{"id":22661,"date":"2023-04-10T12:49:01","date_gmt":"2023-04-10T09:49:01","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22661"},"modified":"2023-04-09T23:53:08","modified_gmt":"2023-04-09T20:53:08","slug":"kurtlerin-horasani-horasanin-kurtleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22661","title":{"rendered":"K\u00fcrtler\u2019in Horasan&#8217;\u0131, Horasan\u2019\u0131n K\u00fcrtler\u2019i"},"content":{"rendered":"<div class=\"post_text_container\">\n<div class=\"desc\">Selim Temo&#8217;nun &#8220;Horasan K\u00fcrtleri&#8221; kitab\u0131 bir ar\u015fiv \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu\u011fu kadar, saha ara\u015ft\u0131rmas\u0131 niteli\u011fi de ta\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kitap ile ilgili ara\u015ft\u0131rma yapmak i\u00e7in Horasan\u2019da bir s\u00fcre kalm\u0131\u015f yazar. Kitapta Horasan\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrtleri tarihi, sosyolojik, edebi, k\u00fclt\u00fcrel ve dini ba\u011flamda sunuyor.<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"post_info\"><\/div>\n<div>\n<p>Resmi tarih tezlerinin, savunuculu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 konular\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funda oldu\u011fu gibi Horasan ve Alevilik meselesinde de inkar ve asimilasyon politikas\u0131n\u0131n esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmeyen resmi politika, bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak Horasan\u2019\u0131 da K\u00fcrtler\u2019den soyutlayarak, Orta Asya ile birlikte bir T\u00fcrk yurdu olarak kodlad\u0131. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6nemlerinden ba\u015flayarak Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015fu ve sonraki y\u0131llarda, \u201cHemen her K\u00fcrt a\u015firetlerinin, \u00f6zellikle Alevi inan\u00e7l\u0131 K\u00fcrtler\u2019in esasen Horasandan gelen \u2018\u00f6z be \u00f6z\u2019 T\u00fcrkmenler olduklar\u0131n\u0131\u201d i\u015fledi. 12 Eyl\u00fcl ile birlikte bu durum cunta y\u00f6netimi taraf\u0131ndan \u015fu s\u00f6zlerle ifade edilerek devam ettirildi: \u201cHorasan\u2019dan gelmi\u015fiz, hepimiz T\u00fcrkmeniz, T\u00fcrk\u00fcz!\u201d<\/p>\n<p>Peki Horasan ile ilgili bu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclenler ne kadar do\u011fru? Horasan \u2018kimin yurdu\u2019? Horasan\u2019dan Anadolu\u2019ya, K\u00fcrdistan\u2019a gelen birileri mi vard\u0131? Yoksa buralardan Horasan\u2019a gidi\u015f mi olmu\u015f? Horasan ger\u00e7ekten de (sadece) T\u00fcrkler\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir yer?<\/p>\n<p>Resmi tarih tezine g\u00f6re yukar\u0131dada belirtildi\u011fi gibi elbette \u201cHerkes T\u00fcrk, herkes T\u00fcrkmen\u201d. Ancak alternatif kaynaklar bunun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Konuya resmi tarih tezlerinin penceresinden bakmay\u0131p alternatif kaynaklardan bulmaya ve bunlar\u0131 irdelemeye \u00e7al\u0131\u015fan Faik Bulut ve Mehmet Bayrak gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n kitaplar\u0131 \u00f6nemli bir bo\u015flu\u011fu dolduruyor. Mehmet Bayrak\u2019\u0131n 2013 y\u0131l\u0131nda \u00d6z-ge Yay\u0131nevi taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan \u201cK\u00fcrt ve Alevi Tarihinde Horasan\u201d, Faik Bulut\u2019un ilk bask\u0131s\u0131 2009 y\u0131l\u0131nda Berfin Yay\u0131nlar\u0131 tarafnan yap\u0131lan \u201cHorasan Kimin Yurdu?\u201d ve 2018 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Kor Yay\u0131nevi taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan \u201cHorasandan Nas\u0131l Geldik?\u201d kitaplar\u0131 resmi tarih tezlerine kar\u015f\u0131 anti-tez \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fan kaynaklar.<\/p>\n<p>Her iki yazar da bu alanda \u00e7ok \u00f6nemli bilgi ve belgeler sunuyorlar, sunmaya devam etmekteler.