{"id":23531,"date":"2024-05-30T14:44:16","date_gmt":"2024-05-30T11:44:16","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23531"},"modified":"2024-05-30T14:45:25","modified_gmt":"2024-05-30T11:45:25","slug":"nubihar-dergisinin-167-sayisi-ozel-olarak-mele-seide-kurdi-dosyasi-seklinde-cikti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23531","title":{"rendered":"N\u00fbbihar dergisinin 167. say\u0131s\u0131 \u00f6zel olarak \u201cMele Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u201d dosyas\u0131 \u015feklinde \u00e7\u0131kt\u0131."},"content":{"rendered":"<p><strong>N\u00fbbihar dergisinden \u201cMele Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u201d dosyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>N\u00fbbihar dergisinin 167. say\u0131s\u0131 \u00f6zel olarak \u201cMele Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u201d dosyas\u0131 \u015feklinde \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Dosyan\u0131n edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Ekrem Malbat yapm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Derginin b\u00fct\u00fcn 96 sayfas\u0131 Mele Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee \u00fczerine yaz\u0131lan yaz\u0131 ve \u015fiirlere ayr\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Bu konu \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir \u00e7ok ki\u015finin yaz\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra muhtelif zamanlarda Bedi\u00fczzaman \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f 14 adet \u015fiir de bu say\u0131da yer bulmu\u015f.<\/p>\n<p>Dosya Edit\u00f6r\u00fc sunu\u015f yaz\u0131s\u0131nda Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n kimli\u011fine dikkat \u00e7ekerek onun hem Osmanl\u0131 d\u00f6neminde, hem de Cumhuriyet d\u00f6neminde \u00f6nemli bir akt\u00f6r oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015f. Buna ra\u011fmen Bedi\u00fczzeman\u2019n\u0131n ya eksik yada yanl\u0131\u015f bilindi\u011fini yazm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>N\u00fbbihar\u2019\u0131n bu say\u0131s\u0131nda Bedi\u00fczzaman ile ilgili bilinmeyen ayr\u0131nt\u0131lar ile beraber, yanl\u0131\u015f bilinen bir\u00e7ok noktay\u0131 da a\u00e7\u0131klayan \u00e7al\u0131\u015fmalara yer verilmi\u015f. \u00d6zellikle \u015eeyh Said hadisesi ile ilgili s\u00fcre\u00e7te Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n politikas\u0131 ve prati\u011fi ile ilgili Muhyeddin Zinar\u2019la yap\u0131lan geni\u015f bir r\u00f6portaja yer verilmi\u015f.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca Martin van Bruinessen\u2019in 1976\u2019da Suriye\u2019de Menduh Selim ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeden notlar\u0131n\u0131 ilk kez bu dosyada anlat\u0131yor. Menduh Selim me\u015frutiyet y\u0131llar\u0131nda Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n \u0130stanbul\u2019da kendi halk\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi m\u00fccadeleyi \u00f6vg\u00fc ile bahsetmektedir.<\/p>\n<p>Dosyada ayr\u0131ca F\u0131rat Ayd\u0131nkaya\u2019n\u0131n Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n k\u00fct\u00fcphanesi ile ilgili yaz\u0131s\u0131, Said Nursi\u2019nin entelekt\u00fcel bilgi kaynaklar\u0131 hakk\u0131nda bilgi vermektedir.