{"id":22897,"date":"2023-06-16T07:00:21","date_gmt":"2023-06-16T04:00:21","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22897"},"modified":"2023-06-07T20:01:26","modified_gmt":"2023-06-07T17:01:26","slug":"lozan-konferansi-kurdler-ve-kurdistan-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22897","title":{"rendered":"Lozan Konferans\u0131, K\u00fcrdler ve K\u00fcrdistan-2"},"content":{"rendered":"<p>Bundan \u00f6nceki yaz\u0131da, \u0130svi\u00e7re\u2019nin Lozan Kentinde, d\u00fczenlenen Lozan Konferans\u0131\u2019n\u0131n Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l\u0131 Toplant\u0131s\u0131\u2019na sunulan bildiri yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131.<a href=\"http:\/\/kovarabir.com\/ismail-besikci-lozan-konferansi-kurdler-ve-kurdistan-ii\/#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>\u00a0Bu yaz\u0131da iki g\u00fcn s\u00fcren konferans hakk\u0131ndaki izlenimlerimi belirtmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l\u0131nda Lozan Konferans\u0131 toplant\u0131s\u0131na, \u0130BV M\u00fctevelli Heyeti \u00dcyesi Celal Temel\u2019le birlikte kat\u0131ld\u0131k.<\/p>\n<p>\u0130stanbul Havaalan\u0131\u2019ndan kalkan u\u00e7ak, Cenevre Havaalan\u0131\u2019na indi. Cenevre-Lozan aras\u0131nda 40 km. kadar mesafe var. \u0130svi\u00e7re bankac\u0131l\u0131k yan\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck sanayinin de geli\u015fti\u011fi bir \u00fclke. Ayn\u0131 zamanda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tar\u0131m \u00fclkesi. Yolun iki taraf\u0131ndaki yerle\u015fim alanlar\u0131ndan, topraklarda ekilip bi\u00e7ilenlerden, s\u0131k s\u0131k rastlanan seralardan, so\u011fu\u011fa, r\u00fczgara ve ya\u011fmura kar\u015f\u0131 fidanlar\u0131 koruyan t\u00fcl perdelerden, s\u0131k s\u0131k rastlanan b\u00fcy\u00fckba\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvan s\u00fcr\u00fclerinden, trakt\u00f6r, bi\u00e7erd\u00f6ver gibi \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n korundu\u011fu yap\u0131lardan \u2026 bu durum kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Sofralara konulan ekmek, peynir, tereya\u011f\u0131, et \u00e7e\u015fitleri, salatalara kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan \u00e7e\u015fitli otlar, \u0130svi\u00e7re\u2019nin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k \u00fclkesi oldu\u011funu, yine, bir defa daha g\u00f6stermektedir. (bk. Do\u011fan Ceren<em>, Alplerin En G\u00fczel \u00dclkesi \u0130svi\u00e7re, Cilt 1<\/em>, Cerence Yay\u0131nlar\u0131, \u015eubat 2021 \u0130svi\u00e7re, s. 176, 178, 296 \u00a0vd. )<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Konferans, Lozan\u2019da Hotel Royal Savoy\u2019un konferans salonunda ger\u00e7ekle\u015fti. Salon iki g\u00fcn boyunca t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m doluydu. Konferans\u0131, 2 g\u00fcn boyunca 500 civar\u0131nda ki\u015finin izledi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p>Konferansta, Ba\u015fur\u2019dan, Bakur\u2019dan, Rojava\u2019dan, Rojhilat\u2019tan temsilciler, konu\u015fmac\u0131lar vard\u0131. Kafkasya\u2019daki K\u00fcrdistan\u2019dan temsilciler, konu\u015fmac\u0131lar olmamas\u0131 kan\u0131mca \u00f6nemli bir eksiklik.<\/p>\n<p>11 May\u0131s 2023\u2019de Barzani Ulusal M\u00fczesi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu a\u00e7\u0131l\u0131\u015fta da , Kafkasya\u2019daki K\u00fcrdistan\u2019dan temsilciler olmamas\u0131, daha sonra dikkatimi \u00e7ekmi\u015fti.