{"id":22822,"date":"2023-05-31T07:20:01","date_gmt":"2023-05-31T04:20:01","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22822"},"modified":"2023-05-27T15:24:11","modified_gmt":"2023-05-27T12:24:11","slug":"kurdler-ve-kurdistan-kurdlerde-ittifak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22822","title":{"rendered":"K\u00fcrdler ve K\u00fcrdistan: K\u00fcrdlerde ittifak"},"content":{"rendered":"

-\u0130ttifaka her zamandan ziyade muhtac\u0131z-<\/strong><\/p>\n

Cemiyetlerin beka ve devam\u0131nda, \u00f6zellikle olu\u015fum ve meydana \u00e7\u0131k\u0131\u015f d\u00f6nemlerinde, ittifak ve yard\u0131mla\u015fman\u0131n hakk\u0131yla elde etti\u011fi se\u00e7kin ve y\u00fcksek mevkii, \u015fark ve bat\u0131 ulemas\u0131 taraf\u0131ndan lay\u0131k oldu\u011fu ehemmiyet ve geni\u015fli\u011fiyle izah ve tekrar edilmi\u015f bir apa\u00e7\u0131k hakikattir.<\/p>\n

Hatta bu hususta kadim ve daha sonra gelen dinlerde, bir\u00e7ok dogma ve h\u00fck\u00fcmler konulmu\u015ftur.<\/p>\n

Bilhassa iftiharla mensup oldu\u011fumuz \u0130slam dini, bu noktaya ayeti kerimlerle ve hadisi \u015feriflerle izahatta bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Her zaman ve \u00f6zellikle ge\u00e7irmekte oldu\u011fumuz \u015fu tarihi anlarda ittifak ve yard\u0131mla\u015fman\u0131n K\u00fcrdlerde l\u00fczum ve gereklilik derecesinden bahsederken \u00fcz\u00fclerek mazinin bu hususta baz\u0131 hatalara \u015fahit oldu\u011funu kaydetmek zorunlulu\u011funday\u0131z.<\/p>\n

K\u00fcrd\u00fcn y\u00fcksek izzeti nefsinin suiistimale u\u011fram\u0131\u015f bir istihalesi [ba\u015fkala\u015fmas\u0131] diye tefsir edece\u011fimiz ma\u011frur benli\u011fi, K\u00fcrdler aras\u0131nda \u201cMenem di\u011fer nist\u201d [Benim ba\u015fkas\u0131 yok] davas\u0131n\u0131n genellemesine b\u00fcy\u00fck hizmetler etti\u011fi ink\u00e2r olunamaz.<\/p>\n

K\u00fcrd; ittifak nimetinin ilmi esaslar\u0131na vak\u0131f olmay\u0131\u015f\u0131, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki asabiyet maddi muhitin zorlu\u011fu aras\u0131nda esinlendi\u011fi \u015fiddet ve hiddet ile serbest\u00e7e ya\u015famay\u0131, geni\u015f ve hi\u00e7bir kayd\u0131 kabul etmeyen mutlak bir h\u00fcrriyet i\u00e7inde ya\u015famay\u0131, \u015fahs\u0131n\u0131n ve mensup oldu\u011fu cemaatin refah ve saadetini temin edecek mesut bir ittifak ve birlikteli\u011fe tercih etmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu nokta etraf\u0131nda biraz izahat vermek l\u00fczumunu hissediyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrd\u00fcn yi\u011fitlik ve y\u00fcreklili\u011fi hakk\u0131nda vermi\u015f oldu\u011fumuz malumattan, fertlerin her birine birer birer tatbik olunarak K\u00fcrd\u00fcn hakl\u0131, haks\u0131z, faydal\u0131, zararl\u0131 itaat etme\u011fi bilmedi\u011fi zann\u0131 has\u0131l olabilir.<\/p>\n

