{"id":22919,"date":"2023-06-09T23:12:49","date_gmt":"2023-06-09T20:12:49","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22919"},"modified":"2023-06-09T23:12:49","modified_gmt":"2023-06-09T20:12:49","slug":"22919","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22919","title":{"rendered":""},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>T\u00dcRK\u00c7EN\u0130N YEREL B\u0130R VARYASYONU OLARAK K\u00dcRT\u00c7E T\u00dcRK\u00c7E \u0130K\u0130 D\u0130LL\u0130LER\u0130N T\u00dcRK\u00c7ES\u0130: BAZI TEMEL FONOLOJ\u0130K \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130N ANAL\u0130Z\u0130<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Mehmet YONAT<br \/>\n<\/strong>Dr. Mardin Artuklu \u00dcniversitesi, T\u00fcrkiye\u2019de Ya\u015fayan Diller Enstit\u00fcs\u00fc, <a href=\"mailto:mehmetyonat49@gmail.com\">mehmetyonat49@gmail.com<\/a>, Orcid: 0000-0001-8576-7486<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Article Type\/Makale T\u00fcr\u00fc: <\/strong>Research Article\/Ara\u015ft\u0131rma Makalesi<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Received \/ Makale Geli\u015f Tarihi:<\/strong> 08.03.2023<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Accepted \/ Makale Kabul Tarihi:<\/strong> 24.03.2023<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Published \/ Makale Yay\u0131n Tarihi:<\/strong> 31.03.2023<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Doi: <\/strong>10.35859\/jms.2023.1262219<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>De\u011ferlendirme ve \u0130ntihal\/<em>Reviewing and Plagiarism<\/em>:<\/strong><br \/>\nBu makale iki tarafl\u0131 k\u00f6r hakem sistemine gmre en az iki hakem taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Makale <em>intihal.net<\/em> adl\u0131 intihal sitesinde taranm\u0131\u015ft\u0131r. \/ <em>This article has been reviewed by at least two anonym reviewers and scanned by intihal.net plagiarism website.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Citation\/At\u0131f:<\/strong><br \/>\nYonat, M. (2023). T\u00fcrk\u00e7enin Yerel Bir Varyasyonu Olarak K\u00fcrt\u00e7e T\u00fcrk\u00e7e \u0130ki Dillilerin T\u00fcrk\u00e7esi: Baz\u0131 Temel Fonolojik \u00d6zelliklerin Analiz, <em>The Journal of Mesopotamian Studies, <\/em>8 (3), ss. \u2026-\u2026, DOI: 10.35859\/jms.2023.1262219.<\/p>\n<p><strong>\u00d6Z<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de b\u00fcy\u00fck bir K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilli topluluk vard\u0131r. \u0130kinci dil edinimi s\u00fcrecinde K\u00fcrt\u00e7e konu\u015furlar\u0131 ikinci dil (D2) olan T\u00fcrk\u00e7e bilgilerindeki bo\u015fluklar\u0131 doldurmak i\u00e7in birinci dilin (D1) olan K\u00fcrt\u00e7enin dil bilgisel, leksikal ve pragmatik \u00f6zelliklerini kullan\u0131rlar. K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e \u0130ki Dillilerin T\u00fcrk\u00e7esi ad\u0131 ile adland\u0131rabilece\u011fimiz T\u00fcrk\u00e7enin yerel (indigenious) varyasyonu K\u00fcrt\u00e7enin etkisiyle ve ayn\u0131 iki dilli toplumun ara dil s\u00fcre\u00e7leriyle fosille\u015fmi\u015f yeni bir varyasyondur. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilliler aras\u0131nda konu\u015fulan K\u00fcrt\u00e7enin (D1) T\u00fcrk\u00e7eye (D2) fonolojik m\u00fcdahalelerini ve K\u00fcrt\u00e7e T\u00fcrk\u00e7e iki dillilerin ara dil s\u00fcre\u00e7lerinin benzer olmas\u0131ndan kaynaklanan ortak dilsel kullan\u0131mlar\u0131n\u0131 incelemektedir. Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde genel bir literat\u00fcr taramas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra K\u00fcrt\u00e7e T\u00fcrk\u00e7e iki dillilerin tasnifi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Temel bir yerel varyasyon tan\u0131m\u0131ndan sonra, makale ikinci dil edinimi (\u0130DE) teorilerini tart\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ard\u0131ndan aktar\u0131m, ara dil, fosille\u015fme gibi yerel varyasyonlar\u0131n\u0131n temel s\u00fcre\u00e7leri ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ard\u0131ndan K\u00fcrt\u00e7e T\u00fcrk\u00e7e iki dillilerin T\u00fcrk\u00e7esinin baz\u0131 temel fonolojik \u00f6zellikleri ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Son olarak, bahsi ge\u00e7en T\u00fcrk\u00e7e varyasyonunun T\u00fcrk\u00e7enin yerel bir varyasyonu olarak kabul edilip edilmeyece\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Anahtar Kelimeler<\/strong>: K\u00fcrt\u00e7e, T\u00fcrk\u00e7e, Varyasyon, \u0130ki Dilli, Yerel Varyasyonlar.<\/p>\n<p><strong>Tirk\u00eeya Duziman\u00eey\u00ean Kurd\u00ee-Tirk\u00ee wek\u00ee Varyasyoneke Ni\u015ftec\u00eeh ya Tirk\u00ee: Anal\u00eeza Hin Taybet\u00eey\u00ean Fonoloj\u00eek<\/strong><\/p>\n<p>Li Tirk\u00eeyey\u00ea girseyeke mezin ya duziman\u00eey\u00ean kurd\u00ee-tirk\u00ee hene. Di p\u00eavajoya bidestxistina ziman\u00ea duyem de ax\u00eaver\u00ean kurd\u00ee ji bo valah\u00eey\u00ean agah\u00eey\u00ean ziman\u00ea duyem (ZD) (tirk\u00ee) tij\u00ee bikin, taybet\u00eey\u00ean ziman\u00ee y\u00ean gramat\u00eek, leks\u00eek\u00ee \u00fb pragmat\u00eek y\u00ean ziman\u00ea yekem (ZY) (kurd\u00ee) bi kar t\u00eenin. Di v\u00ea xebat\u00ea de, tirk\u00eeya di nav duziman\u00eey\u00ean kurd\u00ee-tirk\u00ee de t\u00ea axaftin ji h\u00eala mudaxaley\u00ean fonolojik y\u00ean ji ziman\u00ea yekem (Kurd\u00ee) bo ziman\u00ea duyem (tirk\u00ee) t\u00ea nirxandin. D\u00eesa, ev xebat, bikaran\u00een\u00ean hevpar y\u00ean tirk\u00eeya duziman\u00ean kurd\u00ee-tirk\u00ee dinirx\u00eene ku sebeb\u00ea v\u00ea, p\u00eavajoya hevpar ya bidestxisinta tirk\u00ee ye. Di destp\u00eak\u00ea de l\u00eeteratur hatiye vekol\u00een. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea, tasn\u00eefa duziman\u00eey\u00ean kurd\u00ee-tirk\u00ee hatiye kirin \u00fb ter\u00eefa varyasyon\u00ean ni\u015ftecih hatiye day\u00een. Pa\u015f\u00ea, teor\u00eey\u00ean bi ziman\u00ea duyem ve eleqedar hatine nirxandin. Pi\u015ft\u00ee van, term\u00ean wek\u00ee transfer, ziman\u00ea navber, fos\u00eel\u00eezasyon hatine nirxanidin ku ev ji p\u00eavajoy\u00ean bingeh\u00een y\u00ean varyasyon\u00ean ni\u015ftec\u00eeh in. D\u00fbre, hin taybet\u00eey\u00ean fololoj\u00eek y\u00ean tirk\u00eeya duziman\u00eey\u00ean kurd\u00ee-tirk\u00ee hatine anal\u00eezkirin. Wek\u00ee daw\u00ee, bersiva v\u00ea pirs\u00ea hatiye n\u00eeqa\u015fkirin ka gelo varyasyona tirk\u00ee ya behsa w\u00ea derbas dibe dikare wek\u00ee varyasyoneke ni\u015ftec\u00eeh ya tirk\u00ee b\u00ea hesibandin yan na.<\/p>\n<p><strong>Peyv\u00ean Sereke<\/strong>: Kurd\u00ee, Tirk\u00ee, Varyasyon, Duziman\u00ee, Varyasyon\u00ean Ni\u015ftecih.<\/p>\n<p><strong>The Indigenous Variation of Kurdish Turkish Bilingual\u2019s Turkish: An Analyses of Some Basic Phonological Features<\/strong><\/p>\n<p><strong>ABSTRACT<\/strong><\/p>\n<p>There is a large Kurdish-Turkish bilingual community in Turkey. In the process of second language acquisition, Kurdish speakers use the grammatical, lexical and pragmatic features of the first language (L1) (Kurdish) to fill the gaps in their knowledge of Turkish, which is the second language (L2).This study examines the phonological features of the Kurdish Turkish Indigenous variety by analyzing interferences of Kurdish (L1) phonology on Turkish (L2) and by considering the same interlanguage process of Kurdish Turkish bilinguals. In the introduction, a general literature review is done. Then the classification of Kurdish-Turkish bilinguals has been made. After a definition of indigenization, the paper discusses the second language acquisition (SLA) theories. Then, basic processes of indigenization like transfer, interlanguage, and fossilization are discussed. After, some basic phonological features of Kurdish-Turkish Bilingual Turkish have been discussed. The conclusion evaluates the evidence to determine if the local Turkish accent should be considered an indigenous variety of Turkish.<\/p>\n<p><strong>Key words<\/strong>: Kurdish, Turkish, Variation, Bilingual, Indigenous Varieties.<\/p>\n<p><strong>Extended Abstract<\/strong><\/p>\n<p>In Turkey, there are many linguistic variations of Turkish. While some of these variations have arisen in the natural process of development of Turkish, the others are variations spoken by speakers of other languages who have communicated with Turkish. The second group has been described in the literature as indigenous variations. The Turkish used by Kurdish Turkish bilinguals may be standard Turkish or a local variety of Turkish, and sometimes it may be an indigenous variation of Turkish, which we refer to as the indigenous Turkish of Kurdish Turkish bilinguals (KTBIT). In this article, KTBIT is evaluated in terms of the literature of native variants. Some phonological features of KTBIT are analysed. The methodology of the study can be presented in two steps: first, the selection of KTBIT speakers and second, the linguistic analysis of the phonological features of KTBIT. In the selection of speakers, first, the speakers are selected from the group that Polat and Schallert (2013) refers to consecutive bilinguals and Varol (2014) classifies them as balanced bilinguals. KTBIT features are most common in this Turkish-speaking group who later learned Turkish. Therefore, speakers are selected from these groups. KTB (Kurdish-Turkish bilinguals) who learned Kurdish after Turkish but KTBIT is spoken in the society where they live may also speak the KTBIT variety. In this context, our study, which uses a qualitative method, will give examples from the audio recordings and videos that fell on street interviews, TV channels or social media. In a second step, we will analyze some phonological features of the most stereotypical Kurdish transfers in KTBIT. This step will be an analysis from a linguistic perspective. These examples will be used to explain the topic as an example of indigenous variation in KTBIT. Otherwise, a comprehensive analysis that examines all features is beyond the scope of this study. Finally, it will be discussed whether the KTIT variation is a local Turkish variation with the latest available data.