\u2018\u00c7eviri eylemi dilin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlar; geni\u015flemeyi, geli\u015fmeyi dayat\u0131r, yeni ufuklar a\u00e7ar\u2019<\/b><\/p>\n
Ali Abbas Y\u0131lmaz:\u00a0<\/i><\/b>\u00c7evirinin dili geli\u015ftirdi\u011fi konusunda neler s\u00f6ylemek istersiniz?<\/i><\/p>\n
Mustafa Aydo\u011fan:\u00a0<\/i><\/b>Daha \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi, \u00e7eviri eylemi genelde k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131 bir diyalog, bir etkile\u015fim olarak de\u011ferlendirilir. Edebi ve toplumsal bir etkinlik olan \u00e7eviri eylemi dilin geli\u015fiminde de etkin bir role sahiptir. \u00c7eviriye konu olan dilin eskisi gibi kalamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenlerdenim. \u00c7eviri eylemi dilin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlar; geni\u015flemeyi, geli\u015fmeyi dayat\u0131r, yeni ufuklar a\u00e7ar. \u00c7eviri sayesinde \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde edebiyat t\u00fcrlerinin nas\u0131l geli\u015fti\u011fi \u00e7ok iyi bilinen bir ger\u00e7ek. Yarat\u0131c\u0131 yaz\u0131nsal bir etkinlik olan, bir \u00e7ok soruyu i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran ve \u00e7o\u011fu zaman \u00e7eviri kavram\u0131n\u0131n bile betimlemeye, tan\u0131mlamaya yetmedi\u011fi kompleks bir olay olan \u015fiir \u00e7evirisinin de di\u011fer edebi t\u00fcrlerin \u00e7evirisi gibi k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131 etkile\u015fimde ve dillerin geli\u015fiminde etkin rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Yani hem dili hem de k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015ftiren bir eylem… \u00c7eviri ediminin temel ve vurgulanmas\u0131 gereken \u00f6zelliklerinden birinin de, onun \u00e7evrilen eseri kaynak dilin k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ve edebiyat\u0131na \u00f6zg\u00fc olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p erek dilin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve edebiyat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getirmesidir.\u00a0Bu nedenle hangi dilden olursa olsun,\u00a0K\u00fcrt\u00e7e<\/a>ye \u00e7evrilen her eser bizim dilsel ve k\u00fclt\u00fcrel hayat\u0131m\u0131z\u0131 zenginle\u015ftiren, daha da renkli h\u00e2le getiren, d\u00fc\u015f\u00fcnsel hayat\u0131m\u0131zda yeni ufuklar\u0131n belirmesini sa\u011flayan bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir.\u00a0<\/b>Bundan dolay\u0131\u00a0ana dil<\/a>inize, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcze, d\u00fc\u015f\u00fcnsel hayata \u00f6nem veriyorsan\u0131z, k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131 al\u0131\u015fveri\u015fi\u015fi, diller aras\u0131 diyalogu, metinler aras\u0131 yo\u011fun bir ili\u015fkiyi olanakl\u0131 k\u0131lan, ad\u0131na \u00e7eviri denilen bu anlaml\u0131 edime de gerekli de\u011feri vermelisiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu dile sevdal\u0131 olanlar\u0131n ana dili korumaya ve geli\u015ftirmeye y\u00f6nelik \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc \u00e7abalar\u0131 \u00e7eviri edimine verilen de\u011ferle daha bir g\u00fc\u00e7lenecektir.<\/p>\n \u2018Ana dili konusunda duyarl\u0131 olan herkesin \u00e7eviriye gereken \u00f6nemi vermesi laz\u0131m\u2019<\/b><\/p>\n Ali Abbas Y\u0131lmaz:\u00a0<\/i><\/b>\u00c7eviriye bu kadar \u00f6nem vermeniz ana dile olan bu etkin rol\u00fcnden dolay\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/i><\/p>\n Mustafa Aydo\u011fan:\u00a0<\/i><\/b>Evet, \u00e7eviriye bu kadar \u00f6nem vermemin en temel nedeni budur. Ana dilin geli\u015fmesinde oynad\u0131\u011f\u0131 bu etkin rol\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc ana dilimin geli\u015fmesinde rol oynayan her olgu ilgimin oda\u011f\u0131ndad\u0131r. Ana dili konusunda duyarl\u0131 olan herkesin \u00e7eviriye gereken \u00f6nemi vermesi laz\u0131md\u0131r. Ancak toplumun bu olguya yakla\u015f\u0131mda h\u00e2l\u00e2 gerekli duyarl\u0131l\u0131ktan yoksun oldu\u011funu belirtmeden de ge\u00e7mek istemiyorum. \u00c7e\u015fitli kaynaklarda \u00e7evirinin bu etkin rol\u00fcne vurgu yapmak i\u00e7in \u00e7eviri eylemine verilen \u00f6nemin, ana dile verilen \u00f6nemle e\u015f de\u011fer tutuldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu konudaki t\u00fcm s\u00f6ylemlere dayanarak, ana dili sevgisine sahip oldu\u011fu\u011funu savlayanlara \u00e7a\u011fr\u0131md\u0131r: Ana\u00a0dilinizi seviyorsan\u0131z, \u00e7eviriye gerekli duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterin<\/b>,\u00a0hak etti\u011fi de\u011feri verin!