\u201cYay\u0131n y\u00f6ntemi\u201dne ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ikinci yaz\u0131ya b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131m. Fakat bu y\u00f6nteme ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler vermeden \u00f6nce onun temelini olu\u015fturan baz\u0131 i\u015flerden s\u00f6zetme zorunlulu\u011fu vard\u0131r. \u0130lk i\u015f olarak, belki de \u00e7ok s\u00f6ylenmi\u015f ve dinlenmi\u015f birka\u00e7 s\u00f6z\u00fc yineleyece\u011fim. Bana g\u00f6re bu, gereksiz bir yineleme de\u011fildir:<\/p>\n
Biz dilimizi iyile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak isterken en \u00e7ok dikkat ve uzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc gerektirecek nokta, harcayaca\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcc\u00fcn do\u011fa kanunlar\u0131na uygun d\u00fc\u015fmesidir. Do\u011fal kanunlarla \u00e7eli\u015fen faaliyetler yok olmaya mahk\u00fcmd\u00fcr. A\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar, halk aras\u0131ndaki deyimiyle yorgana g\u00f6re ayak uzatmamak, h\u00fcsran\u0131 davet eder. Bundan ba\u015fka saptanacak \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7iminin zaman\u0131n ve durumun gereklerine uygun olmas\u0131, ulustaki fikir ak\u0131mlar\u0131 ile ters bir hareket y\u00f6n\u00fcne sahip olmamas\u0131 kesinlikle gereklidir.<\/p>\n
Bu nedenle, gitmek istedi\u011fimiz yola tam haz\u0131rl\u0131kla \u00e7\u0131kmak ve her ad\u0131mdan sonra bir ad\u0131m sonraki boyutlar\u0131 ve mesafeleri, ilk ad\u0131mlar\u0131n \u00e7evrede yaratt\u0131\u011f\u0131 etkileri pek derin ve inceden inceye g\u00f6zden ge\u00e7irmek ve geli\u015fmelerin g\u00f6sterece\u011fi gerekli ve zorunlu durumlara uygun faaliyette bulunmak zorunlulu\u011funu hi\u00e7 bir zaman unutmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u015euras\u0131 da asla hat\u0131rdan \u00e7\u0131kmas\u0131n ki, bizde dil sorunu, asl\u0131nda pek \u00e7apra\u015f\u0131k, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fckleri olan bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131d\u0131r. Dilimizin bug\u00fcnk\u00fc durumu, bizi, g\u00f6\u011f\u00fcslenmesi ger\u00e7ekten pek b\u00fcy\u00fck emeklerin sarfedilmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olacak y\u0131\u011f\u0131n y\u0131\u011f\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131racakt\u0131r. Belirlenen hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in g\u00f6sterilmesi gereken ola\u011fan\u00fcst\u00fc ve s\u00fcrekli sebat\u0131n yan\u0131nda, elimizdeki maddi olanaklar\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fck\u00e7e \u00fcmitsiz olmamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse de, do\u011fal ve mant\u0131ka uygun bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemi izlendi\u011fi takdirde, harcanan \u00e7abalar\u0131n, ge\u00e7 olsa bile ba\u015far\u0131 ve geli\u015fme y\u00f6n\u00fcnde verimli olaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Bizden \u00f6nce ayn\u0131 yolda y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f uluslar\u0131n ba\u015far\u0131yla amaca ula\u015fmalar\u0131, bizim i\u00e7in bir te\u015fvik vesilesi olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir nokta vard\u0131r ki, y\u00fcklenmek istedi\u011fimiz bu b\u00fcy\u00fck \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fck\u00fcn\u00fc kald\u0131rabilme konusunda bize g\u00fc\u00e7 ve g\u00fcven\u00e7 veriyor:<\/p>\n