<\/p>\n<p>The widespread use of the sedentary language by the locals, not by the original speakers, causes the stereotypes of changes and the emergence of new forms and dialects. Localization is not just a contact-related language change. Rather, it is a phenomenon that has emerged as a result of many socio-historical processes. However, it is a phenomenon that emerged as a result of many socio-historical processes. The first process is the psycholinguistic process of the phenomenon occurring at the personal level. This process generally emerges as a result of second language acquisition and use. The second process is a sociolinguistic process that occurs at the group level. At the end of the second process, new linguistic forms become fixed and result in the emergence of new forms (Siegel, 2013: 518-519). Matras states that language change is a product of new uses (innovations) in language and this product emerges as a result of individuals&#8217; discursive interactions (Matras, 2009: 310). Again, Matras adds that the new forms spread in the speech communities in appropriate conditions and spread to the whole community in general (Matras, 2009: 310). In other words, it is stated that language change cannot occur without social acceptance, and a social change cannot occur without individual different uses. It can be said that individual and social change complement each other.<\/p>\n<p>KTBIT, which is spoken by Kurdish Turkish bilinguals and can be evaluated within the classification of indigenous variations in the literature, has grammatical features different from standard and native Turkish variations. While some of these features were formed by the transfers from the first language (Kurdish) to the second language (Turkish), some of them occurred during the second language acquisition, due to various cognitive and social reasons in the intermediate language process. Since this bilingual society has learned Turkish collectively in the last fifty years, they have gone through the same intermediate language processes and at some point, without fully acquiring the language, they have fossilized in some features and formed a non-native local variation. In our opinion, the local variation in question is not an ethnolect. Because ethnolects can be described as linguistic features identifying the host society after migration. In this classification, very good Kurdish speakers who have migrated to metropolitan cities and who use some mother tongue (Kurdish) features to show their identity can be included. However, more detailed studies on this subject may be the next step. Despite the ethnolectal features, in the KTBIT variation, the second language is located where the first language is spoken, and education in this field is taught by the media and other ideological and non-ideological apparatuses of the state. Again, the new language was learned collectively in a short time. Another feature is that this local variation is used in daily life as a communication tool of the bilingual society. How the KTBIT variation will evolve in the future, whether it will disappear or whether it will continue as a variation will depend on the socio-political situation of this bilingual society.<\/p>\n<p><strong>Giri\u015f<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7enin T\u00fcrkiye\u2019de konu\u015fulan bir\u00e7ok varyasyonu<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><strong>[1]<\/strong><\/a> vard\u0131r. Bu varyasyonlar\u0131n kimisi T\u00fcrk\u00e7enin do\u011fal geli\u015fim s\u00fcrecinde meydana gelmi\u015fken kimisi T\u00fcrk\u00e7e ile ileti\u015fime ge\u00e7mi\u015f di\u011fer dillerin konu\u015fucular\u0131 taraf\u0131ndan konu\u015fulan ve literat\u00fcrde yerel (indigenous) varyasyonlar olarak yer edinmi\u015f varyasyonlard\u0131r. Birinci t\u00fcrdeki varyasyonlara Ege, Orta Anadolu, Do\u011fu Anadolu ya da Azeri ve Akdeniz varyasyonlar\u0131 \u00f6rnek verilebilir. Bununla birlikte ikinci gruba giren varyasyonlar farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla de\u011ferlendirilmelidir. \u0130kinci gruptaki varyasyonlar yerel (indigenious) varyasyonlar olarak nitelendirilen ve bir dilin farkl\u0131 bir b\u00f6lgede yerle\u015fmesi s\u00fcrecinde yerli halk taraf\u0131ndan \u00f6\u011frenilip kullan\u0131lmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan varyasyonlard\u0131r (Siegel, 2013: 517). T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu b\u00f6lgelerinde K\u00fcrt\u00e7e anadil konu\u015fucular\u0131 taraf\u0131ndan konu\u015fulan T\u00fcrk\u00e7enin varyasyonu bu t\u00fcr bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmelidir. Her ne kadar T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu B\u00f6lgelerinde \u015fehir merkezlerinde konu\u015fulan T\u00fcrk\u00e7e Azeri varyasyonuna yak\u0131n yerli birer T\u00fcrk\u00e7e varyasyon olsalar da (Varol, 2014: 57, 63, 70)<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[2]<\/a> burada bahsi ge\u00e7en varyasyon \u00f6zellikle son elli y\u0131lda K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fucular\u0131n toplu bir \u015fekilde iki dilli olmalar\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan, K\u00fcrt\u00e7enin fonolojik, morfo-sentaktik, leksikal ve semantik etkisi alt\u0131nda olu\u015fmu\u015f ve ileti\u015fim dili olarak T\u00fcrk\u00e7enin anadil konu\u015fucular\u0131 aras\u0131nda de\u011fil de bahsi ge\u00e7en K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilli toplum taraf\u0131ndan kullan\u0131lan varyasyondur. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada bahsi ge\u00e7en ve K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilli konu\u015fucular taraf\u0131ndan konu\u015fulan varyasyon ele al\u0131nacakt\u0131r. Bu varyasyon T\u00fcrk\u00e7enin bir yerel varyasyonu olarak K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilli T\u00fcrk\u00e7esi (KT\u0130T) olarak isimlendirilmesi uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilliler taraf\u0131ndan kullan\u0131lan T\u00fcrk\u00e7e kimi zaman standart T\u00fcrk\u00e7e, kimi zaman yerel T\u00fcrk\u00e7e a\u011f\u0131zlar\u0131 iken kimi zaman da KT\u0130T diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z T\u00fcrk\u00e7enin yerel varyasyonu olabilmektedir. K\u00fcrt\u00e7e T\u00fcrk\u00e7e iki dillilik \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak literat\u00fcrde T\u00fcrk\u00e7enin K\u00fcrt\u00e7e \u00fczerindeki etkisi ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konu ile ilgili literat\u00fcre bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Haig\u2019\u0131n \u201cTurkish Influence on Kurmanji: Evidence from the Tunceli Dialect\u201d (T\u00fcrk\u00e7enin Kurmanci \u00fczerindeki Etkisi: Tunceli A\u011fz\u0131ndan Deliller), \u201cEast Anatolia; language contact in a transition zone\u201d (Anadolu\u2019nun Do\u011fusu: Bir Ge\u00e7i\u015f B\u00f6lgesinde Dil Konta\u011f\u0131), \u00a0\u201cPost-Predicate Goals in Northern Kurdish and Neighbouring Languages\u201d (Kuzey K\u00fcrt\u00e7e ve Kom\u015fu Dillerde Y\u00fcklem Sonras\u0131 (devrik) Ama\u00e7lar); Yonat\u2019\u0131n \u201cAnal\u00eezeke Sosyol\u00eengu\u00eest\u00eek li ser Morfoloj\u00eeya Navd\u00ear\u00ee ya Devok\u00ean Kurmanc\u00ee -Ba\u015f\u00fbr\u00ea Rojhilat, Ba\u015f\u00fbr\u00ea Rojave \u00fb Bakur-\u201d (Kurmanci A\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n \u0130simsel Morfolojisi \u00dczerine Sosyoleng\u00fcistik bir \u0130nceleme -G\u00fcney Do\u011fu, G\u00fcney Bat\u0131 ve Kuzey A\u011f\u0131zlar\u0131-); \u00d6pengin\u2019in \u201cSociolinguistic situation of Kurdish in Turkey: Sociopolitical factors and language use patterns.\u201d (T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt\u00e7enin Sosyoleng\u00fcistik Durumu: Sosyo-politik Fakt\u00f6rler ve Dil Kullan\u0131m \u015eablonlar\u0131), \u201cRew\u015fa Kurd\u00ee ya Sosyolengu\u00eest\u00eek li Tirkiyey\u00ea\u201d (T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt\u00e7enin Sosyoleng\u00fcistik Durumu); Bulut\u2019un \u201cTurkish elements in spoken Kurmanji\u201d (Konu\u015fma Kurmancisinde T\u00fcrk\u00e7e Elementler); Orhan\u2019\u0131n \u201cK\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e Dil Etkile\u015fimi: \u0130ki Dilli Konu\u015fuculara Ait Verilerdeki Dilbilimsel G\u00f6r\u00fcn\u00fcmler\u201d, Suba\u015f\u0131\u2019n\u0131n \u201cTes\u00eera Ziman\u00ea Tirk\u00ee Li Ser Devoka Serhed\u00ea: Wek\u00ee Nim\u00fbne Milazgirta M\u00fb\u015f\u00ea\u201d (T\u00fcrk\u00e7enin Serhat A\u011fz\u0131 \u00dczerindeki Etkisi: \u00d6rnek Olarak Mu\u015f Malazgirt) adl\u0131 eserleri kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bununla birlikte KT\u0130T\u2019in bir indigenious varyasyon olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lamad\u0131. Fakat K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fucular\u0131n T\u00fcrk\u00e7e edinimi ile ilgili literat\u00fcrde Polat ve Schallert\u2019\u0131n (2013) \u201cKurdish Adolescents Acquiring Turkish: Their Self-Determined Motivation and Identification With L1 and L2 Communities as Predictors of L2 Accent Attainment\u201d \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bu konuyla ilgili nadir \u00e7al\u0131\u015fmalardand\u0131r. Yani T\u00fcrk\u00e7e ve K\u00fcrt\u00e7enin etkile\u015fimi sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan dilsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin sadece K\u00fcrt\u00e7ede meydana gelmi\u015f olan k\u0131sm\u0131 \u00e7o\u011funlukla ara\u015ft\u0131rma konusu olmu\u015f, aksine K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin K\u00fcrt\u00e7e T\u00fcrk\u00e7e iki dilliler taraf\u0131ndan konu\u015fulan T\u00fcrk\u00e7e \u00fczerindeki etkisi \u015fimdiye kadar bir \u00e7al\u0131\u015fma konusu olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrki diller bir\u00e7ok dil ile etkile\u015fime ge\u00e7mi\u015ftir. Tarihsel a\u00e7\u0131dan T\u00fcrki-\u0130rani etkile\u015fimde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi y\u00fczy\u0131llarca s\u00fcren s\u0131k\u0131 bir kontak s\u00f6z konusu iken son zamanlarda Bat\u0131 Avrupa\u2019ya do\u011fru meydana gelen g\u00f6\u00e7ler sonucunda da T\u00fcrki diller di\u011fer diller ile konta\u011fa ge\u00e7mi\u015ftir. Baz\u0131 etkile\u015fim durumlar\u0131nda T\u00fcrki diller bask\u0131n kodken baz\u0131 durumlarda etkilenen kod konumundad\u0131r (Rendzsch, 2009: 148). Rendzsch (2009) T\u00fcrki dillerin bask\u0131n kod olarak var oldu\u011fu yerlerde konu\u015fulan T\u00fcrk\u00e7eyi T\u00fcrki olmayan etkile\u015fim varyasyonlar olarak adland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in Rendzsch (2009) Trabzon\u2019daki Yunanca-T\u00fcrk\u00e7e konta\u011f\u0131 sonucu olu\u015fmu\u015f T\u00fcrk\u00e7e; Do\u011fu Anadolu\u2019daki K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e konta\u011f\u0131 sonucu olu\u015fmu\u015f T\u00fcrk\u00e7e; Sibirya\u2019da Yakut\u00e7a-Kuzey Tungusca konta\u011f\u0131 sonucu olu\u015fmu\u015f T\u00fcrk\u00e7eyi T\u00fcrk\u00e7enin T\u00fcrki olmayan etkile\u015fim varyasyonlar\u0131 aras\u0131nda saym\u0131\u015ft\u0131r (Rendzsch, 2009: 148).