![\"\"](\"https:\/\/candname.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Serbesti-no-156-1-s.-1-Paris-16-Temmuz-1325.jpg\")
<\/p>\nEy Osmanl\u0131 muhterem milleti!<\/p>\n
H\u00fck\u00fcmetimiz ni\u00e7in bu derece oyuncak oluyor. Vekillerimizin heyeti neden halk\u0131n hukukunu ayaklar\u0131 alt\u0131na alarak y\u00fczlerine t\u00fck\u00fcr\u00fclecek derecede ars\u0131zca c\u00fcret etmeye var\u0131yor. Adliyemiz neden a\u00e7\u0131k\u00e7a icra edilen cinayet ve gizli m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 haya etmeden sessizce camid (donuk) kal\u0131yor. Milletin mebuslar\u0131 \u00e7o\u011funluk itibar\u0131yla neden zorbalara meddahl\u0131kta bulunarak hain emellerinin destek\u00e7ileri oluyor.<\/p>\n
Bir kere iyi d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Hangi me\u015fruti bir irade halk\u0131 askeriyeye hatta askeri askere k\u0131rd\u0131rmak gibi b\u00fcy\u00fck cinayetlere meydan vermi\u015f. Ve bir gizli cemiyetin me\u015fru olmayan emellerinin uygulamas\u0131 i\u00e7in insanlar ast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bizde ise, anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n anlayamayaca\u011f\u0131 bir me\u015frutiyet perdesi alt\u0131nda gizli bir kuvvetin keyfi zorba idaresi; h\u00fck\u00fcmeti de, milleti de, oyuncak ederek ayaklar\u0131 alt\u0131na alm\u0131\u015f insanlar\u0131 as\u0131yor, evleri bas\u0131yor ve m\u00fclk\u00fc harap ediyor.\u00a0 Bu zorbalara kar\u015f\u0131 ne vakte kadar milletimizin s\u00fckutu, tahamm\u00fcl\u00fc devam edecek? Yabanc\u0131lar d\u00f6rt g\u00f6zle bize bak\u0131yor. M\u00fclk\u00fcm\u00fcz\u00fc taksime haz\u0131rl\u0131yor. Biz ise me\u015frutiyet idaresini getirdik. Art\u0131k saadet ve selamet i\u00e7inde ya\u015fayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 zannettik. Teemm\u00fcl etmeden (d\u00fc\u015f\u00fcnmeden) kendi kendimizi aldatt\u0131k.<\/p>\n
Vatanda\u015flar! Bu gaflet bizi mahvedecek. Me\u015frutiyet idaresi ile ya\u015fayan medeni milletlerde bu keyfi icraat yoktur. Orada mutlak h\u00fck\u00fcm ancak \u201ckanun\u201d dur. O kanun ki milletin fikirlerinin mahsul\u00fcd\u00fcr. \u201cMillet\u201d b\u00fcy\u00fck kuvvettir. Asker de, h\u00fck\u00fcmet de, hata h\u00fck\u00fcmdar da ondan \u00e7\u0131kar. Efkar-\u0131 umumiye (kamuoyu) her tecav\u00fcze kar\u015f\u0131 demir bir settir. Fakat biz bi\u00e7are Osmanl\u0131lar daha \u201cmillet\u201d nedir, me\u015frutiyet idaresi nas\u0131l bir idaredir, efkar-\u0131 umumiye neler yapabiliyor bunlar\u0131 bilemiyoruz. Bilemiyoruz, kendimiz bir tak\u0131m serseri ve zorbalar\u0131n emel ve al\u00e7ak ihtiraslar\u0131na kapt\u0131r\u0131yoruz. Art\u0131k hak ve hukukumuzu arayal\u0131m, kendimizi ve aziz vatan\u0131m\u0131z\u0131 bu zorbalar\u0131n elinden kurtararak hakiki bir me\u015frutiyet i\u00e7inde selamet ve saadetimizi d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu hususta bir dakikay\u0131 ge\u00e7irmek caiz de\u011fildir. Memleketimizde h\u00fcrriyeti, me\u015frutiyeti manas\u0131z kuru bir s\u00f6zden ibaret b\u0131rakmayal\u0131m, tam manas\u0131yla \u00f6zg\u00fcr bir millet oldu\u011fumuzu ispat edelim. Meclisi Mabusan\u2019a tayin etti\u011fimiz vekiller, hukukumuzu, h\u00fcrriyetimizi muhafaza edeceklerini vurguluyor. Bundan dolay\u0131 vekillik vazifelerini su\u2019i istimal etmekte (k\u00f6t\u00fc kullanma) olduklar\u0131ndan tebdil etmek (de\u011fi\u015ftirmek) hakk\u0131 milletin yedi kudretinde (elinde) oldu\u011funu g\u00f6sterelim. A\u011fz\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcng\u00fc, kollar\u0131m\u0131z\u0131 iftira korkusu kilitlemesin. Asker kimdir? Bunlar da evlatlar\u0131m\u0131z, karde\u015flerimiz de\u011fil mi? Hakikati anlay\u0131nca onlar da zorbalara alet olarak bednam olamazlar (k\u00f6t\u00fcl\u00fckle an\u0131lamazlar).<\/p>\n