Halbuki K\u00fcrd; bilakis s\u0131n\u0131rl\u0131 ve say\u0131l\u0131 hususi cemiyetin fertleri aras\u0131nda iyi niyetle ya\u015far, aile ve kabile reisine adeta dindar bir boyun e\u011fi\u015fle itaat eder.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn ihtilaf; k\u00fc\u00e7\u00fck kabilesi \u00fczerindeki hakimiyetle ho\u015flanan baz\u0131 kabile ve a\u015firet reislerine m\u00fcnhas\u0131rd\u0131r ki, sebeplerini arz etti\u011fimiz bu ihtilaf, hakikatte hi\u00e7bir k\u00f6t\u00fc niyete y\u00fcklememekle birlikte, netice itibariyle elde edili\u015f, gayenin teminine tarih sayfalar\u0131nda \u00e7o\u011funlukla kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130lmi sebepleri lay\u0131k\u0131yla anla\u015f\u0131lmamas\u0131ndan ne\u015fet eden bu ger\u00e7ek durum, bug\u00fcn hemen hemen zail olmu\u015f gibidir. Fakat bu kaybolu\u015fun devam\u0131n\u0131 teminen bu nokta hakk\u0131nda K\u00fcrdl\u00fck ve K\u00fcrd a\u015firet reisleri ayd\u0131nlat\u0131lmal\u0131 ve ir\u015fat edilmelidir.<\/p>\n

Bu ihtilaf\u0131n tarihte meydana getirdi\u011fi problemlerden bahsetmi\u015ftik. Bir misal verelim: \u00c7ald\u0131ran seferinden d\u00f6nem Yavuz Sultan Selim\u2019in \u015eerafeddin Bitlisi\u2019nin vas\u0131tas\u0131yla K\u00fcrdistana ne \u015fekilde sava\u015fs\u0131z boyun e\u011fdirdi\u011fini herkes bilir. Bunu izah edecek de\u011filiz. Yaln\u0131z Kurdistan\u2019\u0131n o tarihte bulundu\u011fu durumu tetkik edelim.<\/p>\n

Merkezi Diyarbekir\u2019de olmak \u00fczere te\u015fekk\u00fcl eden Ali Mervan [Mervaniler] h\u00fck\u00fcmetinin malum olan tesirler ile \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine, b\u00fct\u00fcn Kurdistan k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck a\u015firetlerin toplanmas\u0131yla v\u00fccuda gelmi\u015f birka\u00e7 emirlik taraf\u0131ndan idare olunmaktayd\u0131. Malik bulunduklar\u0131 b\u00f6lgenin geni\u015fli\u011fi ve n\u00fcfusun \u00e7oklu\u011fuyla aralar\u0131nda bir konfederasyon te\u015fkil etmeleri, kuvvetli bir ili\u015fkiyle bir devlet halini iktisap etmeleri m\u00fcmk\u00fcn iken, se\u00e7ilen hastal\u0131kl\u0131 hareket tarz\u0131 neticesinde ad\u0131 ge\u00e7en emirlikler, yava\u015f yava\u015f taksimata u\u011fram\u0131\u015f ve Yavuz Sultan Selim\u2019e boyun e\u011fen emirliklerin say\u0131s\u0131 yirmibire ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yavuz Sultan Selim Hazretleri, sava\u015fs\u0131z arz\u0131 teslimiyet eden bu M\u00fcsl\u00fcman emaretlerinin boyun e\u011fi\u015fleriyle, maslahatlar\u0131n\u0131 nazar\u0131 dikkate alarak t\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7i\u015flerinde muhtar ve m\u00fcstakil b\u0131rakarak, az bir vergilendirmeyle Memalik-i Osmaniye havuzuna ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Muhtar [otonom] bir idare \u015feklinin m\u00fcmtaz ve kesin bir timsali olan bu idare, maalesef Kurdistan\u2019da uzun m\u00fcddet devam etmemi\u015f ve iki esas etkinin tesiri alt\u0131nda kalarak ad\u0131 ge\u00e7en emirliklerin i\u00e7 idarelerindeki n\u00fcfuz ve d\u00fczeni, olu\u015fma sebepleri ve ilerlemeyi ihmal ile muhtariyet \u015feklini ve esaslar\u0131n\u0131 birer birer kaybetmi\u015flerdir.<\/p>\n

