{"id":23419,"date":"2024-03-19T07:09:46","date_gmt":"2024-03-19T04:09:46","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23419"},"modified":"2024-03-16T15:18:31","modified_gmt":"2024-03-16T12:18:31","slug":"cumhuriyetin-yuzellilikler-surgun-listesinden-mevlanzade-rifat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=23419","title":{"rendered":"Cumhuriyet\u2019in \u201cY\u00fczellilikler\u201d S\u00fcrg\u00fcn Listesinden Mevlanzade R\u0131fat"},"content":{"rendered":"<p>Bundan yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l \u00f6nce yine Rudaw.net\u2019te \u201cBir K\u00fcrd\u00fcn Sahipli\u011fi ve Y\u00f6netiminde \u00c7\u0131kan \u0130lk G\u00fcnl\u00fck Gazete:\u00a0<em>Serbest\u00ee\u00a0<\/em>Gazetesi ve Mevlanzade R\u0131fat\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla iki b\u00f6l\u00fcm halinde yay\u0131mlanan yaz\u0131mdan a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Mevlanzade R\u0131fat ve sahibi oldu\u011fu\u00a0<em>Serbest\u00ee<\/em>\u00a0gazetesinden bahsetmi\u015ftim. Son zamanlarda bu konuda sa\u011f ya da sol e\u011filimli olsun, egemen ulusun resmi tarih tezlerini i\u015fleyen yay\u0131nlar\u0131n etkisiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca, birazda \u015eeyh Said ad\u0131 \u00fczerinden benzer tart\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00fcndemde olmas\u0131 itibar\u0131yla, tekrardan Mevlanzade\u2019ye dair yazma gere\u011fini duydum.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn nas\u0131l ki K\u00fcrd ulemas\u0131, m\u00fcnevveri ve liderlerinden \u015eeyh Said, Seyyid Abdulkadir ve Seyyid R\u0131za\u2019ya vd. K\u00fcrd ulusal de\u011ferlerine pervas\u0131zca sald\u0131r\u0131l\u0131yorsa ge\u00e7mi\u015ften beri bir\u00e7ok K\u00fcrd \u015fahsiyeti \u0130ttihat-Terakkicilerin ve daha sonra da o zihniyetin devam\u0131 olan Kemalistlerin h\u0131\u015fm\u0131na u\u011fram\u0131\u015f; \u00f6nce fiziki suikast ve o ba\u015far\u0131ya ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 zaman itibar suikast\u0131na u\u011frat\u0131lm\u0131\u015flar. Her iki y\u00f6ntem de, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin kendi muhaliflerini ve rakiplerini etkisiz hale getirmek i\u00e7in, s\u0131k s\u0131k ba\u015fvurdu\u011fu y\u00f6ntemlerdir. Bir d\u00f6nem S\u00fcleymaniyeli K\u00fcrd \u015eerif Pa\u015fa\u2019ya kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen karalama, lin\u00e7 ve itibars\u0131zla\u015ft\u0131rma kampanyas\u0131n\u0131n bir benzerini de farkl\u0131 arg\u00fcmanlarla\u00a0<em>Serbest\u00ee\u00a0<\/em>gazetesinin sahibi Mevlanzade R\u0131fat,\u00a0<em>Ferda\u00a0<\/em>gazetesi sahibi Ali \u0130lmi Fani vd. ayd\u0131n K\u00fcrd \u015fahsiyetlerine kar\u015f\u0131 da y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Ne yaz\u0131k ki bu kirli kampanyaya K\u00fcrdler ad\u0131n\u0131 kullanarak kat\u0131lanlar da vard\u0131r.<\/p>\n<p>Burada bahsedilan karalama kampanyalar\u0131ndan sadece iki \u00f6rne\u011fi sizinle payla\u015fmak istiyorum. Daha fazlas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek isteyenler, ilk ba\u015fta d\u00f6nemin gazeteleri olmak \u00fczere de\u011fi\u015fik kaynaklardan bir\u00e7ok \u00f6rne\u011fe ula\u015fabilir. 1930\u2019da Suriye\u2019nin Halep kentinde kalp krizi sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden Mevlanzade R\u0131fat\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc haber eden\u00a0<em>Vakit<\/em>\u00a0gazetesinin 18 Eyl\u00fcl 1930 tarihli say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan yaz\u0131da \u00f6l\u00fcye dahi sayg\u0131 duymayarak \u015f\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klamada bulunmu\u015f: \u201cVaktiyle \u0130stanbul\u2019da\u00a0<em>Serbest\u00ee\u00a0<\/em>isminde bir gazete ne\u015frederek muhalefet yapm\u0131\u015f olan \u201cy\u00fczellilikler\u201dden Mevlanzade R\u0131fat\u2019\u0131n Suriye\u2019de K\u00fcrtler ve Ermenilerle birlikte aleyhimizde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 birka\u00e7 defa yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu vatans\u0131z, Halep\u2019te f\u00fcc\u2019ten \u00f6lm\u00fc\u015f, T\u00fcrkiye bir d\u00fc\u015fman\u0131ndan daha kurtulmu\u015ftur.