Bizimle beraber milleti, vatan\u0131 zorbalar\u0131n elinden kurtar\u0131rlar, hakiki bir me\u015frutiyet idaresini v\u00fccuda getirirler, buna emin olunuz, \u00e7abalamada teredd\u00fct etmeyiniz. Mademki Me\u015frutiyet idaresi i\u00e7inde ya\u015famak istiyoruz. Do\u011fal hukuk ve h\u00fcrriyetimizi temin edici bir kanun-i esasiye\u00a0 (anayasaya) ba\u011fl\u0131 olmal\u0131y\u0131z. Ona riayet etmeyen ve onun dairesine tecav\u00fcz etmeye \u00e7al\u0131\u015fan ve etmek isteyen her bir kuvveti, b\u00fct\u00fcn milli g\u00fcc\u00fcm\u00fczle ve kamuoyumuzla defedip ortadan kald\u0131rmaya hakl\u0131y\u0131z.<\/p>\n
*<\/p>\n
* \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0*<\/p>\n
Vatanda\u015flar! Bug\u00fcn elimizde mevcut olan Kanun-i Esasi\u2019mizin maddelerine uymayan ve istibdat (tek adam y\u00f6netimi) taraf\u0131ndan vaktiyle tek adam y\u00f6netimini takviye i\u00e7in vazedilen (konulan) c\u00fbz\u2019i maddeler tatbik etmeye kabil olamaz. Bu bir kesin kaidedir. Bununla birlikte kanuni esasimiz mademki matbuat (bas\u0131n) h\u00fcrriyetini, toplumsal h\u00fcrriyeti, konu\u015fma h\u00fcrriyeti, mesken korunmas\u0131na kefil olmu\u015f ve her i\u015fkence ve m\u00fcsadereyi (mala el koymay\u0131) ilga eylemi\u015ftir (kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
Bunlara ayk\u0131r\u0131 icraata bulunmak, Kanun-i Esasi\u2019mize tecav\u00fcz etmektir. Buna b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcm\u00fczle raz\u0131 olmamal\u0131y\u0131z. Bununla birlikte Me\u015frutiyet idaresini elde etmi\u015f ve onunla idare olunmak istiyor isek \u201c\u015eeref soka\u011f\u0131n\u0131n\u201d i\u011fvas\u0131yla (azd\u0131rmas\u0131yla) Rumeli\u2019den \u0130stanbul\u2019a gelen askeri kuvvetin te\u015fkil etti\u011fi \u201cDivan-\u0131 Harb\u0131 \u00d6rfi\u201d, keyfi karar\u0131yla as\u0131lmakta, hapis ve eziyet etme, nefi ve ta\u011frib (s\u00fcrg\u00fcn) ile mallar\u0131n\u0131 m\u00fcsadere, meskenine tecav\u00fcz edilmekte olan vatan karde\u015flerimize zul\u00fcm edilmi\u015f oluyor. Bu \u201cHeyeti \u00d6rfi\u201dyeye kanun ve hikmet nazar\u0131yla bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda h\u00fck\u00fcmete, millet hakimiyetine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir zorba heyetinin asi hareketi olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Hikmeti maneviye bunlara \u201cBe\u015f\u015firi\u2019l katile bi\u2019katl\u201d (Katil olana \u00f6ld\u00fcr\u00fclece\u011fini m\u00fcjdele) Arap\u00e7a atas\u00f6z\u00fc hitab\u0131n\u0131 tevcih etti\u011fi gibi nass\u0131 Celili Kur\u2019an dahi \u201cWe seya\u2019lem\u00fc\u2019llezine zalem\u00fb eyye m\u00fcnkalebin yenkalib\u00fbn\u201d. Anlam\u0131: \u201cHaks\u0131zl\u0131k edenler, hangi d\u00f6n\u00fc\u015fe (hangi ak\u0131bete) d\u00f6nd\u00fcr\u00fcleceklerini yak\u0131nda bileceklerdir.\u201d Ferman\u0131yla uyan\u0131\u015fa davet ediyor. Muhterem milletimize bir de olu\u015fan durumlar ile \u015fimdiki icraat\u0131 tasavvur ve muhakeme edelim.<\/p>\n
31 Mart k\u0131yam\u0131n\u0131n (ayaklanmas\u0131n\u0131n) \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan bu ana kadar \u00fc\u00e7 ay ge\u00e7ti ve y\u00fczlerce g\u00fcnahs\u0131z vatanda\u015flar\u0131m\u0131z as\u0131ld\u0131\u011f\u0131, binlercesi de s\u00fcrg\u00fcn ve hapis edildi\u011fi ve \u015fu anda ayn\u0131 usul \u015fiddete devam edilmekte bulundu\u011fu halde ayaklanman\u0131n esbab\u0131 muc\u00fcbe-i hakikiyesini (ger\u00e7ek gerek\u00e7esini) ve m\u00fcte\u015febbisleriyle te\u015febb\u00fcs sureti ve icraat\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tasarlanm\u0131\u015f deliller ve ger\u00e7ek kanuni belgelerle ispat\u0131, bir resmi beyanname olsun ne h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan ne de zorbalar taraf\u0131ndan ne\u015fir ve ilan edilmedi.<\/p>\n