<\/p>\n<p>\u00d6nemli bir eksiklik de kad\u0131n konu\u015fmac\u0131lar veya moderat\u00f6rler olmamas\u0131d\u0131r. Bas\u0131l\u0131 programda ilk g\u00fcn\u00fcn \u00f6\u011fleden sonraki ikinci oturumunda moderat\u00f6r olarak bir kad\u0131n\u0131n ismi yaz\u0131l\u0131yd\u0131. Fakat bu oturumda da bir erkek arkada\u015f moderat\u00f6rl\u00fck yapt\u0131.<a href=\"http:\/\/kovarabir.com\/ismail-besikci-lozan-konferansi-kurdler-ve-kurdistan-ii\/#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/p>\n<p>\u0130kinci oturumda soru-cevap b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, kad\u0131nlar,\u00a0<em>\u2018bize yeteri kadar s\u00f6z hakk\u0131 verilmiyor\u2019\u00a0<\/em>diye itiraz ettiler. Jin, Jian, Azadi slogan\u0131 att\u0131lar. Pek \u00e7ok kad\u0131n konferansa ulusal K\u00fcrd k\u0131yafeti ille kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Konferans\u0131n bas\u0131l\u0131 program\u0131nda isimleri g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 konu\u015fmac\u0131lar\u0131n\u0131, toplant\u0131ya kat\u0131lmad\u0131klar\u0131 da dikkat \u00e7ekmektedir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bir konu\u015fmac\u0131 Lozan Konferans\u0131\u2019nda Osmanl\u0131 K\u00fcrdistan\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi. \u0130ran K\u00fcrdistan\u2019\u0131 zaten ayr\u0131yd\u0131, dedi. Bu, kan\u0131mca, b\u00f6l\u00fcnme, par\u00e7alanma, payla\u015f\u0131lma konusunda eksik bir s\u00f6ylemdir. \u015eu \u015fekilde ifade etmek daha do\u011frudur: Bir toplum, tarihin belirli bir d\u00f6neminde, b\u00f6l\u00fcnmeye, par\u00e7alanmaya payla\u015f\u0131lmaya u\u011fram\u0131\u015f\u015fa, bu art\u0131k kendini \u00fcreten, \u00e7o\u011faltan \u00a0\u00a0bir durum yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00fcrdistan, 17. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda, 1639 y\u0131l\u0131nda Kasr-\u0131 \u015eirin Andla\u015fmas\u0131\u2019 Osmanl\u0131 Devleti ve \u0130ran Devleti aras\u0131nda ikiye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130ran \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndaki K\u00fcrdistan par\u00e7as\u0131, 19 y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131\u2019n\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu K\u00fcrdistan par\u00e7as\u0131n\u0131n kuzey kesimleri 1828 T\u00fcrkmen\u00e7ay Andla\u015fmas\u0131\u2019yla \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131\u2019n\u0131n denetimine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Nisan 1916 Sykes_Picot Andla\u015fmas\u0131\u2019yla Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun denetimindeki K\u00fcrdistan \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu durum, 24 Temmuz 1923 Lozan Andla\u015fmas\u0131\u2019yla garanti alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6l\u00fcnme, par\u00e7alanma, payla\u015f\u0131lma, d\u00fc\u015f\u00fcncesinin nas\u0131l geli\u015fti\u011fini anlamak i\u00e7in bir konuya daha de\u011finmek gerekir. B\u00fcy\u00fck Britanya ve Fransa aras\u0131nda Sykes-Picot Andla\u015fmas\u0131 konusunda yap\u0131lan ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, Barzan ve Behdinan b\u00f6lgesinin, daha do\u011frusu, Erbil, Musul b\u00f6lgesinin, Suriye ile birlikte Fransa\u2019ya, S\u00fcleymaniye ve Kerk\u00fck b\u00f6lgesinin B\u00fcy\u00fck Britanya\u2019ya verilmesi konu\u015fulmu\u015ftur. Bu durum, b\u00f6l\u00fcnme, par\u00e7alanma, payla\u015f\u0131lma diyalekti\u011fini daha iyi g\u00f6stermektedir.