Bizden \u00f6nceki uluslar, dil ve tarihlerini tesbit edip toplayarak yazarlarken, ellerinde, bug\u00fcnk\u00fc uygarl\u0131k geli\u015fmelerinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcne serdi\u011fi geli\u015fmi\u015f ara\u00e7lar yoktu. Fakat bu b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli yoksunluklar, onlar\u0131n ba\u015far\u0131ya ula\u015fmalar\u0131na engel olamad\u0131. Ger\u00e7ekten o zamanlar ne dilbilim bug\u00fcnk\u00fc geli\u015fmi\u015flik \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne ermi\u015fti; ne de bu yoldaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran teknik ara\u00e7lar ve yay\u0131nlar bug\u00fcnk\u00fc bollukta idi. Buna ra\u011fmen, dil ve tarihini d\u00fczenleyip de ba\u015far\u0131ya ula\u015famam\u0131\u015f bir ulusa yerk\u00fcremiz \u00fczerinde rastlanamamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bize gelince; ba\u015far\u0131y\u0131 sa\u011flayacak ya da kolayla\u015ft\u0131racak eserlere fazlas\u0131yla sahip bulunuyoruz. Ataca\u011f\u0131m\u0131z her ad\u0131m, uygarl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131 olan xx. y\u00fczy\u0131l\u0131n t\u00fcm bilim ve k\u00fclt\u00fcr ara\u00e7lar\u0131yla y\u00fcreklendirilip peki\u015ftirilecektir. Asl\u0131nda amaca ula\u015f\u0131ncaya kadar \u00e7ok zaman ge\u00e7ecek; fakat d\u00fc\u015f\u00fcnelim ki uluslar\u0131n ya\u015fam\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcnce zaman birimi g\u00fcn ve y\u0131l de\u011fil, ancak y\u00fczy\u0131l ya da y\u00fczy\u0131llard\u0131r.<\/p>\n
Bu i\u015fte bizim yapaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fey, g\u00fc\u00e7lerimizin hatta bir zerresini bo\u015funa harcamamak, \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n her zerresine kar\u015f\u0131l\u0131k mutlaka bir ba\u015far\u0131 elde etmeye \u00e7al\u0131\u015farak hemen m\u00fccadele ve \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na at\u0131lmakt\u0131r. Bu da, her i\u015fin, \u201cLevh-i Mahfuz\u201d\u00a0d\u00fczeyinde ba\u015far\u0131l\u0131 olan bir programa sahip olmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6yle bir program ki, harekete ba\u015flanacak dakikadan ba\u015far\u0131 ile kucakla\u015f\u0131ncaya kadar at\u0131lacak \u00f6nemli ad\u0131mlar\u0131, \u00e7ok gerekli olan temel ayr\u0131nt\u0131larla birlikte i\u00e7ersin; ve uygulamada k\u00fc\u00e7\u00fck bir sapmaya bile elveri\u015fli olmas\u0131n. Bir i\u015fte programs\u0131z ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131labilecek d\u00f6nemlerden \u00e7ok, pek \u00e7ok uzakta ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hat\u0131rlatman\u0131n yarars\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum.<\/p>\n
*<\/p>\n
\u015eimdi de, dilin elimizdeki hammaddelerinin nicelik ve niteliklerinden biraz s\u00f6zetmek gerekiyor:<\/p>\n
Dilimizin, bug\u00fcnk\u00fc ihtiya\u00e7 ve anlay\u0131\u015flara g\u00f6re bir dil niteli\u011fini ta\u015f\u0131mas\u0131 i\u00e7in sahip bulunmas\u0131 \u00e7ok gerekli olan esaslardan, halen belirli bir k\u0131s\u0131m insanlar taraf\u0131ndan ve fakat ilkel ko\u015fullar alt\u0131nda konu\u015fuluyor olmas\u0131ndan ba\u015fka hi\u00e7 birine sahip olmad\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n
Bu s\u00f6zlerimle, dilimizin s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnden, dilbilgisinden ve edebiyat\u0131ndan, ulusal ihtiya\u00e7lar\u0131 yeterince kar\u015f\u0131layabilecek, derli toplu ve bas\u0131lm\u0131\u015f bir sermayeye sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlatmak istiyorum.<\/p>\n
