{"id":22578,"date":"2023-04-02T22:14:01","date_gmt":"2023-04-02T19:14:01","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22578"},"modified":"2023-04-02T22:14:01","modified_gmt":"2023-04-02T19:14:01","slug":"fuzulinin-kurtce-siirleri-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22578","title":{"rendered":"Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin &#8216;K\u00fcrt\u00e7e&#8217; \u015fiirleri"},"content":{"rendered":"<h2>Fuz\u00fbl\u00ee&#8217;nin K\u00fcrt\u00e7e \u015fiirleri g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Kay\u0131p \u015fiirler, \u015fair Selim Temo taraf\u0131ndan latin alfabesine \u00e7evrildi.<\/h2>\n<p>Cemal S\u00fcreya, \u00f6mr\u00fc yetse, Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin\u00a0<strong>\u201cBeng \u00fc B\u00e2de\u201d<\/strong>sini g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esine \u00e7evirecekti. \u201cBu uzun \u015fiir K\u00fcrtlerin ve T\u00fcrklerin kucakla\u015fmas\u0131 olacakt\u0131r\u201d demi\u015f, Fuz\u00fbl\u00ee\u2019yi \u201ckarde\u015fli\u011fin\u201d simgesi saym\u0131\u015ft\u0131. Peki ama neden ba\u015fka bir \u015fair de\u011fil de o? Pek \u00e7ok kitap ve makalede Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin K\u00fcrt oldu\u011fu ve \u201ci\u015fte bunlar\u201d denilip g\u00f6sterilmese de K\u00fcrt\u00e7e \u015fiirler yazd\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. Acaba Cemal S\u00fcreya bunu biliyor muydu? Eski edebiyata v\u00e2k\u0131f bir \u015fair olarak bu \u015fiirleri g\u00f6rm\u00fc\u015f m\u00fcyd\u00fc?<\/p>\n<p>Fuz\u00fbl\u00ee gibi b\u00fcy\u00fck bir \u015fairi sahiplenmek, bunun maddi temeli olmasa bile anlaml\u0131d\u0131r elbette. Ancak pespaye bir \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kla dolu T\u00fcrkolojinin tarihi, K\u00fcrtler ve K\u00fcrt\u00e7eye dair her \u015feyi \u00f6rtmekle marufken \u201c\u015fayia\u201dy\u0131 neden ciddiye almayal\u0131m? \u0130htiyat kayd\u0131yla tabii. \u0130ki \u015feyden s\u00f6z edece\u011fim, ihtiyata \u00f6rnek olsun:<\/p>\n<p>1. Y\u0131llarca Nef\u2019\u00ee\u2019nin K\u00fcrt\u00e7e \u015fiirleri oldu\u011fu s\u00f6ylendi. Bunu s\u00f6yleyenler aras\u0131nda bir zamanlar\u0131n cumhurba\u015fkan\u0131 aday\u0131, \u015fimdilerde MHP milletvekili olan Ekmeleddin \u0130hsano\u011flu da var. (<a href=\"http:\/\/www.dha.com.tr\/kurtce-egitime-taraftarim_725057.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.dha.com.tr\/kurtce-egitime-taraftarim_725057.html<\/a>)<\/p>\n<p><strong>TEHS\u00ceN \u00ceBRAH\u0130M DOSK\u00ce&#8217;DEN \u0130LK N\u00dcSHALAR<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/2016\/12\/selimtemo-288x300.jpg\" alt=\"selimtemo\" width=\"288\" height=\"300\" \/><\/figure>\n<figure>Fuzuli&#8217;nin temsili resmi.