Son g\u00fcnlerde ise yaln\u0131z biz Osmanl\u0131lar\u0131n de\u011fil b\u00fct\u00fcn cihan medeniyetinin garipsedi\u011fi ve hayretine mucip olan bir beyanname ile -Divan-\u0131 Harb\u0131 \u00d6rfi\u201dce maznun (zanl\u0131lar) ve mahkum olacaklar hakk\u0131nda al\u0131nacak tedbirler ve kurallar\u0131n gizli tutulaca\u011f\u0131ndan sonra- bildirildi. Bundan anla\u015f\u0131l\u0131yor ki hakikatin \u00f6z\u00fc beklenilenin hilaf\u0131na, milletten ve d\u00fcnyadan gizli tutulmak isteniliyor. Acaba ni\u00e7in\u2026.<\/p>\n
\u015e\u00fcphesiz rezaletler meydana \u00e7\u0131kmamak i\u00e7in!\u2026 Halbuki millet \u015f\u00fcphe ve teredd\u00fct i\u00e7inde ya\u015famak zilletini art\u0131k kabul etmemelidir. Her maddenin asl\u0131 ve hakikatini anlamal\u0131d\u0131r. Bu me\u015fru hakk\u0131ndan vazge\u00e7memelidir. Dolay\u0131s\u0131yla zorbalar\u0131n tesiriyle mevcudiyetin, kaybetmi\u015f olan icra ve te\u015friiye (kanun yapma) kuvvetini ve adliyemizin deste\u011finden \u00e7ekindi\u011fi 31 Mart k\u0131yam\u0131n\u0131, biz bir ve\u00e7hi ati (gelecek surette) telakide zorlanm\u0131\u015f bulunuyoruz.<\/p>\n
*<\/p>\n
*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n
Bundan iki \u00fc\u00e7 sene \u00f6nce Rumeli\u2019de cidden vatan\u0131m\u0131z\u0131 son erbab\u0131 namus ve hamiyetten, istibdat idaresine kar\u015f\u0131 bir gizli cemiyet te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f idi. Bu cemiyete \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ordu destekleyerek kahramanca ayaklanmas\u0131 \u00fczerine kan d\u00f6k\u00fclmeksizin 10 Temmuz\u2019da; meriyeti (ge\u00e7erlili\u011fi) 93 senesinden beri tatil edilen Kanun-i Esasi\u2019miz, Sultan Abd\u00fclhamid\u2019in yedi gazab\u0131ndan (\u00f6fkeli g\u00fcc\u00fcnden) kurtar\u0131l\u0131p medeni ve milli hukuk ve h\u00fcrriyetimizin iade edildi\u011fi ilan olundu. Osmanl\u0131 milleti bu kahramanlara ebedi minnetdard\u0131r. \u0130\u015fte Me\u015frutiyet sayesinde bahtiyar olaca\u011f\u0131n\u0131 zanneden Osmanl\u0131 halk\u0131, otuz \u00fc\u00e7 senelik bir esaretin bask\u0131s\u0131ndan bu suretle kurtar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 cihetle sevin\u00e7li n\u00fcmayi\u015flere (g\u00f6sterilere) ve muhalif unsurlar aras\u0131nda bir umumi karde\u015fli\u011fin tesisi i\u00e7in te\u015febb\u00fcslere ba\u015flay\u0131p milli ve vatani saadet ve terakkiyata (ilerlemelere) m\u00fcterakkib oldular (umdular).<\/p>\n
Lakin yaz\u0131k y\u00fcz defa yaz\u0131k ki; bu hay\u0131rl\u0131 ink\u0131lab\u0131 v\u00fccuda getiren kahraman ordu, Sultan Abd\u00fclhamid\u2019i saltanat makam\u0131nda tutmak ve baz\u0131 hodperest (kendini be\u011fenen) serserilere \u2013O zaman Avrupa\u2019da bulunduklar\u0131ndan- adam zann\u0131yla devletin \u00f6nemli i\u015fleri ve milleti onlara tevdi (emanet) etmek gibi zararl\u0131 neticeleri do\u011furan b\u00fcy\u00fck bir hatada bulundular. Bu bilinen menfaatperestler ise \u2013\u015fimdi dahi oldu\u011fu gibi h\u00fck\u00fcmeti \u015fa\u015fk\u0131n bir halde bulduklar\u0131ndan- bu hay\u0131rl\u0131 ink\u0131lab\u0131 hemen benimseyerek ve ink\u0131lab\u0131n ger\u00e7ek hizmetkarlar\u0131n, kendilerine ancak bir icra aleti halinde g\u00f6lgede b\u0131rakarak \u201c\u0130ttihat ve Terakki\u201d cemiyetinin yaln\u0131z al\u00e7ak emellerini reva\u00e7ta bir \u00e7ete haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fcler. Ve bu \u00e7eteye utanmadan ve Allah\u2019\u0131n gazab\u0131ndan korkmadan bir de \u201ckutsall\u0131k\u201d ilave ettiler.<\/p>\n