Bir\u00e7ok leh\u00e7elere sahip olan K\u00fcrd\u00e7emizin baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerine ili\u015fkin Rus\u00e7a, \u0130ngilizce, Almanca ve Frans\u0131zcada birka\u00e7 inceleme, bir-iki ufak s\u00f6zl\u00fck ve dilbilgisi kitab\u0131 yay\u0131nlanm\u0131\u015fsa da, K\u00fcrdistan gibi bir b\u00f6lgede ve K\u00fcrdler gibi bir millet aras\u0131nda, dili ya hi\u00e7 bilmeyen ya da pek az anlayabilen Bat\u0131l\u0131lar taraf\u0131ndan pek y\u00fczeysel incelemelere dayan\u0131larak yaz\u0131lan bu eserlere b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermek do\u011fru de\u011fildir. B\u00f6yle olmakla birlikte, \u015furas\u0131 inkar edilemez ki bu eserler, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir inceleme usul\u00fcn\u00fc ve ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemini ve herhangi bir ara\u015ft\u0131rma \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn en esasl\u0131 ve inceden inceye s\u0131ralan\u0131p d\u00fczenlenmesini g\u00f6stermek gibi \u00f6zel \u00fcst\u00fcn nitelikler ta\u015f\u0131malar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, benzeri \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00f6rnek al\u0131nmaya lay\u0131kt\u0131rlar. Bu y\u00f6nleriyle ve ayr\u0131ca bir\u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7ermeleriyle, dil alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131za \u00e7ok de\u011ferli katk\u0131larda bulunabilirler ve fakat hi\u00e7 bir zaman esas olamazlar.<\/p>\n
\u0130kinci olarak, eski ve yeni K\u00fcrd yazarlar\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f dilbilgisi kitaplar\u0131 ve bir-iki s\u00f6zl\u00fck varsa da, bunlardan sa\u011flanacak yarar s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kalacakt\u0131r. Bir de K\u00fcrd edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131 ve \u015fairleri taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f ve bir k\u0131sm\u0131 usulen toplan\u0131p kitap halinde yaz\u0131lm\u0131\u015f divanlar, \u015fiirler ve beyitler vard\u0131r. \u0130stisnalar\u0131 bulunmakla birlikte, bu divanlar\u0131n ve \u015fiirlerin hemen hemen hepsi, ulusun ger\u00e7ek dili olan halk dilinden \u00e7ok uzak, ve yaz\u0131ld\u0131klar\u0131 \u00e7evreye ve zamana g\u00f6re \u00e7o\u011funlukla Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a s\u00f6zc\u00fcklerle doldurulmu\u015f, garip birer kar\u0131\u015f\u0131md\u0131rlar. Varl\u0131klar\u0131ndan vazge\u00e7ilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmamakla birlikte, bu gibi eserlerden sa\u011flanacak yarar s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ve en \u00f6nemlisi, ulusun avam\u0131n\u0131n kendi belle\u011finde saklad\u0131\u011f\u0131 hazinedir. Bug\u00fcnk\u00fc i\u015flerde ba\u015far\u0131ya ula\u015fmak, bug\u00fcn\u00fcn anlay\u0131\u015flar\u0131na uygun \u00e7al\u0131\u015fmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde genellikle kabul edilmi\u015f bir kural vard\u0131r; o da, \u201culusun \u00f6z dili, o ulusun ayd\u0131n olmayan kitlesinin ve \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n\u0131n konu\u015ftu\u011fu dildir\u201d kural\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu nedenle ben de, dilin toplan\u0131p yaz\u0131lmas\u0131nda, avam kitlesinin kabul etti\u011fi usullerin ve s\u00f6zc\u00fcklerin esas al\u0131nmas\u0131n\u0131 istiyorum. Bu, ger\u00e7ek bir hazinedir. O bereketli kayna\u011f\u0131n i\u00e7eri\u011fini ele ge\u00e7irmeyi ba\u015far\u0131rsak ve ele ge\u00e7irdi\u011fimiz malzemeyi en son bilimsel kurallara uygun bir bi\u00e7imde d\u00fczenleyip kaleme almay\u0131 da ba\u015far\u0131rsak, hi\u00e7 teredd\u00fct etmeden iddia edebilirim ki, bug\u00fcn Do\u011fu\u2019da piyasada olan dillerin \u00e7o\u011funlu\u011fundan daha zengin bir yaz\u0131 ve konu\u015fma diline az zamanda sahip oluruz.<\/p>\n
