlik mesle\u011fine de son vererek serbest hayat\u0131 tercih etti. 2010 y\u0131l\u0131nda akademik \u00e7al\u0131\u015fma ve ara\u015ft\u0131rma alan\u0131na d\u00f6nerek Ankara \u00dcniversitesi T\u00fcrk \u0130nk\u0131lap Tarihi Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nde y\u00fcksek lisans\u0131n\u0131 tamamlad\u0131. Y\u00fcksel lisans tez konusu olarak se\u00e7ti\u011fi Dersim Olaylar\u0131n\u0131n Sebep ve Sonu\u00e7lar\u0131 (1937-1938), Dersim K\u00fcrt Tedibi (1937-1938) ad\u0131yla kitap olarak yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p>\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi (1925-1927), Gerek\u00e7e ve H\u00fck\u00fcmleriyle \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi Kararlar\u0131 (2 cilt), Ko\u00e7kiri K\u0131r\u0131m\u0131 (1920-1921), K\u00fcrtle&#8217;le T\u00fcrkler Bin Y\u0131ll\u0131k Ge\u00e7mi\u015fin K\u0131sa Tarihi adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kitapla\u015fan Aky\u00fcrekli&#8217;nin muhtelif gazete ve dergilerde makaleleri de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>R\u00fbdaw<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarih\u00e7i Mahmut Aky\u00fcrekli, Osmanl\u0131 ar\u015fivinde K\u00fcrt tarihine \u0131\u015f\u0131k tutacak \u00f6nemli belgelerin oldu\u011funu kaydederek, sadece \u015eeyh Mahmud d\u00f6nemine ait binlerce sayfadan olu\u015fan \u00f6nemli bir k\u00fclliyatta ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. \u015eeyh Mahmud \u0130syani ve Musul meselesi konulu bir kitap \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 vesilesiyle Erbil\u2019de bulunan tarih\u00e7i Mahmud Aky\u00fcrekli, R\u00fbdaw Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi &#8220;Osmanl\u0131\u2019dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze T\u00fcrk-K\u00fcrt ili\u015fkileri ve \u015eeyh Mahmud Berzenci ayaklanmas\u0131&#8221; &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23796,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[963,1616,733],"class_list":["post-23795","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-tarih","tag-kurt-tarihi","tag-manset","tag-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23795","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23795"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23795\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23797,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23795\/revisions\/23797"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}