Cemiyeti mukaddese; cemiyeti mukaddese diye vatan\u0131 velveleye vererek papalar\u0131n vaktiyle cahillere cenneti satt\u0131klar\u0131 gibi bunlar da h\u00fcrriyet ve me\u015frutiyet perdesi alt\u0131nda memuriyetleri ve h\u00fcrriyetpercerlik s\u0131fatlar\u0131n\u0131 para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satmak hevesine d\u00fc\u015ft\u00fcler. Ve tek adam rejiminin azg\u0131nlar\u0131n\u0131 \u0130ttihat dairesine ald\u0131lar. Vilayetlerin her yerinde \u00e7o\u011funlu\u011fu namussuzlukla me\u015fhur olmu\u015f n\u00fcfuslu ki\u015filerden \u015fubeler te\u015fkil ettiler. Siyasetle me\u015fgul olmalar\u0131 \u00e7irkin g\u00f6r\u00fclen askeri zalalalar\u0131n\u00a0 (g\u00f6lge eden) bir k\u0131sm\u0131n\u0131 dahi cemiyetlerine sokarak kendilerine destek edip askeri d\u00fczeni ihlal ile milletin ba\u015f\u0131na bela kesildiler.<\/p>\n
\u0130ane (yard\u0131m) dediler, para toplad\u0131lar. Yol yapaca\u011f\u0131z, mektepler a\u00e7aca\u011f\u0131z, Avrupa\u2019ya, M\u0131s\u0131r\u2019a talebe g\u00f6nderece\u011fiz vaatleriyle halk\u0131 soydular. Velhas\u0131l halk\u0131 i\u011fden ka\u015fakl\u0131 (ah\u0131rda kuzu, malak ve buza\u011f\u0131 konulan yer, b\u00f6lme) etiler, nihayette melanetinden ba\u015fka hi\u00e7bir fazilet eseri g\u00f6steremediler. Beyo\u011flu\u2019nda, Tokatl\u0131yan\u2019da daha ismini bilmedikleri yemekleri yemeye ba\u015flad\u0131lar. Her t\u00fcrl\u00fc i\u00e7kileri i\u00e7tiler. Dima\u011flar\u0131n\u0131n bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla hemen kumarhanelere ko\u015ftular. Gaspettikleri paran\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 oralara d\u00f6kt\u00fcler. \u00c7irkinlikler ve rezalet art\u0131k\u00e7a tabii olarak paralar azald\u0131, ihtiraslar\u0131 ise art\u0131. Bu defa tarafl\u0131l\u0131ktan istibdada ve hasseten \u00e7etelerinin riyasetine kabul ettikleri Sultan Abd\u00fclhamid\u2019e yana\u015ft\u0131lar. Aralar\u0131nda buseler teati olundu (\u00f6p\u00fcc\u00fckler da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131), hediyeler verildi. Saraylar bah\u015folundu. Bu \u00e7irkin ve tehlikeli hareketlere halk hayretle bak\u0131yor ve i\u015fin sonunu team\u00fcl ederek titriyordu. Zira bu herc\u00fcmer\u00e7 (karmakar\u0131\u015f\u0131k) idareden hemcivar (kom\u015fu) olan k\u00fc\u00e7\u00fck h\u00fck\u00fcmetler istifadeye k\u0131yam ettiler (ayakland\u0131lar). Bosna Hersek elden gitti. Bulgar Emirli\u011fi, Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Ve Rumeli \u015eark\u0131 (do\u011fu) eyaletini yuttu. \u0130\u015f bununla da kalmay\u0131p Makadonya istiklali, \u015femendifer (tren) meselesi ile zavall\u0131 \u201cGirit\u201d yeniden meydana itilip i\u015fler vahamet (korkulacak hal) kesbeyledi. Bu zorbalar halk\u0131 k\u00f6r zannediyorlard\u0131. Millet ise Me\u015frutiyet ne\u015fesiyle bu gibi kusurlara bir m\u00fcddet g\u00f6z yumdu. Her ink\u0131lapta tabii bir d\u00fczensiz hareketin bir an s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in devam\u0131n\u0131 farzeyledi. Heyhat ki (ne yaz\u0131k ki) bunlar serke\u015flik hareketlerini de\u011fi\u015ftirme cihetine yana\u015fmay\u0131p daha da \u015fiddetlendirdiler. Her i\u015fe, her maslahata yaln\u0131z ellerini de\u011fil burunlar\u0131n\u0131 dahi sokarak milleti, ge\u00e7mi\u015f h\u00fck\u00fcmetten daha berbat bir hale koydular.<\/p>\n
\u0130\u015f yapanlara kendilerine para verip her emellerini k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne y\u00fcr\u00fctece\u011fini vaat ve temin eden hafiye (gizli) al\u00e7aklar terfi edildi. Ve bu suretle siyasi sorunlar\u0131 da menfaat koparmak i\u00e7in dahi d\u00fc\u015fman devletlerden elde etmeye \u00e7al\u0131\u015farak vatana ihanet ve h\u0131yanete kadar var\u0131ld\u0131. Millet bu durumlar\u0131 ve zaten siyasetlerinden nefret etti\u011fi \u015fah\u0131slar\u0131n baz\u0131s\u0131n\u0131 Sadrazam (Ba\u015fbakan), baz\u0131s\u0131n\u0131 Naz\u0131r (Bakan) olarak i\u015fba\u015f\u0131nda hayretle g\u00f6rd\u00fck\u00e7e Me\u015frutiyetten ve milli hakimiyetten \u2013bu zorbalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla- bekledikleri kalk\u0131nmaya muvaffak olamayacaklar\u0131na emin oldular. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131 her sahib-i hamiyetin (onur sahibinin) sabr\u0131 t\u00fckendi, inceden inceye \u015fikayetler ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