<\/p>\n<p>Abdullah Can\u2019\u0131n Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n eserlerinde yap\u0131lan tahrifatlar ile ilgili yaz\u0131s\u0131 da yap\u0131lan tahrifatlar\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde g\u00f6stermi\u015f.<\/p>\n<p>Di\u011fer bir yaz\u0131 da dosya edit\u00f6r\u00fc Ekrem Malbat taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015f. Malbat yaz\u0131s\u0131nda bug\u00fcn b\u00fct\u00fcn Nurcular taraf\u0131ndan okunan Bed\u00ee\u00fczzaman\u2019\u0131n Tarih\u00e7e-i Hayat eserinin iyi niyetle haz\u0131rlanmam\u0131\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma oldu\u011funu ve Bedi\u00fczzaman ile ilgili bir\u00e7ok \u015faibe bilgiye kaynakl\u0131k etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em>Bu say\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi ise \u015f\u00f6yle:<\/em><\/p>\n<p><strong>S\u00fcleyman \u00c7evik<\/strong>\/Ji Ed\u00eetor.<\/p>\n<p><strong>Ekrem Malbat\/<\/strong>P\u00ea\u015feka Dosyay\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Ahmed Ramiz\/<\/strong>P\u00ea\u015fgotina We\u015fanger.<\/p>\n<p><strong>Seyid Eliy\u00ea Findik\u00ee<\/strong><strong>\/<\/strong>Ey dil\u00ea mesken\u00ea derda.<\/p>\n<p><strong>F\u0131rat Ayd\u0131nkaya<\/strong><strong>\/<\/strong>Pirt\u00fbkxana Bed\u00eeuzzeman.<\/p>\n<p><strong>P\u00eerem\u00eard\/<\/strong>Ne\u2019rey D\u00eawane.<\/p>\n<p><strong>Martin van Bruinessen\/<\/strong>Yekem\u00een rasthatina min a bi Bed\u00eeuzzaman \u00fb \u015fop\u00eener\u00ean w\u00ee re.<\/p>\n<p><strong>Qaz\u00ee Let\u00eef<\/strong><strong>\/<\/strong>Xezel.<\/p>\n<p><strong>Rohat Alakom<\/strong><strong>\/<\/strong>Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee: Bi w\u00eane \u00fb bi gotin.<\/p>\n<p><strong>Ali S\u00f6nmez<\/strong><strong>\/<\/strong>D\u00eeskurs\u00eevanal\u00eeza berhema Xutbeya \u015eam\u00ea ya Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee Ji aliy\u00ea konteks\u00ea va Xutbeya \u015eam\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Nureddin Celal\u00ee<\/strong><strong>\/<\/strong>\u00c7ewl\u00eeg de zimey\u00ee\u015f\u00ea R\u00eesaley\u00ea N\u00fbr\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Mela Mehmed El\u00ee Hun\u00ee\/<\/strong>Ina dunya bena fan\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Mela Zahid\u00ea Melazgird\u00ee<\/strong><strong>\/<\/strong>Qes\u00eedey\u00ean N\u00fbristan.<\/p>\n<p><strong>Serdar \u015eeng\u00fcl<\/strong><strong>\/<\/strong>Di \u015eer\u00ea Manewiyat \u00fb M\u00eelliyet\u00ea de Se\u00eed\u00ea N\u00fbrs\u00ee \u00fb R\u00eesaley\u00ean W\u00ee<strong>.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015e\u00eax Tahir\u00ea \u015eo\u015f\u00ee<\/strong><strong>\/<\/strong>Ya Reb tu min.<\/p>\n<p><strong>Mela \u00cemadedd\u00een Re\u015fpojan<\/strong><strong>\/<\/strong>\u2018Ez\u00eeza ber dil\u00ea min.<\/p>\n<p><strong>Muhyiddin<\/strong><strong> Zinar\/<\/strong>Armanca \u015e\u00eax Se\u00eed \u00fb Bed\u00eeuzzeman yek b\u00fb l\u00ea stratejiya wan cuda b\u00fb (Hevpeyv\u00een: Ekrem Malbat)<\/p>\n<p><strong>Abdurrahman Adak\/<\/strong>\u201cSeyday\u00ea Mezin Melay\u00ea Kurdan\u201d Di Helbesta Kurd\u00ee ya Klas\u00eek de Bed\u00eeuzzeman.