<\/p>\n<p>Selim Temo\u2019nun ge\u00e7ti\u011fimiz ay Alfa Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan \u201cHorasan K\u00fcrtleri\u201d kitab\u0131 da bu konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmalara dair, hem bundan \u00f6nceki kaynaklar\u0131 tamamlayan, hem de yeni bilgi ve belgeler sunan bir \u00e7al\u0131\u015fma.<\/p>\n<p>Selim Temo kitapta Horasan\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrtleri tarihi, sosyolojik, edebi, k\u00fclt\u00fcrel ve dini ba\u011flamda sunuyor. Kitap i\u00e7in Almanca, Arap\u00e7a, Fars\u00e7a, Frans\u0131zca, \u0130ngilizce, \u0130spanyolca, K\u00fcrt\u00e7e (Kurmanci, Sorani, Zazaki) Rus\u00e7a ve T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lm\u0131\u015f kaynaklar\u0131, Arami, Kiril ve Latin harfleriyle yaz\u0131lm\u0131\u015f metinleri bir araya getirerek Horasan ile K\u00fcrtler\u2019in nerede, nas\u0131l ve neden bulu\u015ftu\u011funa dair bilgiler sunuyor yazar.<\/p>\n<p>Resmi tarih tezlerinin aksine Horasan\u2019dan Anadolu ve K\u00fcrdistan\u2019a gelenlerin sadece T\u00fcrkler olmad\u0131\u011f\u0131, K\u00fcrtler\u2019in 6. Y\u00fczy\u0131ldan itibaren Horasan\u2019a g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, en b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7\u00fcn ise 16. Y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini belirtiyor \u201cHorasan K\u00fcrtleri\u201d kitab\u0131. Bunlar\u0131n da \u00f6zellikle D\u00earsim ve \u00e7evresindeki di\u011fer Alevi K\u00fcrt a\u015firetleri oldu\u011fu bilgisini payla\u015f\u0131yor kitap boyunca. Ayn\u0131 zamanda bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n Anadolu ve K\u00fcrdistan\u2019a geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u2026.<\/p>\n<p>Yani Bulut, Bayrak ve \u015fimdi de Temo, resmi tarih tezlerinin \u00f6zellikle \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin \u00f6nemli isimlerinden olan Baha Said Bey\u2019in, sonras\u0131nda da Mehmet Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fcn ve ard\u0131llar\u0131n\u0131n dile getirdi\u011fi, Horasan, \u201cAdriyatikten \u00c7in Seddine\u201d kadar yay\u0131lm\u0131\u015f olan \u201cT\u00fcrk yurduna dahildir\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, Anadolu ve K\u00fcrdistan\u2019a gelenlerin hepsinin T\u00fcrk oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini desteklemek amac\u0131yla \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<p>Temo K\u00fcrt kimli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra Alevilik, Bekta\u015filik, K\u0131z\u0131lba\u015fl\u0131k kimlikleri etraf\u0131nda d\u00f6nen tart\u0131\u015fmaya da odaklan\u0131yor ve M. Zahid b. el-Hasan el-Kevseri\u2019nin (1871-1931) \u201cK\u00fcrdistanda Batani\u011fin ad\u0131 Aleviyye, T\u00fcrkler aras\u0131ndaki ad\u0131 da Bekta\u015filik ve K\u0131z\u0131lba\u015fl\u0131kt\u0131r\u201d diye yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktar\u0131yor.<\/p>\n<p>Temo bundan yola \u00e7\u0131karak K\u00fcrt Bat\u0131nilerini niteleyen kavram\u0131n Alevilik oldu\u011funu, o y\u00fczden K\u00fcrdistan ve Anadolu\u2019da ya\u015fayan Alevilerin K\u00fcrt oldu\u011funu dile getirerek \u201cAlevilerin K\u00fcrt olmad\u0131\u011f\u0131\u201d tezine kar\u015f\u0131 arg\u00fcmanlar geli\u015ftiyor.<\/p>\n<p>Yazar Temo\u2019nun \u00e7e\u015fitli r\u00f6portajlar\u0131ndan ve kitab\u0131n \u00f6ns\u00fcz\u00fcnden anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar\u0131yla, kitap Temo\u2019nun \u2018\u00e7ocukluk hayalinin\u2019 izs\u00fcr\u00fcm\u00fc sonucunda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u201cK\u00fc\u00e7\u00fckken babam hikayeler anlat\u0131rd\u0131 ve \u201chalen de ara s\u0131ra \u2018Biz Xoristanl\u0131y\u0131z, Rostem\u00ea Zal soyundan\u0131z. Daha \u0130slam yokken, Xwedan\u00ea \u015fev \u00fb roj\u00ea\u2019ye (gece ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn Tanr\u0131s\u0131) yemin ederdik\u2019 demektedir\u201d bu r\u00f6portajlar\u0131ndan birinde Selim Temo.