\u0130stanbul \u0130ttihat ve Terakki \u015fubesinin \u2013 \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti Hayriyesine h\u00fcrmeten- \u015feref soka\u011f\u0131 cemiyeti nam\u0131yla bu tecav\u00fczkar hareketlerini enzar\u0131 millete (halk\u0131n bak\u0131\u015flar\u0131na) koyarak kendilerini intibaha (uyanmaya) davet etti. Ve cemiyetin bir gizli \u00e7ete halinden Me\u015frutiyet idaresinin us\u00fcluna uygun bir siyasi parti haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, kanunlara m\u00fcdahale ile \u00e7i\u011fnenmesinin terkini ihtar ve tavsiyede bulundu. Me\u015frutiyetle idare edilen medeni h\u00fck\u00fcmetlerin t\u00fcm\u00fcnde gizli cemiyetlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n zarar\u0131ndan dolay\u0131 kanunen yasak oldu\u011funu delilleriyle bildirdi. Muhalefetin programlara alenen siyasi f\u0131rkaya tabi olanlar\u0131n dahi b\u00fcy\u00fck faydalar\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Fakat \u201c\u015eeref soka\u011f\u0131\u201d \u00e7etesi bu iyiliksever ihtarlara \u00f6nem bile vermedi. Ve menfaat elde etmek ile tahakk\u00fcm (zorbal\u0131k) mesle\u011finde \u015fiddetle devamda ziyade d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fck g\u00f6sterdi. Bu durumu bir dereceye kadar uzaktan hisseden ve duyarak itiraza ba\u015flayan \u201c\u0130ttihat ve Terakki\u201d \u015fubelerinde mevcut hamiyet ve namus erbab\u0131 dahi yalanlar ile aldat\u0131ld\u0131. Bu tenkitler ve hakl\u0131 beyanat\u0131n gazar ve hasetten do\u011fdu\u011funu ikna ederek bu u\u011furda tenkit edenlere (ele\u015ftirenlere) kar\u015f\u0131 cinayet bile yapmaya ba\u015flad\u0131. Haysiyeti g\u00f6stermede en ileri varan ve ele\u015ftirilerde can al\u0131c\u0131 noktalar\u0131 bulan \u201cSerbest\u00ee\u201dmizin ba\u015fyazar\u0131 Hasan Fehmi Bey\u2019i k\u00f6pr\u00fc \u00fczerinde kahpece \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc.<\/p>\n
Nihayet kamuoyu bu tecav\u00fczlerden usan\u0131p galeyana geldi. Tabir \u2013avamca olsa da- b\u0131\u00e7ak kemi\u011fe dayand\u0131. Zira bu \u201c\u015eeref soka\u011f\u0131\u201d \u00e7etesi tek adam y\u00f6netimin taklit ederek bir taraftan namussuzlar\u0131 himaye ve di\u011fer taraftan namuslular aleyhine her \u00e7e\u015fit iftiralar tertibine, tecav\u00fczlerde bulunmaya pervas\u0131zca ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Bir taraftan da milletin mebuslar\u0131n\u0131n ekseriyeti -se\u00e7imdeki yolsuzluk hasebiyle- iktidar\u0131 h\u00fck\u00fcmleri alt\u0131na alarak bas\u0131n h\u00fcrriyeti (bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc), toplumsal h\u00fcrriyet, konu\u015fma hakk\u0131 h\u00fcrriyeti velhas\u0131l me\u015frutiyetin temel esas\u0131n\u0131 k\u0131saltma ve imha etmeye kalk\u0131\u015fmayla, ge\u00e7mi\u015f y\u0131k\u0131lan h\u00fck\u00fcmete rahmet okutacak dereceye vard\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n
Nihayet tek adam y\u00f6netiminden b\u0131km\u0131\u015f ve Me\u015frutiyet nimetiyle tekmil kuvvetiyle sar\u0131lm\u0131\u015f olan iz\u2019an (ak\u0131l) erbab\u0131) bu \u00e7irkin durumlar\u0131n do\u011furaca\u011f\u0131 neticeden korku i\u00e7inde iken, kamuoyu birdenbire galeyan etti. Ve avc\u0131 taburlar\u0131 dahil oldu\u011fu halde \u0130stanbul\u2019daki mevcut askerler \u201c\u015eeref soka\u011f\u0131\u201d \u00e7etesinin zarar\u0131n\u0131n def\u2019i (giderilmesi) i\u00e7in 31 martta Milli Meclise m\u00fcracaatla \u015fikayet taleplerini a\u00e7\u0131klayarak yard\u0131m istediler. H\u00fck\u00fcmetsizlikten ve yine \u201c\u015eeref soka\u011f\u0131\u201dn\u0131n bozucu telkinlerinden has\u0131l olan ke\u015fmeke\u015f, ayaklanman\u0131n g\u00fcnlerce devam etmesine ve bu y\u00fczden baz\u0131 feci vakalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ve Sultan Hamit ile mensuplar\u0131n\u0131n ihtiraslar\u0131n\u0131n uyanmas\u0131na meydan verdi.<\/p>\n