<\/p>\n<p>KT\u0130T meydana gelmeden \u00f6nce de Anadolu\u2019nun do\u011fusu bir dil etkile\u015fim b\u00f6lgesi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Anadolu\u2019nun do\u011fusuna kuzey-g\u00fcney y\u00f6n\u00fcnde da\u011f\u0131lan K\u00fcrtler bahsi ge\u00e7en KT\u0130T yerel varyasyonu ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce de T\u00fcrk\u00e7enin yerli varyasyonlar\u0131yla etkile\u015fim i\u00e7erisine girmi\u015ftir. Bu etkile\u015fimin kuzeyde farkl\u0131 g\u00fcneyde farkl\u0131 oldu\u011fu noktas\u0131nda literat\u00fcrde ara\u015ft\u0131rmalar vard\u0131r. Nitekim Haig\u2019\u0131n (2015) konu ile ilgili son tahlilleri \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir: Anadolu\u2019nun do\u011fusu birka\u00e7 temel dil ailesine ait dillerin ileti\u015fimde oldu\u011fu bir alan olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. G\u00fcneyde Semitik diller, do\u011fuda \u0130rani diller, kuzeyde Kafkas ve Avrupa dilleri ve merkez ve bat\u0131da da T\u00fcrki dillerin var oldu\u011fu bir alan olarak Anadolu\u2019nun do\u011fusu bir\u00e7ok farkl\u0131 dilin \u00fcst \u00fcste konumland\u0131\u011f\u0131 bir aland\u0131r. Bu alanda meydana gelen dil etkile\u015fimi kaynakl\u0131 ortak yap\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve bu yap\u0131lar\u0131n \u00f6zelliklerinden kaynakl\u0131 Anadolu\u2019nun do\u011fusunun bir dilsel alan olup olmad\u0131\u011f\u0131 literat\u00fcrde tart\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015ftir (Haig, 2001; 2015; Matras, 2009; 2010). Bu b\u00f6lgede konu\u015fulan on iki dilin etkile\u015fim kaynakl\u0131 fonolojik, morfo-sentaktik ve sentaktik \u00f6zelliklerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ran Haig (2001; 2015), bu b\u00f6lgenin ne bir dil yay\u0131l\u0131m alan\u0131 (spread zone) ne de bir kal\u0131nt\u0131 dil alan\u0131 (residual zone) oldu\u011funu, aksine bu b\u00f6lgenin bir ge\u00e7i\u015f alan\u0131 (transition zone) olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini savunmu\u015ftur. Anadolu\u2019nun do\u011fusunun hepsini kapsayacak ortak dilsel \u00f6zellikleri bulman\u0131n \u00e7ok zor olmas\u0131, Haig\u2019\u0131n bu kan\u0131ya varmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. B\u00f6lgeyi dilsel alanlar olarak daha alt s\u0131n\u0131flara ay\u0131ran Haig, bu dilsel alanlar\u0131 \u015fu \u015fekilde tasnif etmi\u015ftir:<\/p>\n<p>Mezopotamya b\u00f6lgesi: Bu alanda K\u00fcrt\u00e7enin b\u00f6lgede konu\u015fulan yerel Arap\u00e7a ve Kuzey Bat\u0131 Yeni Aramice gibi Semitik diller \u00fczerinde etkile\u015fim kaynakl\u0131 etkisinin oldu\u011fu; yine Semitik dillerin \u00f6zellikle fonolojik olarak K\u00fcrt\u00e7enin yap\u0131s\u0131n\u0131 etkiledi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir;<\/p>\n<p>Hazar\/Kafkas b\u00f6lgesi: Bu g\u00f6lgede T\u00fcrk\u00e7enin etkile\u015fim kaynakl\u0131 di\u011fer diller \u00fczerinde \u00f6zellikle Lazca, Ermenice ve K\u00fcrt\u00e7e \u00fczerinde etkisi yo\u011fun bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu iki b\u00f6lge aras\u0131nda kalan b\u00f6lgeler ise bu iki b\u00f6lgenin \u00f6zelliklerini farkl\u0131 derecelerde g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Bahsedilen s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda konu ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z KT\u0130T\u2019nin etkile\u015fim kaynakl\u0131 \u00f6zelliklerinin bir noktaya kadar farkl\u0131 olabilece\u011fini g\u00f6sterir niteliktedir. Nitekim T\u00fcrk\u00e7e K\u00fcrt\u00e7e iki dillilerin konu\u015ftu\u011fu T\u00fcrk\u00e7enin bu b\u00f6lgede konu\u015fulan yerel T\u00fcrk\u00e7elerden de bir noktaya kadar etkilenebilece\u011fini g\u00f6sterir niteliktedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt\u00e7e konu\u015furlar toplu iki dillili\u011fe ge\u00e7i\u015ften \u00f6nce \u00f6zellikle \u015fehir merkezlerinde T\u00fcrk\u00e7enin yerli varyasyonlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Fakat \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda toplu iki dillili\u011fe ge\u00e7i\u015ften \u00f6nceki K\u00fcrt\u00e7e konu\u015furlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7enin do\u011fu varyasyonlar\u0131ndan \u00f6\u011frendi\u011fi T\u00fcrk\u00e7e \u00fczerinde durulmayacakt\u0131r.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> K\u00fcrt\u00e7e T\u00fcrk\u00e7e \u0130ki Dillilerin S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilli konu\u015furlar\u0131n sadece co\u011frafik olarak de\u011fil her y\u00f6n\u00fcyle bir s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya tabi tutulmas\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Nitekim \u00e7ok geni\u015f bir alanda konu\u015fulan K\u00fcrt\u00e7enin farkl\u0131 varyasyonlar\u0131 olmakla birlikte, T\u00fcrk\u00e7e-K\u00fcrt\u00e7e iki dillilerin iki dillilik seviyelerinde de farkl\u0131l\u0131klar olabilmektedir. Farkl\u0131 seviyelerdeki K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dillileri Polat ve Schallert (2013: 750) \u00fc\u00e7 seviyede s\u0131n\u0131fland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r; (1) \u00e7ok az K\u00fcrt\u00e7e bilen ya da hi\u00e7 bilmeyen ve kendilerini etnik a\u00e7\u0131dan K\u00fcrt olarak tan\u0131mlayan grup; (2) \u00e7o\u011funlukla kad\u0131n ve ya\u015fl\u0131lardan olu\u015fan, \u00e7o\u011funlukla k\u0131rsal b\u00f6lgelerde ya\u015famakla birlikte T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitim sistemine dahil olmayan K\u00fcrt\u00e7e tek dilliler; (3) K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilliler. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc gruptaki iki dilliler Polat ve Schallert (2013: 750) taraf\u0131ndan bir ayr\u0131ma daha tabi tutulmaktad\u0131rlar. Bu ayr\u0131ma g\u00f6re bu iki dilliler iki k\u0131sma ayr\u0131lmaktad\u0131r: (1) okul \u00e7a\u011f\u0131ndan \u00f6nce her iki dile maruz kalan anadil iki dillileri (native bilinguals) ve (2) okul \u00e7a\u011f\u0131na kadar K\u00fcrt\u00e7e tek dilli olup okul \u00e7a\u011f\u0131nda T\u00fcrk\u00e7eyi farkl\u0131 derecelerde \u00f6\u011frenen ard\u0131\u015f\u0131k iki dilliler (consecutive bilinguals). Polat ve Schallert her ne kadar kesin istatistiklerle olmasa da T\u00fcrkiye\u2019deki \u00e7o\u011fu K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fucusunun iki dilli oldu\u011fu ve bu iki dillilerin de ezici \u00e7o\u011funlu\u011funun ard\u0131\u015f\u0131k iki dillilerden olu\u015ftu\u011funu tahmin etmenin \u00e7ok kolay oldu\u011funu iddia etmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilli konu\u015fucular\u0131n bir di\u011fer s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 Varol<\/p>\n<p>(2014) taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Van b\u00f6lgesinde T\u00fcrk\u00e7enin K\u00fcrt\u00e7e \u00fczerindeki etkisini konu alan doktora \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda Varol (2014: 123) K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dillileri d\u00f6rt s\u0131n\u0131f alt\u0131nda toplam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Bask\u0131n iki dillilik (Dominant bilingualism): Bu gruptaki konu\u015furlar k\u0131rsal b\u00f6lgelerde K\u00fcrt\u00e7eyi, \u015fehir merkezlerinde de T\u00fcrk\u00e7eyi bask\u0131n dil olarak kullanmaktad\u0131rlar.<\/li>\n<li>Dengeli iki dillilik (Balanced (Equilingual) Bilingualism): E\u015fit d\u00fczeyde iki dillili\u011fin var oldu\u011fu bu grubun i\u00e7inde k\u0131rsal b\u00f6lgelerde T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitim alm\u0131\u015f olanlar ile \u015fehir merkezlerinde yo\u011fun K\u00fcrt\u00e7e ileti\u015fim kuran ailelerde \u00e7o\u011funlukla g\u00f6r\u00fclen bir iki dilliliktir.<\/li>\n<li>Alg\u0131lay\u0131c\u0131\/Pasif iki dillilik (Receptive Bilingualism): K\u00fcrt\u00e7eyi, sadece anlayan gruptur. \u015eehir merkezlerinde aile b\u00fcy\u00fcklerinin aralar\u0131nda K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fmas\u0131 sonucunda bir dereceye kadar K\u00fcrt\u00e7e \u00f6\u011frenen fakat K\u00fcrt\u00e7eyi iyi derecede anlay\u0131p konu\u015famayan iki dillilerdir.<\/li>\n<li>Gerileyici iki dillilik (Regressive Bilingualism): \u0130ki dilden birinin girdilerinin azl\u0131\u011f\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan iki dillilik olan gerileyici iki dillilik b\u00fcy\u00fck\u015fehirlere g\u00f6\u00e7 etmi\u015f yine k\u0131rsal b\u00f6lgelerden \u015fehir merkezlerine yerle\u015fen ailelerin \u00e7ocuklar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen, yine farkl\u0131 sosyoleng\u00fcistik ve psikoleng\u00fcistik sebeplerden dolay\u0131 yeterince K\u00fcrt\u00e7eye maruz kalmayan K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilli gruptur.