Bu \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi haz\u0131rlayan iki temel etken vard\u0131r: Biri ve en etkili olan\u0131; civar vilayetlerde bulunup fitneyle di\u011ferini istifaya zorlayan valilerin k\u00f6t\u00fc y\u00f6netimleridir. Di\u011feri ise; K\u00fcrt \u00fcmeras\u0131 i\u00e7inde aras\u0131ra z\u00fchur eden ihtilaf, noktay\u0131 nazard\u0131r. Bu ihtilaf hi\u00e7bir zaman temel ve hayati meselelerden \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Ad\u0131 ge\u00e7en ihtilaflar\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 biraz evvel izah etti\u011fimiz benlik sevdas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bu pek kara ve feci sevdad\u0131r ki milli K\u00fcrd k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn meydana gelmemesinde \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ad\u0131 ge\u00e7en emirlikler, Yavuz Sultan Selim ve halefleri zaman\u0131nda oldu\u011fu gibi zaman\u0131m\u0131za kadar ayn\u0131 \u015fekli muhafaza etmi\u015f olsayd\u0131, K\u00fcrd milli lisan\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ve geli\u015fmesine daha m\u00fcsait bir f\u0131rsat bularak \u015fimdiye kadar dil ve kurallar\u0131n\u0131 d\u00fczenli \u015fekil ve esaslar alt\u0131na alm\u0131\u015f bulunacakt\u0131. B\u00fct\u00fcn bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n kuvvetli ve sars\u0131lmaz bir ittifak ve yard\u0131mla\u015fman\u0131n eksikli\u011finden kaynakland\u0131\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2rd\u0131r.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla bundan sonra bu m\u00fchim ve hayati noktay\u0131 lay\u0131k\u0131yla idrak ederek mukadderat\u0131m\u0131z\u0131 ellerinde bulunduran Avrupa\u2019n\u0131n bizi dikkat ve ehemmiyetle tetkik etti\u011fi bu esnada ve ilelebet en k\u00fc\u00e7\u00fck ihtilafa bile itiraz edelim.<\/p>\n

Tarih, ittifaks\u0131zl\u0131k y\u00fcz\u00fcnden \u00f6lm\u00fc\u015f milletlerin enkaz\u0131yla doludur.<\/p>\n

Bir \u0130ngiliz dostum bir g\u00fcn konu\u015furken bana demi\u015fti ki: Bize bakmay\u0131n, biz \u0130ngilizler iki saat zarf\u0131nda bir fikir etraf\u0131nda elibin ki\u015fi toplan\u0131r\u0131z ve iki saat daha m\u00fcsaade ederseniz elibin y\u00fczelibin de olur.<\/p>\n

Belki b\u00fct\u00fcn \u0130ngiliz b\u00fcy\u00fck te\u015fkilat\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi bu s\u0131rra muvaffakiyeti, hi\u00e7 olmazsa bundan sonra ar\u0131zal\u0131 ve u\u00e7urumlu olan ilerleme g\u00fczerg\u00e2h\u0131 ve ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131m\u0131za takdir olmu\u015f bir nur gibi kullanal\u0131m. Ve b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n kalbi, bir nur ve nur ile yans\u0131n\u2026<\/p>\n

 <\/p>\n

Celadet Bedirhan<\/p>\n

Osmanl\u0131cadan \u00e7eviren:\u00a0Cem\u00eel Amed\u00ee<\/strong><\/p>\n

(Ev niv\u00ees ji malpera kovarabir.com hatiye wergirtin)<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

-\u0130ttifaka her zamandan ziyade muhtac\u0131z- Cemiyetlerin beka ve devam\u0131nda, \u00f6zellikle olu\u015fum ve meydana \u00e7\u0131k\u0131\u015f d\u00f6nemlerinde, ittifak ve yard\u0131mla\u015fman\u0131n hakk\u0131yla elde etti\u011fi se\u00e7kin ve y\u00fcksek mevkii, \u015fark ve bat\u0131 ulemas\u0131 taraf\u0131ndan lay\u0131k oldu\u011fu ehemmiyet ve geni\u015fli\u011fiyle izah ve tekrar edilmi\u015f bir apa\u00e7\u0131k hakikattir. Hatta bu hususta kadim ve daha sonra gelen dinlerde, bir\u00e7ok dogma ve h\u00fck\u00fcmler …<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22823,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5371],"tags":[1616],"class_list":["post-22822","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-alinti-yazilar","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22822","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22822"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22822\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22822"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22822"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22822"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}