{"id":22691,"date":"2023-05-15T07:30:15","date_gmt":"2023-05-15T04:30:15","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22691"},"modified":"2023-04-30T19:44:20","modified_gmt":"2023-04-30T16:44:20","slug":"ana-dil-mi-ana-dili-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22691","title":{"rendered":"Ana dil mi ana dili mi?"},"content":{"rendered":"<p>Ana dil, kayna\u011f\u0131 \u00e7ok eskilere dayanan ve kendinden do\u011fma kurallar\u0131 olan sesli i\u015faretler sistemidir. \u0130nsanlar duygular\u0131n\u0131 payla\u015fma, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini s\u00f6yleme, birbirlerini anlama, bilgi ve deneyimlerini yaz\u0131ya d\u00f6kerek gelecek ku\u015faklara sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde aktarmak i\u00e7in ya\u015fam\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak \u015fekilde her d\u00fc\u015f\u00fcncenin ya da eylemin tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p ortak akl\u0131n bulunmas\u0131 s\u00fcreci ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7e\u015fitli tarihsel s\u00fcre\u00e7lerde toplumun geli\u015fim d\u00fczeyi h\u0131zland\u0131k\u00e7a ve \u00fcretim ili\u015fkileri de\u011fi\u015ftik\u00e7e ekonomi ve sosyal faaliyetler merkezile\u015fme e\u011filimi g\u00f6stermi\u015f ve bu d\u00fczen, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famsal \u00e7\u0131karlar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fc asimilasyona\u201d u\u011framas\u0131na neden olmu\u015ftur. Ulusla\u015fma s\u00fcreci de bir\u00e7ok etnik-k\u00fclt\u00fcrel \u00f6gelerin eriyip gitmesine neden oldu. Bu konuda hayli ara\u015ft\u0131rma, tez, makale var. Bu y\u00fczden \u201cana dil\u201d demek tarihsel s\u00fcre\u00e7lerde ortakla\u015f\u0131lm\u0131\u015f dil demek. ana dil, \u201cresmi dil\u201d demek, esas dil demek.<\/p>\n<p>\u00dclkemize d\u00f6nersek, bir\u00e7ok toplum gibi \u00f6zellikle K\u00fcrt toplumu kendi dilini konu\u015fman\u0131n yasak oldu\u011fu uzun bir d\u00f6nem ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn devletin resmi tezlerinin de\u011fi\u015fmesi ve K\u00fcrtlerin sosyal, ekonomik sorunlar\u0131na yo\u011funla\u015fan siyasal parti ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin kamuya yaratt\u0131\u011f\u0131 bas\u0131n\u00e7 baz\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fe neden olmu\u015ftur. Bu s\u00fcre\u00e7te K\u00fcrtlerin kendi dilinde t\u00fcm sosyal ya\u015fama talebi daha geni\u015f kesimler taraf\u0131ndan art\u0131k me\u015fru kabul edilmektedir\u00a0ki zaten bu b\u00f6yle olmal\u0131d\u0131r. Fakat h\u00e2l\u00e2 K\u00fcrtler kendi ana dillerinde ya\u015famamakta, kendi ana dilleriyle devletle ili\u015fkiye girememekte ve kendi ana dillerinde e\u011fitim almamaktad\u0131r. Ama onlar da \u2018ana dil\u2019 diyorlar ya, bu y\u00fczden i\u015fler kar\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmalara ve bilimsel verilere ra\u011fmen, \u201cAna dilde e\u011fitim hakt\u0131r\u201d dersek t\u00fcm tarihsel s\u00fcre\u00e7lerden kat\u0131\u015farak, eriyerek olu\u015fmu\u015f resmi dili, esas dili savunuyor oluruz ki; bu hedeflenen politik, sosyal ve bilimsel ilkelere fark\u0131nda olmadan kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak olur.\u00a0Ana dilde e\u011fitim zaten anayasal hakk\u0131m\u0131z, do\u011frusu \u201cAna dilinde e\u011fitim hakt\u0131r\u201d demek.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrk\u00e7e, K\u00fcrt\u00e7e, Ermenice, Arap\u00e7a, G\u00fcrc\u00fcce, Lazca, Adigece, Bo\u015fnak\u00e7a, Hem\u015fince gibi bir s\u00fcr\u00fc dil konu\u015fulmakta. Hepsi ayr\u0131 birer dil ya da leh\u00e7e. Bu dil ailelerinde do\u011fan \u00e7ocuklar resmi, esas, ana dille s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmamal\u0131. \u2018Ana dili\u2019nin geli\u015fmesi o dili konu\u015fan insanlar\u0131n; ya\u015fama, gelece\u011fe sunduklar\u0131 katk\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olur. <em>Ama ana dilinde do\u011fan ve d\u00fc\u015f\u00fcnen insan\u0131n hayalleri, r\u00fcyalar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnsel d\u00fcnyas\u0131 ana dilinde olur ve daha kat\u0131ks\u0131z, h\u0131zl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, yazar, okur. <\/em>Ana dilinde d\u00fc\u015f\u00fcnen insan\u0131n k\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131n\u0131n uzamda m\u0131, zamanda m\u0131 daha kal\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 \u00fczerine belki ileride ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fama a\u00e7abiliriz.<\/p>\n<p>Meseleyi e\u011fer do\u011fan \u00e7ocu\u011fun ailesinden, k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden ald\u0131\u011f\u0131 dili kullanma ve bu dille ya\u015fama \u00fczerinden de\u011ferlendiriyorsan\u0131z \u2018Ana dil\u2019 kavram\u0131, do\u011fru bir kullan\u0131m de\u011fil. \u2018Ana dili\u2019 ile \u2018ana dil\u2019 iki farkl\u0131 kavramd\u0131r. Politik taleplerimizi dile getirirken ve hak savunusu yaparken daha dikkatli olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<h4>Ana dilinde konu\u015famamak, yazamamak, d\u00fc\u015f\u00fcnememek\u2026<\/h4>\n<p>Ana dili \u00e7ok ama \u00e7ok m\u00fchim bir mesele. Kimse ana dilinden mahrum kalmamal\u0131. Bu konuda a\u011fz\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131kan her \u015fey \u015fu andan itibaren t\u00fcm gelece\u011fimizi etkiliyor.<\/p>\n<p>(\u2026)<\/p>\n<p><strong>Mehmet \u015eafak Sar\u0131-Journo.com.tr<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ana dil, kayna\u011f\u0131 \u00e7ok eskilere dayanan ve kendinden do\u011fma kurallar\u0131 olan sesli i\u015faretler sistemidir. \u0130nsanlar duygular\u0131n\u0131 payla\u015fma, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini s\u00f6yleme, birbirlerini anlama, bilgi ve deneyimlerini yaz\u0131ya d\u00f6kerek gelecek ku\u015faklara sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde aktarmak i\u00e7in ya\u015fam\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak \u015fekilde her d\u00fc\u015f\u00fcncenin ya da eylemin tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p ortak akl\u0131n bulunmas\u0131 s\u00fcreci ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7e\u015fitli tarihsel s\u00fcre\u00e7lerde toplumun geli\u015fim d\u00fczeyi h\u0131zland\u0131k\u00e7a ve &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22692,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5371],"tags":[6109,435,141,1616],"class_list":["post-22691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-alinti-yazilar","tag-ana-dil","tag-dil","tag-kurtce","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22691\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}