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Literat\u00fcrde bahsi ge\u00e7en iki yazar d\u0131\u015f\u0131nda, A\u00e7ar (2019) da K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dillilik \u00fczerine bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma yapmaktad\u0131r. Ona g\u00f6re, K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dilliler \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131f alt\u0131nda de\u011ferlendirilebilir: (1) K\u00fcrt\u00e7e bilip T\u00fcrk\u00e7eyi d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde bilen iki dilliler, (2) K\u00fcrt\u00e7e ve T\u00fcrk\u00e7eyi e\u015fit d\u00fczeyde ya da birbirine yak\u0131n d\u00fczeyde bilen iki dilliler, (3) T\u00fcrk\u00e7eyi iyi d\u00fczeyde, K\u00fcrt\u00e7eyi d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde bilen iki dilliler (A\u00e7ar, 2019: 29-30).<\/p>\n<p>Polat ve Schallert (2013), Varol (2014) ve A\u00e7ar\u2019\u0131n (2019) yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar genel olarak K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e iki dillilerin bir \u015femas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n konusu olan iki dilliler Polat ve Schallert\u2019in (2013) ard\u0131\u015f\u0131k iki dilliler diye nitelendirdi\u011fi, Varol\u2019un dengeli iki dilliler ve A\u00e7ar\u2019\u0131n (2019) ikinci grubu olan e\u015fit d\u00fczeydeki iki dilliler s\u0131n\u0131f\u0131nda de\u011ferlendirdi\u011fi iki dillilerin konu\u015ftu\u011fu T\u00fcrk\u00e7eyi genel olarak kapsamaktad\u0131r. Tabi ki kesin \u00e7izgilerle bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma yapmak yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. Polsky\u2019nin (1989: 181; Polat ve Schallert, 2013: 749) de s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu \u00fczere dil insan kimli\u011finin merkezi bir \u00f6zelli\u011fidir. Biri konu\u015ftu\u011funda hemen ki\u015finin cinsiyeti, e\u011fitim seviyesi, ya\u015f\u0131, i\u015fi ve do\u011fdu\u011fu yer hakk\u0131nda tahminlerde bulunuruz. Bu s\u00f6ylem bize dil kullan\u0131m\u0131nda sadece tarihsel s\u00fcre\u00e7 ve sosyal \u015fartlar\u0131n de\u011fil ayn\u0131 zamanda cinsiyet, ya\u015f, e\u011fitim durumu gibi unsurlar\u0131n da etkili oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Fakat \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda KT\u0130T yerel varyasyonunu de\u011ferlendirirken bahsedilen ayr\u0131mlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmayacak ve KT\u0130T\u2019nin genel \u00f6zellikleri \u00fczerinde durulacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n metodolojisi iki ad\u0131mda g\u00f6sterilebilir: ilk olarak KT\u0130T konu\u015fucular\u0131n se\u00e7imi, ikinci ad\u0131mda ise bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Konu\u015fucular\u0131n se\u00e7iminde ilk olarak Polat ve Schallert\u2019in (2013) ard\u0131\u015f\u0131k iki dilli olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, Varol\u2019un (2014) ise dengeli iki dilli diye s\u0131n\u0131fland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gruptan konu\u015fucular se\u00e7ilecektir. Burada dikkat edilmesi gereken \u015fey, aralar\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan bu sonradan T\u00fcrk\u00e7eyi \u00f6\u011frenen grupta en \u00e7ok KT\u0130T \u00f6zellikleri g\u00f6r\u00fclmektedir. Bundan dolay\u0131 konu\u015furlar bahsedilen bu gruplardan se\u00e7ilecektir. K\u00fcrt\u00e7eyi T\u00fcrk\u00e7eden sonra \u00f6\u011frenmi\u015f, fakat i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumda KT\u0130T\u2019nin konu\u015fuldu\u011fu KT\u0130\u2019ler (T\u00fcrk\u00e7e-K\u00fcrt\u00e7e \u0130ki dilliler) de KT\u0130T varyasyonunu konu\u015fabilirler. Yine bir KT\u0130T varyasyonu konu\u015fucusu olarak \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazar\u0131n\u0131n tecr\u00fcbeleri de hem konu\u015fucular\u0131n se\u00e7iminde hem de verilecek \u00f6rneklerde belirleyici olacakt\u0131r. Bu ba\u011flamda nitel bir metodun kullan\u0131laca\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda sokak r\u00f6portajlar\u0131na, TV kanallar\u0131na veya sosyal medyaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan ses kayd\u0131 ve videolardan \u00f6rnekler verilecek ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bu kaynaklardan ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazar\u0131n\u0131n kendi kullan\u0131m\u0131ndan KT\u0130T i\u00e7in bilgi elde edilecektir. Y\u00f6ntemin ikinci ad\u0131m\u0131 ise \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131s\u0131 ile ilgilidir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra yerel varyasyonlar\u0131n k\u0131sa bir \u00e7er\u00e7evesi verildikten sonra konu ile ilgili teorik a\u00e7\u0131klamalar yer alacakt\u0131r. Daha sonra yerel varyasyonlar\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olacak dil etkile\u015fimi sebepli fenomenler bir noktaya kadar a\u00e7\u0131klanacakt\u0131r. Transfer, ara dil (interlanguage), basitle\u015ftirme ve fosilizasyon terimleri bu b\u00f6l\u00fcmde bulunacakt\u0131r. Daha sonra ise KT\u0130T\u2019de var olan K\u00fcrt\u00e7e transferlerin en kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f olanlar\u0131n baz\u0131 fonolojik \u00f6zellikleri dilbilimsel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla analiz edilecektir. Bu \u00f6rnekler KT\u0130T indigenious varyasyona birer \u00f6rnek olarak konuyu a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in verilecektir. Yoksa t\u00fcm \u00f6zelliklerinin incelendi\u011fi kapsaml\u0131 bir analiz bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. En son eldeki verilerle KT\u0130T varyasyonunun yerel bir T\u00fcrk\u00e7e varyasyonu olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong>Yerelle\u015fme (Indigenisation)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Yerel varyasyonlar dilbilimi disiplininin ikinci dil edinimi, \u00e7ok dillilik ve dil etkile\u015fimi alt dallar\u0131yla ili\u015fkilidir. Yine tarihsel dilbilimi, sosyoloji ve psikoloji de yerel varyasyonlar\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olan birebir yak\u0131n disiplindir. Dilsel yerelle\u015fme bir dil yeni bir yerde yerle\u015fti\u011finde ve yerel halk taraf\u0131ndan \u00f6\u011frenilip kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. Yeni yere yerle\u015fen dilin o \u00e7evrede kullan\u0131lmas\u0131 bu dilde de\u011fi\u015fiklikler meydana getirir. Bununla birlikte, di\u011fer t\u00fcr dilsel de\u011fi\u015fimlerden farkl\u0131 olarak, bu de\u011fi\u015fimler yerel dil ve k\u00fclt\u00fcrlerden etkilenir. Yeni yere yerle\u015fen dilin yayg\u0131n bir \u015fekilde kitlesel \u00f6\u011frenimi bu yeni dilsel kullan\u0131mlar\u0131 do\u011furur. Yerle\u015fen dilin orijinal konu\u015fucular\u0131 taraf\u0131ndan de\u011fil de yerli halk taraf\u0131ndan yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 meydana gelen de\u011fi\u015fimlerin kal\u0131pla\u015fmas\u0131na ve yeni form ve diyalektlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olur. Dilsel yerelle\u015fme genel olarak kolonilerde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r (Siegel, 2013: 517; Mesthrie, R. ve Bhatt, R. M., 2008). Fakat dil etkile\u015fiminin toplumsal d\u00fczeyde oldu\u011fu, toplu ikinci dil \u00f6\u011freniminin ger\u00e7ekle\u015fip yeni dilde ileti\u015fimin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yerlerde ve yeni dilin lingua franca olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dilsel \u00e7evrelerde yerelle\u015fmenin varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilebilir.<\/p>\n<p>Yerelle\u015fme sadece dil etkile\u015fimi kaynakl\u0131 bir dil de\u011fi\u015fimi de\u011fildir. Bundan \u00f6te bir\u00e7ok sosyotarihsel s\u00fcre\u00e7 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan bir fenomendir. \u0130lk s\u00fcre\u00e7 fenomenin ki\u015fisel d\u00fczeyde meydana gelen psikoleng\u00fcistik s\u00fcrecidir. Bu s\u00fcre\u00e7 genel itibariyle ikinci dil edinimi ve kullan\u0131m\u0131 sonucu oraya \u00e7\u0131kar. \u0130kinci s\u00fcre\u00e7 grup seviyesinde meydana gelen bir sosyoleng\u00fcistik s\u00fcre\u00e7tir. \u0130kinci s\u00fcrecin sonunda dilsel yeni kullan\u0131mlar sabitle\u015fir ve yeni formlar\u0131n do\u011fmas\u0131 ile sonu\u00e7lan\u0131r (Siegel, 2013: 518-519). Matras dil de\u011fi\u015fiminin dildeki yeni kullan\u0131mlar\u0131n (innovations) bir \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu ve bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn bireylerin s\u00f6ylemsel etkile\u015fimleri sonucunda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler (Matras, 2009: 310). Yine Matras yeni kullan\u0131mlar konu\u015fma topluluklar\u0131 i\u00e7erisinde uygun \u015fartlarda yay\u0131l\u0131p genel olarak t\u00fcm toplulu\u011fa yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler (Matras, 2009: 310). Yani, toplumsal bir kabul olmadan dil de\u011fi\u015fiminin meydana gelemeyece\u011fi yine bireysel farkl\u0131 kullan\u0131mlar olmadan da toplumsal anlamda bir de\u011fi\u015fimin ortaya \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bireysel ve toplumsal de\u011fi\u015fimin birbirini tamamlad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Teorik Arka Plan<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Teorik olarak yerel varyasyonlar\u0131 en sa\u011fl\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131klayan disiplin ikinci dil edinimi ile ilgili olan teorilerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ikinci dil teorileri hem bireysel hem de toplumsal anlamda dil etkile\u015fimini ele alan teoriler i\u00e7erir. \u0130kinci dil edinimi teorileri birinci dil edinimi teorilerden yola \u00e7\u0131karak geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u0130kinci dil edinimi teorileri, ikinci dil nas\u0131l edinilir, ikinci dil ediniminin ad\u0131mlar\u0131n\u0131 nelerdir gibi fenomenleri a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bununla birlikte ikinci dil edinimi s\u00fcreci birinci dil edinimi s\u00fcreciyle ayn\u0131 