<\/b>\u00a0\u00dcnl\u00fc yazarlar\u0131n eserlerini K\u00fcrt\u00e7eye \u00e7evirmemin temel gerek\u00e7esi, \u00e7evirinin ana dile ve edebiyat ortam\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine olan etkisinin yan\u0131 s\u0131ra, s\u00f6z konusu yazarlar\u0131n ve eserlerinin pop\u00fclaritesini kullanmak ve b\u00f6ylece K\u00fcrt\u00e7eye olan ilgiyi daha da artt\u0131rmakt\u0131r. \u00c7evirinin \u00e7eviriye konu olan ana dilim \u00fczerindeki olumlu etkisinin bilinciyle \u00e7evirdi\u011fim eserlerle bu konuda gerekli duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ayr\u0131ca \u00e7eviri bilimle kurdu\u011fum yo\u011fun ve derinlikli ili\u015fkinin e\u015fli\u011finde daha da \u00e7evirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m eserlerle bu duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 istikrarl\u0131 bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcrmeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131m\u0131 da belirtmek istiyorum.<\/p>\n \u2018K\u00f6pr\u00fcler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, mimarlar\u0131 an\u0131lmaz\u2019<\/b><\/p>\n Ali Abbas Y\u0131lmaz:\u00a0<\/i><\/b>Genelde \u00e7eviriyle kurulan k\u00fclt\u00fcr k\u00f6pr\u00fcleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ancak ustalar\u0131 es ge\u00e7ilir, ama LAL\u0130STAN\u2019\u0131n \u00e7evirisinde ad\u0131n\u0131z biraz daha \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yan\u0131l\u0131yor muyum?<\/i><\/p>\n Mustafa Aydo\u011fan:\u00a0<\/i><\/b>\u00c7evirmenlerin durumuyla ilgili saptaman\u0131za kat\u0131lmamak olanaks\u0131z. Diller ve k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131nda kurulan k\u00f6pr\u00fclerin mimarlar\u0131na yap\u0131lan ve tarih boyunca da s\u00fcren bir haks\u0131zl\u0131ktan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7evirinin rol\u00fcne hep vurgu yap\u0131l\u0131r, ancak \u00e7evirmenin rol\u00fcnden, yani bu edebi etkinli\u011fin akt\u00f6r\u00fcnden s\u00f6z edilmez. K\u00f6pr\u00fcler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, mimarlar\u0131 an\u0131lmaz. Yani \u00e7evirmenin g\u00f6r\u00fcnmezli\u011fi gibi bir sorun var ortada. LAL\u0130STAN\u2019\u0131n \u00e7evirisinde de yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. LAL\u0130STAN eserinin \u00e7evirisinde ad\u0131m\u0131n biraz daha \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmesinin ise \u00f6zel \u00e7abam\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak de\u011ferlendirilmesi beni \u00fczer. Bu durumun, dil, edebiyat, dilbilim ve \u00f6zellikle de standartla\u015fma odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ana diliyle mesafeli olanlarla yapt\u0131\u011f\u0131m i\u00e7ten, d\u00fczeyli ve ilkeli tart\u0131\u015fmalar\u0131n etkisiyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Daha \u00f6nce de bu konuyla alakal\u0131 olarak de\u011fi\u015fik yerlerde yazar ya da \u00e7evirmen ad\u0131n\u0131n eseri g\u00f6lgelememesine dikkat etmemiz gerekti\u011fini belirtmi\u015ftim. Bu konuda \u015faire de tavsiyem hep \u201cLAL\u0130STAN\u2019\u0131 g\u00f6lgelemekten ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m!