<\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonra G\u00fcney K\u00fcrdistanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fkan bir \u00e2lim olan Tehs\u00een \u00cebrah\u00eem Dosk\u00ee bir n\u00fcsha buldu ve yay\u0131mlad\u0131. Bu metin, bilinen Nef\u2019\u00ee\u2019ye de\u011fil, T\u00fcrk\u00e7e, Fars\u00e7a, Goran\u00ee ve Soran\u00ee \u015fiirler yazan Nefa\u00ee\u2019ye aitti. Bilinmeyen bir isimdi. \u00c7ok da iyi oldu. Bir roman i\u00e7in bir fikir: 1960\u2019larda \u201cne K\u00fcrt ne de K\u00fcrt\u00e7e vard\u0131r\u201d demek zorunda kal\u0131p eski T\u00fcrk edebiyat\u0131nda doktora yapan Siverekli bir gen\u00e7, zaman\u0131n elyazmalar\u0131 k\u00fct\u00fcphanesinde Nef\u2019\u00ee sand\u0131\u011f\u0131 Nefa\u00ee\u2019nin metnini g\u00f6r\u00fcr. Korkudan sapsar\u0131 kesilir. Teknolojik bir ara\u00e7 da yok ki kopyalas\u0131n! Hem kopyalasa devletten nas\u0131l saklayacak? Bizim gen\u00e7 k\u00fct\u00fcphaneden yorgun dizlerle \u00e7\u0131kar. Bir g\u00fcn, politik bir K\u00fcrde Nef\u2019\u00ee\u2019nin K\u00fcrt\u00e7e \u015fiirlerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yler ve \u015fayia yay\u0131l\u0131r! Bu, tabii, Nef\u2019\u00ee\u2019nin K\u00fcrt\u00e7e \u015fiirlerinin olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n<p><strong>DEVLETTEN G\u0130ZLENEN EL YAZMALARI<\/strong><\/p>\n<p>2. Ankara\u2019daki Milli K\u00fct\u00fcphane\u2019de bir Melay\u00ea Ciz\u00eer\u00ee divan\u0131 vard\u0131r ama kapa\u011f\u0131 Fuzul\u00ee\u2019nin\u00a0<strong>\u201cLeyl\u00ee v\u00fc Mecn\u00fbn\u201d<\/strong>udur! Ba\u015fka bir roman i\u00e7in ba\u015fka bir fikir: (Belki de) K\u00fcrt\u00e7enin yasakland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin Milli E\u011fitim bakanlar\u0131ndan olan Bedirxan\u00ee k\u00f6kenli H\u00fcseyin Vas\u0131f \u00c7\u0131nar, b\u00fct\u00fcn elyazmalar\u0131 devlet taraf\u0131ndan toplan\u0131rken, elindeki divan\u0131 gizleme gere\u011fi duydu, yok edilmesine i\u00e7i el vermedi. Onu \u201cLeyl\u00ee v\u00fc Mecn\u00fbn\u201dun kapa\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7ine saklay\u0131p teslim etti. Hem bu n\u00fcsha \u00f6yle b\u00f6yle bir n\u00fcsha de\u011fil. Teyar Pa\u015fay\u00ea Amed\u00ee\u2019nin bilinen tek \u00f6rne\u011fi olan kendi hatt\u0131 (S\u00f6z konusu k\u00fct\u00fcphanenin amirleri n\u00fcshay\u0131 bulup yakmas\u0131nlar hemen, bir kopyas\u0131n\u0131 \u00e7oktan ald\u0131m!). Belki biri o metni g\u00f6rd\u00fc, Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin K\u00fcrt\u00e7e \u015fiirler yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131!<\/p>\n<p><strong>AZER\u0130CE, K\u00dcRT\u00c7E AKRABALI\u011eI<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/2016\/12\/4.-elyazmas%C4%B1-300x198.png\" alt=\"4-elyazmasi\" width=\"300\" height=\"198\" \/>\u00a0.<\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1483\u2019te do\u011fan Fuz\u00fbl\u00ee\u2019yi Azeri, dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk sayan pek \u00e7ok metin s\u00f6z konusudur. Birka\u00e7 \u015fey atlan\u0131r ama. \u0130ran\u00ee bir dil olan eski Azerice ile K\u00fcrt\u00e7e aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki var, akraba diller. Hem \u201cez\u201d hem \u201cmin\u201d vard\u0131r bu iki dilde. O \u201cez\u201d