<\/p>\n<p>Kitap bir ar\u015fiv \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu\u011fu kadar, saha ara\u015ft\u0131rmas\u0131 niteli\u011fi de ta\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kitap ile ilgili ara\u015ft\u0131rma yapmak i\u00e7in Horasan\u2019da bir s\u00fcre kalm\u0131\u015f yazar. Burada ya\u015fayan K\u00fcrt toplumu ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapm\u0131\u015f, onlar\u0131n s\u00f6zl\u00fc ve yaz\u0131l\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden \u00fcr\u00fcnler incelemi\u015f.<\/p>\n<p>Kitap okuyucuya ba\u015fka bir konuda da bilgiler sunuyor. Horasan\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrtler\u2019in merkezi \u0130ran h\u00fck\u00fcmeti ile ili\u015fkilerinden yola \u00e7\u0131karak \u0130ran\u2019\u0131n tarihine dair \u00f6nemli bilgilere ula\u015fma imkan\u0131 veriyor kitap.<\/p>\n<p>Selim Temo babas\u0131n\u0131n \u00e7ocuklu\u011funda Horasan ile ilgili kendisine s\u00f6ylediklerinden yola \u00e7\u0131karak \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bu yolculukta Horasan\u2019daki K\u00fcrtler\u2019in K\u00fcrdistan\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrtler\u2019le olan ba\u011flar\u0131na ula\u015f\u0131p bu ba\u011f\u0131n devam etti\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n<h2>Selim Temo hak\u0131nda<\/h2>\n<p>Batman\u2019\u0131n M\u00ear\u00eena (Doluca) k\u00f6y\u00fcnde 27 Nisan 1972 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyaya geldi. Ankara \u00dcniversitesi Dil ve Tarih Co\u011frafya Fak\u00fcltesi Etnoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden mezun olan yazar, 1997\u2019de Ya\u015far Nabi Nay\u0131r \u015eiir \u00d6d\u00fcl\u00fc, 1998\u2019de Halkevleri Roman \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019ne de\u011fer g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 2009 y\u0131l\u0131nda Mardin Artuklu \u00dcniversitesi\u2019nde yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayan Temo, 2016 y\u0131l\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname ile ihra\u00e7 edildi. Temo\u2019nun bug\u00fcne kadar d\u00f6rt T\u00fcrk\u00e7e, iki K\u00fcrt\u00e7e \u015fiir kitab\u0131, bir roman\u0131, iki antolojisi, 12 \u00e7ocuk kitab\u0131, yedi roman-\u00f6yk\u00fc \u00e7evirisi, iki \u015fiir kitab\u0131 \u00e7evirisi, bir \u00e7evrim yaz\u0131s\u0131, bir gazete yaz\u0131lar\u0131 ve iki edebiyat kuram\u0131 kitab\u0131 yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p><strong>Ferid Demirel-Bianet.org<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Selim Temo&#8217;nun &#8220;Horasan K\u00fcrtleri&#8221; kitab\u0131 bir ar\u015fiv \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu\u011fu kadar, saha ara\u015ft\u0131rmas\u0131 niteli\u011fi de ta\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kitap ile ilgili ara\u015ft\u0131rma yapmak i\u00e7in Horasan\u2019da bir s\u00fcre kalm\u0131\u015f yazar. Kitapta Horasan\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrtleri tarihi, sosyolojik, edebi, k\u00fclt\u00fcrel ve dini ba\u011flamda sunuyor. Resmi tarih tezlerinin, savunuculu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 konular\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funda oldu\u011fu gibi Horasan ve Alevilik meselesinde de inkar ve &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22662,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[5335,4140,6095,117,1616,3936,6096],"class_list":["post-22661","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-tarih","tag-horasan","tag-horasan-kurtleri","tag-horasan-turkleri","tag-kurtler","tag-manset","tag-selim-temo","tag-surgun-horasan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22661","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22661"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22661\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}