\u201d<a href=\"https:\/\/kovarabir.com\/10813\/seid-veroj-cumhuriyetin-yuzellilikler-surgun-listesinden-mevlanzade-rifat\/#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>\u00a0Benzer bir lin\u00e7 ve nefret s\u00f6ylemi Bismil olay\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclen \u015eeyh Said\u2019in biraderi \u015eeyh Abdurrahim i\u00e7in de sarfedilmi\u015ftir. 18 Temmuz 1937 tarihli\u00a0<em>Haber<\/em>\u00a0gazetesi, mevzubahis olayl\u0131 \u015f\u00f6yle bir ba\u015fl\u0131kla yay\u0131mlam\u0131\u015f: \u201c\u015eeyh Said\u2019in karde\u015fi gebertildi.\u201d<a href=\"https:\/\/kovarabir.com\/10813\/seid-veroj-cumhuriyetin-yuzellilikler-surgun-listesinden-mevlanzade-rifat\/#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/p>\n<p>Mevlanzade R\u0131fat\u2019\u0131n, ya\u015fam\u0131 ve m\u00fccadelesinin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu y\u00f6netimi d\u00f6neminde ge\u00e7mi\u015f. Bir gazeteci ve siyaset\u00e7i olarak saray \u00e7evresiyle ili\u015fkisi oldu\u011fu gibi, d\u00f6nemin siyasi ve b\u00fcrokratik \u015fahsiyetleri, Osmanl\u0131 toplumunu olu\u015fturan di\u011fer unsurlar\u0131n muhalif ayd\u0131n ve kalem erbab\u0131 \u00e7evreleriyle de iyi ili\u015fkileri vard\u0131. Bu ili\u015fkileri nedeniyle saray entrikalar\u0131na yak\u0131ndan tan\u0131k olmu\u015f, her ko\u015fulda muhalif duru\u015funu s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f ve muhalif duru\u015fundan dolay\u0131 hayat\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 22 y\u0131l\u0131n\u0131 s\u00fcrg\u00fcnlerde ve zindanlarda ge\u00e7irmi\u015f. Abd\u00fclhamid\u2019in \u0130stibdad\u0131 d\u00f6neminde Sultan Mehmed Re\u015fat\u2019a yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f, daha sonra Prens Sabahattin ve \u00e7evresiyle ili\u015fkilendirilerek 31 Mart Vakas\u0131 nedeniyle Nisan 1909\u2019da bir daha s\u00fcrg\u00fcn edilerek M\u0131s\u0131r\u2019a g\u00f6nderilmi\u015f. \u0130ttihat ve Terakki y\u00f6netimi d\u00f6neminde ise \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 gazetenin muhalif politikas\u0131 ve duru\u015fundan dolay\u0131, ba\u015fyazar\u0131 Hasan Fehmi bir suikast sonucu \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve bir m\u00fcddet sonra kendisi de M\u0131s\u0131r\u2019a s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f. Ya\u015fam\u0131n\u0131n son yedi-sekiz y\u0131l\u0131 ise, Cumhuriyet devleti y\u00f6netiminin s\u00fcrg\u00fcn\u00fc olarak Fransa mandas\u0131 alt\u0131nda olan Suriye\u2019de ge\u00e7mi\u015f. B\u00fct\u00fcn bu farkl\u0131 mek\u00e2n ve zaman dilimlerinde, bir gazeteci olarak her hal\u00fck\u00e2rda bas\u0131n h\u00fcrriyeti, toplumsal h\u00fcrriyet, konu\u015fma h\u00fcrriyetini tavizsiz savunmu\u015f, bir\u00e7ok \u00f6nemli sosyal-siyasal olaylar i\u00e7erisinde yer alm\u0131\u015f, bir\u00e7ok badireden ge\u00e7mi\u015f, dost ya da d\u00fc\u015fman olsun hakk\u0131nda \u00e7ok \u015feyler s\u00f6ylenen \u00f6nemli bir gazeteci, siyaset\u00e7i ve fikir adam\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Mevlanzade R\u0131fat gibi \u015fahsiyetlere dair yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemin ruhu ve ko\u015fullar\u0131yla birlikte do\u011fru-yanl\u0131\u015f, olumlu-olumsuz tarihsel geli\u015fim i\u00e7erisinde b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle de\u011ferlendirilmesi gerekiyor. Bir\u00e7ok \u00f6nl\u00fc yazar, sanat\u00e7\u0131, entelekt\u00fcel, siyaset\u00e7i ve meslek erbab\u0131 \u015fahsiyetlerde oldu\u011fu gibi, Mevlanzade R\u0131fat\u2019\u0131n da zaaflar\u0131 ve \u00e7eli\u015fkileri olabilir. Ancak bir entelekt\u00fcelin zaaflar\u0131n\u0131 ve \u00e7eli\u015fkilerini ele\u015ftirmek ayr\u0131 bir mesele, lakin zaaflar \u00fczerinden m\u00fccadelesini ve ya\u015fam boyunca \u00fcrettiklerinin \u00fczerini \u00e7izmek ve itibar suikast\u0131na u\u011fratmak, ele\u015ftirinin de s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan apayr\u0131 bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131rken farkl\u0131 kaynaklar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir \u015fekilde kullan\u0131larak, m\u00fcmk\u00fcn olduk\u00e7a ger\u00e7e\u011fe yak\u0131n ve do\u011fruluk derecesi y\u00fcksek bilgileri ortaya \u00e7\u0131karmam\u0131z gerekir.