*<\/p>\n
*<\/p>\n
Bu facialar\u0131n (\u00e7ok \u00fcz\u00fcnt\u00fc veren olaylar\u0131n) ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca sebebi, \u201c\u015eeref soka\u011f\u0131\u201d \u00e7etesine ba\u011fl\u0131 mebuslar\u0131n her biri hakikatte elli bin Osmanl\u0131n\u0131n vekili olarak b\u00f6yle b\u00fcy\u00fck vakalar esnas\u0131nda vazifesini d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve mevkiini asla terk etmemek laz\u0131m iken, \u015eeref soka\u011f\u0131n\u0131n arzusuna uyarak bu mebus beylerimiz vazifelerini terk ile Reisi Mebusa Ahmet R\u0131za Bey dahi ba\u015fta oldu\u011fu halde Fransa b\u00fcy\u00fck ink\u0131lab\u0131n\u0131 taklit hevesine d\u00fc\u015fmeleri olmu\u015ftur. \u0130\u015fte bu zevatt\u0131r ki az\u0131nl\u0131kta olduklar\u0131 halde hareket ordusu nam keyfisiyle \u0130stanbul \u00fczerine y\u00fcr\u00fcmemekte olan askerlerin bulundu\u011fu \u201cAyestefanos\u201da gittiler. Bu suretle mili meclisimiz ikiye ay\u0131r\u0131p iki taraf\u00e7a da bir i\u015f g\u00f6r\u00fclmemesine sebep oldular.<\/p>\n
*<\/p>\n
*<\/p>\n
Gelelim meseleyi bir de mant\u0131ken ve kanunen tahliline; \u0130stanbul\u2019da ayaklanan ve ona destek olan askerlerin harekat\u0131 -velev ki me\u015frutiyetin takviyesi i\u00e7in \u015eeref soka\u011f\u0131 \u00e7etesi aleyhine olsun- silaha vaki oldu\u011fundan me\u015frutiyetin m\u00fcsaade etti\u011fi \u201cm\u00fcetemaan mutalebeye k\u0131yam\u201d yani \u201cmiting derecesini a\u015fm\u0131\u015f ve kanun nazar\u0131nda \u201cisyan\u201d rengini alm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu \u0130stanbul ayaklananlar\u0131 evvelce hesap etmi\u015f olmal\u0131d\u0131r ki, kanun vas\u0131talar\u0131na tevess\u00fcl ile \u2013olaylar\u0131n tekliflerini h\u00fck\u00fcmete ve Mebusan Meclisi\u2019ne kabul ettirdikten sonra- ayaklanmalar\u0131n da me\u015frutiyet idaresine tecav\u00fcz etmek isteyenlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 talebinden ba\u015fka bir maksat olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan ile, h\u00fck\u00fcmdar idaresine ve Mebusan Meclisi\u2019nin tasdikine sunmu\u015f bir umumi affa tatip oldular. Buna nail olarak (eri\u015ferek) umumi hukuk noktay\u0131 nazar\u0131ndan haklar\u0131nda ceza tertibine hak ve salahiyeti kanuniye b\u0131rakmad\u0131lar.<\/p>\n
Rumeli\u2019den dahi -Me\u015frutiyet tecav\u00fcz edilmi\u015f zann\u0131yla- Mehmet \u015eevket Pa\u015fa kumandas\u0131yla \u0130stanbul \u00fczerine hareket eden askerlere h\u00fck\u00fcmetin ve milletin vekilleri taraf\u0131ndan Me\u015frutiyet idaresine asla halel (bozukluk) gelmemi\u015f oldu\u011fundan avdet etmelerine dair vaki olan emirler ve ihtarlara ra\u011fmen i\u015fbu askerlerin harekete devam etmi\u015f olduklar\u0131 cihetle aynen \u0130stanbul\u2019da \u015eeref soka\u011f\u0131 \u00e7etesi aleyhine k\u0131yam eden askerlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, kanunen bunlara dahi \u201casi\u201d nazar\u0131yla bak\u0131l\u0131yor ve cezaland\u0131rmalar\u0131 laz\u0131m geliyor.<\/p>\n
*<\/p>\n
*<\/p>\n
Malumdur ki ordular aras\u0131nda bir fark ve imtiyaz yoktur. Genel ordular kanunlara e\u015fit olarak itaat etmeye ve h\u00fck\u00fcmetin emirlerine uygun harekete mecburdurlar. Keyfi bir hareket -velev ki bir hay\u0131rl\u0131 maksat \u00fczerine olsun- makbul olmayaca\u011f\u0131 ve hele askerlikte mevcudiyeti elzem olan intizam (d\u00fczen) ve itaat\u0131 ihlal edece\u011fi cihetle redolunur. Mesela faraza ordular\u0131m\u0131zdan di\u011fer biri de yar\u0131n ba\u015fka bir istek ve maksatla kendi kendine kalksa ve \u0130stanbul \u00fczerine y\u00fcr\u00fcy\u00fcp girse ve kendi iddia ve itikad\u0131n\u0131 icraya istedi\u011fi gibi ba\u015flarsa, harekata me\u015fru nazariyle bakacak m\u0131y\u0131z? Bakacak isek her g\u00fcn b\u00f6yle bir bo\u015f, faydas\u0131z i\u015flere d\u00fc\u015fece\u011fimiz \u015f\u00fcphesizdir.<\/p>\n