<\/p>\n<p><strong>Mela Ebdulhadiy\u00ea Coman\u00ee\/<\/strong>Tev werin cumle.<\/p>\n<p><strong>Ekrem Malbat\/<\/strong>Kr\u00eet\u00eezasyonek li ser pirt\u00fbka Tar\u00eex\u00e7eya Heyata Bed\u00eeuzzeman: Pirt\u00fbk heye Bed\u00eeuzzeman tuneye.<\/p>\n<p><strong>Mela Ebdussemed\u00ea Coman\u00ee\/<\/strong>Wa bed\u00ee\u2018\u00ea n\u00fbra zeman.<\/p>\n<p><strong>Zafer G\u00fcrb\u00fcz\/<\/strong>Li ser \u015eax\u00ean T\u00eageha Nezer\u00ea ya di R\u00eesaleya N\u00fbr\u00ea de Anal\u00eezek.<\/p>\n<p><strong>Mift\u00ee Mela Ebdulqudd\u00fbs\/<\/strong>Rehber\u00ea rah\u00ea selamet.<\/p>\n<p><strong>Ahmet Y\u0131ld\u0131z \/<\/strong>Di jiyan \u00fb metn\u00ean Se\u00eed\u00ea Ber\u00ea de balk\u00ea\u015fana Bed\u00eeuzzeman ya \u00e7anda Kurd\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Mela Elad\u00een\u00ea Kop\u00ee\/<\/strong>Eya Ustad\u00ea Rebban\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Abdullah Can\/<\/strong>Di berhem\u00ean Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee de texr\u00eefat.<\/p>\n<p><strong>Gulcan \u015eirnex\u00ee\/<\/strong>Kurteb\u00eajiyek ji jiyan \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee?<\/p>\n<p><strong>Mucahit Bilici\/<\/strong>Hi\u015fyar bim\u00eene, neelime bindestiy\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Tehs\u00een \u00cebrah\u00eem Dosk\u00ee\/<\/strong>Ey dil\u00ea mesken\u00ea derdan.<\/p>\n<p><strong>Nevzat Emino\u011flu\/<\/strong>Banga Bed\u00eeuzzeman ya li Kurdan: Man\u00eefestoya Kurd a Sedsale.<\/p>\n<p><strong>Hanifi Ta\u015fk\u0131n\/<\/strong>Seyday\u00ea Bed\u00eeuzzeman \u00fb Mistefa Pa\u015fa.<\/p>\n<p><strong>Seyid Abdullah\/<\/strong>Name<strong>.<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u00eer\u00ea Zirav\/<\/strong>Ey Bed\u00ee\u2018\u00ea herdu dunya.<\/p>\n<p><strong>El\u00ee Tor\u00ee \/ <\/strong>Wek Prat\u00eekek Nekropol\u00eet\u00eek Talankirina Gora Bed\u00eeuzzeman.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ji Ed\u00eetor<\/strong><\/p>\n<p>Ji jimara 167an merheba<\/p>\n<p>Bed\u00eeuzzeman alim \u00fb \u015fexsiyetek wisa ye ku di sedsala 20an de bi fikriyat \u00fb jiyana xwe li milyon kesan tes\u00eer kiriye. Heyata w\u00ee ya b\u00eaminet \u00fb paqij li gund\u00ea Nurs\u00ea ku li ser H\u00eezan\u00ea ye dest p\u00ea kiriye, li Rihay\u00ea j\u00ee temam b\u00fbye.<\/p>\n<p>Di dewra Osman\u00ee de hate dinyay\u00ea; ji n\u00eev\u00ea umr\u00ea xwe z\u00eadetir di dewra Osman\u00ee de derbas kir.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee ku dewleta Tirkiy\u00ea ava b\u00fb, sala 1925an ew sirg\u00fbn\u00ee nav Tirkan kirin \u00fb hetan\u00ee dawiya umr\u00ea xwe nekar\u00ee vegere welat\u00ea xwe.<\/p>\n<p>Di 35 sal\u00ean w\u00ee y\u00ean sirg\u00fbniy\u00ea de j\u00ee rehet neh\u00ee\u015ftin.<\/p>\n<p>Li welat\u00ea l\u00ea sirg\u00fbn b\u00fbye de j\u00ee bajar bi bajar sirg\u00fbn kirin, \u00e7end caran kete hepsan, heta dawiya umr\u00ea xwe di bin taq\u00eebat\u00ea de ma.<\/p>\n<p>Mela Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee \u015fahidiya gelek dewran kir.