d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp \u201c\u00f6z\u201d olur, dilsel bir asimilasyon ger\u00e7ekle\u015fir. \u201cAzer\u201d (ate\u015f) ise K\u00fcrt\u00e7eler i\u00e7inde \u201cadir-agir\u201d (Zazak\u00ee-Kurmanc\u00ee) halinde ya\u015far ya da tersi. \u0130ki toplum akrabad\u0131r, ama Azerice asimilasyon sonucu art\u0131k \u201cT\u00fcrk\u00ee\u201d bir dildir. Dolay\u0131s\u0131yla Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin Azeri de olsa K\u00fcrt de olsa K\u00fcrt\u00e7e bilmesi ve yazmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. Alanla ilgili b\u00fct\u00fcn kaynaklarda onun Arap\u00e7a, Fars\u00e7a ve T\u00fcrk\u00e7e \u015fiirler yazd\u0131\u011f\u0131 belirtilir. Peki ya K\u00fcrt\u00e7e?<\/p>\n<p>K\u00fcrt edebiyat\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 tarihiyle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalarda genellikle 9. y\u00fczy\u0131l ve sonras\u0131ndan kalan Goran\u00ee metinlerden s\u00f6z edilir. Bu metinler 19. y\u00fczy\u0131lda ya yaz\u0131ya ge\u00e7irilmi\u015f ya da eski sayfalar \u201cdefter\/tezkire\u201d \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir Ger\u00e7i daha eski tarihli \u201cke\u015fkul\/tezkire\u201dler de var; Anwar Sultan\u00ee\u2019nin 1998\u2019de Londra\u2019da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, A. M. Mardoukhi\u2019nin (1739-1797) \u201cKe\u015fkul\u00ee \u015ei\u2019r-i Goran\u00ee Kurd\u00ee\/Anthology of Gorani Kurdish Poetry\u201dsi gibi.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fc edilen \u015fiirlerin hemen tamam\u0131 \u201chalk \u015fiiri\u201d tarz\u0131ndad\u0131r. Ama \u201cklasik\/divan\u201d edebiyat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bilinen en eski metin, Kemal Fuad\u2019\u0131n 1970 tarihli \u201cKurdische Handschriften\u201d kitab\u0131nda belirtti\u011fine g\u00f6re 14. y\u00fczy\u0131lda Mele Per\u00ee\u015fan taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f sofist bir mesnevidir. Ancak Kurmanc\u00ee klasik \u015fiiri i\u00e7in bildi\u011fimiz en eski isim, El\u00ee Her\u00eer\u00ee\u2019dir.<\/p>\n<p><strong>KAYIP D\u0130VAN<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/2016\/12\/KiTAP--212x300.jpg\" alt=\"kitap\" width=\"212\" height=\"300\" \/><\/figure>\n<figure>Kel\u00eemullah Tewahod\u00ee Kan\u00eemal\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fc edilen kitab\u0131<\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u015eeref-Xan, 1597 tarihli\u00a0<strong>\u201c\u015eerefname\u201d<\/strong>sinde M\u00eer Yaq\u00fbb\u00ea Zerq\u00ee\u2019nin de bir K\u00fcrt\u00e7e divan\u0131n\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yler. Halen bulunabilmi\u015f bir divan de\u011fildir bu. Ama Her\u00eer\u00ee ve Zerq\u00ee\u2019nin 1500\u2019l\u00fc y\u0131llarda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul edersek Fuz\u00fbl\u00ee ile ya\u015f\u0131t olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmemiz gerekecek. Hatta e\u011fer a\u015fa\u011f\u0131da aktard\u0131\u011f\u0131m kaynaklar ve K\u00fcrt\u00e7e beyitler do\u011fru ise, belki de Fuz\u00fbl\u00ee\u2019yi klasik Kurmanc\u00ee \u015fiirinin -\u015fimdilik- bilinen en eski ismi saymam\u0131z gerekecek!