\u0130stanbul\u2019da Mahmut \u015eevket Pa\u015fa kumandas\u0131yla kendi ba\u015f\u0131na giren askerlerin bilahare millet meslici taraf\u0131ndan harekat\u0131 tebrik edilmi\u015f oldu\u011fu m\u00fclahaza buyurularak, takdiri cihetine girilmek gibi bir hata derpi\u015f ediliyorsa (g\u00f6z\u00fcn\u00fcnde bulunduruluyorsa) ona mukabil denilir ki 31 Mart ayaklanmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren Birinci Ordu\u2019nu harekat\u0131 dahi evvelce ayn\u0131 takdir ve tasvibe mazhar olmu\u015f ve fazla olarak genel aff ile de cezadan vareste b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f idi (kurtulmu\u015f idi). Bununla birlikte teess\u00fcfle g\u00f6r\u00fcyoruz ki milletvekillerimiz, milli hukuku muhafaza ve m\u00fcdaafadan ziyade kendilerini zorbalara esir etmi\u015fler.<\/p>\n
*<\/p>\n
*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n
<\/p>\n
Bir de bilinmesi ve itiraf olunmas\u0131 laz\u0131m \u00f6nemli bir y\u00f6n daha vard\u0131r ki, o da \u0130stanbul\u2019a Mahmut \u015eevket Pa\u015fa kumandas\u0131yla giren askerlere H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan engel olma ve mukavemet edilmemi\u015f bulunulmas\u0131. H\u00fck\u00fcmetin ve \u0130stanbul\u2019da kalan milletin mebuslar\u0131 gerek Rumeli\u2019de ve gerek \u0130stanbul\u2019da isyan eden askerler de, me\u015frutiyet aleyhinde asla bir fikir ve hareket olmad\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015f g\u00f6steren irtica eserleri idaresizlik y\u00fcz\u00fcnden has\u0131l olan ke\u015fmeke\u015ften istifadeye yeltenen bir tak\u0131m hafiyelerin \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015f hareketlerinden ibaret olup ehemmiyete haiz (sahip) olamayaca\u011f\u0131 ve iki asker birle\u015fti\u011finde bu hakikatlerin tezah\u00fcr edip meselenin millet aras\u0131nda kan d\u00f6kmeye meydan b\u0131rakmaks\u0131z\u0131n neticelenece\u011fini farz ve tahmin ettiklerinden ileri gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Her neyse Rumeli\u2019den Hareket Ordusu nam keyfisiyle \u0130stanbul\u2019a hakim olan Sultan Abd\u00fclhamid askerleri gibi bir b\u00fcy\u00fck belay\u0131 milletimiz \u00fczerinde kald\u0131r\u0131p defetti\u011fi cihetle \u015fayan\u0131 takdir ise de meselenin sonunda maddi ve manevi mesuliyetten korunmak i\u00e7in, kendileri beklemek i\u00e7in dahi evvelce ayaklanan Birinci Ordu\u2019nun yapt\u0131\u011f\u0131 gibi bir genel af elde ederek i\u015fe son vermi\u015f olsalard\u0131, hakikatten b\u00fcy\u00fck takdirlere nail olarak medeniyet alemini kendilerini hedef etti\u011fi ay\u0131plardan kurunmu\u015f olurlard\u0131.<\/p>\n
Halbuki esefle beyan ederiz ki askerlik m\u00fcessesi yine \u015eeref soka\u011f\u0131 \u00e7etesinin azd\u0131rmas\u0131yla cidden \u015fanl\u0131 neticede tevakkuf etmedi (durmad\u0131). Me\u015frutiyeti tahkim etmek perdesi alt\u0131nda cinayetleri i\u015flemeye ba\u015flay\u0131p masum askerleri asker karde\u015flerine vurdurmaya, ast\u0131rmaya ba\u015flay\u0131p vatan evlatlar\u0131n\u0131 birbirine kar\u015f\u0131 cellat haline getirdi. \u0130\u015f bir kere bu suretle \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011fundan dinen ve kanunen her \u00e7e\u015fit taarruzdan korunmas\u0131 laz\u0131m meskenlere de tecav\u00fcze ba\u015flad\u0131. Menfur (nefret edilen) mallar\u0131 m\u00fcsadere usul\u00fcn\u00fc diriltme, i\u015fkence ile talana ba\u015flad\u0131lar. Bas\u0131n h\u00fcrriyeti, toplumsal h\u00fcrriyet, konu\u015fma h\u00fcrriyeti; \u015eeref soka\u011f\u0131 \u00e7etesi emellerine g\u00f6re hasr ve kasr olundu (onlara g\u00f6re