<\/p>\n<p>B\u00fb \u015fahid\u00ea dewr\u00ean \u00eestibdad \u00fb me\u015fr\u00fbtiyeta Osman\u00ee \u00fb yekpart\u00ee \u00fb pirpart\u00eetiya Tirkiy\u00ea.<\/p>\n<p>Dewir diguher\u00ee, ew\u00ee j\u00ee xwe li gor dem \u00fb \u015fertan amade dikir; l\u00ea fikra xwe, sekna xwe tu car\u00ee neguhart.<\/p>\n<p>Heta dawiya umr\u00ea xwe, ji hedef \u00fb armanc\u00ean xwe pa\u015f de gav neav\u00eat.<\/p>\n<p>Hem dewleta Osman\u00ee, hem j\u00ee dewleta Tirkiy\u00ea tekl\u00eef\u00ean caz\u00eeb l\u00ea kirin. Ew\u00ee, \u201cji bo ez heq\u00eeqet\u00ea neb\u00eajim, h\u00fbn ru\u015fwet\u00ea tekl\u00eef\u00ee min dikin\u201d, got \u00fb ew tekl\u00eef\u00ean wan qeb\u00fbl nekirin.<\/p>\n<p>K\u00eam \u00eensan hene kirin \u00fb gotin\u00ean wan ewqas li hev werin.<\/p>\n<p>Ew alim\u00ea ku xwediy\u00ea doza xwe b\u00fb, tu car\u00ee xwe li ber kes\u00ee xwar nekir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Dixwazin j\u00ea re Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee, yan Se\u00eed\u00ea N\u00fbrs\u00ee, yan j\u00ee Bed\u00eeuzzeman bib\u00eajin ew bi sekna xwe yek kes e.<\/p>\n<p>Piraniya \u015fagird\u00ean w\u00ee pi\u015ft\u00ee wefata w\u00ee, Bed\u00eeuzzemanek bi rej\u00eem\u00ea re lihevt\u00ee derxistin p\u00ea\u015fiya me.<\/p>\n<p>Xwestin w\u00ee ji Kurdb\u00fbn\u00ea bi\u015fon; n\u00ear\u00eena w\u00ee ya li ser welat \u00fb xelk\u00ea w\u00ee ji me ve\u015fartin.<\/p>\n<p>Dema ev teser\u00fbfana li ser Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee kirin, yan gotin ti\u015ftek weha tuneye, \u00eenkar kirin; yan j\u00ee gotin ev ti\u015ft me bi nav\u00ea \u201cmeslehet\u201d\u00ea kiriye.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee wefata w\u00ee, hinekan gotin\u00ean wisa bi Bed\u00eeuzzeman dane gotin ku y\u00ea nizane w\u00ea bib\u00eaje belk\u00ee, Bed\u00eeuzzeman li hember\u00ee \u015e\u00eax Se\u00eed \u00fb kes\u00ean weke w\u00ee ye, al\u00eegir\u00ea dewlet\u00ea ye.<\/p>\n<p>Ew j\u00ee b\u00fb sebeb ku gelek Kurd xwe j\u00ea d\u00fbr bigirin.<\/p>\n<p>Heq\u00eeqet ev neb\u00fb helbet.<\/p>\n<p>Me di v\u00ea jimar\u00ea de, li ser v\u00ee alim\u00ea Kurd dosyayek dewlemend amade kiriye.<\/p>\n<p>Di sal\u00ean derbasb\u00fby\u00ee de, di N\u00fbbihar\u00ea de li ser Mela Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee gelek meqale derketine.<\/p>\n<p>Di jimar\u00ean curbecur de j\u00ee me ji R\u00eesaley\u00ean N\u00fbr gelek werger we\u015fandine.<\/p>\n<p>L\u00ea ew cara ewil e ku em li ser Mela Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee jimarek wiha taybet \u00fb dewlemend amade dikin.<\/p>\n<p>Amadekirina dosyayek weha bib\u00ea-neb\u00ea z\u00eade xebat dixwaze.<\/p>\n<p>Bi rast\u00ee j\u00ee em pir westiyan. L\u00ea h\u00eaja b\u00fb, lewra me dosyayek ji gelek xebatan re bibe \u00e7avkan\u00ee amade kiriye.<\/p>\n<p>Ev jimar seranser 96 r\u00fbpel li ser Mela Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ye.<\/p>\n<p>Wek\u00ee din hinek niv\u00ees mecb\u00fbren me wergerandin Kurd\u00ee.<\/p>\n<p>Ed\u00eetor\u00ea dosyay\u00ea Ekrem Malbat di van wergeran de gelek westiya.