{"id":23494,"date":"2024-05-19T06:25:19","date_gmt":"2024-05-19T03:25:19","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23494"},"modified":"2024-05-19T06:25:53","modified_gmt":"2024-05-19T03:25:53","slug":"kurt-yazar-tahsin-aziz-sumerler-kurttu-dilleri-de-kurtceye-yakindi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23494","title":{"rendered":"K\u00fcrt yazar Tahsin Aziz: S\u00fcmerler K\u00fcrt\u2019t\u00fc, dilleri de K\u00fcrt\u00e7e&#8217;ye yak\u0131nd\u0131"},"content":{"rendered":"<div class=\"status-summary\"><span class=\"big-post-text text-default\"><strong>\u201c\u015eamari Mada\u201d adl\u0131 s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn yazar\u0131 Tahsin Aziz, 20 y\u0131l boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar neticesinde S\u00fcmerlerin K\u00fcrt oldu\u011funu ve S\u00fcmer dilinin de en \u00e7ok K\u00fcrt\u00e7e\u2019ye yak\u0131n oldu\u011funu savundu.<\/strong><\/span><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<p>K\u00fcrt yazar Tahsin Aziz, K\u00fcrt\u00e7e ile S\u00fcmerce aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi anlatan \u201c\u015eamari Mada\u201d adl\u0131 bir s\u00f6zl\u00fck haz\u0131rlad\u0131. Yazar toplam 755 sayfadan olu\u015fan s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde orjinal S\u00fcmercede yer alan kelimelerin K\u00fcrt\u00e7e kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131na ve ayr\u0131ca filolojisine yer verdi.<\/p>\n<p>R\u00fbdaw TV\u2019ye konuk olan Tahsin Aziz, Irak\u2019ta S\u00fcmer tarihi \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma yapan yabanc\u0131 tarih\u00e7ilerin s\u00fcrekli Arap iktidarlar taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen Arap veya Hristiyan asistanlarla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle de S\u00fcmercenin K\u00fcrt\u00e7e ile de\u011fil, Arap\u00e7a veya Aramice ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131lar\u0131n da S\u00fcmerce\u2019yi T\u00fcrk\u00e7e\u2019yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak herhangi bir kan\u0131t bulamad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan Aziz, sadece K\u00fcrt\u00e7e\u2019yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n eksik kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>Yazar \u201c\u015eamari Mada\u201dda 5 bin y\u0131l \u00f6nce S\u00fcmer \u015fehir devletlerini kuran topluluklar\u0131n ba\u015fka yerden gelmedi\u011fini, bug\u00fcn Mezopotamya denilen K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyadan Irak\u2019\u0131n g\u00fcneyine do\u011fru yay\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 savundu.<\/p>\n<p>Tahsin Aziz, &#8220;\u015eamiri Mada s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcndeki kelimeleri Oxford \u00dcniversitesi&#8217;ndeki akademisyenlerden ald\u0131m ve K\u00fcrt\u00e7e ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131m ve \u00e7evirdim. 1950\u2019den sonra bulunan tabletlerden sonra bu yaz\u0131lar\u0131n harflerden de\u011fil, kelime ve c\u00fcmlelerden olu\u015ftu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Bu konu \u00fczerinde bilim insanlar\u0131, tarih\u00e7iler uzun tart\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Ancak arkas\u0131nda dini bir otorite vard\u0131 ve Tevrat do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyor diye bug\u00fcn hakim olan yorumu geli\u015ftirdiler. Oysa S\u00fcmerce kelimeler asl\u0131nda yanl\u0131\u015f yorumlan\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011frudan S\u00fcmerce&#8217;den de\u011fil, Akad\u00e7a&#8217;dan al\u0131n\u0131yor ve Akadcaya g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor, \u00e7eviriliyor. Oysa S\u00fcmerce ile Akadca farkl\u0131d\u0131r ayr\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin tablet i\u00e7in \u2018dep\u2019 deniliyor. Bug\u00fcn hala Behdinan b\u00f6lgesinde d\u00fcz tahtalar, tahtalara dep deniliyor. Akadca ise t\u0131pk\u0131 \u015fu an Arap\u00e7a\u2019da oldu\u011fu gibi &#8216;P, G ve keskin V harfleri yok. S\u00f6zl\u00fcklerine bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda da P\u2019nin B oldu\u011funu ve V\u2019nin de U yada \u2018Waw\u2019 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz\u201d dedi.<\/p>\n<p>Bunun gibi bir \u00e7ok detay\u0131n yan\u0131 s\u0131ra K\u00fcrt\u00e7e\u2019deki eril ve di\u015fil yap\u0131n\u0131n S\u00fcmerce ile yak\u0131n oldu\u011funu belirten yazar, bunu canl\u0131 \u00f6rneklerini ile anlatt\u0131.