yolu takip edip etmedi\u011fi de ikinci dil edinimi teorilerinin a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 fenomenler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcme var\u0131m ya da t\u00fcmden gelim metotlar\u0131yla bir dizi ikinci dil teorisi geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u0130lk olarak Stephan Krashen\u2019in 1970\u2019lerde geli\u015ftirdi\u011fi Monitor Modelden ba\u015flayacak olursak, bu model be\u015f temel hipotez \u00fczerine oturtulmu\u015ftur; edinime kar\u015f\u0131 \u00f6\u011frenme hipotezi, Monit\u00f6r hipotezi, do\u011fal dizilim hipotezi, girdi hipotezi ve son olarak aktif filtre hipotezi (Gitsaki, 1998: 90-91; Krashen, 1981; 1982; 1985). Krashen\u2019in Monit\u00f6r teorisi makro bir teori olarak ikinci dil edinimin \u00fczerinde etkili olan ya\u015f, ki\u015fisel farkl\u0131l\u0131klar, s\u0131n\u0131f ortam\u0131, dil ediniminin do\u011fu\u015ftan gelen mekanizmalar\u0131, \u00e7evresel farkl\u0131l\u0131klar, vb. unsurlar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kinci bir teori de ara dil (interlanguage) teorisidir. Bu teori ilk olarak Selinker (1969) taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f ve ikinci dili \u00f6\u011frenenlerin hedef dilini \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinde i\u00e7inden ge\u00e7tikleri a\u015famalar\u0131 ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu teoriye g\u00f6re ikinci dil edinimi a\u015famas\u0131nda dili \u00f6\u011frenenler sistematik kurallara sahip ge\u00e7ici gramerler olu\u015fturur. Bu kurallar be\u015f bili\u015fsel s\u00fcrecin eseri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: a\u015f\u0131r\u0131 genelleme, e\u011fitimsel transferler, ikinci dil \u00f6\u011frenimi stratejileri, ikinci dil ileti\u015fim stratejileri ve dil transferi (Gitsaki, 1998: 91-92). Ara dil teorisi birinci dilin hedef dil \u00fczerinde etkisini dikkate alan bir teoridir. Zobl (1980) birinci dilin ikinci dil \u00fczerindeki etkisini ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve ikinci dil edinimi s\u00fcrecinde birinci dilden transferlerin aktivasyonunun bu s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu dile getirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130kinci dil \u00f6\u011freniminde bir di\u011fer teorik yakla\u015f\u0131m da Chomsky\u2019nin birinci dil edinimi i\u00e7in geli\u015ftirdi\u011fi evrensel dilbilgisi (universal grammar) teorisinden yola \u00e7\u0131karak olu\u015fturulmu\u015f teorilerdir. Her ne kadar Chomsky ikinci dil i\u00e7in \u00f6zel bir teorik \u00e7er\u00e7eve \u00e7izmese de birinci dil ve ikinci dil ediniminin s\u00fcre\u00e7lerinin yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 evrensel dilbilgisi teorisinin ikinci dil edinimine de uygulanabilece\u011fi kan\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Evrensel dilbilgisi teorisi bir \u00f6nceki paragrafta anlat\u0131lan ara dil teorisini destekler nitelikte arg\u00fcmanlar i\u00e7erir. Hedef dil edinimi s\u0131ras\u0131nda ara d\u00f6nemde olu\u015fmu\u015f olan dilin yap\u0131s\u0131 evrensel dilbilgisinde var olan engeller (constrains) ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r (Gitaski, 1998: 93; Hilles, 1986: 45). Evrensel dilbilgisinin dilsel transfer, fosilizasyon ve ikinci dil \u00f6\u011frenimi pedegojisi i\u00e7in kullan\u0131m\u0131 \u00f6nerilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeti\u015fkinlerin bir noktaya kadar evrensel dilbilgisi bilgisine sahip olmas\u0131, onlar\u0131n yabanc\u0131 bir dil \u00f6\u011freniminde bu bilgilerini kullanmalar\u0131n\u0131n yararl\u0131 olabilece\u011fini g\u00f6sterir niteliktedir (Gitaski, 1998: 93). Bu da sonradan \u00f6\u011frenilip konu\u015fulan dilin anadil konu\u015fucular\u0131 taraf\u0131ndan konu\u015fulan dilden farkl\u0131 \u00f6zellikler kazanmas\u0131na sebep olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Dil edinimi teorilerinden bili\u015fsel bak\u0131\u015fa dayal\u0131 olarak geli\u015ftirilen teoriler genel itibariyle dil ediniminin s\u0131ral\u0131 otomatizasyonu ve eski bilgilerin yeni bilgiler ile ba\u011flant\u0131 kurulmas\u0131 \u00fczerinde durmaktad\u0131r. Bununla birlikte konumuzla en alakal\u0131 olan acculturation\/pidginization teorisi do\u011fal s\u00fcre\u00e7te yeti\u015fkinler taraf\u0131ndan edinilen dil edinimlerine g\u00f6nderme yapar. Bu teori ya da model \u00f6\u011frenici ki\u015fi fakt\u00f6r\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde \u015fekil alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frenici eksenli modelin belki de ilk temsilcisi Schumann\u2019\u0131n (1978) k\u00fclt\u00fcrlenme\/karmala\u015fma (acculturation\/pidginization) teorisidir. Bu model Schumann\u2019\u0131n Alberto ad\u0131ndaki Kosta Rikal\u0131 ve Bostonda ya\u015fayan 33 ya\u015f\u0131ndaki ki\u015fi \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlere dayan\u0131r. Alberto\u2019nun hedef dil olan \u0130ngilizce konu\u015fucular\u0131na psikolojik ve sosyal uzakl\u0131\u011f\u0131 onun s\u0131n\u0131rl\u0131 hedef dil ediniminin sebebi olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir. Schumann\u2019a g\u00f6re sosyal uzakl\u0131k sekiz farkl\u0131 fenomen i\u00e7erir: sosyal \u00fcst\u00fcnl\u00fck, entegrasyon kal\u0131plar\u0131, \u00e7evreleme, uyum, boyut, k\u00fclt\u00fcrel ahenk, tutumlar ve planlanan kalma s\u00fcresi. Psikolojik fakt\u00f6rler ise ki\u015fi seviyesinde d\u00f6rt fakt\u00f6rden meydana gelir: dil \u015foku, k\u00fclt\u00fcrel \u015fok, motivasyon ve ego ge\u00e7irgenli\u011fi. Bu \u00e7er\u00e7evede Schumann karmala\u015fma ile ikinci dil ediniminin ilk d\u00f6nemi aras\u0131ndaki ili\u015fkinin k\u0131yas edilebilir oldu\u011funu iddia eder (Larsen-Freeman, 1991: 333). Schumann\u2019a (1978) g\u00f6re ikinci dil edinimi k\u00fclt\u00fcrlenmenin bir y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. \u0130kinci dili edinen ki\u015fi hedef dilin k\u00fclt\u00fcr\u00fcne uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kadar o dil edinimi \u00fczerinde kontrol sahibi olur (Gitsaki, 1998: 95).<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Transfer, Ara Dil, Basitle\u015ftirme, Fosilizasyon<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Dil etkile\u015fimli de\u011fi\u015fim, yukar\u0131da da s\u00f6ylendi\u011fi \u00fczere etkile\u015fimde olan dillerin konu\u015furlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6nce bireysel sonra ise toplumsal d\u00fczeydeki de\u011fi\u015fik kullan\u0131mlar sonucu meydan gelmektedir. Dil etkile\u015fimli de\u011fi\u015fimde etkilenen dil al\u0131c\u0131 dil, etkileyen dil ise kaynak dil olarak isimlendirilir. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n konusu kapsam\u0131nda yerel varyasyonlar kapsam\u0131nda al\u0131c\u0131 dil de\u011fi\u015fimin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc T\u00fcrk\u00e7e ve kaynak dil ise de\u011fi\u015fime sebep olan K\u00fcrt\u00e7edir. Bahsi ge\u00e7en de\u011fi\u015fim de\u011fi\u015fimin akt\u00f6r\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak iki t\u00fcrl\u00fc olabilmektedir; de\u011fi\u015fime sebep olan konu\u015fucu al\u0131c\u0131 dile (T\u00fcrk\u00e7e) mensup ya da kaynak dile (K\u00fcrt\u00e7e) mensuptur. Bu t\u00fcr de\u011fi\u015fimler m\u00fcdahale (interference) diye nitelendirilir. Burada kaynak dil konu\u015fucunun ak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bask\u0131n olan dildir. Bu durumda birinci dil (K\u00fcrt\u00e7e) ikinci dili (T\u00fcrk\u00e7e) etkiler. Bu t\u00fcr bir de\u011fi\u015fim yerel varyasyonlarda g\u00f6r\u00fclen bir de\u011fi\u015fimdir (Siegel, 2013: 520-21).<\/p>\n<p>Teorik k\u0131s\u0131mda da bahsedildi\u011fi \u00fczere bireysel anlamda yeni bir dil \u00f6\u011frenildi\u011finde hedef dilin tam edinimi s\u00fcrecinde ara dil konu\u015fulmaktad\u0131r. Bu ara dil dili \u00f6\u011frenenin ilk dilinden etkilenebilece\u011fi gibi evrensel dilbilgisi kurallar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak da farkl\u0131 kullan\u0131mlar sergileyebilmektedir. Ara dil bireyin hedef dilin kendine \u00f6zg\u00fc (idiosyncratic) kullan\u0131m\u0131d\u0131r. Bu kendine \u00f6zg\u00fc kullan\u0131m s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde de\u011fi\u015febilmektedir (Matras, 2009: 74; bkz. Myers- Scotton and Jake 2000, Jake and Myers-Scotton 1997, Jake 1998). Ara dilde \u00fc\u00e7 s\u00fcre\u00e7ten bahsedilebilir: Birinci dilden (K\u00fcrt\u00e7e) ikinci dile (T\u00fcrk\u00e7e) transfer, yap\u0131 ve s\u00f6zc\u00fcklerde azalma ve fazladan genelleme. Son iki s\u00fcre\u00e7 basitle\u015ftirme s\u00fcrecidir (Siegel, 2013: 521). Bu s\u00fcre\u00e7lerden sonra ki\u015fi ya hedef dile ula\u015f\u0131r ya da belirli bir noktada sosyal ve bireysel sebeplerden dolay\u0131 bir noktada dili fosille\u015fir.<\/p>\n<p>Yerel varyasyonlar ara dil s\u00fcrecinde meydana gelen transfer ve basitle\u015ftirme sonucu meydana gelen fosille\u015fmi\u015f kullan\u0131mlarla oraya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Transfer hem tarihsel dilbilimi hem de ikinci dil edinimi disiplinlerinde kullan\u0131lan dil etkile\u015fimli dil de\u011fi\u015fimleri i\u00e7in kullan\u0131lan terimlerdendir. Jarvis ve Pavlenko (2008) transferi \u201cbireyin bir dildeki bilgisinin di\u011fer bir dilin kullan\u0131m\u0131na etkisi\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015flard\u0131r (Siegel, 2013: 521).