<\/p>\n<p>Ji bo ku ed\u00eetoriya dosyayek weha dewlemend kir \u00fb zehmet\u00ee ki\u015fand ez spasiya w\u00ee dikim.<\/p>\n<p>Dema h\u00fbn v\u00ea jimar\u00ea bigrin dest\u00ea xwe, h\u00fbn\u00ea jixwe bib\u00eenin ku ev gotin\u00ean min \u00e7iqas di cih de ne.<\/p>\n<p>Ti\u015fteke balk\u00ea\u015f gelek melay\u00ean Kurdistan\u00ea li ser Mela Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee helbest niv\u00eesandine.<\/p>\n<p>Ez bawer nakim haya gelek \u015fagird\u00ean Mela S\u00ea\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ji van helbestan hebe.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Nikarim yeko yeko li ser niv\u00eesan bisekinim, cih\u00ea min nema.<\/p>\n<p>Bi niv\u00ees\u00ean xwe Ekrem Malbat, Ahmed Ramiz, F\u0131rat Ayd\u0131nkaya, Martin van Bruinessen, Rohat Alakom, Ali S\u00f6nmez, Nureddin Celal\u00ee, Serdar \u015eeng\u00fcl, Abdurrahman Adak, Ahmet Y\u0131ld\u0131z, Abdullah Can, Gulcan \u015eirnex\u00ee, Zafer G\u00fcrb\u00fcz, Mucahit Bilici, Nevzat Emino\u011flu, Hanifi Ta\u015fk\u0131n, Seyid Abdullah \u00fb El\u00ee Tor\u00ee cih digrin.<\/p>\n<p>Helbestkar\u00ean v\u00ea jimar\u00ea j\u00ee ev kes in: Seyid Eliy\u00ea Findik\u00ee, P\u00eerem\u00eard, Qaz\u00ee Let\u00eef, Mela Mehmed El\u00ee Hun\u00ee, Mela Zahid\u00ea Melazgird\u00ee, \u015e\u00eax Tahir\u00ea \u015eo\u015f\u00ee, Mela \u00cemadedd\u00een Re\u015fpojan, Mela Ebdulhadiy\u00ea Coman\u00ee, Mela Ebdussemed\u00ea Coman\u00ee, Mift\u00ee Mela Ebdulqudd\u00fbs, Tehs\u00een \u00cebrah\u00eem Dosk\u00ee, Mela Elad\u00een\u00ea Kop\u00ee \u00fb M\u00eer\u00ea Zirav.<\/p>\n<p>Hevpeyv\u00eena v\u00ea jimar\u00ea j\u00ee Ekrem Malbat bi Muhyidd\u00een Zinar re kiriye.<\/p>\n<p>Heta jimareke din bim\u00eenin di xwe\u015fiy\u00ea de.<\/p>\n<p>S\u00dcLEYMAN \u00c7EV\u0130K<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Niv\u00eesa Ed\u00eetor\u00ea Dosyay\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Hinek \u015fexsiyet hene di dema xwe de bi fikr \u00fb fi\u00eel\u00ean xwe, bi n\u00ear\u00een \u00fb zaneb\u00fbna xwe ji aliy\u00ea gelek kesan ve t\u00ean nirxandin \u00fb gelek caran di rojeva civaka xwe de t\u00ean axaftin. Ev kesana li gor\u00ee berbelavb\u00fbna fikr\u00ean xwe \u00fb li gor\u00ee x\u00eereta ku ji bo armanca xwe didin, pi\u015ft\u00ee wefata xwe j\u00ee gelek t\u00ean axaftin. Yek ji wan kes\u00ean ku hem di dema xwe de gelek hatiye behskirin, hem j\u00ee pi\u015ft\u00ee wefata xwe j\u00ee d\u00eesa gelek caran li ser fikr \u00fb prat\u00eeka w\u00ee \u015f\u00eerove hatine kirin Bed\u00eeuzzeman Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ye.<\/p>\n<p>Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee di p\u00eavajoyek kr\u00eet\u00eek de ciwaniya xwe derbas dike. Di p\u00eavajoyek ku \u00eenparatoriyek hildiwe\u015fe \u00fb rej\u00eemeke n\u00fb ava dibe de. \u00cemparatoriyeke wek Osman\u00ee ku gelek milet t\u00ea de wek \u015fir\u00eek dijiyan hilwe\u015fiya, li \u015f\u00fbna w\u00ea rej\u00eema Cumh\u00fbriyet\u00ea ya nasyonalist a Tirk avab\u00fb. Di v\u00ea p\u00eavajoya kr\u00eet\u00eek de Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee, ji bo Kurd ji p\u00eavajoy\u00ea ji pa\u015fde nem\u00eenin hem di nav Kurdan de hem j\u00ee bi