{"id":22988,"date":"2023-07-20T11:20:24","date_gmt":"2023-07-20T08:20:24","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22988"},"modified":"2023-07-15T11:25:27","modified_gmt":"2023-07-15T08:25:27","slug":"kadiriler-ve-naksiler-osmanlilar-ve-ruslar-arasinda-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22988","title":{"rendered":"Kadiriler ve Nak\u015f\u00eeler; Osmanl\u0131lar ve Ruslar aras\u0131nda &#8211; 2"},"content":{"rendered":"<p dir=\"ltr\">1913 y\u0131l\u0131 <b>Osmanl\u0131lar<\/b> i\u00e7in \u00e7ok \u00e7etin ge\u00e7mi\u015ftir ve imparatorluk; Bulgaristan, S\u0131rbistan, Yunanistan ve Karada\u011f taraf\u0131ndan olu\u015fturulan birli\u011fe kar\u015f\u0131 Balkan Sava\u015flar\u0131\u2019nda kesin bir yenilgi alm\u0131\u015ft\u0131r. Urfa ve Mardin\u2019deki <b>Beraz\u00ee ve Mil\u00ee<\/b> K\u00fcrtleri, Edirne\u2019nin Bulgarlarca ele ge\u00e7irilmesi ve \u0130stanbul\u2019un d\u00fc\u015fme ihtimalinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine bir konfederal yap\u0131 \u00fczerinde anla\u015fm\u0131\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u00fcrt devleti kurma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na girmi\u015flerdi. Yanl\u0131\u015f bir istihbarat neticesinde hareketlenen ve Birecik, Urfa ile Halep\u2019i k\u0131sa s\u00fcreli ele ge\u00e7iren <b>K\u00fcrt konfederasyonu<\/b> k\u0131sa bir s\u00fcre sonra h\u00fck\u00fcmet yetkilileri ile anla\u015fma yoluna girdiler ve baz\u0131 a\u015firet reisleri \u0130stanbul\u2019a s\u00fcrg\u00fcn edildi.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">\u00d6te yandan Balkanlar\u2019daki topraklar\u0131n\u0131 kaybeden ve <b>Midye-Enez hatt\u0131<\/b>n\u0131n do\u011fusuna \u00e7ekilmek zorunda kalan <b>J\u00f6n T\u00fcrk iktidar\u0131<\/b> toprak kaybetme paranoyas\u0131 sebebiyle K\u00fcrtler \u00fczerindeki zulm\u00fcn\u00fc artt\u0131rmaya devam etti. Bu da do\u011fal olarak hem Kadiri hem de Nak\u015fibendi K\u00fcrtlerin Osmanl\u0131\u2019yla ba\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcyle zay\u0131flamas\u0131na neden oldu. Kar\u015f\u0131lar\u0131ndaki tek se\u00e7enek ise Ruslarla ili\u015fki geli\u015ftirmekti.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">K\u00fcrtler, <b>Osmanl\u0131-Rus Sava\u015flar\u0131<\/b> boyunca Ruslarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015f ve Ruslar\u0131n K\u00fcrdistan\u2019\u0131n kuzeyinde bir Ermeni koridoru olu\u015fturarak s\u0131cak denizlere inme politikas\u0131yla sava\u015fmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131. Sonras\u0131nda Ruslar\u0131n K\u00fcrtlerle ili\u015fki geli\u015ftirmek i\u00e7in uygulad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm politikalara kar\u015f\u0131 so\u011fuk davranm\u0131\u015flar ve onlardan gelen teklifleri de kabul etmemi\u015flerdi. Oysa \u015fimdi Osmanl\u0131\u2019n\u0131n K\u00fcrtlere y\u00f6nelik reform yapma ihtimali ortadan kalkm\u0131\u015f ve <b>K\u00fcrtlerin Osmanl\u0131lara kar\u015f\u0131<\/b> g\u00fc\u00e7l\u00fc bir deste\u011fe ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Neredeyse ayn\u0131 tarihlerde ve birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmak \u00fczere Abd\u00fcrezzak Bedirxan, <b>\u015eikaki lideri Simko<\/b> ve karde\u015fi <b>Cevher A\u011fa,<\/b> Caf a\u015firetinin lideri Mahmut Pa\u015fa ve beraberindeki Hemawend, Bacelan ve Dizayi a\u015firet reisleri, Osmanl\u0131 ordusundaki K\u00fcrt askerlerin ileri gelenlerinden Albay Saffet Bey, <b>Mesihi K\u00fcrtler<\/b> olan <b>Nasturiler<\/b> ve \u015eemdinanl\u0131 Nak\u015fi \u015feyhi II. Seyid Taha, Ruslar\u0131n taraf\u0131na ge\u00e7ti.