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce de \u201cGilgame\u015f\u201d adl\u0131 S\u00fcmer destan\u0131n\u0131 kaleme alan Tahsin Aziz, S\u00fcmerce\u2019deki Ur\u2019un da \u201c\u015fehir\u201d veya \u201cmedeniyet\u201d de\u011fil, \u201cy\u00fckseklik-tepelik\u201d anlam\u0131na geldi\u011fini, Urbala (Erbil Kalesinin oldu\u011fu t\u00fcmsek), Urfa-Urvo ve Kerk\u00fck isimlerinin de ayn\u0131 \u015fekilde oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Yazar Aziz, \u201c\u015eamar\u201d diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 S\u00fcmerlerin ard\u0131ndan b\u00f6lgede hakim olan Akadlar ve Asurlar\u0131n da s\u0131kl\u0131kla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>Aziz, S\u00fcmerlerin tarihi ile ilgili \u015fu bilgileri payla\u015ft\u0131:<\/p>\n<p>\u201cAkadlar Ad kavmindendi, 3.500 y\u0131l \u00f6nce, b\u00fcy\u00fck tufandan sonra gelip b\u00f6lgeye yerle\u015ftiler. Harflerinin S\u00fcmerce ile kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. S\u00fcmerler ise yani \u015eamariler Madlardan gelmi\u015fler. S\u00fcmerlerin Sami olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm bilim insanlar\u0131 kabul ediyor. Bilim insanlar\u0131 Madlar\u0131n \u00e7ok tanr\u0131ya inand\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ancak \u00f6yle de\u011fil, tek tanr\u0131ya inan\u0131yorlard\u0131 ve bir \u00e7ok ismi ve s\u0131fat\u0131 vard\u0131. Y\u00ea, \u00ea ve \u00eak ile gelen t\u00fcm s\u0131fatlar tanr\u0131ya aittir, daha da k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ise \u201cPad\u2019 veya \u2018\u015ea\u2019 eki al\u0131r. Pad\u015fah gibi. \u015eamirler Madlar\u0131n padi\u015fahlar\u0131d\u0131r ve kendilerini tanr\u0131 kral ilan edince kovulurlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Madlar tanr\u0131y\u0131 padi\u015fahtan daha \u00e7ok sever ve ona taparlar. \u015eimdi bu b\u00f6lgeye bak\u0131nca Kut var, asl\u0131nda ismi Gut\u2019tur ve Gutilerin yeridir. Ancak dedi\u011fimiz gibi Akadce ve Arap\u00e7ada \u2018G\u2019 harfi yoktur. Ur ile belirlenen yerler bir nevi s\u0131n\u0131rlar\u0131 da \u00e7iziyor. Madideler \u00e7ok geni\u015f bir co\u011frafyada ya\u015fam\u0131\u015f, Adana\u2019dan Haran\u2019a, bug\u00fcnk\u00fc Amed\u2019e, hatta Hemedan\u2019a kadar. Amed\u2019in h\u00fck\u00fcmdar\u0131 \u00e7ok adil bir kralm\u0131\u015f ve Amed, Hemedan, Eridu o ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f.\u201d<\/p>\n<p>Yazar son olarak bu tarihin K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n hizmetleri i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek s\u00f6zl\u00fck yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi H\u00fck\u00fcmeti&#8217;nden \u0130ngilizceye \u00e7evirmesini ve Oxford\u2019dan profes\u00f6rlerin davet edilerek ulusal bir konferans d\u00fczenlemelerini istedi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>1955 y\u0131l\u0131nda Erbil\u2019de d\u00fcnyaya gelen Tahsin Aziz ayn\u0131 zamanda m\u00fchendis ve ABD\u2019de ikamet ediyor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Rudaw<\/strong><\/p>\n<p><em>Bu yaz\u0131 Nerinaazad.com adli siteden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c\u015eamari Mada\u201d adl\u0131 s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn yazar\u0131 Tahsin Aziz, 20 y\u0131l boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar neticesinde S\u00fcmerlerin K\u00fcrt oldu\u011funu ve S\u00fcmer dilinin de en \u00e7ok K\u00fcrt\u00e7e\u2019ye yak\u0131n oldu\u011funu savundu. K\u00fcrt yazar Tahsin Aziz, K\u00fcrt\u00e7e ile S\u00fcmerce aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi anlatan \u201c\u015eamari Mada\u201d adl\u0131 bir s\u00f6zl\u00fck haz\u0131rlad\u0131. Yazar toplam 755 sayfadan olu\u015fan s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde orjinal S\u00fcmercede yer alan kelimelerin K\u00fcrt\u00e7e kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131na &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23495,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5371],"tags":[6603,6601,6486,6602,1371,6596,6598,6599,1616,6600,6597,6604,5827],"class_list":["post-23494","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-alinti-yazilar","tag-akadca","tag-akadlar","tag-gilgames","tag-gut","tag-gutiler","tag-ilk-yazi","tag-madi","tag-madideler","tag-manset","tag-samar","tag-samariler","tag-sumer-tabletleri","tag-sumerler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23494"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23496,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23494\/revisions\/23496"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23495"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}