<\/p>\n<p>Elbette Fuz\u00fbl\u00ee K\u00fcrt\u00e7e yazm\u0131\u015fsa bile bu onun K\u00fcrt oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Burada Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorum zaten. Dikkatimi daha \u00e7ok \u00e7eken \u015fey, T\u00fcrkolojinin fosil isimlerinin Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin K\u00fcrt olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sayfalarca anlatmalar\u0131d\u0131r. Bu beni ku\u015fkuland\u0131r\u0131yor i\u015fte. Bunlar bir \u015fey sakl\u0131yorlar!<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7enin i\u00e7inden gelip K\u00fcrt\u00e7e \u015fiirler yazan bir bu\u00e7uk isimden s\u00f6z edebiliyoruz ki bu\u00e7u\u011fu Gelibolulu \u00c2li\u2019dir (1541-1600). 10 dilde yazd\u0131\u011f\u0131 bir m\u00fclemmas\u0131nda K\u00fcrt\u00e7e (Kurmanc\u00ee) bir dize de vard\u0131r: \u201cK\u00fcrd olan velvele ile bun\u0131 \u00eer\u00e2d eyler \/ Dekojim te tu biz\u00e2n\u00ee dir\u00fbv\u00ea min tu biy\u00e2r.\u201d Bir ve tek isim ise \u0130brahim Halil So\u011fuko\u011flu\u2019dur (1901-1952). Divan\u0131nda 6 tane K\u00fcrt\u00e7e \u015fiir vard\u0131r ama kendisi \u015fairden \u00e7ok istihbarat ajan\u0131 olarak bilinir. \u00c7ok kar\u0131\u015f\u0131k olan bu meseleye hi\u00e7 girmeyeyim. Konsantre imanl\u0131 k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 Rojava\u2019da mesele murat ettikleri \u00e7er\u00e7eveden \u00e7\u0131k\u0131nca daha \u00f6nce denenmi\u015f ve i\u015fe yaram\u0131\u015f \u201cSo\u011fuko\u011flu modeli\u201dni \u00f6nerdiler bir ara demekle yetineyim!<\/p>\n<p><strong>K\u00dcRT \u015eA\u0130RLER\u0130 \u0130\u00c7\u0130N FUZUL\u00ce M\u00dcSTESNASI<\/strong><\/p>\n<p>Klasik d\u00f6nemde Osmanl\u0131\/T\u00fcrk ve K\u00fcrt \u015fairleri birbirlerini \u015fairden saymazlar pek; nazireydi, tahmisti yazmazlar. Ama K\u00fcrt \u015fairleri i\u00e7in Fuz\u00fbl\u00ee m\u00fcstesnad\u0131r. Mesela Pertew Beg\u00ea Hekar\u00ee\u2019nin (1777-1841) bir \u015fiiri, do\u011frudan do\u011fruya Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin bir \u015fiirinin \u00e7evirisidir. Abdurrahman Adak\u2019\u0131n bir yaz\u0131s\u0131ndaki dikkatle ilk beyitlere bakal\u0131m: \u201cMen\u00fcm tek h\u00ee\u00e7 kim z\u00e2r \u00fc per\u00ee\u015f\u00e2n olmasun y\u00e2 Rab \/ Es\u00eer-i derd-i \u0131\u015fk u d\u00e2\u011f-\u0131 hicr\u00e2n olmasun y\u00e2 Rab\u201d (Fuz\u00fbl\u00ee). \u201cWek\u00ee min qet kesek jar \u00fb peri\u015fan her nebit ya Reb \/ Es\u00eer \u00fb derd(i)dar\u00ea dax\u00ea hicran her nebit ya Reb\u201d (Pertew Beg). O halde K\u00fcrt \u015fairlerinin ona y\u00f6nelik ilgisi sadece \u015fairli\u011fine mi? \u00dcstelik Pertew Beg S\u00fcnni, Fuz\u00fbl\u00ee ise \u015eii.<\/p>\n<p>Bilmem biliyor musunuz, \u0130ran\u2019\u0131n Kuzey Horasan eyaletinde 2 milyona yak\u0131n K\u00fcrt Alevi-\u015eii bir n\u00fcfus var. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Malatya, Sivas, Dersim, Erzurum, Ahlat vd. k\u00f6kenlidir. Uzun mesele bu da, yak\u0131nda \u00e7\u0131kacak \u201cHorasan K\u00fcrtleri: Tarih-Edebiyat\u201d kitab\u0131m\u0131zda geni\u015f bilgiler olacak. \u015eimdilik \u015fu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyeyim: Bu toplumun Kel\u00eemullah Tewahod\u00ee Kan\u00eemal adl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel lideri var. K\u00fcrtlerin 16. ve 17. y\u00fczy\u0131lda an\u0131lan b\u00f6lgelerden Horasan\u2019a g\u00f6\u00e7ertilmesini 6 ciltlik kitab\u0131nda ev ev, a\u015firet a\u015firet anlat\u0131r. Onun Kan\u00eemal k\u00f6y\u00fcndeki bir t\u00fcr etnografya m\u00fczesi olan evinin e\u015fi\u011fine y\u00fcz s\u00fcrmek i\u00e7in gitti\u011fimizde bir kitab\u0131n\u0131 hediye etmi\u015fti ki bizi tekrar Fuz\u00fbl\u00ee bahsine d\u00f6nd\u00fcrecek bilgileri i\u015fte oradan aktaraca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p><a class=\"old-related-news\" title=\"Selim Temo: Edebiyat\u0131n kalbi okurda atar\" href=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/kitap\/2016\/11\/20\/selim-temo-edebiyatin-kalbi-okurda-atar\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.gazeteduvar.com.tr\/2016\/11\/selim-temo.jpg\" alt=\"Selim Temo: Edebiyat\u0131n kalbi okurda atar\" \/>Selim Temo: Edebiyat\u0131n kalbi okurda atar<\/a><\/p>\n<p><strong>FUZUL\u00ce&#8217;N\u0130N \u00a0YOK ED\u0130LEN \u015e\u0130\u0130RLER\u0130<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/2016\/12\/selimtemo2-300x169.jpg\" alt=\"selimtemo2\" width=\"525\" height=\"296\" \/><\/figure>\n<figure>Kan\u00eemal&#8217;in evi, 2015.<\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yazar\u0131n \u201cHez\u00e2r ve Yek \u015eeb, Kurmanc\u00ee, Xor\u00e2s\u00e2n, Felsefe-i \u015ei\u2019r ve Mus\u00eeq\u00ee-i Kurmanc\u00ee\u201d adl\u0131 Fars\u00e7a kitab\u0131nda s\u00f6z konusu eyaletin ba\u015fkenti Bocn\u00fbrd\u2019a ba\u011fl\u0131 El\u00eeabad k\u00f6y\u00fcnde, El\u00ee Rehmet\u00ee Qurdanl\u00fb\u2019nun buldu\u011fu bir elyazmas\u0131ndan s\u00f6z ediliyor (El\u00ee a\u011fabey, eyaletin n\u00fcfus m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc y\u00fcr\u00fcten k\u0131ymetli bir k\u00fclt\u00fcr insan\u0131d\u0131r ayn\u0131 zamanda). Kan\u00eemal, Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin de Ehmed\u00ea Xan\u00ee ve Horasanl\u0131 b\u00fcy\u00fck \u015fair Cafer Qul\u00ee Zengel\u00ee gibi d\u00f6rt dilde \u015fiirler yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Ona g\u00f6re Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin K\u00fcrt\u00e7e \u015fiirleri yok edilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde pek \u00e7ok edebiyat tarih\u00e7isi onun K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anmaz. Ancak A. E. Krimsky, onun Azerbaycan\u2019daki bir K\u00fcrt a\u015firetine mensup oldu\u011funu yazmaktad\u0131r. Kan\u00eemal, Baba Merdox\u2019un da benzer bilgiler aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ekler.