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Rusya\u2019ya diplomatik bir gezi i\u00e7in giden Seyyid Taha d\u00f6n\u00fc\u015fte o s\u0131ralarda Ruslar\u0131n denetiminde olan <b>Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019<\/b>daki <b>Rajan\u2019a<\/b> yerle\u015fti. Burada atas\u0131 Abd\u00fclkadir-i Geylani ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan camide ir\u015fadi ve siyasi faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131. \u0130yi derecede Rus\u00e7a bilen <b>Seyyid Taha<\/b>, \u0130ngiliz raporlar\u0131na Ruslar\u0131n deste\u011fiyle kurulacak ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrdistan\u2019\u0131n m\u00fcstakbel lideri olarak ge\u00e7mi\u015fti ve K\u00fcrdistan\u2019da tarikat\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurmu\u015f oldu\u011fu haberle\u015fme a\u011f\u0131yla b\u00f6lgedeki devletlere alternatif olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Nitekim bunun bir yans\u0131mas\u0131 olarak Mart 1914\u2019te Seyyid Taha\u2019n\u0131n m\u00fcr\u015fidi oldu\u011fu Gayda tekkesinin <b>Nak\u015fibendi \u015feyhi \u015eeyh \u015eahabettin<\/b>, amcas\u0131 Seyyid Ali ve halifelerinden Mela Selim, Bitlis\u2019te Osmanl\u0131lara kar\u015f\u0131 ba\u015fkald\u0131rd\u0131lar. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta h\u00fck\u00fcmeti zorlayan ayaklanma daha sonra bast\u0131r\u0131ld\u0131 ve Mela Selim ile 12 arkada\u015f\u0131 Rus Konsoloslu\u011fu\u2019na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar. Ruslar ile Osmanl\u0131lar aras\u0131nda uzun pazarl\u0131klar ba\u015flad\u0131ysa da Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n patlak vermesi \u00fczerine Ruslar, kendilerine s\u0131\u011f\u0131nan K\u00fcrtleri Osmanl\u0131lara teslim etti ve bunlar <b>Divan-\u0131 Harbi<\/b>\u2019nin karar\u0131yla idam edildiler.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Bu s\u0131rada Musul Valili\u011fi\u2019ne J\u00f6n T\u00fcrklerin sad\u0131k adamlar\u0131ndan S\u00fcleyman Nazif atanm\u0131\u015f, bir s\u00fcredir h\u00fck\u00fcmetle aras\u0131ndaki sorunlar\u0131 yumu\u015fam\u0131\u015f olan ve k\u00f6y\u00fcne d\u00f6nerek orada bir okul a\u00e7m\u0131\u015f olan Abdusselam Barzani de s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131lar\u0131n eline \u015feyhin, T\u00fcrklerin hain olduklar\u0131n\u0131 belirtti\u011fi ve <b>Seyyid Taha<\/b>\u2019y\u0131 Ruslarla ili\u015fki i\u00e7in cesaretlendirdi\u011fi bir mektubu ge\u00e7mi\u015f ve S\u00fcleyman Nazif, <b>Abdusselam\u2019\u0131<\/b> belirledi\u011fi bu yeni politika sebebiyle derdest etmek istemi\u015fti. Neticede bir aydan fazla s\u00fcren b\u00fcy\u00fck bir \u00e7at\u0131\u015fma patlak vermi\u015f, \u015feyh yenilmi\u015f ve k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirerek Urmiye\u2019ye ka\u00e7mak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p dir=\"ltr\"><b>Urmiye\u2019ye<\/b> giden Barzani, burada Simko ile bulu\u015fmu\u015f ve birlikte Tiflis\u2019e giderek K\u00fcrtleri Osmanl\u0131\u2019n\u0131n elinden kurtarma vaadi veren Rus \u00c7ar\u0131 II. Nikolay\u2019\u0131n \u00f6zel temsilcisi ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi. Bu s\u0131rada Osmanl\u0131, \u015feyhin ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir \u00f6d\u00fcl koymu\u015ftu. <b>Mesud Barzani<\/b>\u2019nin aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u015eeyh g\u00f6r\u00fc\u015fmeden d\u00f6n\u00fc\u015fte <b>Salmas<\/b>\u2019ta Simko\u2019dan ayr\u0131lm\u0131\u015f ve Urmiye yak\u0131nlar\u0131ndaki Genge\u00e7in\u2019de bir m\u00fcridine misafir olmu\u015ftu. Sofi Abdullah adl\u0131 bu m\u00fcrit, \u015feyhi, beraberindeki iki korumas\u0131 ve R\u00eakan a\u015fireti reisi Mihemed A\u011fa\u2019y\u0131 uyuduklar\u0131 s\u0131rada yakalam\u0131\u015f ve Sero yak\u0131nlar\u0131ndaki Bajirge (Esendere) karakolunda T\u00fcrklere teslim ederek \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc alm\u0131\u015ft\u0131. Neticede Musul\u2019a getirilen <b>Abdusselam<\/b> <b>Barzani<\/b> ve beraberindeki \u00fc\u00e7 ki\u015fi, \u015feyhin sava\u015fta Osmanl\u0131lara bin kat\u0131r y\u00fck\u00fcnde yard\u0131m etme teklif etmesine ra\u011fmen ve infaz i\u00e7in <b>\u0130stanbul\u2019dan<\/b> onay al\u0131nmadan Aral\u0131k 1914\u2019te idam edildiler.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">S\u00fcleyman Nazif b\u00f6lgedeki di\u011fer Nak\u015fibend\u00ee ve Kadiri \u015feyhlerine y\u00f6nelik sert uygulamalara devam etti. Daha \u00f6nce Abdusselam ile birlikte bir dilek\u00e7e haz\u0131rlam\u0131\u015f olan Brifkan\u00ee \u015feyhlerinden Muhammed Nur ileri ya\u015f\u0131na ra\u011fmen tutukland\u0131, i\u015fkence edildi ve Musul\u2019da konuldu\u011fu hapiste \u00f6ld\u00fc. Bamern\u00ea ve Nod\u00ea \u015feyhleri de tahkikata u\u011frad\u0131lar ve <b>\u015eeyh Said Berzenci<\/b>\u2019nin amcazadeleri de S\u00fcleymaniye\u2019nin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131lar. \u00d6te yandan h\u0131zla yay\u0131lan D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na giren Osmanl\u0131; K\u00fcrdistan\u2019\u0131n kuzeyindeki Kadiri, Mevlevi ve Rufai tarikatlar\u0131ndan g\u00f6n\u00fcll\u00fc birlikler kurarken, Osmanl\u0131-Rus sava\u015flar\u0131nda K\u00fcrt birliklerinin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eken <b>Nak\u015fibend\u00eelerin<\/b> ise sesi \u00e7\u0131km\u0131yordu.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\"><strong>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131: \u0130brahim Halil Baran\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1913 y\u0131l\u0131 Osmanl\u0131lar i\u00e7in \u00e7ok \u00e7etin ge\u00e7mi\u015ftir ve imparatorluk; Bulgaristan, S\u0131rbistan, Yunanistan ve Karada\u011f taraf\u0131ndan olu\u015fturulan birli\u011fe kar\u015f\u0131 Balkan Sava\u015flar\u0131\u2019nda kesin bir yenilgi alm\u0131\u015ft\u0131r. Urfa ve Mardin\u2019deki Beraz\u00ee ve Mil\u00ee K\u00fcrtleri, Edirne\u2019nin Bulgarlarca ele ge\u00e7irilmesi ve \u0130stanbul\u2019un d\u00fc\u015fme ihtimalinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine bir konfederal yap\u0131 \u00fczerinde anla\u015fm\u0131\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u00fcrt devleti kurma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na girmi\u015flerdi. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":55,"featured_media":22989,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1084,25],"tags":[6226,1616,254,6227,5757],"class_list":["post-22988","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-arastirma","category-tarih","tag-kadiri","tag-manset","tag-mir","tag-naksibendi","tag-seyh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22988","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/55"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22988"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22988\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22989"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}