\u00a0 Siegel (2003; 2013: 521) ise transferi \u201ckonu\u015furun ikinci dil bilgilerinin yetersiz kalmas\u0131 sonucu ikinci dilde s\u00f6ylemek istediklerini birinci dilin \u00f6zellikleri ile s\u00f6ylemesi\u201d \u015feklinde tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Son olarak Martas\u2019a (2009: 74) g\u00f6re transfer iki dilli dilsel da\u011farc\u0131\u011fa sahip olan konu\u015furun, dilsel da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanarak yapaca\u011f\u0131 yarat\u0131c\u0131 ileti\u015fimsel kullan\u0131m\u0131, yaln\u0131zca da\u011farc\u0131\u011f\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131, yani bir dili, kullanarak yapmas\u0131 s\u00fcrecidir. Transfer fonoloji, morfo-sentaktik, anlamsal ve leksikal d\u00fczeylerde meydana gelebilmektedir. Birinci dilden ikinci dile transfer birinci dildeki \u00f6zelliklerin ikinci dilde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131 durumunda meydana gelebilmektedir. Yani ikinci dilde birinci dilden yap\u0131lacak transferin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r (Andersen, 1983). \u00d6rne\u011fin, K\u00fcrt\u00e7eden T\u00fcrk\u00e7eye transferde en temel engel (constrain) K\u00fcrt\u00e7ede var olan bir \u00f6zelli\u011fin T\u00fcrk\u00e7ede olmamas\u0131d\u0131r. K\u00fcrt\u00e7ede cinsiyet ve ergatif yap\u0131 denilen iki \u00f6zellik T\u00fcrk\u00e7ede olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 bu \u00f6zelliklerin transferi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>Ara dil s\u00fcrecinde bir di\u011fer dil etkile\u015fimli de\u011fi\u015fim basitle\u015ftirmedir. Basitle\u015ftirme s\u00fcrecinde iki temel s\u00fcre\u00e7ten bahsedilebilir. \u0130lk s\u00fcre\u00e7 fonolojik ve yap\u0131sal eksiltme (reduction), ikinci s\u00fcre\u00e7 ise ikinci dildeki kurallar\u0131n genelle\u015ftirilmesidir. Basitle\u015fme s\u00fcreci KT\u0130T varyasyonunda fazlaca g\u00f6r\u00fclen bir \u00f6zellik olmamakla birlikte ara dil s\u00fcrecindeki transfer d\u0131\u015f\u0131 \u00f6zelliklerden kaynaklanan sebeplerden dolay\u0131 \u00e7o\u011funlukla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7ok temel d\u00fczeyde T\u00fcrk\u00e7e kullanan K\u00fcrt\u00e7e konu\u015furlar\u0131n T\u00fcrk\u00e7edeki isim \u00e7o\u011ful eki olan -lEr ekini \u00fcnl\u00fc uyumuna dikkat etmeden s\u00fcrekli -ler \u015feklinde kullanma meylinde olmalar\u0131 transfer kaynakl\u0131 basitle\u015fitmeye \u00f6rnek olarak verilebilir.<\/p>\n<p>\u0130kinci dil edinimi hedef dilin tamamen \u00f6\u011frenilmesi ile son bulan bir s\u00fcre\u00e7tir. \u00c7o\u011fu defa hem bireysel olarak hem de toplumsal anlamda hedef dil tamamen \u00f6\u011frenilmez ve bahsi ge\u00e7en ara dil s\u00fcrecinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde fosilizasyon meydana gelir. Her ne kadar hedef dil tam olarak \u00f6\u011frenilmemi\u015f olsa da etkili ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir ileti\u015fim s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir. Bu \u00e7er\u00e7evede fosilizasyon, ikinci dili \u00f6\u011frenen bireylerin kendilerine \u00f6zg\u00fc (idiosyncratic) ara dil \u00f6zelliklerininin kal\u0131c\u0131 bir \u015fekilde kullan\u0131m\u0131 fenomenini kavramak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Selinker (1972) fosilizasyonu hedef dilin tam \u00f6\u011frenimi ile sonu\u00e7lanmayan son durum bili\u015fsel mekanizmas\u0131 olarak tan\u0131mlar. Her ne kadar fosilizasyon bireyin hedef dili \u00f6\u011frenmede ba\u015farabilece\u011fi son nokta olarak tan\u0131mlansa da pozitif sosyal fakt\u00f6rler fosilizasyonu destekleyecek bir role sahip olabilmektedir. Yani dil \u00f6\u011frenen birey ikinci dil \u00f6\u011frenim motivasyonunu di\u011ferleri taraf\u0131ndan yeterince anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na vard\u0131\u011f\u0131nda kaybedebilir. Bunula birlikte fosilizasyoun derecesini tahmin etmek neredeyse imkans\u0131zd\u0131r. Martras (2009: 75-76) belirli sosyotarihsel \u015fartlar alt\u0131nda bir konu\u015fma toplulu\u011funun tamam\u0131 ya da bir nesil ve ya bir topluluktaki bir sekt\u00f6r birbirine yak\u0131n stabilizasyonlar g\u00f6sterebilir. Ona g\u00f6re kolektif ara dil fosilizasyonu \u00e7o\u011funluk ya da milli dile az \u00e7ok ayn\u0131 \u015fekilde maruz kalm\u0131\u015f az\u0131nl\u0131k dil gruplar\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 derecede yayg\u0131nd\u0131r (Matras, 2009: 76).<\/p>\n<p>Son olarak dil etkile\u015fimli de\u011fi\u015fimler konusunda Poplack ve Levey\u2019in (2010) uyar\u0131s\u0131ndan bahsetmek yerinde olacakt\u0131r. Poplack ve Levey\u2019e g\u00f6re, baz\u0131 yeni kullan\u0131mlar ne transfer kaynakl\u0131 ne de basitle\u015ftirme men\u015felidir. Baz\u0131 farkl\u0131 kullan\u0131mlar hedef dildeki (T\u00fcrk\u00e7e) standart olmayan baz\u0131 a\u011f\u0131zlardaki \u00f6zellikler ya da dil i\u00e7i de\u011fi\u015fimlerden kaynaklanabilmektedir (Siegel, 2013: 529-30). Dil etkile\u015fimi kaynakl\u0131 yeni yerel varyasyonlar\u0131n olu\u015fumu s\u00fcreci ile ilgili temel literat\u00fcr a\u00e7\u0131kland\u0131ktan sonra \u015fimdi KT\u0130T varyasyonunda g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 fonolojik \u00f6zellikler \u00fczerinde durulacakt\u0131r.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> KT\u0130T\u2019in Baz\u0131 Temel Fonolojik \u00d6zellikleri<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcmde kaynak dilden (K\u00fcrt\u00e7e) hedef dile (T\u00fcrk\u00e7e) transfer olan yada ayn\u0131 dil \u00f6\u011frenme s\u00fcrecine maruz kalan toplu iki dilli fosilizasyonlar\u0131n KT\u0130T\u2019ndeki baz\u0131 fonolojik \u00f6zellikler a\u00e7\u0131klanacakt\u0131r. \u0130lgili k\u0131s\u0131mlar Uluslararas\u0131 Fonetik Alfabe ile verilecektir.<\/p>\n<p><em>Soluklu (aspirated) ve Soluksuz (unaspirated) \u00f6t\u00fcms\u00fcz patlamal\u0131 (plosive) \u00f6t\u00fcms\u00fcz yar\u0131 kapant\u0131l\u0131 \u00fcns\u00fczlerin kullan\u0131m\u0131<\/em>: T\u00fcrk\u00e7ede \u00f6t\u00fcms\u00fcz patlamal\u0131 \u00fcns\u00fczler \/p\/, \/t\/ ve \/k\/ ve \u00f6t\u00fcms\u00fcz yar\u0131 kapant\u0131l\u0131 \u00fcns\u00fcz (affricative) \/t\u0361\u0283\/ \u00fcns\u00fczleri soluklu ve soluksuz olacak \u015fekilde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Soluksuz \u00f6t\u00fcml\u00fc patlamal\u0131 ve \u00f6t\u00fcml\u00fc yar\u0131 kapant\u0131l\u0131 \u00fcns\u00fczler kelime i\u00e7inde bir \u00fcns\u00fczden \u00f6nce kullan\u0131l\u0131r ve \/k\/, \/t\/, \/p\/ ve \/t\u0361\u0283\/ \u015feklindeki i\u015faretler ile g\u00f6sterilir. Soluklu \u00f6t\u00fcml\u00fc patlamal\u0131 \u00fcns\u00fczler ve soluklu \u00f6t\u00fcml\u00fc yar\u0131 kapant\u0131l\u0131 \u00fcns\u00fczlerse \/k<sup>h<\/sup>\/, \/t<sup>h<\/sup>\/, \/p<sup>h<\/sup>\/ ve \/t\u0361\u0283<sup>h<\/sup>\/ \u015feklindeki i\u015faretler ile g\u00f6sterilir ve \u00fcnl\u00fclerden \u00f6nce ya da kelime i\u00e7inde kullan\u0131l\u0131r. Bununla birlikte kelime sonunda da kullan\u0131l\u0131r. Soluksuz olanlara \u00f6rnek verecek olursak: \/\u0283a<em>p<\/em>k<sup>h<\/sup>a\/ (\u015fapka), \/par<em>k<\/em>t<sup>h<\/sup>a\/ (parkta), \/a<em>t<\/em>k<sup>h<\/sup>i\/ (atk\u0131) ve \/b\u0131t\u0361<em>\u0283<\/em>k<sup>h<\/sup>\u0131\/ (italik olarak g\u00f6sterilenler). Bu \u00f6rneklerde s\u0131ras\u0131yla \/k<sup>h<\/sup>\/, \/t<sup>h<\/sup>\/, \/k<sup>h<\/sup>\/ ve \/k<sup>h<\/sup>\/ seslerinden \u00f6nce gelen s\u0131ras\u0131yla \/p\/, \/k\/, \/t\/ ve \/t\u0361\u0283\/ sesleri soluksuz kullan\u0131l\u0131r. Bununla birlikte \/k<sup>h<\/sup>\/, \/t<sup>h<\/sup>\/ ve \/k<sup>h<\/sup>\/ sesleri de soluklu kullan\u0131l\u0131r. Yine bu \u00f6t\u00fcms\u00fcz sesler kelime sonunda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda soluklu olarak kullan\u0131l\u0131r (G\u00f6ksel ve Kerslake, 2005: 4-6). \u00d6rne\u011fin \/jap<sup>h<\/sup>\/ (yap), \/git<sup>h<\/sup>\/ (git), \/get\u0361\u0283<sup>h<\/sup>\/ ve \/bak<sup>h<\/sup>\/.<\/p>\n<p>KT\u0130T yerel varyasyonunda en bariz fonolojik \u00f6zellik olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan soluklu \u00f6t\u00fcml\u00fc patlamal\u0131 ve soluklu \u00f6t\u00fcml\u00fc yar\u0131 kapant\u0131l\u0131 \u00fcns\u00fczlerin soluksuz kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, s\u00f6zc\u00fck ya da hece sonundaki soluklu olan bu sesler KT\u0130T konu\u015furlar\u0131 taraf\u0131ndan soluksuz hale getirilir. \u00d6rne\u011fin normalde \/jap<sup>h<\/sup>\/ (yap), \/git<sup>h<\/sup>\/ (git), \/get\u0361\u0283<sup>h<\/sup>\/ ve \/bak<sup>h<\/sup>\/ diye okunan kelimeler \/ja<em>p<\/em>\/ (yap), \/gi<em>t<\/em>\/ (git), \/ge<em>t\u0361\u0283<\/em>\/ ve \/ba<em>k<\/em>\/ diye soluksuz telafuz edilir. Yine kendisinden \u00f6nce \u00fcns\u00fcz bir ses bulunan bu soluklu sesler KT\u0130T konu\u015furlar\u0131 taraf\u0131ndan soluksuz olarak okunur. Mesela normalde \/\u0283apk<sup>h<\/sup>a\/ (\u015fapka), \/parkt<sup>h<\/sup>a\/ (parkta), \/atk<sup>h<\/sup>i\/ (atk\u0131) ve \/b\u0131t\u0361\u0283k<sup>h<\/sup>\u0131\/ (b\u0131\u00e7k\u0131) diye telaffuz edilen kelimeler \/\u0283ap<em>k<\/em>a\/ (\u015fapka), \/parq<em>t<\/em>a\/ (parkta), \/at<em>q<\/em>i\/ (atk\u0131) ve \/b\u0131t\u0361\u0283<em>q<\/em>\u0131\/ diye telafuz edilir. \u00d6rneklerimizde \/k\/ sesi arka \u00fcnl\u00fcler ile kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \/q\/ sesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat e\u011fer kendi hecesinde \u00f6n \u00fcnl\u00fclerden bir \u00fcnl\u00fc bulunan \/\u025btk<sup>h<\/sup>i\/ (etki) gibi bir kelime KT\u0130T konu\u015furlar\u0131 taraf\u0131ndan telafuz edilirse \/k\/ sesi \/q\/ sesine d\u00f6n\u00fc\u015fmez ve \/\u025bt<em>k<\/em>i\/ diye telafuz edilir.<\/p>\n<p><em>\/\u0263\/ sesinin telafuzu<\/em>: T\u00fcrk\u00e7ede yumu\u015fak g diye bilinen ve \u201c\u011f\u201d diye yaz\u0131lan ses ile ilgili kurallar \u015f\u00f6yledir;<\/p>\n<ul>\n<li>S\u00f6zc\u00fck ya da hece sonunda bir arka \u00fcnl\u00fcden \u00f6nce kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u201c\u011f\u201d kullan\u0131lmaz. Onun yerine kal\u0131n \u00fcnl\u00fc uzat\u0131l\u0131r (\/da:\u026f\/ (da\u011f\u0131)). E\u011fer \u00f6ncesinde \u00f6n \u00fcnl\u00fc varsa \/j\/ (y)ye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr (\/\u025bjl\u025bn\/ (e\u011flen)).<\/li>\n<li>Ayn\u0131 olan bir arka \u00fcnl\u00fc aras\u0131nda kullan\u0131l\u0131rsa duyulmaz (\/s\u0131:nak<sup>h<\/sup>\/ (s\u0131\u011f\u0131nak))<\/li>\n<li>Ayn\u0131 olan bir \u00f6n sesli aras\u0131nda kullan\u0131l\u0131rsa ya duyulmaz ya da \/j\/ (y)\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr (\/sevdi:m\/ (sevdi\u011fim), \/dyjyn\/ (d\u00fc\u011f\u00fcn)) ((G\u00f6ksel ve Kerslake, 2005: 7).