<\/p>\n<p>Yazara g\u00f6re eline ge\u00e7en n\u00fcsha, defalarca istinsah (elle yazarak kopyalama) edilmesinden kaynakl\u0131 olarak okunmaz hale gelmi\u015ftir. S\u00f6z konusu n\u00fcsha Frans\u0131z kalemi ve siyah m\u00fcrekkeple yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 489 beyitten olu\u015fmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n 320\u2019si T\u00fcrk\u00e7e, 162\u2019si K\u00fcrt\u00e7edir (Kurmanc\u00ee). Yazar geri kalan 7 beytin hangi dilde yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmiyor. B\u00fct\u00fcn ba\u015fl\u0131klar\u0131n Fars\u00e7a oldu\u011fu n\u00fcshan\u0131n ilk 160 beytinin 149\u2019u K\u00fcrt\u00e7e, 11\u2019i ise T\u00fcrk\u00e7edir. Yazara g\u00f6re bu durum, n\u00fcshan\u0131n ilk halinde daha fazla K\u00fcrt\u00e7e beyitten s\u00f6z etmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Zira K\u00fcrt\u00e7edeki farkl\u0131 sekiz harfi bilmeyen m\u00fcstensihler (n\u00fcshay\u0131 yeniden yazanlar), zor geldi\u011fi i\u00e7in K\u00fcrt\u00e7eyi g\u00f6rmezden gelip Fars\u00e7a ve T\u00fcrk\u00e7e beyitleri kopyalam\u0131\u015flard\u0131r. Her ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir iddia olmasa da b\u00f6yle diyor yazar.<\/p>\n<p>Gelelim K\u00fcrt\u00e7e beyitlere. Bu K\u00fcrt\u00e7e beyitlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Kurmanc\u00eenin Behd\u00een\u00ee a\u011fz\u0131na yak\u0131n olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Horasan K\u00fcrt\u00e7esinde iyice karma\u015f\u0131kla\u015fan ergativite ve eril-di\u015fil ayr\u0131m\u0131 dikkati \u00e7eker. Bu durum, onun Horasan Kurmanc\u00eesine \u00e7eviri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde. Ancak \u201cgep\u201d (konu\u015fma) ve \u201cse\/sa\u201d (i\u00e7in, gibi, nedeniyle) s\u00f6zc\u00fckleri onun Horasan Kurmanc\u00eesine \u201c\u00e7eviri\u201d olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>Di\u011fer bir dikkat ise, Kan\u00eemal\u2019\u0131n n\u00fcshay\u0131 matbu harflere aktar\u0131rken Soran\u00eeye uyarlanm\u0131\u015f Arap alfabesi ile yazmas\u0131 ve baz\u0131 ifadeleri Horasan a\u011fz\u0131na yakla\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r. Mesela \u201cli\u201d eki \u201cle\u201d olur, \u201cji\u201d ise \u201cje\u201d olur. S\u00f6z konusu metin bir T\u00fcrk\u00e7e-K\u00fcrt\u00e7e Leyla ile Mecnun mesnevisidir. A\u015fa\u011f\u0131da bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Latin alfabesine \u00e7eviriyorum. Baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerde K\u00fcrt\u00e7e ve T\u00fcrk\u00e7e beyitler art arda gelmektedir.<\/p>\n<p>Fars\u00e7a ba\u015fl\u0131klar\u0131 ise eklemiyorum\u00a0<strong><em>(Metnin Fars\u00e7as\u0131 i\u00e7in yard\u0131mlar\u0131n\u0131 esirgemeyen Siyave\u015f Azeri ve Adnan Oktay\u2019a \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim)<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p>Bu beyitler, s\u00f6z konusu kitab\u0131n 153 ve 154. sayfalar\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca buraya ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z beyitlerden biri T\u00fcrkiye\u2019de bas\u0131lan bir n\u00fcshada \u015f\u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor: \u201cElbette bir od ki d\u00fc\u015fdi c\u00e2na \/ \u00c2hir dutu\u015fup \u00e7eker zeb\u00e2ne.