<\/p>\n<p>Bu \u00e7er\u00e7evede, Mevlanzade R\u0131fat gibi K\u00fcrd \u015fahsiyetleri de\u011ferlendirilirken, Kemalist \u0131rk\u00e7\u0131 akademi \u00e7evreleri ya da ayn\u0131 minvalde yer alan yazarlar\u0131n, K\u00fcrdlere ve K\u00fcrd ulusal m\u00fccadelesinde yer alm\u0131\u015f kadrolara kar\u015f\u0131 kustuklar\u0131 kinle yazd\u0131klar\u0131n\u0131 esas kaynak olarak de\u011ferlendirmek, e\u011fer bilgi ve belge yetersizli\u011finden de\u011filse, bu t\u00fcr resmi tarih memurlar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 farkl\u0131 bir \u015fekilde K\u00fcrdler aras\u0131nda me\u015frula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktan ba\u015fka bir \u015fey ifade etmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc egemen ve resmi tarihin apoletli \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 olan bu t\u00fcr akademisyen ve yazarlar, \u0130ttihat-Terakkicilerin ve miras\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n her zaman muhaliflerine kar\u015f\u0131 izledikleri bir itibars\u0131zla\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemi. Bu y\u00f6ntem i\u015flemedi\u011fi zaman, M. R\u0131fat\u2019\u0131n sahibi oldu\u011fu\u00a0<em>Serbest\u00ee<\/em>\u2018nin ba\u015fyazar\u0131 Hasan Fehmi suikast\u0131nda oldu\u011fu gibi, \u015fiddet ve fiziki imha y\u00f6ntemi devreye girmi\u015ftir. Farkl\u0131 zaman ve mekanlarda ba\u015fka bir\u00e7ok K\u00fcrd \u015fahsiyetleri \u00fczerine de benzer bir \u015fekilde itibars\u0131zla\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik ger\u00e7eklikten uzak iftiralar ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hele de bu itibars\u0131zla\u015ft\u0131rma K\u00fcrd olarak ya da K\u00fcrdlerden tarafm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen kalemler vas\u0131tas\u0131yla yap\u0131l\u0131yorsa, daha \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. E\u011fer bu konuda ciddi, do\u011frulanabilir ve g\u00fcvenilir farkl\u0131 kaynaklar yoksa, ikinci elden EGM ar\u015fivlerindeki manip\u00fclatif istihbari bilgi k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131na dayanarak yeni yakla\u015f\u0131m ad\u0131yla \u00e7alakalem \u015feyler yazmak kas\u0131tl\u0131 olup, \u00e7amur at izi kals\u0131n mant\u0131\u011f\u0131yla salt polemik ve manip\u00fclasyonun \u00fctesine ge\u00e7meyen hastal\u0131kl\u0131 yakla\u015f\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n<p>(Devam edecek)<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #993300;\">Se\u00eed Veroj-Kovarabir.com<\/span><\/strong><\/p>\n<p>https:\/\/www.rudaw.net\/turkish\/opinion\/07012024<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/kovarabir.com\/10813\/seid-veroj-cumhuriyetin-yuzellilikler-surgun-listesinden-mevlanzade-rifat\/#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0<em>Vakit<\/em>\u00a0Gazetesi, 18 Eyl\u00fcl 1930<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/kovarabir.com\/10813\/seid-veroj-cumhuriyetin-yuzellilikler-surgun-listesinden-mevlanzade-rifat\/#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0<em>Haber<\/em>, 18 Temmuz 1937<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bundan yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l \u00f6nce yine Rudaw.net\u2019te \u201cBir K\u00fcrd\u00fcn Sahipli\u011fi ve Y\u00f6netiminde \u00c7\u0131kan \u0130lk G\u00fcnl\u00fck Gazete:\u00a0Serbest\u00ee\u00a0Gazetesi ve Mevlanzade R\u0131fat\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla iki b\u00f6l\u00fcm halinde yay\u0131mlanan yaz\u0131mdan a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Mevlanzade R\u0131fat ve sahibi oldu\u011fu\u00a0Serbest\u00ee\u00a0gazetesinden bahsetmi\u015ftim. Son zamanlarda bu konuda sa\u011f ya da sol e\u011filimli olsun, egemen ulusun resmi tarih tezlerini i\u015fleyen yay\u0131nlar\u0131n etkisiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca, birazda &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":23420,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[1616,5997,6566],"class_list":["post-23419","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-tarih","tag-manset","tag-mevlanzade-rifat","tag-rudaw-net"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23419"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23421,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23419\/revisions\/23421"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}