\u201d olmu\u015ftur. Ne \u00e7evirmen olarak benim ne de \u015fair olarak Metin Ayd\u0131n\u2019\u0131n LAL\u0130STAN\u2019\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesini ho\u015f kar\u015f\u0131lar\u0131m. Burada ilgi oda\u011f\u0131nda olmas\u0131 gereken eserin kendisi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u2018\u00d6zellikle bu ko\u015fullarda \u201cyuva\u201dya d\u00f6nen her yazar\u0131n, K\u00fcrt\u00e7enin gelece\u011fine ili\u015fkin iyimser olmay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirece\u011fine inan\u0131yorum\u2019<\/b><\/p>\n Ali Abbas Y\u0131lmaz:\u00a0<\/i><\/b>\u00c7o\u011fu yorumcunun bu t\u00fcrden \u00e7evirileri \u201cyuvaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d, \u201casl\u0131na r\u00fccu etmek\u201d olarak de\u011ferlendirdiklerine tan\u0131k olunuyor. Bu konuda neler s\u00f6ylemek istersiniz?<\/i><\/p>\n Mustafa Aydo\u011fan:\u00a0<\/i><\/b>S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011finiz yorumcular\u0131n ana dile yap\u0131lan \u00e7evirileri \u201cyuvaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d ya da \u201casl\u0131na r\u00fccu etmek\u201d olarak de\u011ferlendirmelerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Bunun, eserin temas\u0131n\u0131n, i\u00e7eri\u011finin yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7ok belirgin olan k\u00fclt\u00fcrel izlere dayand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da biliyorum. Bu konudaki saptamalara okuyucalar\u0131 ikna edebilecek t\u00fcrden arg\u00fcmanlar\u0131n da e\u015flik etmesi gerekiyor. Yani bu konuyla ilgili bilgileri, arg\u00fcmanlar\u0131 ve deneyleri birbiriyle ili\u015fkilendirip anlaml\u0131 bir yakla\u015f\u0131ma ula\u015fmak gerekiyor. Ku\u015fkusuz, bu saptaman\u0131n ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 ve anlam aray\u0131\u015f\u0131 odakl\u0131 yo\u011fun tart\u0131\u015fmalara gereksinim duydu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6te yandan s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim tart\u0131\u015fmalar\u0131n d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve bask\u0131c\u0131 bir tutumla de\u011fil; d\u00fczeyli, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc, sorgulay\u0131c\u0131, \u00f6n yarg\u0131s\u0131z ve daha da \u00f6nemlisi, bu t\u00fcrden yazarlar\u0131n kendileriyle hesapla\u015fmalar\u0131n\u0131 da sa\u011flayabilecek ko\u015fullar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131labilecek yeni bir yakla\u015f\u0131mla yap\u0131lmas\u0131n\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ancak burada eserin \u201cana dili\u201dne kavu\u015fmas\u0131 ya da \u201cyuvaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d gibi de\u011ferlendirmelerden \u00e7ok, eser sahibinin \u201cyuvaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d\u00fcn\u00fc daha anlaml\u0131 buldu\u011fumu ve yeni \u00fcretimlerin bu \u201cyuva\u201dda, bu \u201cyuva\u201dn\u0131n diliyle yap\u0131lmas\u0131n\u0131 daha bir \u00f6nemsedi\u011fimi belirtmeliyim. \u00d6zellikle bu ko\u015fullarda \u201cyuva\u201dya d\u00f6nen her yazar\u0131n, K\u00fcrt\u00e7enin gelece\u011fine ili\u015fkin iyimser olmay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirece\u011fine inan\u0131yorum.<\/p>\n \u2018Kitab\u0131 K\u00fcrt\u00e7eye \u00e7evrilen Metin Ayd\u0131n art\u0131k \u201cistese\u201d de K\u00fcrt\u00e7enin yetmezli\u011fini dile getiremez\u2019<\/b><\/p>\n Ali Abbas Y\u0131lmaz:\u00a0<\/i><\/b>\u00c7eviri s\u00fcrecinin \u015fairde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiden de bahsedebilir misiniz?<\/i><\/p>\n Mustafa Aydo\u011fan:\u00a0<\/i><\/b>\u00c7eviri s\u00fcreci ayn\u0131 zamanda \u015fairin kendi imgelerinin g\u00fcc\u00fcne, temalar\u0131n\u0131n, kurgular\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na, genel olarak\u00a0 dilinin bu kadar etkili ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131na zaman zaman hayret etti\u011finin de ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, \u015fiirlerinin ana dile yap\u0131lan \u00e7evirilerini dinlemekten, hem kendi kendine hem de ba\u015fkalar\u0131na okumaktan daha \u00e7ok heyecanlan\u0131p zevk ald\u0131\u011f\u0131na, g\u00f6zlerinde beliren \u0131\u015f\u0131lt\u0131n\u0131n t\u00fcm y\u00fcz\u00fcne yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k oldum… \u00d6te yandan onda bir deprem etkisi yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir\u00e7ok