\u015eimdi, bu \u00e7e\u015fitli kaynaklardan nas\u0131l yararlan\u0131lmas\u0131n\u0131 tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 arzedebilirim:<\/p>\n
1-\u00a0<\/strong>\u00a0Ba\u015fl\u0131ca dil sorunu ile belirli bir plan i\u00e7inde u\u011fra\u015facak bir daimi kurula gerek vard\u0131r. Bu kurul, en do\u011fal olarak, K\u00fcrd Tamim-i Maarif ve Ne\u015friyat Cemiyeti y\u00f6netim merkezini kendisine \u00e7al\u0131\u015fma yeri olarak almal\u0131; ara\u015ft\u0131rma ve incelemelerinde derne\u011fin yard\u0131m\u0131ndan en b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yararlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 2-\u00a0<\/strong>\u00a0\u201cDil Komitesi\u201d gibi basit bir ad ile an\u0131lacak olan bu kurulun \u00fcyeleri, de\u011fi\u015fik K\u00fcrd leh\u00e7elerinden bir ya da birka\u00e7\u0131n\u0131 bilmeli ve kurul, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f kimselerden olu\u015fmal\u0131; ayr\u0131ca, yabanc\u0131 dil bilen kimselerden birka\u00e7\u0131, bu kurulla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere kurulun yan\u0131na verilmelidir.<\/p>\n 3-<\/strong>\u00a0\u00a0Kurul, \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7im ve zaman\u0131n\u0131 kendisi belirlemelidir. \u00d6zellikle say\u0131n \u00fcyeleri kendi \u00f6zel i\u015fleriyle ya da \u00f6\u011frenimleriyle me\u015fgul olacaklar\u0131ndan, komitenin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 belirli bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde yap\u0131lmak gibi s\u0131n\u0131rlamalara tabi tutulmay\u0131p, \u00fcyelerden her biri, \u00e7al\u0131\u015fma dal\u0131na ait belgeleri ve evrak\u0131 istedi\u011fi yere g\u00f6t\u00fcrebilmeli; ancak elde edilen sonu\u00e7lar\u0131n saptanmas\u0131 ve karara ba\u011flanmas\u0131, genel toplant\u0131larda g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yolu ile yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 4-\u00a0<\/strong>\u00a0Komitenin ilk ve en \u00f6nemli g\u00f6revi, dilin s\u00f6zc\u00fcklerini toplamak ve kaydetmekten ibaret olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n a)<\/strong>\u00a0Se\u00e7ilecek herhangi bir dildeki bir s\u00f6zl\u00fck kitab\u0131 esas al\u0131narak, buna g\u00f6re her s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn her bir K\u00fcrd leh\u00e7esindeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n b)<\/strong>\u00a0Her s\u00f6zc\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131l\u0131k elde edilecek birka\u00e7 s\u00f6zc\u00fck aras\u0131ndan, inceleme yolu ile kula\u011fa en uygun geleni, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 aranan s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn K\u00fcrd\u00e7esi olarak kabul ve \u00f6ylece \u00f6zel defterine kaydedildikten sonra, ayn\u0131 anlama gelen \u00f6b\u00fcr s\u00f6zc\u00fckler de, yine kula\u011fa uygunluk dikkate al\u0131nmak ko\u015fuluyla belirlenecek bir s\u0131raya g\u00f6re birinciden sonra yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n c)<\/strong>\u00a0K\u00fcrd\u00e7ede var olup da esas ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zl\u00fckte kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmayan s\u00f6zc\u00fckler, ayn\u0131 ko\u015fullar i\u00e7inde ve alfabetik s\u0131ra ile di\u011fer bir deftere kaydedilmelidir.