<\/li>\n<\/ul>\n<p>T\u00fcrk\u00e7ede yumu\u015fak g\u2019nin kullan\u0131m\u0131nda daha \u00e7ok ayr\u0131nt\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen KT\u0130T ba\u011flam\u0131nda bu kadar kural bir genellemeye gitmeye yetecektir. KT\u0130T\u2019de yumu\u015fak g e\u011fer kendinden \u00f6nce veya sonra arka \u00fcnl\u00fcler bar\u0131nd\u0131r\u0131yorsa T\u00fcrk\u00e7enin aksine \/\u0263\/ diye telefuz edilir. \u00d6rne\u011fin, \u201cda\u011f\u0131\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \/da:\u026f\/ \u015feklinde de\u011fil \/da\u0263\u0131\/ \u015feklinde, \u201cs\u0131\u011f\u0131nak\u201d kelimesi \/s\u0131:nak<sup>h<\/sup>\/ \u015feklinde de\u011fil \/s\u0131\u0263\u0131nax\/ \u015feklinde telafuz edilir. E\u011fer yumu\u015fak g\u2019den \u00f6nce ya da sonra veya her iki taraf\u0131nda \u00f6n sesliler varsa o zaman KT\u0130T konu\u015furlar\u0131 T\u00fcrk\u00e7edeki kurallar \u00e7er\u00e7evesinde davran\u0131r. Yumu\u015fak g\u2019nin kullan\u0131m\u0131na bir \u00f6rnek verecek olursak;<\/p>\n<p>nij\u025b \u025bv\u025b u\u0263ramiyorsun. (Niye eve u\u011fram\u0131yorsun) (Turgay Karata\u015f, 15.10.2022, (Melek Suba\u015f\u0131 full) [youtube])<\/p>\n<p>\u00d6rnekte de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere yumu\u015fak g i\u00e7inde bulundu\u011fu hecenin n\u00fcklusu (sesli harfi) kal\u0131n bir \u00fcnl\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in kanonik T\u00fcrk\u00e7ede okunmamas\u0131 gerekirken KT\u0130T konu\u015furlar\u0131 taraf\u0131ndan okunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><em>\/k\/ sesinin \/q\/ ve \/x\/ sesine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi<\/em>: KT\u0130T\u2019de \/k\/ sesi i\u00e7inde bulundu\u011fu hecede arka \u00fcnl\u00fcler (\/u\/ (u), \/o\/ (o), \/a\/ (a), \/\u026f\/ (\u0131)) bar\u0131nd\u0131r\u0131yorsa \/q\/ ve \/x\/ seslerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u00d6rnek verecek olursak;<\/p>\n<p>(1) mutfa<em>x<\/em>ta t\u0361\u0283aj verdim. (Mutfakta \u00e7ay verdim) Turgay Karata\u015f (Melek Suba\u015f\u0131 full) [youtube]\n<p>(2) <em>q<\/em>iyamet <em>q<\/em>op\u028ayor. (K\u0131yamet kopuyor) (Turgay Karata\u015f, 15.10.2022, (Melek Suba\u015f\u0131 full) [youtube])<\/p>\n<p>(3) \u015f\u0131mdi <em>q<\/em>alxarsam var ya. (\u015fimdi kalkarsam var ya) (Turgay Karata\u015f, 15.10.2022, (Melek Suba\u015f\u0131 full) [youtube])<\/p>\n<p>(4) Garantili <em>q<\/em>ave<em>q<\/em>al\u0131. (Garantili KVK\u2019l\u0131) (Kurdolojii, 15.01.2023, (Berdeeeeee \u2026) [instagram])<\/p>\n<p>(5) Mermiden \u028fnd\u0361\u0292\u025b gitt\u0131m me\u027emiji jaxalad\u0131m. bax m\u025b\u027emid\u025bn \u028fnd\u0361\u0292\u025b d\u0361\u0292\u00eab\u0131m\u025b qoyd\u0131m g\u025bld\u0131m. (Mermiden \u00f6nce gittim mermiyi yakalad\u0131m. Bak, mermiden \u00f6nce cebime koydum, geldim.) (Kurdolojii, 10.01.2023, (Hayat\u0131 yalan olan \u2026) [instagram])<\/p>\n<p>\u0283u ky\u027edoja bax\u0131n alasqaja g\u025blmi\u0283 \u2026 makinaj\u0131 s\u025byr\u025bdijo. (\u015eu k\u00fcrdoya bak\u0131n alaskaya gelmi\u015f\u2026 makinay\u0131 seyrediyor) (Kurdolojii, 10.01.2023, (Kep\u00e7e izlemeyen de \u2026) [instagram])<\/p>\n<p>\u00d6rnek (1)\u2019de \u201cmutfak\u201d kelimesinin sonundaki \/k\/ sesi \/x\/ sesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Baz\u0131 KT\u0130 konu\u015fucular bunu \/q\/ \u015feklinde de kullanabilmektedir. \u00d6rnek (2)\u2019de \u201ck\u0131yamet\u201d ve \u201cqopuyor\u201d kelimelerinin ba\u015f\u0131ndaki \/k\/ sesi \/q\/ sesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u201cK\u0131yamet\u201d kelimesindeki ilk hece olan \u201ck\u0131-\u201d arka \u00fcnl\u00fc olan \/\u026f\/ sesini, \u201ckopmak\u201d kelimesindeki ilk hece olan \u201ckop-\u201d hecesi de arka bir \u00fcnl\u00fc olan \/o\/ sesini ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \/k\/ sesi \/q\/ sesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunu da belirtmek gerekir \/k\/ sesi kelime ba\u015f\u0131nda sonras\u0131nda geri \u00fcnl\u00fclerden birisiyle hece olu\u015fturmu\u015fsa her zaman \/q\/ sesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130stisnas\u0131 ise palatalize olan \/k\/ sesinde mevcuttur. \u201cK\u00e2mil\u201d gibi kelimelerde \/k\/ sesi palatalize oldu\u011fu i\u00e7in bu kurala uymaz. Onun yerine k\u0131sa ve soluklu bir \u015fekilde \/kh<sup>h<\/sup>\/ \u015feklinde s\u00f6ylenir. Asl\u0131nda bu \u00f6zellik te KT\u0130T\u2019nde var olan ay\u0131rt edici bir \u00f6zelliktir.<\/p>\n<p>Yar\u0131 a\u00e7\u0131k \u00f6n \/\u025b\/ \u00fcnl\u00fcs\u00fcn\u00fcn yar\u0131 kapal\u0131 \u00f6n \/e\/ \u00fcnl\u00fcs\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc:<\/p>\n<p>(1) B\u025bn d\u025b d<em>e<\/em>dim. (Ben de dedim)(Turgay Karata\u015f, 15.10.2022, (Melek Suba\u015f\u0131 full) [youtube])<\/p>\n<p>(2) Bana c\u025bwap v<em>e<\/em>rm\u025bdi. (Bana cevap vermedi) (Turgay Karata\u015f, 15.10.2022, (Melek Suba\u015f\u0131 full) [youtube])<\/p>\n<p>(3) Bu s\u025b\u2019\u025btt\u025bn sonra var d<em>e<\/em>m\u025bk ki. (Bu saatten sonra var demek ki) (Turgay Karata\u015f, 15.10.2022, (Melek Suba\u015f\u0131 full) [youtube])<\/p>\n<p>(4) Mermiden \u028fnd\u0361\u0292\u025b gitt\u0131m me\u027emiji jaxalad\u0131m. bax m\u025b\u027emid\u025bn \u028fnd\u0361\u0292\u025b d\u0361\u0292<em>e<\/em>b\u0131m\u025b qoyd\u0131m g\u025bld\u0131m. (Mermiden \u00f6nce gittim mermiyi yakalad\u0131m. Bak mermiden \u00f6nce cebime koydum geldim) (Kurdolojii, 10.01.2023, (Hayat\u0131 yalan olan \u2026) [instagram])<\/p>\n<p>\u00d6rnek (1)\u2019de \u201cdedim\u201d kelimesindeki \/\u025b\/ sesi \/e\/ sesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6rnek (2)\u2019de \u201cvermedi\u201d kelimesindeki ilk \/\u025b\/ sesi ve \u00f6rnek (3)\u2019teki \u201cdemek ki\u201d kelimesindeki ilk \/\u025b\/ sesi \/e\/ sesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bununla ilgili bir kuraldan bahsedilecek olursa \/\u025b\/ sesinin \/e\/ye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ilk hecede meydana gelir. Ama bu t\u00fcm s\u00f6zc\u00fckler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/p>\n<p>KT\u0130Tsinin fonolojik \u00f6zelliklerinden d\u00f6rt tanesinin verildi\u011fi bu b\u00f6l\u00fcmdeki \u00f6zelliklerin kimisi K\u00fcrt\u00e7enin fonolojik \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 meydana gelmi\u015f transferler ile a\u00e7\u0131klanabilirken, \u00f6rne\u011fin soluklu soluksuz \u00f6zellikler, kimisi de KT\u0130T konu\u015furlar\u0131n\u0131n benzer ara dil s\u00fcre\u00e7leri ile a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n<p><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>K\u00fcrt\u00e7e T\u00fcrk\u00e7e iki dillilerin konu\u015ftu\u011fu ve literat\u00fcrde yerel varyasyon s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirilebilecek KT\u0130T dil bilgisel a\u00e7\u0131dan standart ve yerli T\u00fcrk\u00e7e varyasyonlardan farkl\u0131 \u00f6zellikler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu \u00f6zelliklerin bir k\u0131sm\u0131 birinci dilden (K\u00fcrt\u00e7e) ikinci dile (T\u00fcrk\u00e7e) transferler ile olu\u015fmu\u015fken, bir k\u0131sm\u0131 da ikinci dil edinimi s\u0131ras\u0131nda ara dil s\u00fcrecindeki \u00e7e\u015fitli bili\u015fsel ve toplumsal sebeplerden kaynakl\u0131 bireysel farkl\u0131 kullan\u0131mlar meydana gelmi\u015ftir. Bu iki dilli toplum son elli y\u0131lda T\u00fcrk\u00e7eyi toplu bir \u015fekilde \u00f6\u011frendi\u011finden dolay\u0131 ayn\u0131 ara dil s\u00fcre\u00e7lerinden ge\u00e7ip bir noktada dili tam edinmeden baz\u0131 \u00f6zelliklerde fosilizasyon ger\u00e7ekle\u015ftirerek yerli olmayan bir yerel varyasyon olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Bize g\u00f6re bahsi ge\u00e7en yerel varyasyon bir etnolekt de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc etnolektler g\u00f6\u00e7 sonras\u0131 misafir toplumda kimlik belirtici dilsel \u00f6zellikler olarak tarif edilebilir. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya daha \u00e7ok b\u00fcy\u00fck\u015fehirlere g\u00f6\u00e7 etmi\u015f ve baz\u0131 anadil (K\u00fcrt\u00e7e) \u00f6zelliklerinin kimlik belirleyici unsurlar olarak kullanan ve \u00e7ok iyi d\u00fczeyde K\u00fcrt\u00e7e konu\u015furlar\u0131 dahil edilebilir. Bununla birlikte bu konu ile ilgili daha detayl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar bir sonraki ad\u0131mda yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalardan olabilir. Etnolekt \u00f6zelliklere kar\u015f\u0131n KT\u0130T varyasyonunda ikinci dil birinci dilin konu\u015fuldu\u011fu yerde yerle\u015fmi\u015f ve bu alanda e\u011fitim, medya ve devletin di\u011fer ideolojik ve ideolojik olmayan ayg\u0131tlar\u0131yla \u00f6\u011fretilmi\u015ftir. Yine yeni dil toplu bir \u015fekilde k\u0131sa bir s\u00fcrede \u00f6\u011frenilmi\u015ftir. Bir di\u011fer \u00f6zellik ise bu yerel varyasyon iki dilli toplumun ileti\u015fim arac\u0131 olarak g\u00fcnl\u00fck hayatta kullan\u0131lmaktad\u0131r. KT\u0130T yerel varyasyonunun gelecekte nas\u0131l bir evreye evrilece\u011fi, yok mu olaca\u011f\u0131 yoksa bir varyasyon olarak devam m\u0131 edece\u011fi, bu iki dillili\u011fin gelecekteki sosyo-politik durumun ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fecektir.<\/p>\n<p><strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n<p>A\u00e7ar, Z., (2019). <em>Tes\u00eera Helwest\u00ea li ser Terc\u00eeha Ziman di J\u00eeyana Kurd\u00eezanan de (Nim\u00fbneya Wan\u00ea)<\/em>. Doktora Tezi. Ya\u015fayan Diller Enstit\u00fcs\u00fc, Bing\u00f6l \u00dcniversitesi.<\/p>\n<p>Bulut, C. (2006). \u201cTurkish elements in spoken Kurmanji\u201d. Hans Boeschoten ve Lars Johanson (ed.). <em>Turkic Languages in Contact. Proceedings of the Wassenaar Meeting<\/em>, Feb. 1996, 95\u2013121.<\/p>\n<p>G\u00f6ksel, A. ve Kerslake, C., 2005. <em>Turkish: A Comprehensive Grammar<\/em>. Routlage, London.