\u00a0<em>K\u00fcrdistan, Ba\u015fur, Bakur, Rojhilat, Rojava<\/em>\u00a0\u015feklinde d\u00f6rde b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor, sonra Ba\u015fur, kendi i\u00e7inde yeniden b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor. (Bk. Hasan Y\u0131ld\u0131z,\u00a0<em>K\u00fcrdistan Ad\u0131na Siyaset Yapanlar, Topraklar\u0131nda de\u011fil, Metropollerde Bulunuyorlard\u0131<\/em>. Deng, Say\u0131 128, Mart 2023, s. 16)<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi, bu konu\u015fmalar sonunda Musul Eyaleti\u2019nin tamam\u0131 B\u00fcy\u00fck Britanya\u2019n\u0131n denetimine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fransa, kendisine b\u0131rak\u0131lan topraklar\u0131 az buldu\u011fundan bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden daha sonra ayr\u0131lm\u0131\u015f, 20 Ekim 1921 Ankara Andla\u015fmas\u0131\u2019yla, Ankara H\u00fck\u00fcmetini tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bu anla\u015fmayla Suriye-T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 da \u00e7izilmi\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>T\u00fcrkler, Lozan\u2019\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin tapusu olarak de\u011ferlendirmektedirler.\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019nin 9. Cumhurba\u015fkan\u0131 S\u00fcleyman Demirel (1924-2015), hem Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde, hem Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde Lozan Andla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin tapusu, \u015feklinde de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de toplumsal olaylar, siyasal geli\u015fmeler, T\u00fcrkler ve K\u00fcrdler i\u00e7in \u00e7ok \u00e7ok farkl\u0131 anlamlar ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Lozan, T\u00fcrkler taraf\u0131ndan tapu olarak de\u011ferlendirilirken K\u00fcrdler i\u00e7in k\u00f6leli\u011fi ifade etmektedir.\u00a0 \u2018Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l\u0131nda Lozan Konferans\u0131\u2019 toplant\u0131s\u0131nda bir konu\u015fma yapan Osman Baydemir, Lozan Andla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 \u2018K\u00fcrdlerin bir kefen i\u00e7in konulmas\u0131d\u0131r, \u2018Lozan K\u00fcrdlere giydirilmi\u015f bir kefendir\u2019 \u015feklinde de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u2018Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l\u0131nda Lozan Konferans\u0131\u2019 toplant\u0131s\u0131, Kurdistani Diaspora Confederation Ba\u015fkan\u0131 \u0130smail Kamil\u2019in konu\u015fmas\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmde daha sonra, Ba\u015fkan Mesud Barzani\u2019nin temsilcisi, Dr. Hmen Hawrami ve Kurdistani Diaspora Confederation Genel Koordinat\u00f6t\u00fc\u00a0 Shifa Barzani konu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Daha sonra birinci oturumun konu\u015fmac\u0131lar\u0131 k\u00fcrs\u00fcye davet edilmi\u015ftir. Bu b\u00f6l\u00fcmde K\u00fcrd olmayan baz\u0131 akademisyenler, siyaset\u00e7iler konu\u015fmu\u015ftur. Ben de bu grup i\u00e7inde konu\u015fan be\u015f ki\u015fiden biriydim.<\/p>\n<p>Bu b\u00fcl\u00fcmde konu\u015fmac\u0131 olarak Frans\u0131z Eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131ndan Bernard Kouchner\u2019in ad\u0131 da vard\u0131. Ama Bernard Kouchner toplant\u0131ya kat\u0131lmad\u0131. Ohaio \u00dcniversitesi (ABD) profes\u00f6rlerinden Liam Anderson bu b\u00f6l\u00fcmde konu\u015ftu. \u0130svi\u00e7reli politikac\u0131 ve Vaud Konton\u2019u \u00fcyesi Roger Nordmann da bu b\u00f6l\u00fcmde konu\u015ftu. \u0130ngiliz foto\u011fraf Richard Wilding de bu b\u00f6l\u00fcmdeki konu\u015fmac\u0131lardan biriydi.<\/p>\n<p>\u0130lk g\u00fcn, \u00f6\u011fleden sonraki ikinci oturumda Rojhilat\u2019tan ve Rojava\u2019dan gelen temsilciler konu\u015ftu.