<\/p>\n d)<\/strong>\u00a0Esas s\u00f6zl\u00fckte var olan ve fakat K\u00fcrd\u00e7ede kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmayan s\u00f6zc\u00fckler de alfabetik s\u0131raya g\u00f6re \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir deftere ge\u00e7irilmeli ve ondan sonra, a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klanacak kaynaklara ve k\u00f6klere ba\u015fvurularak kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 belirlenip konulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 5-\u00a0<\/strong>\u00a0Komitenin say\u0131n \u00fcylerinin haf\u0131zalar\u0131ndaki s\u00f6zc\u00fcklerin yukar\u0131da sunulan ko\u015fullar i\u00e7inde toplanmalar\u0131 ile meydana gelecek olan s\u00f6zl\u00fck kitab\u0131, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar b\u00fct\u00fcn K\u00fcrd leh\u00e7elerinin sahip bulundu\u011fu s\u00f6zc\u00fckleri i\u00e7erecekse de, dilin konu\u015fuldu\u011fu b\u00f6lgelerdeki halk aras\u0131nda, hatta komitedeki zatlar\u0131n bilgi alanlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir\u00e7ok s\u00f6zc\u00fc\u011fe rastlamak pek do\u011fal oldu\u011fundan, ayr\u0131ca de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerde s\u00f6zc\u00fck toplama i\u015fiyle u\u011fra\u015facak kimselerin sa\u011flanmas\u0131 en \u00f6nemli i\u015flerdendir. Bundan ba\u015fka \u015fu \u00fc\u00e7 madde, s\u00f6zc\u00fck toplama sorununda yararl\u0131 ve de\u011ferli kaynaklara i\u015faret eder:<\/p>\n a)<\/strong>\u00a0Ahlaka uygun olsun ya da olmas\u0131n t\u00fcm atas\u00f6zlerinin toplan\u0131p yaz\u0131lmas\u0131.<\/p>\n b)<\/strong>\u00a0Ahlaka uygun olsun ya da olmas\u0131n t\u00fcm hikaye, masal ve bo\u015finanlar\u0131n aynen toplanmas\u0131.<\/p>\n c)<\/strong>\u00a0Halk aras\u0131nda dilden dile dola\u015fan K\u00fcrd\u00e7e beyitlerin ve her \u00e7e\u015fit \u015fiirlerin hangi konularda olurlarsa olsunlar toplan\u0131p incelenmesi.<\/p>\n Gerek bunlar ve gerekse k\u00f6\u015fe-bucakta kalm\u0131\u015f s\u00f6zc\u00fcklerin toplanmas\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek \u00e7areler aras\u0131nda, de\u011fi\u015fik leh\u00e7elerin konu\u015fuldu\u011fu b\u00f6lgelere, dil konusunda bilgi sahibi olan ayd\u0131nlar\u0131 g\u00f6revlendirip g\u00f6ndermek akla gelirse de, derne\u011fin \u015fimdiki olanaklar\u0131 ile bunun y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmedi\u011finden, bu amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir d\u00fczenleme yapmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n a-<\/strong>\u00a0Yukar\u0131daki ko\u015fullar alt\u0131nda meydana getirilen s\u00f6zl\u00fck kitab\u0131nda bulunmay\u0131p da halk aras\u0131nda kullan\u0131lan s\u00f6zc\u00fckleri, ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 anlamlar\u0131 da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ve \u00f6rneklerle a\u00e7\u0131klamak ko\u015fulu ile, komiteye bildirecek kimselere s\u00f6zc\u00fck ba\u015f\u0131na uygun bir parasal \u00f6d\u00fcl verilmesi.<\/p>\n b-<\/strong>\u00a0Atas\u00f6zlerini kapsamak \u00fczere d\u00fczenlenip yay\u0131nlanan kitapta kay\u0131tl\u0131 bulunmayan atas\u00f6zlerini, onlar\u0131 do\u011furan olaylar\u0131n \u00f6yk\u00fclerini de yazmak \u00fczere komiteye bildirecek kimselere daha y\u00fcksek miktarda bir parasal \u00f6d\u00fcl verilmesi.<\/p>\n c-<\/strong>\u00a0Hikaye, masal ve halk t\u00fcrk\u00fcleri i\u00e7in de ayn\u0131 tarzda hareket edilmek ve ayr\u0131ca, \u0130stanbul\u2019da say\u0131lar\u0131 pek \u00e7ok olan K\u00fcrdlerle bu ama\u00e7 i\u00e7in ili\u015fki kurulmal\u0131 ve s\u00fcrekli itinalarla, ta\u015fra okuyucular\u0131n\u0131n bu konuda yard\u0131mlar\u0131 rica edilmelidir.