<\/p>\n<p>Haig, G. ve Hannah T. (2014). \u201cPost-Predicate Goals in Northern Kurdish and Neighbouring Languages. A Pilot Study in Quantitative Areal Linguistics\u201d. <em>Second International Conference on Variation and Change in Kurdish<\/em>, Mardin Artuklu University, 8-9th October 2014.<\/p>\n<p>Haig, G. (2001). \u201cLinguistic diffusion in present-day east Anatolia: From top to bottom\u201d, Dixon R. ve Aikhenvald, A. (eds.). <em>Areal Diffusion and Genetic Inheritance: Problem in Comparative Linguistics<\/em>. Oxford: Oxford University Press, 195-224.<\/p>\n<p>Haig, G. (2006). \u201cTurkish Influence on Kurmanji: Evidence from the Tunceli Dialect\u201d. Johanson, L. ve Bulut, C. (eds.) <em>Turkic-Iranian contact areas. Historical and linguistic aspects,<\/em> Wiesbaden: Harrassowitz, 283-299<\/p>\n<p>Haig, G. (2015). \u201cEast Anatolia as a transition zone\u201d. <em>Cambridge Handbook of Areal Linguistics<\/em>, pre-publication draft page 1 of 27.<\/p>\n<p>Karahan, L. (1996). <em>Anadolu A\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/em>. TDK.<\/p>\n<p>Korkmaz, Z. 1(999). \u201cT\u00fcrk Dilinin Eski K\u00fclt\u00fcr Miras\u0131n\u0131n Anadolu A\u011f\u0131zlar\u0131ndaki Devam\u0131\u201d. <em>T\u00fcrk Dili Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131- Belleten<\/em>. 47 (1999), 158-167. Link: <a href=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/pub\/belleten\/issue\/45111\/563748\">https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/pub\/belleten\/issue\/45111\/563748<\/a>.<\/p>\n<p>Kurdolojii, (10.01.2023). (Hayat\u0131 yalan olan bir arkada\u015f\u0131n\u0131 etiketle). [instagram]). link: <a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/reel\/Cn953pLuqvB\/?igshid=NTdlMDg3MTY%3D\">https:\/\/www.instagram.com\/reel\/Cn953pLuqvB\/?igshid=NTdlMDg3MTY%3D<\/a><\/p>\n<p>Kurdolojii, (10.01.2023). (Kep\u00e7e izlemeyen de ne bileyim). [instagram]. link: https:\/\/www.instagram.com\/reel\/CnSMOrdBDoK\/?igshid=NTdlMDg3MTY%3D<\/p>\n<p>Kurdolojii, (15.01.2023). (Berdeeeeee ahshshshsh). [instagram]. link: https:\/\/www.instagram.com\/reel\/Cn4Xo-nrXz5\/?igshid=NTdlMDg3MTY%3D<\/p>\n<p>Larsen-Freeman, D. (1991). \u201cSecond Language Acquisition Research: Staking out the Territory\u201d. <em>TESOL Quarterly<\/em>. Summer, Vol. 25, No. 2 (Summer, 1991), pp. 315-350. Link: <a href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/3587466#metadata_info_tab_contents\">https:\/\/www.jstor.org\/stable\/3587466#metadata_info_tab_contents<\/a>.<\/p>\n<p>Matras, Y., (2009). <em>Language Contact<\/em>. Cambridge University Press. New York.<\/p>\n<p>Matras, Y. (2010). \u201cContact, convergence, and typology\u201d. Hickey, R. (ed.). <em>The Handbook of Contact Linguistics<\/em>. Malden\/Oxford: Blackwell, 66-85.<\/p>\n<p>Mesthrie, R. ve Bhatt, R. M. (2008). <em>World Englishes -The study of New English Varieties-.<\/em> Cambridge University Press. New York.<\/p>\n<p>\u00d6pengin, E. ve Haig, G. (2014). \u201cRegional variation in Kurmanji: A preliminary classification of dialects\u201d. <em>Kurdish Studies<\/em>. Volume 2. no 2. 143-176.<\/p>\n<p>\u00d6pengin, E., (2011). <em>Rew\u015fa Kurd\u00ee ya Sosyolengu\u00eest\u00eek li Tirkiyey\u00ea<\/em>. \u0130stanbul. Avesta Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6pengin, E. (2012). \u201cSociolinguistic situation of Kurdish in Turkey: Sociopolitical factors and language use patterns\u201d. <em>International Journal of the Sociology of Language<\/em> <em>217<\/em>. 151\u2013180.<\/p>\n<p>Polat, N. ve Schallert, D. L., (2013). \u201cKurdish Adolescents Acquiring Turkish: Their Self-Determined Motivation and Identification With L1 and L2 Communities as Predictors of L2 Accent Attainment\u201d. <em>The Modern Language Journal<\/em>. Fall 2013, Vol. 97, No. 3 (Fall 2013), pp. 745-763.<\/p>\n<p>Rentzsch, J., (2009). \u201cTurkic Languages in Contact\u201d. <em>Turcologica 61<\/em>, by Hendrick Boeschoten and Lars Johanson. Review. <em>Central Asiatic Journal<\/em>, 2009, Vol. 53, No. 1, pp. 148-153.<\/p>\n<p>Schumann, J. (1978). \u201cSocial and psychological factors in second language acquisition\u201d. Richards, J. (Ed.). <em>Understanding second and foreign language learning: issues and approaches<\/em>. Rowley, MA: Newbury House.<\/p>\n<p>Siegel, J. (2013). \u201cMultilingualism, Indigenization, and Creolization\u201d. <em>The Handbook of Bilingualism and Multilingualism<\/em>, \u0130kinci Bas\u0131m. Tej K. Bhatia and William C. Ritchie (Ed.). Blackwell Publishing Ltd.<\/p>\n<p>Suba\u015f\u0131, K. (2020). \u201cTes\u00eera Ziman\u00ea Tirk\u00ee Li Ser Devoka Serhed\u00ea: Wek\u00ee Nim\u00fbne Milazgirta M\u00fb\u015f\u00ea\u201d. <em>Anemon Mu\u015f Alparslan \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi<\/em>. Cilt: 8 Say\u0131: UMS&#8217;20. 61-70 . DOI: 10.18506\/anemon.832149<\/p>\n<p>Turgay Karata\u015f, (15.10.2022). (Melek Suba\u015f\u0131 full) [youtube]. link: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=agFT9lqXpbo<\/p>\n<p>Varol, O. (2014). <em>K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e Dil Etkile\u015fimi: \u0130ki Dilli Konu\u015fuculara Ait Verilerdeki Dilbilimsel G\u00f6r\u00fcn\u00fcmler<\/em>. Ankara \u00dcniveristesi, Sosyal Bilimler Estit\u00fcs\u00fc. Doktora Tezi.<\/p>\n<p>Yonat, M. (2022). <em>Anal\u00eezeke Sosyol\u00eengu\u00eest\u00eek li ser Devok\u00ean Kurmanc\u00ee: Devok\u00ean Bakur, Ba\u015f\u00fbr\u00ea Rojhilat \u00fb Ba\u015f\u00fbr\u00ea Rojava<\/em>. Peywend.<\/p>\n<p>Yonat, M. (2022). \u201cWek\u00ee Heremeke Trans\u00eet Kurmanc\u00eeya Berfirata Siwereg\u00ea\u201d. \u00d6zco\u015far, \u0130., K\u0131rkan, A., Akman, E. Ve Ertekin, A. (Ed.). <em>Medeniyetler Kav\u015fa\u011f\u0131nda Bir Kent Siverek -Dil, Din, Edebiyat-.<\/em>\u00a0 \u00c7izgi Kitapevi.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[1]<\/a> A\u011f\u0131z ve \u015five gibi bir farkl\u0131l\u0131ktan \u00f6te modern dialektolojide varyasyon tabiri daha yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmakta ve konumuz itibariyle daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131ndan bu tabir \u00e7al\u0131\u015fmada kullan\u0131lacakt\u0131r. Varyasyon kimi zaman \u015five kimi zaman da a\u011f\u0131z yerine kullan\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[2]<\/a> Leyla Karahan Anadolu varyasyonlar\u0131n\u0131 \u201cAnadolu A\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d adl\u0131 eserinde anadolu varyasyonlar\u0131n\u0131 belirleyici \u00f6zelliklerine g\u00f6re Do\u011fu Grubu A\u011fz\u0131, Kuzey Do\u011fu Grubu A\u011f\u0131zlar\u0131 ve Bat\u0131 Grubu a\u011f\u0131zlar\u0131 \u015feklinde \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelmi\u015ftir (Korkmaz, 160; Karahan, 1996). Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgelerinde konu\u015fulan yerli varyasyonlar \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar bu b\u00f6lgelerdeki varyasyonlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Azeri varyasyonu etkisi alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir (Varol, 2014; 57; 63; 70). Yine ba\u011flam\u0131nda literat\u00fcre bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00f6z T\u00fcrk\u00e7enin Anadolu\u2019nun Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu b\u00f6lgelerinde konu\u015fulan varyasyonlar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u015fu \u015fekildedir; Karahan, Leyla. 1996. Anadolu A\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131. Yazar: Leyla KARAHAN. T\u00fcrk Dil Kurumu. 1996; Korkmaz, Zeynep. 1999. T\u00fcrk Dilinin Eski K\u00fclt\u00fcr Miras\u0131n\u0131n Anadolu A\u011f\u0131zlar\u0131ndaki Devam\u0131. Yazar: Zeynep KORKMAZ. T\u00fcrk Dili Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131 &#8211; Belleten, 47 (1999), 158-167. 1999.; \u201cG\u00fcneydo\u011fu Anadolu A\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u015eekil Bilgisi\u201d; Yazar: Zeynep KURT; Dan\u0131\u015fman: Do\u00e7. Dr. Burhan BARAN; Dicle \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 Ana Bilim Dal\u0131, Yeni T\u00fcrk Dili Bilim Dal\u0131.; \u201cG\u00fcneydo\u011fu Anadolu A\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Ses Bilgisi\u201d; Yazar: R\u0131dvan MALKAVER; Dan\u0131\u015fman: Do\u00e7. Dr. Burhan BARAN; Dicle \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 Ana Bilim Dal\u0131.; Siverek Merkez A\u011fz\u0131 (Dil \u0130ncelemesi, Metinler, S\u00f6zl\u00fck). Yazarlar: Porf. Dr. Sadettin \u00d6Z\u00c7EL\u0130K ve Prof. Dr. Erdo\u011fan BOZ. Gazi Kitabevi, Ankara: 2009.; Diyarbak\u0131r A\u011fz\u0131 \u2013 \u0130nceleme, Metin, S\u00f6zl\u00fck -., Yazar: Yrd. Do\u00e7. Dr. M\u00fcnir ERTEN, T\u00fcrk Dil Kurumu Yay\u0131nlar\u0131, Ankara: 2011.; Bismil T\u00fcrkmen A\u011fz\u0131, Yazar: \u0130smail S\u00d6KMEN, T\u00fcrk Dil Kurumu Yay\u0131nlar\u0131, Ankara: 2016.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00dcRK\u00c7EN\u0130N YEREL B\u0130R VARYASYONU OLARAK K\u00dcRT\u00c7E T\u00dcRK\u00c7E \u0130K\u0130 D\u0130LL\u0130LER\u0130N T\u00dcRK\u00c7ES\u0130: BAZI TEMEL FONOLOJ\u0130K \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130N ANAL\u0130Z\u0130 Mehmet YONAT Dr. Mardin Artuklu \u00dcniversitesi, T\u00fcrkiye\u2019de Ya\u015fayan Diller Enstit\u00fcs\u00fc, mehmetyonat49@gmail.com, Orcid: 0000-0001-8576-7486 Article Type\/Makale T\u00fcr\u00fc: Research Article\/Ara\u015ft\u0131rma Makalesi Received \/ Makale Geli\u015f Tarihi: 08.03.2023 Accepted \/ Makale Kabul Tarihi: 24.03.2023 Published \/ Makale Yay\u0131n Tarihi: 31.03.2023 Doi: 10.35859\/jms.2023.1262219 De\u011ferlendirme &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1084],"tags":[6196,6200],"class_list":["post-22919","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-arastirma","tag-akademik-makale","tag-mehmet-yonat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22919"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22919\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}