yakla\u015f\u0131m\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ana dili alg\u0131s\u0131n\u0131 da sorgulamas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak bu konuda radikal bir de\u011fi\u015fime u\u011fray\u0131p u\u011frayamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n g\u00f6rmenin g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu, bunu zaman\u0131n g\u00f6sterece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ama bildi\u011fim bir \u015fey var; kitab\u0131 K\u00fcrt\u00e7eye \u00e7evrilen Metin Ayd\u0131n art\u0131k \u201cistese\u201d de K\u00fcrt\u00e7enin yetmezli\u011fini dile getiremez. Kitab\u0131n\u0131 inkar edecek de\u011fil herh\u00e2lde.😀<\/p>\n \u2018As\u0131l sorun, misafir olmak de\u011fil, yurt edinmekten kaynaklan\u0131yor\u2019<\/b><\/p>\n Ali Abbas Y\u0131lmaz:\u00a0<\/i><\/b>Ana dili d\u0131\u015f\u0131ndaki dilde \u201cmisafir olarak tan\u0131mlanan yazarlar konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/i><\/p>\n Mustafa Aydo\u011fan:\u00a0<\/i><\/b>\u201cMisafir\u201d demek ne kadar do\u011fru, bilmiyorum. \u201cMisafir\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u201cBir yere veya birinin evine k\u0131sa bir s\u00fcre kalmak i\u00e7in gelen kimse\u201d diye tan\u0131ml\u0131yor TDK S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc. Yaz\u0131n alan\u0131nda \u201cMisafir\u201d diye adland\u0131r\u0131lan (kendilerini \u00f6yle g\u00f6ren) kalemlerin bu tan\u0131mlamaya uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Sormak gerekiyor: K\u0131sa bir s\u00fcre kalmak i\u00e7in mi oradalar? Elbette, hay\u0131r! S\u00f6z geli\u015fi Ya\u015far Kemal misafir de\u011fildi, oray\u0131 yurt edindi, Cemal S\u00fcreya ve Arap\u00e7a yazan Selim Berekat da hakeza. \u00d6rnekleri \u00e7o\u011faltmak m\u00fcmk\u00fcn. Kimseyi su\u00e7lamak i\u00e7in s\u00f6ylemiyorum ama ili\u015fkinin niteli\u011fini do\u011fru de\u011ferlendirmek, ad\u0131n\u0131 do\u011fru koymak gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc as\u0131l sorun, misafir olmaktan de\u011fil, yurt edinmekten kaynaklan\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla isteseniz de istemeseniz de, kaleminizin bir \u00f6zelli\u011fi, yazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n dili ve kimli\u011fi olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n \u2018Kendi topraklar\u0131nda -ana diliyle aras\u0131na mesafe koyarak- sadece ba\u015fka dilde yazanlar\u0131 anlamak da o kadar kolay olmazsa gerek\u2019<\/b><\/p>\n Ali Abbas Y\u0131lmaz:\u00a0<\/i><\/b>Ama ba\u015fka \u00fclkelerde de ba\u015fka dillerde yazanlar var.<\/i><\/p>\n Mustafa Aydo\u011fan:\u00a0<\/i><\/b>Elbette, ba\u015fka \u00fclkelerde de ba\u015fka dillerde yazan yazarlar var. Normal ko\u015fullarda bu alandaki tercihleri sayg\u0131yla kar\u015f\u0131lamak gerekiyor. \u00d6rne\u011fin; \u0130ngilizce bilen Orhan pamuk\u2019un ana diline ek olarak kimi zaman ingilizce yazd\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k oluyoruz, ancak temel eserlerini T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131yor. Onu T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131, hem de \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 yapan ingilizce yazd\u0131klar\u0131 de\u011fil, T\u00fcrk\u00e7e yazd\u0131klar\u0131d\u0131r. Elif \u015eafak hem T\u00fcrk\u00e7e hem de \u0130ngilizce yaz\u0131yor. Elif \u015eafak sadece \u0130ngilizce yazm\u0131\u015f olsayd\u0131, ku\u015fkusuz T\u00fcrk\u00e7ede \u00e7evrilen yazar kategorisinde kal\u0131rd\u0131. \u00c7ok say\u0131da oyun, roman ve \u00f6yk\u00fc yazm\u0131\u015f olan \u0130sve\u00e7\u2019in en \u00f6nde gelen yazarlar\u0131ndan August Strindberg\u2019in birka\u00e7 eserini, hatta yazarl\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olarak de\u011ferlendirdi\u011fi 1897 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u0130nferno\u2019yu da frans\u0131zca yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak bunu ana dilinden vazge\u00e7erek yapmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u0130sve\u00e7\u00e7e