<\/p>\n 6-<\/strong>\u00a0\u00a0Bu kaynaklar\u0131n hepsine ba\u015fvuruldu\u011fu halde bile, bir bilim ve teknik dilinin sahip olmas\u0131 zorunlu olan bir\u00e7ok s\u00f6zc\u00fck ve terimin eksikli\u011fi pek hissedilir bir durumda g\u00f6ze \u00e7arpacakt\u0131r. Buna birka\u00e7 \u00e7are vard\u0131r ki baz\u0131 sak\u0131ncalar\u0131 da i\u00e7ermektedir.<\/p>\n Bunlardan birincisi, Fars\u00e7a ya da Arap\u00e7aya ba\u015fvurarak ihtiyac\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131d\u0131r. Ne var ki, dili kom\u015fu dillerin egemenli\u011fi alt\u0131na sokacak ve sonu\u00e7 olarak da \u201cse\u00e7kinler dili\u201d ve \u201chalk dili\u201d gibi ucubeler do\u011furacak olan bu se\u00e7ene\u011fin se\u00e7ilmesine ben sonsuza kadar kar\u015f\u0131y\u0131m.<\/p>\n \u0130kincisi, k\u0131smen Pehlevi, Zend, eski Far\u0131si gibi dilimizin k\u00f6keni ile ili\u015fkisi olan dillere ba\u015fvurmakt\u0131r. Bunda, ilk se\u00e7enekteki kadar sak\u0131nca yoktur. Ancak, pek eski zamanlar\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131 olan bu dillerin ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 yeterince kar\u015f\u0131layabilece\u011fi ku\u015fkuludur. Bununla birlikte, bu dillerden yararlan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ve en do\u011fal\u0131, Almanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, belirtilmek istenilen anlam ile tam ili\u015fkisi bulunacak bi\u00e7imde birka\u00e7 s\u00f6zc\u00fckten bile\u015fik s\u00f6zc\u00fckler olu\u015fturulmas\u0131 ya da K\u00fcrd\u00e7ede bol miktarda bulunan ve zarf, zaman, yer, \u00f6znelik gibi kavramlar\u0131 belirleyen edatlardan uygun olanlar\u0131n\u0131n s\u00f6zc\u00fcklerin ba\u015f\u0131na ya da sonuna eklenmesiyle bu gibi terimlerin olu\u015fturulmas\u0131 usul\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n Bu usul\u00fc, dile istenilen zenginli\u011fi vermeye elveri\u015fli g\u00f6r\u00fcyorum. Ayr\u0131ca dilimizdeki isim tamlamalar\u0131n\u0131 ve s\u0131fat tamlamalar\u0131n\u0131 birer isim kabul etmek de, pek zengin bir kayna\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n 7-\u00a0<\/strong>\u00a0Komite, yeni buldu\u011fu ya da bile\u015ftirme yolu ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu s\u00f6zc\u00fckleri her y\u0131l\u0131n sonunda bas\u0131p yay\u0131nlamal\u0131 ve asgari be\u015f y\u0131lda bir s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yeniden basmal\u0131d\u0131r. Bunun gibi, atas\u00f6zleri dergisini de yeni bilgilerinden yararland\u0131rarak, uygun zamanlarda yeniden d\u00fczenlenmi\u015f dergiler yay\u0131nlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 8-\u00a0<\/strong>\u00a0Komitenin \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 yay\u0131nlar\u0131n net gelirleri \u00fcyelere hediye olarak verilmelidir.<\/p>\n 9-<\/strong>\u00a0Dilin dilbilgisini d\u00fczenlemede, en b\u00fcy\u00fck dil ailesinin temel al\u0131nmas\u0131 en kestirme ve do\u011fal bir yoldur. Zaman\u0131m\u0131zda bu hak, Kuzey K\u00fcrd\u00e7esinindir. Bu nedenle, bu ama\u00e7 i\u00e7in Hakkari ve Bohtan leh\u00e7esinin tercihini tavsiye edebilirim.