yap\u0131ld\u0131). Ve makam\u0131 itibar\u0131yla vakay\u0131 hissederek engel olacak tedbirleri almak laz\u0131m iken bu konudaki gaflet ve tekas\u00fclden (ilgisizlikten) dolay\u0131 haks\u0131z yere bu kadar kan d\u00f6k\u00fclmesine sebep olan Hilmi Pa\u015fa\u2019y\u0131 tekrar Sadarete (ba\u015fbakanl\u0131\u011fa), irtikap ve casuslu\u011fu \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti\u2019nin organ\u0131 olan \u201cTanin\u201d gazetesinde daha \u00f6nce ne\u015fir ve ilan edilen Ferit Pa\u015fa\u2019y\u0131 dahiliyeye (i\u00e7i\u015flerine) ve Necmettin Molla gibi bir \u0130ngiliz mason azas\u0131n\u0131 adliyeye terfi ederek milletin hukukunu hi\u00e7e saymak ve Kanun-i Esasi\u2019miz h\u00fck\u00fcmlerini \u00d6rfi ve askeri idarelerle tatil edip tek adam y\u00f6netimine do\u011fru gitmeye meydan vermek ve bu y\u00fczden vatan\u0131m\u0131z\u0131, h\u00fck\u00fcmetimizi anar\u015fi halinde bulundurmak gibi sonu\u00e7lar\u0131 vahim, mesuliyeti azim (b\u00fcy\u00fck) hallere vatan\u0131n tahamm\u00fcl\u00fc kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bununla birlikte h\u00fck\u00fcmetimiz; milletimiz, emirler ve askeri zab\u0131talar\u0131 politika i\u015fleriyle art\u0131k i\u015ftigalden, \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti\u2019ni bir gizli \u00e7ete halinde devam edeni menetmez. Ve ad\u0131 ge\u00e7en cemiyetin bu ana kadar t\u00fcrl\u00fc namlarla milletten ald\u0131\u011f\u0131 ve toplad\u0131\u011f\u0131 paray\u0131 geri vermeyi hay\u0131rl\u0131 milli i\u015flere sarfetmeyi ve sarfedece\u011fi yerleri ilan eylemez.\u00a0 Bu Meclisi Mebusan\u2019\u0131n esasen se\u00e7imindeki k\u00f6t\u00fc kullan\u0131m ve \u00fcyelerinde m\u00fc\u015fahede edilen acizlik ve beceriksizlik hissiyle kendilerinden hi\u00e7bir haber beklenemeyece\u011finden, se\u00e7imin gelecek sene i\u00e7in \u2013her t\u00fcrl\u00fc m\u00fcdahalelerden ari (uzak olarak)- yeniden yap\u0131lmas\u0131 temin edilemez.<\/p>\n
Divan\u0131 Harbi \u00d6rfi\u2019nin ilgas\u0131yla (kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla) adliye mahkemelerinin ve Me\u015frutiyet kanunlar\u0131n\u0131n g\u00fczellikle muhafazas\u0131na itina cihetine (y\u00f6n\u00fcne) gidilmez. Ve sair ordulara mensup ve memur olduklar\u0131 halde kendilerinin cemiyete mensubiyetlerinden dolay\u0131 \u0130stanbul\u2019da bulunmakta olan b\u00fct\u00fcn amirler ve zab\u0131tan\u0131n hemen mensup olduklar\u0131 askeri k\u0131talar\u0131yla ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131, Osmanl\u0131 ordusunda d\u00fczen ve itaat\u0131n g\u00fczel muhafazas\u0131na itina olunamaz. Y\u0131ld\u0131z saray\u0131ndan \u00e7\u0131kma ve daha sonra taht\u0131ndan indirilen Sultandan al\u0131nan maliye nakitleri teslim ettirilmez. Vekiller heyeti erbab\u0131 iktidar ve namusun te\u015fkil edece\u011fi ile harici politikam\u0131z ve dahili i\u015flerimiz faydal\u0131 do\u011fru bir mecraya sevkolunmaz, bas\u0131n, amale sendikalar\u0131, g\u00fcc\u00fc ve serseri kanunlar\u0131n\u0131 yeniden Me\u015frutiyet idaresine uygun surette tanzim ve olan oldu deyip hareket ordusuna ve Divan\u0131 Harbi \u00d6rfi heyeti umumiyesine dahi \u015famil olmak \u00fczere bir genel aff\u0131n ilan olunarak s\u00fckun ve asayi\u015f temin edilmez ise, yeniden Me\u015frutiyeti uygulamak ve hukuk ile adaleti temin etmek i\u00e7in bir ba\u015fkald\u0131r\u0131 (isyan) ve milli m\u00fccadele ba\u015flayaca\u011f\u0131 ve bu y\u00fczden bir\u00e7ok kanlar\u0131n tekrar d\u00f6k\u00fclece\u011fi bir emri tabii olmakla bu mesuliyet y\u00fck\u00fc alt\u0131nda kimin kalaca\u011f\u0131 biraz akl\u0131 ba\u015f\u0131nda olanlar taraf\u0131ndan \u015fimdiden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmek icabetti\u011fi hamiyet icab\u0131 beyan eder ve bu konuda i\u015fba\u015f\u0131nda bulunanlar\u0131 ikaz eyleriz.<\/p>\n
<\/p>\n