muxatab\u00ean desthilatdar re dikeve nava hewldan\u00ean siyas\u00ee. Bi taybet\u00ee pi\u015ft\u00ee ku di sala 1907an de di\u00e7e Stenbol\u00ea, di nav saziy\u00ean Kurdan y\u00ean wek Kurd Teawun \u00fb Teraq\u00ee, Kurd Ne\u015fr\u00ea Maar\u00eef, Kurdistan Teal\u00ee\u2026 de cih digire. Ev tevl\u00eab\u00fbna w\u00ee ya van saziyan ne tevl\u00eab\u00fbneke pas\u00eef b\u00fb, her wiha di ne\u015friyat\u00ean van saziyan de fikr\u00ean xwe bi niv\u00eesk\u00ee j\u00ee t\u00eene ziman. Bi gelemper\u00ee armanca Bed\u00eeuzzeman ya w\u00ea dem\u00ea ew b\u00fb ku di w\u00ea p\u00eavajoya kr\u00eet\u00eek de milet\u00ea Kurd j\u00ee wek aktorek\u00ee der\u00ea hol\u00ea \u00fb bizanibe daxwaza maf\u00ean xwe y\u00ean qewm\u00ee bike. Ji p\u00eakan\u00eena van \u015fertana Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee hin caran li Kurdistan\u00ea di nav e\u015f\u00eer\u00ean Kurdan de digeriya, hin caran j\u00ee li Stenbol\u00ea bi rew\u015fenb\u00eer \u00fb siyasetmedar\u00ean Kurdan re tev digeriya.<\/p>\n<p>Ev t\u00eako\u015f\u00eena Bed\u00eeuzzeman di p\u00eavajoya damezir\u00eena Cumh\u00fbriyet\u00ea de j\u00ee dewam kir. Lewra rej\u00eema n\u00fb li ser esas\u00ean nijadperestiya Tirk dihat avakirin \u00fb ev rew\u015f ji bo Kurdan bi awayek destp\u00eaka p\u00eavajoya \u00eenkar \u00fb \u00eemhay\u00ea b\u00fb. Bed\u00eeuzzeman Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee di sala 1922yan de di\u00e7e Enqer\u00ea \u00fb niyeta Mistefa Kemal \u00fb rej\u00eema n\u00fb j\u00ea n\u00eaz ve dib\u00eene. Kurd\u00ee d\u00eesa xwe ji pa\u015fde nade \u00fb ji bo li hember re\u00eejima n\u00fb Kurdan organ\u00eeze bikin ji wir derbas\u00ea Stenbol\u00ea dibe \u00fb bi aktor\u00ean ber\u00ea y\u00ean Cemiyeta Kurdistan Teal\u00ee re di\u015f\u00eawire \u00fb li ser v\u00ea plan\u00ea derbas\u00ea Kurdistan\u00ea dibe. Her\u00e7end\u00ee ku Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee bi gelek kes\u00ean ku w\u00ea dem\u00ea di nav Kurdan de xwed\u00ee rol in hevd\u00eetinan bike j\u00ee mixabin pilana dewlet\u00ea bi ser dikeve. Bi t\u00eak\u00e7\u00fby\u00eena serhildana \u015e\u00eax S\u00ea\u00eed re gelek \u015fexsiyet\u00ean Kurd ya hatin \u00eedamkirin yan j\u00ee sirg\u00fbnkirin. Y\u00ean ku hatin sirg\u00fbnkirin yek ji wan j\u00ee Bed\u00eeuzzeman b\u00fb. Di sala 1925an de Bed\u00eeuzzeman ji wan sirg\u00fbn\u00ea Anatoliya nav\u00een b\u00fb, \u00ead\u00ee heta wefata w\u00ee nehi\u015ftin vegere Kurdistan\u00ea. Herwiha di wan sal\u00ean sirg\u00fbn\u00ea de j\u00ee dewlet tim zulma xwe ya li hember w\u00ee domand. Bi salan w\u00ee hepis kirin \u00fb bajar bi bajar sirg\u00fbn kirin. Sedem\u00ean van sirg\u00fbn\u00ean w\u00ee bi gelemper\u00ee Kurdb\u00fbna w\u00ee \u00fb hewldan\u00ean w\u00ee y\u00ean di v\u00ea r\u00eay\u00ee da b\u00fbn.