<\/p>\n Bunda gereksiz bencilliklerde bulunmak, ulusun ya\u015fam hakk\u0131na suikast d\u00fczeyinde bir cinayettir. Bu nedenle, ulusal geli\u015fmeyi isteyen her K\u00fcrd, idealinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda pek k\u00fc\u00e7\u00fck kalacak bu gibi bencilliklerden sak\u0131nmal\u0131d\u0131r. Varsayal\u0131m ki baz\u0131 muhalefetler ortaya \u00e7\u0131ksa bile, o durumda dahi giri\u015fimciler, kendilerince saptanm\u0131\u015f olan belirli hedefe do\u011fru teredd\u00fcts\u00fcz olarak ilerlemekten \u00e7ekinmemelidirler. Yaln\u0131z sebat ve ayak diretmesi ile teredd\u00fcts\u00fcz olarak bir fikri izlemektir ki bu gibi b\u00fcy\u00fck i\u015flerde ba\u015far\u0131n\u0131n g\u00fcvencesi olur.<\/p>\n Geriye kalan en \u00f6nemli konu, bu kadar fedakarl\u0131k yap\u0131lmas\u0131 ile elde edilecek olan sonucu kamuya mal edebilmektir. Benim d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm genelle\u015ftirme y\u00f6ntemi pek sadedir. \u0130\u015fte \u201cyay\u0131n y\u00f6ntemi\u201d ad\u0131n\u0131 verdi\u011fim d\u00fczenleme budur. \u015e\u00f6yle ki:<\/p>\n Dernek, \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 t\u00fcm gazetelerde K\u00fcrd\u00e7e yaz\u0131lar\u0131, yaln\u0131zca komitenin kabul etti\u011fi dil ile yazmal\u0131d\u0131r. Bunda ger\u00e7ek bir inatla sebat ederek, her ne pahas\u0131na olursa olsun belirlenmi\u015f esastan zerrece sapmamal\u0131d\u0131r. Hele, itirazlar\u0131 dinlenilmeye dahi de\u011fmeyen unsurlar\u0131n alaca\u011f\u0131 durum ve tavr\u0131, d\u00f6n\u00fcp bakmaya bile de\u011fer g\u00f6rmemelidir.<\/p>\n Bir yandan, ilk elde edinilmesi gerekli olan bilgileri i\u00e7eren k\u00fc\u00e7\u00fck kitaplar yazd\u0131rtarak yay\u0131nlamal\u0131 ve her tarafa bedava olarak da\u011f\u0131tmal\u0131; bir yandan da, y\u00fcksek d\u00fczeydeki bilimsel ve teknik eserleri bas\u0131p yay\u0131nlayarak, ulusun ayd\u0131n tabakas\u0131n\u0131 bu ama\u00e7 \u00e7evresinde toplamaya gayret eylemelidir.<\/p>\n *<\/p>\n Sevgili milletta\u015flar\u0131m! Dilimizin iyile\u015ftirilmesi ve kamuya yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 konusundaki benim tasar\u0131lar\u0131m, -isterseniz bunlara hayal kurma deyiniz- bu sayd\u0131klar\u0131md\u0131r. Bakal\u0131m siz ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerinizden \u00f6teki karde\u015fleri de haberdar etmenizi bekliyoruz. Sevgili \u201cJ\u00ceN\u201d, hepimizi dinleyecek kadar iyilikseverdir.<\/strong><\/p>\n Harf sorununu da ba\u015fka bir zaman konu\u015faca\u011f\u0131z.<\/strong><\/p>\n 28 Mart 1335(1919)<\/p>\n bitlisname.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cYay\u0131n y\u00f6ntemi\u201dne ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ikinci yaz\u0131ya b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131m. Fakat bu y\u00f6nteme ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler vermeden \u00f6nce onun temelini olu\u015fturan baz\u0131 i\u015flerden s\u00f6zetme zorunlulu\u011fu vard\u0131r. \u0130lk i\u015f olarak, belki de \u00e7ok s\u00f6ylenmi\u015f ve dinlenmi\u015f birka\u00e7 s\u00f6z\u00fc yineleyece\u011fim. Bana g\u00f6re bu, gereksiz bir yineleme de\u011fildir: Biz dilimizi iyile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak isterken en \u00e7ok dikkat ve uzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc gerektirecek nokta, …<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22843,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[6165,5769,6164,1616],"class_list":["post-22842","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-forum","tag-kurt-atasozleri","tag-kurt-dili","tag-kurt-lehceleri","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22842"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22842\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}