edebiyat\u0131 denildi\u011finde h\u00e2l\u00e2 akla gelen ilk isimlerden biri olma \u00f6zelli\u011fine sahip oldu\u011funu belirtmeye gerek yok san\u0131r\u0131m. \u00d6rnekleri \u00e7o\u011faltmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n Ayr\u0131ca bu tercihi ana dilini terk etme pahas\u0131na yapanlar\u0131n oldu\u011funu da biliyoruz. Ana dili Yunanca olup \u0130sve\u00e7\u2019te ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Theodor Kallifatides \u0130sve\u00e7\u00e7e yaz\u0131yor. Ana dili \u00c7ek\u00e7e olan Milan Kundera Fransa\u2019ya yerle\u015ftikten sonra Frans\u0131zca yazmaya ba\u015flad\u0131. Yine ana dili Arap\u00e7a olan Amin Maalouf 1975 y\u0131l\u0131nda Fransa\u2019ya yerle\u015ftikten sonra \u00fcr\u00fcnlerini Frans\u0131zca olarak kaleme almaya ba\u015flad\u0131. \u00d6nceleri Rumence yazan ve 1937\u2019de Paris\u2019e yerle\u015ftikten birka\u00e7 y\u0131l sonra dil de\u011fi\u015ftiren Emil Mihai Cioran da Frans\u0131zca yaz\u0131yordu. Bunlara benzer \u00e7ok say\u0131da \u00f6rnek verilebilir. Bu tercihleri yad\u0131rgam\u0131yorum. Ya\u015famak zorunda kald\u0131klar\u0131 topraklar\u0131n dilinde yazanlar\u0131, s\u00fcrg\u00fcn edildikleri topraklar\u0131n dilinde \u00fcr\u00fcn verenleri, farkl\u0131 nedenlerle y\u00e2r eyledi\u011fi ba\u015fka topraklar\u0131n diliyle \u00fcnlenen kalem erbaplar\u0131n\u0131 anlamak o kadar g\u00fc\u00e7 de\u011fil, ancak\u00a0kendi topraklar\u0131nda -ana diliyle aras\u0131na mesafe koyarak- sadece ba\u015fka dilde yazanlar\u0131 anlamak da o kadar kolay olmazsa gerek.<\/b>\u00a0Bu e\u011filimi, sadece \u00f6zg\u00fcr bir tercihle ya da do\u011fal bir asimilasyonla a\u00e7\u0131klaman\u0131n pek yeterli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m olamayaca\u011f\u0131n\u0131, bir halk\u0131n t\u00fcm \u00f6zellikleri ve de\u011ferleriyle bir ink\u00e2ra tabi tutuldu\u011fu tarihle ya\u015f\u0131t olan ve maalesef ma\u011fdurunun da d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131 belli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirerek yeniden bi\u00e7imlendirmi\u015f bir dayatmayla, bir zor kullan\u0131mla, bir dejenerasyonla, korkun\u00e7 bir tahribatla ve dahas\u0131, as\u0131rl\u0131k bir bask\u0131yla desteklenip demografik yap\u0131ya yap\u0131lan \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir m\u00fcdahaleyle de beslenen do\u011fal olmayan bir asimilasyonun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman dilimindeki boyutuyla ili\u015fkili olarak de\u011ferlendirmek gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekiyor. Ad\u0131n\u0131 and\u0131\u011f\u0131m yazarlardan hangisinin ana dili yo\u011fun bir asimilasyon k\u0131skac\u0131nda inliyordu? Bu dillerden hangisi yok olma tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131? Bu nedenle ana dili devlet g\u00fcvencesinde ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lan, stat\u00fcs\u00fc garanti alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olan \u0130ngilizce, \u00c7ek\u00e7e, Arap\u00e7a veya Rumence olup ba\u015fka dilde misafir olan yazarlar\u0131n tutumundan yola \u00e7\u0131karak ana dili asimilasyon k\u0131skac\u0131nda yok olma tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan K\u00fcrt\u00e7e olup da ba\u015fka dile \u201cg\u00f6\u00e7 etmi\u015f\u201d yazarlar\u0131n tutumunu savunmaya \u00e7al\u0131\u015fmamak, bu tutuma arg\u00fcman aramamak gerekiyor. Birbirleriyle hi\u00e7 ili\u015fkisi olmayan durumlar\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011funu g\u00f6rmek gerekiyor. Dili \u00f6zg\u00fcr olmayan\u0131n kendisi de \u00f6zg\u00fcr olamaz! Yasaklanmam\u0131\u015f, hor g\u00f6r\u00fclmemi\u015f a\u015fa\u011f\u0131lanmam\u0131\u015f bir dilden s\u00f6z etmiyorum. Dili yasaklanmam\u0131\u015f, hor g\u00f6r\u00fclmemi\u015f a\u015fa\u011f\u0131lanmam\u0131\u015f, e\u011fitimi engellenmemi\u015f, hayat\u0131n her alan\u0131nda kullan\u0131l\u0131p stat\u00fcs\u00fc oldu\u011fu h\u00e2lde ba\u015fka bir dili \u00f6zg\u00fcrce tercih etmi\u015f Milan Kundera, Amin Maalouf, Emil Mihai Cioran gibi yazarlardan fark\u0131m\u0131z\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kendim sorup yan\u0131t vermek istiyorum.