\u201d Geri kalan beyitler ise bu d\u00fczende de\u011fil, ama T\u00fcrkiye n\u00fcshas\u0131nda da \u201cn\u00fcsha farklar\u0131\u201dyla var; numaralar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdim. K\u00fcrt\u00e7esinde ise birtak\u0131m vezin sorunlar\u0131 var, bunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc de daha iyi bilenlere b\u0131rakt\u0131m.<\/p>\n<p>Yani bu \u015fair kesinlikle Fuz\u00fbl\u00ee. K\u00fcrt\u00e7e beyitler ise derkenarda de\u011fil, metnin i\u00e7inde. Bu, K\u00fcrt\u00e7e beyitleri yazan\u0131n da Fuz\u00fbl\u00ee oldu\u011funa ili\u015fkin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kan\u0131t. B\u00fct\u00fcn bunlara kar\u015f\u0131n belli bir ihtiyat kayd\u0131yla bu metinlerin g\u00f6r\u00fclmesi ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 arzuluyorum. Belki bir g\u00fcn birisi yeniden\u00a0<strong>\u201cBeng \u00fc B\u00e2de\u201d<\/strong>yi hat\u0131rlamak ister, iktidara boyun e\u011fmemi\u015f b\u00fcy\u00fck Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin yank\u0131s\u0131 her iki dilde yeniden yank\u0131lan\u0131r, herkes kendi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ya\u015far ve Adnan Oktay\u2019\u0131n deyimiyle \u201cFuz\u00fbl\u00ee\u2019nin K\u00fcrt\u00e7e \u015fiir g\u00fczeliyle vuslat ger\u00e7ekle\u015fir.\u201d<\/p>\n<p><strong>FUZUL\u00ce&#8217;N\u0130N K\u00dcRT\u00c7E &#8211; T\u00dcRK\u00c7E LEYL\u00ce V\u00db MECN\u00dbN&#8217;DAN\u00a0<\/strong><strong>BEY\u0130TLER\u0130NDEN \u00d6RNEKLER\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/2016\/12\/4.-elyazmas%C4%B1.png\" alt=\"4-elyazmasi\" width=\"770\" height=\"507\" \/>\u00a0Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin K\u00fcrt\u00e7e-T\u00fcrk\u00e7e Leyl\u00ee \u00fb Mecn\u00fbn\u2019un elyazmas\u0131 sayfalar\u0131.<\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ellah tu bike le min \u015fefeqet<\/p>\n<p>Ez bikem goftar\u00ea w\u00ee rewayet<\/p>\n<p>Leyl\u00ee ku le me kiteb guzer kir<\/p>\n<p>E\u015fq\u00ee hewes le w\u00ea \u2026 \u015ferer (okunam\u0131yor)<\/p>\n<p>Ew herdu le hev kirin nizare<\/p>\n<p>Yek\u00ee \u00e7\u00fb Qemer, yek\u00ee \u00e7\u00fb Zohre<\/p>\n<p>E\u015fq\u00ee dil\u00ea wan le wan eser kir<\/p>\n<p>D\u00fbr\u00ee felek\u00ea le wan xeber kir<\/p>\n<p>Elbetde bir od d\u00fc\u015fende c\u00e2na<\/p>\n<p>Yanup dutu\u015fur \u00e7eker zeb\u00e2na (869)<\/p>\n<p>Dilden dile d\u00fc\u015fdi bu fes\u00e2ne<\/p>\n<p>F\u00e2\u015f old\u0131 bu m\u00e2cer\u00e2 ceh\u00e2ne (643)<\/p>\n<p>Bir saf k\u0131z oturd\u0131 biri o\u011flan<\/p>\n<p>Cem\u2019 old\u0131 behi\u015ftde h\u00fbr u g\u0131lman (560)<\/p>\n<p>K\u0131z nergiz-i mest ile f\u00fcs\u00fbns\u00e2z<\/p>\n<p>O\u011flane