{"id":23623,"date":"2024-08-13T15:51:59","date_gmt":"2024-08-13T12:51:59","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23623"},"modified":"2024-08-13T15:51:59","modified_gmt":"2024-08-13T12:51:59","slug":"yeni-kitap-kurt-akli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23623","title":{"rendered":"Yeni kitap: K\u00fcrt Akl\u0131"},"content":{"rendered":"<p>K\u00fcrtlerde okuma denince akla daha \u00e7ok roman, \u00f6yk\u00fc ve \u015fiir geliyor.. Son y\u0131llarda tarih ve dil kitaplar\u0131 yo\u011fun ilgi g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131. Ancak d\u00fc\u015f\u00fcnce kitaplar\u0131 az.<\/p>\n<p>K\u00fcrt Akl\u0131, o azlardan biri. Az yaz\u0131lan t\u00fcr\u00fcn \u00e7ok okunup okunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu esere olan ilgi belli oranda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karacak.<\/p>\n<p>Bu kitab\u0131 yazmam y\u0131llar ald\u0131. Uluslara \u00f6zg\u00fc ak\u0131l yap\u0131lar\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in etrafl\u0131 okumalar yapt\u0131m. G\u0131lgam\u0131\u015f\u2019tan Babil Yarad\u0131l\u0131\u015f Destan\u0131\u2019na, Tevrat, Zebur ve \u0130ncil\u2019den Kur&#8217;an&#8217;a, Herodot Tarihi&#8217;nden \u015eehname&#8217;ye, Aristo&#8217;dan Descartes&#8217;e, Hegel&#8217;den Kant&#8217;a, Rousseau&#8217;dan Gustav le Bon&#8217;a, Gadamer&#8217;den Heidegger&#8217;e, Mesudi&#8217;den Cabiri&#8217;ye geni\u015f yelpazede yapt\u0131\u011f\u0131m okumalar beni baz\u0131 sonu\u00e7lara ula\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>K\u00fcrt Akl\u0131&#8217;n\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerini i\u00e7eriden ve d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6zlemlerle yakalay\u0131p foto\u011fraflamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Ulus akl\u0131n\u0131n kodlar\u0131 olan K\u00fcrt atas\u00f6zleri deryas\u0131na dald\u0131m. Dilin k\u0131lcallar\u0131nda elimdeki mercekle gezdim. K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn en eski yaz\u0131l\u0131 metinlerini, Mem \u00fb Zin&#8217;i, Ciz\u00eer\u00ee divan\u0131n\u0131, \u015eerefname\u2019yi, Mirname\u2019yi, Bayezidi\u2019yi ve t\u00fcm edebi metinleri yeniden okudum.<\/p>\n<p>K\u00fcrt karakterinin d\u0131\u015far\u0131dan nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in ge\u00e7mi\u015f y\u00fczy\u0131llarda yaz\u0131lm\u0131\u015f y\u00fczlerce kayna\u011f\u0131 tarad\u0131m. K\u00fcrdistan\u2019\u0131 gezen, K\u00fcrtleri ara\u015ft\u0131ran veya K\u00fcrdistan\u2019da g\u00f6rev yapm\u0131\u015f farkl\u0131 milletlerden yabanc\u0131lar\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 inceledim.<\/p>\n<p>Ortaya \u00e7\u0131kan ak\u0131l yap\u0131s\u0131n\u0131 en yak\u0131n\u0131ndakilerle, Arap, Fars ve T\u00fcrklerle, bazen de Ermenilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131m. Farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ve kendine \u00f6zg\u00fc niteliklerini ortaya koydum.<\/p>\n<p>Cezeri \u00f6zelinde K\u00fcrt bilim ve felsefe akl\u0131n\u0131, Ziryab \u00f6zelinde m\u00fczik akl\u0131n\u0131, Ciziri \u00f6zelinde edebiyat akl\u0131n\u0131, Eyy\u00fcbi \u00f6zelinde K\u00fcrt siyasal akl\u0131n\u0131, Said Nursi ile K\u00fcrt-\u0130slam akl\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Din ve \u0130slam, kitapta en fazla yer tutan konulardan biri oldu.