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u0130kinci g\u00fcn sabah oturumunda K\u00fcrdistan Yurtseverler Birli\u011fi\u2019nden Mala Bakhtiyar, K\u00fcrdistan Demokrat Partisi\u2019nden Hoshiyar Zebari, \u0130ran K\u00fcrdistan Demokrat Partisi\u2019nden Mustafa Hijri, Diyarbak\u0131r Eski Belediye Ba\u015fkan\u0131 Osman Baydemir konu\u015ftular.<\/p>\n<p>Mala Bakhtiyar konu\u015fmas\u0131nda Kolonyalizm, Kemalizm ve Bol\u015fevizm\u2019den s\u00f6z etti. Bu \u00fc\u00e7 ak\u0131m\u0131n da, her zaman, K\u00fcrdleri, K\u00fcrdistan\u2019\u0131 b\u00f6lenlerin, par\u00e7alayanlar\u0131n, payla\u015fanlar\u0131n yan\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131ndan, onlar\u0131n politikalar\u0131na, uygulamalar\u0131na destek verdi\u011finden, her zaman K\u00fcrdlere, K\u00fcrdistan\u2019a kar\u015f\u0131 bir tav\u0131r geli\u015ftirdiklerinden s\u00f6z etti. Osman Baydemir\u2019in Lozan, \u2018K\u00fcrdlerin, K\u00fcrdistan\u2019\u0131n kefen i\u00e7ine konulmas\u0131ndan s\u00f6z etti\u011fini yukar\u0131da belirtmi\u015ftim. Osman Baydemir, bu \u00e7er\u00e7evede Lozan Anla\u015fmas\u0131n\u0131, andla\u015fmaya kat\u0131lan, andla\u015fmay\u0131 imzalayan devletleri ele\u015ftiren bir konu\u015fma yapt\u0131. Hoshiyar Zebari Ba\u015fur\u2019daki geli\u015fmeleri g\u00fcndeme getirdi.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Konu\u015fmac\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, \u0130ngiltere\u2019nin K\u00fcrdlerle ilgili tasar\u0131mlar\u0131ndan s\u00f6z etti. 19. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren K\u00fcrk\u00fck\u2019de petrol bulundu\u011fundan ve petrol\u00fcn pazarlanmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edildi. Petrol \u0130ngiltere i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemliydi. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra Irak diye bir \u00fclke tasarlayan \u0130ngiltere, Musul eyaletini Irak i\u00e7inde de\u011ferlendiriyordu.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Britanya\u2019n\u0131n, K\u00fcrdistan diye bir \u00fclke kurma d\u00fc\u015f\u00fcncesi hi\u00e7 olmad\u0131. \u00d6zellikle Mart 1921\u2019deki Kahire Konferans\u0131\u2019\u0131ndan sonra hi\u00e7 olmad\u0131. Mart 1921\u2019de d\u00fczenlenen Kahire Konferans\u0131\u2019na T.E. Lawrence, Gertrude Bell, Martin Sykes, Arnold Wilson kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Konu\u015fmac\u0131lar \u015eeyh Mahmud Berzenci\u2019nin \u0130ngiltere ile sava\u015fmas\u0131n\u0131n da \u00e7ok yanl\u0131\u015f oldu\u011funu vurgulad\u0131lar. \u015eeyh Mahmud Berzenci\u2019nin Mustafa Kemal taraf\u0131ndan desteklendi\u011fini, hatta Mutafa Kemal\u2019in \u0130ngilizlerle sava\u015fs\u0131nlar diye \u015eeyh Mahmud Berzenci\u2019ye silah g\u00f6nderdi\u011fin de hat\u0131rlatal\u0131m.<\/p>\n<p>Mekke \u015eerifi H\u00fcseyin (1852-1931) Osmanl\u0131\u2019dan kurtulmak i\u00e7in \u0130ngilizlerle i\u015fbirli\u011fi yaparken, \u015eeyh Mahmud Berzenci\u2019nin\u00a0<em>\u2018\u0130slam\u2019\u0131 kurtaraca\u011f\u0131z, esir olan Halife\u2019yi kurtaraca\u011f\u0131z\u2019\u00a0<\/em>diyerek \u0130ngilizlerle sava\u015fmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir durumdur. Bu, \u015eeyh Mahmud Berzenci\u2019nin, d\u00f6nemin K\u00fcrd siyaset\u00e7ilerinin, ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n, uluslararas\u0131 geli\u015fmeleri iyi okuyamad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00fcrd ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n, K\u00fcrd halk\u0131ndan kopuk bir \u015fekilde \u0130stanbul gibi metropollerde ya\u015famalar\u0131, K\u00fcrdistan\u2019daki etkilerini azaltm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul\u2019dan g\u00f6nderilen K\u00fcrd