<\/p>\n<p>Neheqiy\u00ean ku li Bed\u00eeuzzeman hatin kirin ten\u00ea ji aliy\u00ea dewlet\u00ea ve nehat kirin. Di sal\u00ean w\u00ee y\u00ean l\u00ea sirg\u00fbn\u00ea de kes\u00ean ku telebe \u00fb \u015fop\u00eener\u00ean w\u00ee b\u00fbn wan j\u00ee neheq\u00ee l\u00ea kirin. Pi\u015ft\u00ea wefata w\u00ee di berhem\u00ean w\u00ee de li ser nasnama w\u00ee ya ku ji bo w\u00ea sirg\u00fbn bib\u00fb dezenformasyon\u00ea kirin \u00fb li gor\u00ee xwe lanse kirin. Dewlet\u00ea di saxiya Bed\u00eeuzzeman de \u015fexs\u00ea w\u00ee ji welat\u00ea w\u00ee sirg\u00fbn kir, \u201c\u015fop\u00eener\u00ean\u201d w\u00ee j\u00ee pi\u015ft\u00ee wefata w\u00ee nasnameya w\u00ee ji berhem\u00ean w\u00ee derxistin \u00fb sirg\u00fbn kirin. Ew sirg\u00fbnkirina ku ji aliy\u00ean girseya cemaat\u00ean N\u00fbrc\u00ee ve li nasnameya w\u00ee hat kirin mixabin h\u00ea j\u00ee berdewam e. Ev ve\u015fartina \u015fexsiyeta Bed\u00eeuzzeman ya \u201cwelatbar\u201d b\u00fb sedem ku gelek caran Kurd j\u00ee ji Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee d\u00fbr sekin\u00een. Her\u00e7end\u00ee cemaet\u00ean N\u00fbrc\u00ee y\u00ean Kurd di v\u00ea h\u00eal\u00ea de xebatan bikin j\u00ee ev xebatana t\u00ear\u00ee nekirin ku \u00eero Bed\u00eeuzzeman bi her away\u00ee rast \u00fb dirust b\u00ea naskirin.<\/p>\n<p>Bi niyeta ku valahiya li v\u00ea h\u00eal\u00ea hinek tije bibe \u00fb mija ku li ser nasnameya Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee r\u00fbni\u015ftiye belav bibe, me biryar da ku em dosyayek li ser Bed\u00eeuzzeman Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee amade bikin. Bi v\u00ea niyet\u00ea me ji \u00e7end meh ber\u00ea ve dest bi xebata amadekirina dosyay\u00ea kir \u00fb niv\u00ees\u00ean gelek h\u00eaja berbihev kirin. Bi kurtas\u00ee behsa \u00e7end niv\u00ees\u00ean di dosyay\u00ea de cih girtin bikim \u00fb biqed\u00eenim.<\/p>\n<p>Me bi niv\u00eeskar Muh\u00eedd\u00een Zinar re li ser pol\u00eet\u00eeka \u00fb pirat\u00eeka Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee ya di sal\u00ean dawiya Osman\u00ee \u00fb destp\u00eaka Cumh\u00fbriyet\u00ea de hevpeyv\u00eenek kir. Wek ku t\u00ea zan\u00een derbar\u00ea Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee de dezenformasyona her\u00ee z\u00eade li ser v\u00ea dem\u00ea t\u00ea kirin. Zinar di derbar\u00ea v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de bi awayek zelal gelek noqteyan \u00eezah kir. Bi taybet\u00ee j\u00ee di derbar\u00ea b\u00fbyera \u015e\u00eax S\u00ea\u00eed \u00fb t\u00eakiliya bi Bed\u00eeuzzeman re gelek agahiy\u00ean n\u00fb bi me re parve kir. Herwiha niv\u00eeskar Firat Aydinkaya j\u00ee niv\u00eesek balk\u00ea\u015f li ser pirt\u00fbkxaneya Bed\u00eeuzzeman niv\u00ees\u00ee. Aydinkaya di niv\u00eesa xwe de li pey pirt\u00fbk\u00ean ku Bed\u00eeuzzeman xwendine dikeve \u00fb l\u00ea dixebite ku r\u00ea\u00e7a \u00e7avkaniya entellektueliya Bed\u00eeuzzeman zelal bike. Niv\u00eeskar Serdar \u015eeng\u00fcl j\u00ee ku pisporiya w\u00ee li ser medresey\u00ean Kurda ye, di \u00e7ar\u00e7oveya \u201cdi \u015fer\u00ea navbera milliyet \u00fb manewiyat\u00ea de Bed\u00eeuzzeman \u00fb r\u00eesaley\u00ean w\u00ee\u201d bi niv\u00eesek h\u00eaja tevl\u00ee dosyay\u00ea b\u00fb. Antropolog \u00fb Kurdolog\u00ea navdar Martin van Bruinessen j\u00ee ku ev n\u00eaz\u00ee p\u00eanc\u00ee sal\u00ee ye li ser Kurdan dixebite, bi du heb b\u00eeran\u00een\u00ean xwe y\u00ean taybet tev li dosyay\u00ea b\u00fb. Bruinessen di v\u00ea niv\u00ees\u00ea de hem behsa yekem\u00een hevnas\u00eena xwe ya bi