<\/p>\n<p>K\u00fcrt Akl\u0131\u2019n\u0131n resim, heykel, mimari, konut, giyim ve ulusal bayram gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerini ortaya koydum. Maddi k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011feleriyle, numerolojiyi ve K\u00fcrt sembolizmini tart\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Kad\u0131n, nitelikli bir kategori olarak ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde kitapta yer buldu. K\u00fcrt Akl\u0131\u2019n\u0131n matriyarkal niteli\u011fini, \u00e7evre ulus kad\u0131nlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir \u015fekilde ge\u00e7mi\u015f y\u00fczy\u0131llardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, K\u00fcrt kad\u0131n\u0131n\u0131n toplumsal ve siyasi rol\u00fcn\u00fc anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>1630\u2019larda yaz\u0131lan Mirname, 1650\u2019lerde Evliya \u00c7elebi\u2019nin seyahatnamesinde ihti\u015fam\u0131 anlat\u0131lan Abdal Han ve K\u00fcrt kaleleri \u00fczerinden K\u00fcrt egemenlik ve devlet akl\u0131n\u0131n izini s\u00fcrd\u00fcm.<\/p>\n<p>K\u00fcrdistan\u2019dan Kafkasya, Anatolya ve Afrika k\u0131tas\u0131na yay\u0131lan K\u00fcrt devletleri tarihine yer verdim.<\/p>\n<p>K\u00fcrt Akl\u0131\u2019n\u0131n t\u0131kal\u0131 damarlar\u0131n\u0131, bug\u00fcn\u00fc ve gelece\u011fini yar\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131 ekseninde sorgulayarak kitab\u0131 tamamlad\u0131m.<\/p>\n<p>Eseri birka\u00e7 y\u0131l bekletip, farkl\u0131 zamanlarda okuyarak iyice demlendirdikten sonra yay\u0131mlama karar\u0131 ald\u0131m. Ve elimizdeki kitap ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7ok konu\u015fuyor, her konuda fikir beyan ediyoruz. Ancak ayn\u0131 oranda d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi sistematikle\u015ftirip yaz\u0131ya d\u00f6km\u00fcyor, bilimsel olgunlukla tart\u0131\u015fmaya sunmuyoruz.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcncenin kendisinden \u00e7ok, d\u00fc\u015f\u00fcnene bak\u0131p kanaat olu\u015fturuyoruz. Anlama \u00e7abas\u0131 g\u00f6stermeden, emek vermeden, pe\u015fin h\u00fck\u00fcmlerimizi d\u0131\u015fa vuruyoruz.<\/p>\n<p>En iddial\u0131 milliyetperverlerimizin bile ulus kavray\u0131\u015f\u0131 dost-ahbap \u00e7evresinden, bir gruba dahilse grup s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan \u00f6teye ge\u00e7miyor.<\/p>\n<p>Birbirimizi g\u00f6rmek (g\u00f6mmek de\u011fil), birbirimizin \u00fcretimine katk\u0131da bulunmak, iyi \u00fcretimi takdir etmek, yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak gibi al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z yok.<\/p>\n<p>Herkes kendinden raz\u0131, kendi habitusunu genelleyerek K\u00fcrtleri ku\u015fatan milli bir bilin\u00e7le ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yor.<\/p>\n<p>Belki de yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gidi\u015fat\u0131 de\u011fi\u015ftirmenin yolu, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmekten ge\u00e7iyor. B\u00f6b\u00fcrlenme, burnundan k\u0131l ald\u0131rmama, kendini m\u00fcsta\u011fni g\u00f6rme ve ben merkezcilikten s\u0131yr\u0131l\u0131p, g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n mahalle bask\u0131s\u0131na pabu\u00e7 b\u0131rakmadan, kim ne der bariyerini a\u015farak, K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn panteonunda t\u00fcm renklerimizle bulu\u015fmak gibi.<\/p>\n<p>Eserin elit bir dilde yaz\u0131lmas\u0131 tabii ki m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Ancak daha geni\u015f kitlelerce okunup tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 arzusuyla, K\u00fcrt toplum ortalamas\u0131na hitap edebilecek bir dili tercih ettim.<\/p>\n<p>\u0130ngilizce ba\u015fta olmak \u00fczere di\u011fer dillere \u00e7eviri ve evrensel ba\u011flamda esere ilgi duyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir perspektifi esas ald\u0131m. Bu anlamda K\u00fcrt Akl\u0131&#8217;n\u0131n evrensel insanl\u0131k ailesinin tamamlay\u0131c\u0131 par\u00e7as\u0131 olma niteli\u011fini dikkate sundum.