gazetelerinin, dergilerinin etkileri yeterli olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Britanya, ta 1920\u2019lerin ba\u015f\u0131nda, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun devam\u0131 olarak bir T\u00fcrk devletinin varolmas\u0131 gerekti\u011fine karar ermi\u015fti. Bunu, Bol\u015fevizm\u2019in yay\u0131lmas\u0131n\u0131n engellenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n<p>Konu\u015fmac\u0131lar, \u2018Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l\u0131nda Lozan Konferans\u0131\u2019nda Musul Meselesi \u00fczerinde de durdular. Musul Eyaleti\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019ye ba\u011flanmas\u0131 konusunda T\u00fcrk politikac\u0131lar \u00e7ok istekliydi. Mustafa Kemal de bu konuda \u0131srarc\u0131yd\u0131. Mustafa Kemal\u2019in temsilcisi \u00d6zdemir Bey, bir k\u0131s\u0131m askeri birlik ile Rewandiz\u2019deydi. Bu bak\u0131mdan, 1923 sonlar\u0131na kadar T\u00fcrkiye ile \u0130ngiltere aras\u0131nda siyasal, diplomatik bir \u00e7eli\u015fki s\u00fcrd\u00fc. Bu \u00e7eli\u015fkini sonunda \u015fu \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcmlendi\u011fi kan\u0131s\u0131nday\u0131m:<\/p>\n<p>Mustafa Kemal, T\u00fcrkiye\u2019nin Musul\u2019dan \u00e7ekilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015f olabilir. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, \u0130ngiltere\u2019den, K\u00fcrdlerden gelen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, \u00f6zerklik gibi taleplere hi\u00e7bir surette yol vermemesini istemi\u015f olabilir. B\u00fcy\u00fck Britanya, Mustafa Kemal\u2019in bu isteklerine yo\u011fun bir \u015fekilde sar\u0131lm\u0131\u015f, yerine getirmi\u015f olabilir. Bunu \u015fu geli\u015fmelerden rahat bir \u015fekilde anl\u0131yoruz:<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Britanya, \u00f6rne\u011fin Bostwana\u2019dan Gana\u2019ya kadar, Hindistan\u2019dan, Kenya\u2019ya kadar b\u00fct\u00fcn s\u00f6m\u00fcrgelerini \u00f6zerk y\u00f6netimler kurarak y\u00f6netmi\u015ftir. \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimi, bu bak\u0131mdan Frans\u0131z s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netiminden farkl\u0131d\u0131r. \u0130ngiltere\u2019nin \u00f6zerk y\u00f6netim kurmad\u0131\u011f\u0131 tek alan K\u00fcrdistan\u2019d\u0131r. Bu da kan\u0131mca, Mustafa Kemal\u2019in isteklerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Konu\u015fmac\u0131lardan bir k\u0131sm\u0131, Lozan Konferans\u0131\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin isteklerinin yerine getirilmesi i\u00e7in d\u00fczenlendi\u011fini de s\u00f6ylediler.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u2018Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l\u0131nda Lozan Konferans\u0131\u2019 Toplant\u0131s\u0131\u2019nda bana sorulan sorulardan ikisine cevap verdim. Bu sorulardan ilki,\u00a0<em>Lozan Andla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcz y\u0131ll\u0131k oldu\u011fu, y\u00fcz y\u0131l tamamlan\u0131nca h\u00fck\u00fcmlerini yitirece\u011fi s\u00f6yleniyor, do\u011fru mu<\/em>? Bu soruya, Lozan Andla\u015fmas\u0131 sonsuz bir uluslararas\u0131 andla\u015fmad\u0131r. H\u00fck\u00fcmleri her zaman ge\u00e7erlidir, \u015feklinde cevap verdim.<\/p>\n<p>\u0130kici soru K\u00fcrd diliyle ilgiliydi.\u00a0 Ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet tasarlayan K\u00fcrdler, K\u00fcrd dilini diplomasi dili yapabilecekler mi? K\u00fcrd dilinin kurumla\u015fmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne s\u00f6ylenebilir? \u015feklindeydi. Bu soruya \u015fu \u015fekilde cevap verdim. \u2018Bu konuda Ba\u015fur\u2019da, Rojhilat\u2019da, Rojava\u2019da, bir sorun yoktur. Ama Bakur\u2019da sorun \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.