<\/p>\n \u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0A\u015fa\u011f\u0131lanan, hor g\u00f6r\u00fclen bir diliniz oldu mu hi\u00e7?\u00a0<\/b>Bizim oldu ve h\u00e2l\u00e2 oluyor.<\/i><\/p>\n \u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Diliniz yasakland\u0131 m\u0131 hi\u00e7?<\/b>\u00a0Bizim bir kere yasakland\u0131 ve pratikte \u015fimdiye kadar da s\u00fcr\u00fcyor.<\/i><\/p>\n \u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 evlerde bile rahat b\u0131rak\u0131lmayan bir diliniz oldu mu hi\u00e7?\u00a0<\/b>Bizim maalesef oldu ve ev alan\u0131 gittik\u00e7e daral\u0131yor.<\/i><\/p>\n \u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Sizin ana dilinizin sosyolojisine m\u00fcdahale oldu mu hi\u00e7?<\/b>\u00a0Bizde s\u00fcrekli oluyor.<\/i><\/p>\n \u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Sizin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131za ana dilinin d\u0131\u015f\u0131nda dayat\u0131lan bir dili bilmedi\u011fi i\u00e7in \u201czeka engelli\u201d tan\u0131s\u0131 konuldu mu hi\u00e7?<\/b>\u00a0Bizimkilere konuldu.<\/i><\/p>\n \u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00c7ocuklar\u0131n\u0131z sizden kopar\u0131l\u0131p ba\u015fka bir gruba nakledilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131 m\u0131 hi\u00e7?<\/b>\u00a0Bizimkiler bir asr\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre boyunca b\u00f6yle bir uygulamaya tabi tutuldu ve bu uygulama h\u00e2l\u00e2 s\u00fcr\u00fcyor. Ana dili kaybettirilerek ba\u015fka bir gruba nakledilmi\u015f olan milyonlarca \u00e7ocu\u011fumuz var.\u00a0 Bu konuda tercihlerini sayg\u0131yla kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131m yazarlara sesleniyorum:\u00a0<\/i>\u0130\u015fte bu nedenle sizin gibi davranam\u0131yorum!<\/b><\/i><\/p>\n Ho\u015fg\u00f6r\u00fcn\u00fcze s\u0131\u011f\u0131narak, bu soru ve yan\u0131tlarla \u00fclkemizde bunun di\u011fer \u00fclkelerdeki gibi \u00f6zg\u00fcr bir tercih olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim dayatman\u0131n ve asimilasyon politikas\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu tespit etmenin \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6stermek istedim. Bu nedenle fark\u0131na var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 andan itibaren bu durumu s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, zorun g\u00f6lgesinde uygulanan asimilasyon poltikas\u0131n\u0131n sonucunu kabullenmek olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Burada tart\u0131\u015fmam\u0131z gereken as\u0131l sorun, bu durumun do\u011fal kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve \u00fcstelik herkesin de b\u00f6yle kar\u015f\u0131lamas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen arg\u00fcmanlar ve bu do\u011frultuda g\u00fcndeme gelen dayatmalard\u0131r\u2026 Ayr\u0131ca K\u00fcrt\u00e7e s\u00f6z konusu oldu\u011funda ana dilinden ba\u015fka bir dili tercih eden K\u00fcrt yazarlar\u0131n\u0131n durumundan \u00e7ok farkl\u0131 olan kimi yazarlar\u0131n durumunun \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p arg\u00fcman olarak sunulmas\u0131n\u0131 anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekti\u011fimi de s\u00f6ylemeliyim. \u00c7\u00fcnk\u00fc\u00a0 herkesin ana dilini terk edip ba\u015fka bir dili tercih etti\u011fi gibi bir durum yok. Sadece farkl\u0131 nedenlerle ba\u015fka yerleri yurt edinen kimi yazarlar\u0131n o yerlerin dilini tercih ettikleri s\u00f6z konusu. Ama \u00f6te yandan d\u00fcnyada yazarlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun bu tercihi ana dillerinden yana kulland\u0131klar\u0131na tan\u0131k oluyoruz. \u00d6rne\u011fin; Tolstoy ve Dostoyevski neden ba\u015fka bir dili de\u011fil de Rus\u00e7ay\u0131 tercih ettiler? Astrid Lindgren ve Selma Lagerl\u00f6f gibi yazarlar neden \u0130sve\u00e7\u00e7e yazd\u0131lar? Jack London, Ernest Hemingway ve Virgina Woolf\u2019un eserleri neden ingilizce yaz\u0131ld\u0131? \u0130ngilizce, Frans\u0131zca, Latince ve Yunanca bilen Stefan Zweig neden Almancada \u0131srar etmi\u015fti? Ana diline ek olarak Frans\u0131zca ve Latinceyi bilen Umberto Eco neden \u0130talyancay\u0131 tercih etmi\u015fti? Asl\u0131nda bu ve buna benzer sorular\u0131n \u00fczerinde iyice d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekiyor.<\/p>\n \u2018Ana dilinde yazmayanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131n di\u011fer alanlar\u0131nda da K\u00fcrt\u00e7eye fazla yer yok\u2019<\/b><\/p>\n Ali Abbas Y\u0131lmaz:\u00a0<\/i><\/b>Ana dile mesafeli yazarlar kategorisinin temel \u00f6zellikleri iyice belirmeye ba\u015fl\u0131yor…<\/i><\/p>\n Mustafa Aydo\u011fan:\u00a0<\/i><\/b>Evet, \u015fimdiye kadar s\u00f6ylediklerimden de bu kategorinin temel \u00f6zelliklerini \u00e7\u0131karmak m\u00fcmk\u00fcn.\u00a0<\/i><\/b>Ancak yinelemekte yarar var galiba. Ana dile mesafeli yazarlar derken kastetti\u011fim, K\u00fcrt\u00e7enin yan\u0131 s\u0131ra, yazarlar\u0131n bildikleri di\u011fer dillerde kalem oynatmas\u0131 de\u011fil bu tart\u0131\u015fman\u0131n konusu ya da bu ele\u015ftirinin hedefi. Ana dilinde hi\u00e7 yazmayan yazarlard\u0131r, K\u00fcrt\u00e7enin maruz kald\u0131\u011f\u0131 duruma kar\u015f\u0131 pratikte pasif olanlard\u0131r, bu dile yap\u0131lan bask\u0131lar\u0131 dert edinmeyenlerdir, ana dili terk edip ba\u015fka bir dili tercih ederek hep o dilde yazanlard\u0131r. As\u0131l ilgin\u00e7 olan\u0131 da, ana dili K\u00fcrt\u00e7e olan bu t\u00fcr yazarlar\u0131n \u00e7o\u011funun hayat\u0131nda bu mesafenin sadece yaz\u0131nsal etkinlikle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Dikkat edilirse, bu kategorideki insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131n di\u011fer alanlar\u0131nda da K\u00fcrt\u00e7eye fazla yer yok, \u00fcstelik ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131m gibi bir sorunlar\u0131 da hi\u00e7 yok gibi.<\/p>\n \u2018Ana dilini terk etmeden bildi\u011fi ba\u015fka bir dilde de kalem oynatan iki dilli bir yazarlar\u2019<\/b><\/p>\n Ali Abbas\u00a0<\/b>Y\u0131lmaz<\/b>:<\/b>\u00a0K\u00fcrt\u00e7enin yan\u0131 s\u0131ra bildikleri di\u011fer dillerde kalem oynatanlar\u0131 farkl\u0131 de\u011ferlendiyorsunuz…\u00a0<\/i><\/p>\n Mustafa Aydo\u011fan:<\/b>\u00a0<\/i>Elbette. \u00d6rne\u011fin; yazarl\u0131k ser\u00fcvenine \u201cQ\u00fbt\u00ea sal\u00ea\u201d adl\u0131 K\u00fcrt\u00e7e eseriyle ba\u015flay\u0131p de\u011fi\u015fik gazete, dergi ve internet sayfalar\u0131nda \u00e7ok say\u0131da kaleme ald\u0131\u011f\u0131 K\u00fcrt\u00e7e makalelerini okudu\u011fumuz, \u201cWenda\u201d adl\u0131 K\u00fcrt\u00e7e derginin sahibi, T\u00fcrk\u00e7ede \u201cBarbarlarla Beklerken\u201di okuyucularla bulu\u015fturduktan sonra \u201cEv D\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc Baz\u0131 R\u00fczgarlar\u201d\u0131 da yazan Mehmet Mahsum Oral, K\u00fcrt\u00e7eye mesafeli durmayan, ana dilini terk etmeden bildi\u011fi ba\u015fka bir dilde de kalem oynatan iki dilli bir yazar. Her ne kadar son eserinden sonra art\u0131k a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak K\u00fcrt\u00e7e yazmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fse de, bunu eserleriyle g\u00f6stermesi gerekti\u011fine inan\u0131yorum. \u201cS\u00ea Deng\u201d, \u201cKe\u015ftiya Bay\u00ea\u201d, \u201cP\u00fbnga li Baj\u00ear\u201d ve \u201cSer\u00ea \u015eev\u00ea \u00c7\u00eerokek\u201d adl\u0131 eserlerini K\u00fcrt\u00e7e yazan Selim Temo\u2019nun T\u00fcrk\u00e7e yazd\u0131\u011f\u0131 eserlerin yan\u0131 s\u0131ra, K\u00fcrt\u00e7eden T\u00fcrk\u00e7eye bir\u00e7ok \u00e7eviriye de imza att\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Ba\u015fka bir dilde de yazmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Selim Temo\u2019nun ana dilini terk etti\u011fini iddia edebilir miyiz? Ku\u015fkusuz hay\u0131r! Onun dil ve edebiyat alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle ana dili sevgisini sorgulamaya \u00e7al\u0131\u015fmak haks\u0131zl\u0131k olur. Ayr\u0131ca \u201cBerbejna R\u00ea<\/a>\u201d, \u201cDeq\u00ean Qesas<\/a>\u201d