satende i\u015fve v\u00fc n\u00e2z (562)<\/p>\n<p>Ol k\u0131zlar i\u00e7inde bir per\u00eez\u00e2d<\/p>\n<p>K\u0131z ile muhabbet itdi b\u00fcny\u00e2d (564)<\/p>\n<p>Kays oni g\u00f6r\u00fcb helak buld\u0131<\/p>\n<p>\u2026 (okunamad\u0131) O gussa v\u00fc derdn\u00e2k old\u0131 (581)<\/p>\n<p><strong>FARS\u00c7A BA\u015eLIK<\/strong><\/p>\n<p>Ew \u00e7ere gepe dikir wek\u00ee t\u00eer<\/p>\n<p>Cem Leyl\u00eey\u00ee hat jinika p\u00eer<\/p>\n<p>Got: ew \u00e7i (munasibe?) li d\u00een e<\/p>\n<p>\u015e\u00eer\u00ea derende \u00e7i n\u00eer \u00e7i m\u00ee ne<\/p>\n<p>R\u00fbni\u015ft-i li cem degot\u00ee q\u00eez\u00ea<\/p>\n<p>Gol\u00e7ere nigar-i pir tem\u00eez\u00ea<\/p>\n<p>Me do hod b\u00eest ji felan\u00ee<\/p>\n<p>E\u015fq li te b\u00fbye n\u00fbcewan\u00ee<\/p>\n<p>Baq\u00ee te deb\u00een\u00ee, te dekoj\u00ee<\/p>\n<p>X\u00fbyn\u00ee te m\u00eena piling dimij\u00ee<\/p>\n<p>Wek\u00ee me negot li me weha k\u00ee<\/p>\n<p>Dostan li me, du\u015fmenan tu \u015fa k\u00ee<\/p>\n<p>Rehmet li te b\u00ee, te kar rind kir<\/p>\n<p>Ferhad \u00fb \u015e\u00eer\u00een kar\u00ea te nekir<\/p>\n<p>Baq\u00ee te deb\u00een\u00ee \u00e7unke naga<\/p>\n<p>Ser\u00ea te debirr\u00ee (ew) b\u00ea \u015fekwa<\/p>\n<p>Tu ar (\u00fb ?) nam\u00fbs\u00ea xe nizan\u00ee<\/p>\n<p>Tu be qi\u00e7ik \u00ee \u00fb ne xizan \u00ee<\/p>\n<p>Bi\u015f\u00een qedem\u00ee xe tu, mere der<\/p>\n<p>Wellah ku deb\u00ee, cuda je te ser<\/p>\n<p>(Se \u00e7i rehm nak\u00ee li) d\u00ea xe ye p\u00eer<\/p>\n<p>Min xeyr\u00ee te kes tun\u00eene desg\u00eer<\/p>\n<p><strong>Selim Temo-Gazete Duvar<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fuz\u00fbl\u00ee&#8217;nin K\u00fcrt\u00e7e \u015fiirleri g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Kay\u0131p \u015fiirler, \u015fair Selim Temo taraf\u0131ndan latin alfabesine \u00e7evrildi. Cemal S\u00fcreya, \u00f6mr\u00fc yetse, Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin\u00a0\u201cBeng \u00fc B\u00e2de\u201dsini g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esine \u00e7evirecekti. \u201cBu uzun \u015fiir K\u00fcrtlerin ve T\u00fcrklerin kucakla\u015fmas\u0131 olacakt\u0131r\u201d demi\u015f, Fuz\u00fbl\u00ee\u2019yi \u201ckarde\u015fli\u011fin\u201d simgesi saym\u0131\u015ft\u0131. Peki ama neden ba\u015fka bir \u015fair de\u011fil de o? Pek \u00e7ok kitap ve makalede Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin K\u00fcrt oldu\u011fu &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22579,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5371],"tags":[6060,2960,5340,6062,3933,6058,1616,6059,6061,3936,2472],"class_list":["post-22578","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-alinti-yazilar","tag-azerice","tag-fars","tag-farsca","tag-fuzlulinin-kurtce-siirleri","tag-fuzuli","tag-fuzuli-kurt-mi","tag-manset","tag-nefi","tag-nefinin-kurtce-siirleri","tag-selim-temo","tag-turk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22578"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22578\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}