nasnameya Bed\u00eeuzzeman re dike, hem j\u00ee du heb hevpeyv\u00een\u00ean xwe y\u00ean bi \u015fexsiyet\u00ean wek \u015e\u00eax N\u00fbrillah Seyda \u00fb Menduh Sel\u00eem Beg\u00ea re kirib\u00fb ji bo dosyaya me niv\u00ees\u00ee. B\u00eaguman niv\u00eesa Abdullah Can ya li ser texr\u00eefat\u00ean di berhem\u00ean Bed\u00eeuzzeman de j\u00ee gelek niv\u00eesek gir\u00eeng e. Niv\u00eesa Al\u00ee Sonmez ya derbar\u00ea Xutbeya \u015eamiye de, ya Abdurrahman Adak ku li ser \u201cDi Helbesta Klas\u00eek ya Kurdan de Bed\u00eeuzzeman\u201d \u00fb gelek niv\u00ees\u00ean din j\u00ee cih girtin. Ji bil\u00ee n\u00eev\u00eesan me di dosyay\u00ea de cih da gelek helbest\u00ean ku mijara wan Bed\u00eeuzzeman b\u00fb. Ji \u015fair P\u00eerem\u00eard, Seyid Eliy\u00ea Findik\u00ee, Mele Zahid\u00ea Milazgir\u00ee \u00fb herwiha gelek \u015fair\u00ean din bi helbest\u00ean gelek bi q\u00eemet di dosyay\u00ea de cih girtin.<\/p>\n<p>Bi h\u00eaviya ku ev dosya bibe sedema rastnas\u00eena alimek Kurd wek Bed\u00eeuzzeman \u00fb bibe xizmetek di r\u00eaya heq\u00eeqet\u00ea de.<\/p>\n<p>Di p\u00eavajoya amadekirina dosyay\u00ea de bi fikir \u00fb p\u00ea\u015fniyaz\u00ean xwe Suleyman \u00c7ev\u00eek, Muh\u00eedd\u00een Zinar \u00fb Firat Aydinkaya gelek al\u00eekar b\u00fbn. Spasiyek ji dil ji bo hem\u00ee emekdaran. Ji ber ku berg\u00ea v\u00ea hejmar\u00ea bi taybet\u00ee amade kir em ji Meryemxan\u00ea re j\u00ee spasiy\u00ea dikin.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ekrem Malbat<br \/>\n<\/strong>(Ed\u00eetor\u00ea Dosyay\u00ea)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fbbihar dergisinden \u201cMele Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u201d dosyas\u0131 \u00a0N\u00fbbihar dergisinin 167. say\u0131s\u0131 \u00f6zel olarak \u201cMele Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u201d dosyas\u0131 \u015feklinde \u00e7\u0131kt\u0131. Dosyan\u0131n edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Ekrem Malbat yapm\u0131\u015f. Derginin b\u00fct\u00fcn 96 sayfas\u0131 Mele Se\u00eed\u00ea Kurd\u00ee \u00fczerine yaz\u0131lan yaz\u0131 ve \u015fiirlere ayr\u0131lm\u0131\u015f. Bu konu \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir \u00e7ok ki\u015finin yaz\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra muhtelif zamanlarda Bedi\u00fczzaman \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f 14 adet \u015fiir de &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23532,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[962,6628,5735,6626,6625,1616,6627,6629,559,244],"class_list":["post-23531","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-haber","tag-dergi","tag-dergi-tanitim","tag-kurtce-dergi","tag-kurtce-yayin","tag-kurtce-yayinlar","tag-manset","tag-nubihar-taanitim","tag-ozel-dosya","tag-zazaca","tag-zazaki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23531","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23531"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23531\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23534,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23531\/revisions\/23534"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}