ve \u201cMatmayin\u00ean Ronyay\u00ea<\/a>\u201d gibi \u00fcnl\u00fc eserlerini K\u00fcrt\u00e7e yazan, Ahmet Telli, Murathan Mungan ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u0130skender\u2019in eserlerini de K\u00fcrt\u00e7eye \u00e7eviren \u00f6nemli \u015fairlerimizden ve L\u00ees Yay\u0131nevi\u2019nin kurucusu Lal Lale\u015f son eserini (Nora \u0130stanbul Hi\u00e7tir) T\u00fcrk\u00e7e yazd\u0131. Ama bunu ana dilini terk ederek yapmad\u0131. Her ne kadar bazen \u201ciki dilli yazar\u201d oldu\u011funu iddia etse de, bazen de \u201cKendimi T\u00fcrk\u00e7eye misafir ama biraz yat\u0131ya kalm\u0131\u015f bir misafir olarak g\u00f6r\u00fcyorum.\u201d dese de, asl\u0131nda K\u00fcrt\u00e7enin yazar\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaman zaman T\u00fcrk\u00e7e de yazd\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde, yazd\u0131klar\u0131, \u00e7evirdikleri ve yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 eserler onun kimli\u011finin h\u00e2l\u00e2 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak K\u00fcrt\u00e7enin \u015fairi, \u00e7evirmeni ve yay\u0131nc\u0131s\u0131 oldu\u011funun hem tan\u0131klar\u0131 hem de kan\u0131tlar\u0131d\u0131r. \u00d6rnek olarak verdi\u011fim ana diline sevdal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bu \u00fc\u00e7 yazar\u0131m\u0131z K\u00fcrt\u00e7eye eserler kazand\u0131ran yazarlar\u0131m\u0131zd\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e de yazd\u0131klar\u0131 i\u00e7in s\u00f6z konusu yazarlar\u0131 ana diline mesafeli duranlar kategorisine koyman\u0131n b\u00fcy\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6rnekleri \u00e7o\u011faltmak m\u00fcmk\u00fcn. Bu kategoride an\u0131labilecek \u00e7ok say\u0131da yazar\u0131n oldu\u011funu biliyorum, ama takdir edersiniz ki, hepsini burada anmam olanaks\u0131z. Bu kategoride yer alabilecek \u00f6zellikte olup da ad\u0131n\u0131 anmad\u0131\u011f\u0131m yazarlar\u0131n ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcne s\u0131\u011f\u0131narak aralar\u0131ndan sadece \u00fc\u00e7 yazar\u0131m\u0131z\u0131 se\u00e7ip \u00f6rnek olarak vermek istedim.\u00a0(Devam edecek\u2026)<\/i><\/b><\/p>\n Ali Abbas Y\u0131lmaz- Sur Ajans<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dilbilimci, yazar ve \u00e7evirmen Mustafa Aydo\u011fan, \u00e7eviri eyleminin dilin geli\u015fiminde etkin bir role sahip oldu\u011funa vurgu yaparken, ana dilinde yazmayanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131n di\u011fer alanlar\u0131nda da K\u00fcrt\u00e7eye fazla yer ay\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Dilbilimci, yazar ve \u00e7evirmen Mustafa Aydo\u011fan ile s\u00f6yle\u015fimizin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7evirinin dilin geli\u015fimine katk\u0131lar\u0131n\u0131, \u00e7evirinin \u015fair \u00fczerindeki etkilerini, anadili d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka dillerde yazan \u201cmisafir\u201d yazarlar\u0131 ve …<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22975,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1539],"tags":[1616,6221],"class_list":["post-22974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-roportaj","tag-manset","tag-sur-ajans"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22974"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22974\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"detail-photo-fancybox-1\"](\"https:\/\/surajanscom.teimg.com\/surajans-com\/uploads\/2023\/05\/ceviriler-aydogan-mustafa.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"detail-photo-fancybox-2\"](\"https:\/\/surajanscom.teimg.com\/surajans-com\/uploads\/2023\/05\/ceviriler-aydogan-mustafa-2.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"Zerzevan](\"https:\/\/surajanscom.teimg.com\/crop\/250x150\/surajans-com\/uploads\/2023\/06\/zerzevan-kalesi.jpg\")
Zerzevan Kalesi’nde g\u00f6zlem etkinli\u011fi<\/span><\/span><\/a><\/div>\n![\"detail-photo-fancybox-4\"](\"https:\/\/surajanscom.teimg.com\/surajans-com\/uploads\/2023\/05\/mustafa-aydogan-kitap.jpg\")
<\/a><\/p>\n