<\/p>\n<p>K\u00fcrt Akl\u0131&#8217;n\u0131n izini s\u00fcrmek, Giremirazan kaz\u0131s\u0131yla insanl\u0131\u011f\u0131n ser\u00fcvenini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmakt\u0131r. K\u00fcrdistan\u2019dan Mezopotamya, M\u0131s\u0131r, Hindistan, Yunan ve Roma\u2019ya uzanmakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bunun i\u00e7in \u00f6nce K\u00fcrt\u2019\u00fc diri diri g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc mezardan \u00e7\u0131kar\u0131p aya\u011fa kald\u0131rmak gerek.<\/p>\n<p>K\u00fcrt Akl\u0131, yitik bir ak\u0131l olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p K\u00fcrt bilincindeki yerini alacak. Kolonyal bilin\u00e7 tahribat\u0131 zihinsel bir dekolonizasyonla onar\u0131lacak, K\u00fcrtl\u00fck arketipi t\u00fcm bile\u015fenleriyle a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n<p>Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n el \u00fcr\u00fcnlerinin t\u00fcketicisi olabilirsiniz ama zihinsel \u00fcr\u00fcnlerinin t\u00fcketicisi olamazs\u0131n\u0131z. O ba\u015fkas\u0131, menfaat \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fgalciniz ise onun zihinsel \u00fcr\u00fcnlerinin t\u00fcketicisi olmak \u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Tam da bu y\u00fczden ak\u0131l, insanlar\u0131 temsilen birine de\u011fil, birer birer herkese verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>K\u00fcrt Akl\u0131, kendi l\u00fcgatini olu\u015fturacak, K\u00fcrt\u2019\u00fcn kavram d\u00fcnyas\u0131ndaki yerini alacak, mihenk ta\u015f\u0131 olacak.<\/p>\n<p>K\u00fcrt\u2019\u00fcn her alanda kendi akl\u0131yla s\u00f6yleyip eylemesi, e\u015fyan\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fidir. K\u00fcrt Akl\u0131 fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131yla K\u00fcrtler s\u00f6ylem ve eylemlerinin hangi fabrikan\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu \u00f6l\u00e7ebilecek, kendi zihin fabrikas\u0131nda \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00fcretecek. Bu anlamda, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n t\u00fcketicisi olmadan, kendi \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00fcretebilen akla, K\u00fcrt Akl\u0131 deriz.<\/p>\n<p>Yeni kitap, K\u00fcrt Akl\u0131\u2019na giri\u015f kitab\u0131. Yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 kazanmaya, yeni yollar bulmaya, yenilenmeye davet ediyor.<\/p>\n<p><strong>Necat ZANYAR-R\u00fbdaw<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00fcrtlerde okuma denince akla daha \u00e7ok roman, \u00f6yk\u00fc ve \u015fiir geliyor.. Son y\u0131llarda tarih ve dil kitaplar\u0131 yo\u011fun ilgi g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131. Ancak d\u00fc\u015f\u00fcnce kitaplar\u0131 az. K\u00fcrt Akl\u0131, o azlardan biri. Az yaz\u0131lan t\u00fcr\u00fcn \u00e7ok okunup okunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu esere olan ilgi belli oranda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karacak. Bu kitab\u0131 yazmam y\u0131llar ald\u0131. Uluslara \u00f6zg\u00fc ak\u0131l yap\u0131lar\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23624,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1746],"tags":[137,6695,1616,3189],"class_list":["post-23623","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kitapcilik","tag-kurt","tag-kurt-akli","tag-manset","tag-rudaw"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23623"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23625,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23623\/revisions\/23625"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}