\u00a0 K\u00fcrd\u00e7e kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin egemenli\u011fi, asimilasyon s\u00fcrmektedir. Bu sorun kan\u0131mca gerilla m\u00fccadelesi d\u00f6neminde ve bununla ili\u015fkili olarak, HEP, DEP, DEHAP, HADEP, HDP \u00a0gibi partiler d\u00f6neminde daha da b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu m\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda K\u00fcrdistanile\u015fme s\u00f6z konusu olmas\u0131 gerekirken, T\u00fcrkiyelile\u015fme geli\u015fmektedir. Bu tutum, K\u00fcrd\u00e7e kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin egemenli\u011fini art\u0131rmaktad\u0131r. Asimilasyonun geli\u015fmesine neden olmaktad\u0131r. Bu konuda yo\u011fun ve yayg\u0131n bir \u015fekilde bir K\u00fcrd dili bilincinin geli\u015fmesi gerekir. K\u00fcrd dili olmadan ulusal m\u00fccadelenin ciddi bir anlam\u0131 yoktur.\u2019<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>U\u00e7a\u011fa zaman\u0131nda yeti\u015fmemiz s\u00f6z konusu oldu\u011fu i\u00e7in, ikinci g\u00fcn, \u00f6\u011fleden sonraki oturuma yani, son oturuma kat\u0131lamad\u0131k. Bu oturumun konu\u015fmac\u0131lar\u0131 K\u00fcrdistan Diaspora Confederation (KSC) Ba\u015fkan\u0131 \u0130smail Kamil, K\u00fcrd Diplomat ve Irak, Yunanistan ve Kenya eski B\u00fcy\u00fck el\u00e7isi Burhan Jaf, Almanya\u2019dan K\u00fcrd Siyaset\u00e7i Mehmet Tanr\u0131verdi, Profes\u00f6r Hawre Mansurbeg ve K\u00fcrd Avukat \u015eeyhmus \u00d6zdemir\u2019di.<\/p>\n<p><strong>\u0130smail Be\u015fik\u00e7i-Kovarabir.com<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kovarabir.com\/ismail-besikci-lozan-konferansi-kurdler-ve-kurdistan-ii\/#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0Konferans, K\u00fcrdistan Diaspora Confederation (KDC) Center of Switzerland taraf\u0131ndan d\u00fczenlendi.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kovarabir.com\/ismail-besikci-lozan-konferansi-kurdler-ve-kurdistan-ii\/#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0Bas\u0131l\u0131 program\u0131n kapa\u011f\u0131, \u2018Yeras of Division Kurdistan 1923-2023 A Century After The Rreaty of Lausanne Opinion and Perspectif 27th &amp; 28th May1923\u2019 \u015feklindeydi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bundan \u00f6nceki yaz\u0131da, \u0130svi\u00e7re\u2019nin Lozan Kentinde, d\u00fczenlenen Lozan Konferans\u0131\u2019n\u0131n Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l\u0131 Toplant\u0131s\u0131\u2019na sunulan bildiri yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131.[1]\u00a0Bu yaz\u0131da iki g\u00fcn s\u00fcren konferans hakk\u0131ndaki izlenimlerimi belirtmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l\u0131nda Lozan Konferans\u0131 toplant\u0131s\u0131na, \u0130BV M\u00fctevelli Heyeti \u00dcyesi Celal Temel\u2019le birlikte kat\u0131ld\u0131k. \u0130stanbul Havaalan\u0131\u2019ndan kalkan u\u00e7ak, Cenevre Havaalan\u0131\u2019na indi. Cenevre-Lozan aras\u0131nda 40 km. kadar mesafe var. \u0130svi\u00e7re bankac\u0131l\u0131k yan\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22898,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[2845,5950,6194,6193,1616],"class_list":["post-22897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-forum","tag-ismail-besikci","tag-konferans","tag-lozan-koneransi","tag-lozanin-ic-yuzu","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22897"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22897\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}