{"id":22517,"date":"2023-03-26T07:24:09","date_gmt":"2023-03-26T04:24:09","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22517"},"modified":"2023-03-24T23:29:08","modified_gmt":"2023-03-24T20:29:08","slug":"seyh-said-kiyami-mahkeme-zabitlari-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22517","title":{"rendered":"\u015eeyh Said k\u0131yam\u0131 mahkeme zab\u0131tlar\u0131 (1)"},"content":{"rendered":"<p>13 \u015eubat 1925&#8217;de ba\u015flayan \u015eeyh Said K\u0131yam\u0131 ile ilgili bug\u00fcne kadar \u00e7ok \u015fey yaz\u0131l\u0131p \u00e7izildi.<\/p>\n<p>\u00dczerinden y\u00fcz y\u0131la yak\u0131n bir zaman ge\u00e7mesine ra\u011fmen k\u0131yam ile ilgili tart\u0131\u015fma ve polemikler halen de devam ediyor.<\/p>\n<p>Hareketin dini mi, yoksa milli (etnik talepler i\u00e7eren) bir hareket mi oldu\u011fu en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor.<\/p>\n<p>Bir di\u011fer \u00f6nemli konu da\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/%C5%9Feyh-sait\">\u015eeyh Said<\/a>\u00a0ile birlikte k\u0131yama kat\u0131lan K\u00fcrt e\u015fraf, a\u011fa, bey, ayd\u0131n ve \u015feyhlerinin konumlar\u0131; yarg\u0131lama esnas\u0131ndaki tav\u0131rlar\u0131, s\u00f6z ve eylemleri.<\/p>\n<p>Kemalist rejimin yan\u0131nda yer alan\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/k%C3%BCrtler\">K\u00fcrtler<\/a>in durumlar\u0131, ihbar ve iftiralar\u0131 da ayr\u0131 bir mevzu.<\/p>\n<p>Bug\u00fcne kadar herkes kendi duru\u015fu ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re olaylar\u0131 anlatt\u0131 ve yorumlarda bulundu.<\/p>\n<p>K\u0131yam\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan sonuna kadar cereyan eden olaylarla ilgili devlet ar\u015fivi incelemeye a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan rivayetler bazen birbirine 180 derece z\u0131t oldu.<\/p>\n<p>Merak edilen konularla ilgili bilgiler ancak bir \u015fekilde devlet ar\u015fivlerine ula\u015fabilen\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/ismet-in%C3%B6n%C3%BC\">\u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc<\/a>&#8216;n\u00fcn damad\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/meti%CC%87n-toker\">Metin Toker<\/a>\u00a0ve bombal\u0131 bir suikastla \u00f6ld\u00fcr\u00fclen yazar\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/u%C4%9Fur-mumcu\">U\u011fur Mumcu<\/a>\u00a0gibi \u00e7ok az say\u0131da ki\u015finin\u00a0yay\u0131mlad\u0131klar\u0131\/yay\u0131mlayabildikleri ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131.<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_gallery type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\">\n<div class=\"entry-media-inner-img\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"-.jpg\" src=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/04\/16\/638246-1838958405.jpg\" alt=\"-.jpg\" width=\"640\" height=\"482\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Mahkeme \u00fcyesi\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/ahmet-s%C3%BCreyya-%C3%B6rgeevren\">Ahmet S\u00fcreyya \u00d6rgeevren<\/a>&#8216;in bizzat kaleme ald\u0131\u011f\u0131<em>\u00a0&#8216;\u015eeyh Sait \u0130syan\u0131 ve \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi&#8217;<\/em>\u00a0adl\u0131 kitab\u0131 da bu konu ile ilgili az say\u0131daki kaynaklardan biri.<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_gallery type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\">\n<div class=\"entry-media-inner-img\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"\u015eeyh Sait \u0130syan\u0131 ve \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi.jpg\" src=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/04\/16\/638221-292982027.jpg\" alt=\"\u015eeyh Sait \u0130syan\u0131 ve \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi.jpg\" width=\"313\" height=\"500\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Diyarbekir&#8217;in Piran (\u015fimdi Dicle il\u00e7e merkezi) k\u00f6y\u00fcnde13 \u015eubat 1925 g\u00fcn\u00fc ba\u015flayan ve h\u0131zla b\u00f6lgeye yay\u0131lan olaylar \u00fczerine Ankara H\u00fck\u00fcmeti \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi&#8217;ni kurdu ve mahkeme \u00fcyeleri yola \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi \u00fcyeleri 12 Mart 1925 g\u00fcn\u00fc Diyarbekir&#8217;e vard\u0131lar.<\/p>\n<p>Mahkeme \u015fu ki\u015filerden olu\u015fuyordu:<\/p>\n<ul>\n<li>Mahkeme Reisi Denizli Mebusu Mazhar M\u00fcfid Bey (Kansu)<\/li>\n<li>\u00dcye Kozan Mebusu Ali Saib Bey (Ursava\u015f)<\/li>\n<li>\u00dcye K\u0131r\u015fehir Mebusu L\u00fctfi M\u00fcfid Bey (\u00d6zde\u015f)<\/li>\n<li>\u00dcye Bozok Mebusu Avni Bey (Do\u011fan)<\/li>\n<li>Savc\u0131 Karesi Mebusu Ahmed S\u00fcreyya Bey (\u00d6rgeevren)<\/li>\n<li>\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi 13 Nisan 1925&#8217;te \u00f6nce; Siverekli \u015eeyh Eyy\u00fcp (Urfa milletvekili Kas\u0131m G\u00fclp\u0131nar&#8217;\u0131n b\u00fcy\u00fck dedesi) ve<\/li>\n<li>K\u00fcrt Teali Cemiyeti Ba\u015fkan\u0131 Seyyid Abd\u00fclkadir Efendi ve o\u011flu Mehmed Bey olmak \u00fczere daha \u00f6nce tutuklananlar\u0131 yarg\u0131lamaya ba\u015flad\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u015eeyh Said 15 Nisan 1925&#8217;te askerler taraf\u0131ndan Mu\u015f-Varto aras\u0131ndaki Abdurrahman Pa\u015fa K\u00f6pr\u00fcs\u00fc&#8217;nde teslim al\u0131nd\u0131 ve ifadesi al\u0131nmak \u00fczere Varto&#8217;ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>16 Nisan g\u00fcn\u00fc Varto&#8217;da ilk ifadesi al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_gallery type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\">\n<div class=\"entry-media-inner-img\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"\u015eeyh Sait.jpg\" src=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/04\/16\/638236-612159268.jpg\" alt=\"\u015eeyh Sait.jpg\" width=\"670\" height=\"508\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>6 May\u0131s 1925&#8217;te Diyarbekir&#8217;e getirildi, 21 May\u0131s 1925 g\u00fcn\u00fc Ahmed S\u00fcreyya \u00d6rgeevren taraf\u0131ndan ikinci kez ifadesi al\u0131nd\u0131 ve 92 ki\u015finin yarg\u0131lamas\u0131 26 May\u0131s 1925 g\u00fcn\u00fc ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>28 Haziran 1925&#8217;te 92 ki\u015finin \u015eeyh Said ile birlikte 47 ki\u015fisi idama mahkum edildi ve infazlar ayn\u0131 g\u00fcn\u00fcn gecesi (28\/29 Haziran) yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_gallery type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\">\n<div class=\"entry-media-inner-img\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"\u015eeyh Sait 2.jpg\" src=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/04\/16\/638231-970896276.jpg\" alt=\"\u015eeyh Sait 2.jpg\" width=\"773\" height=\"960\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Sadece Diyarbekir&#8217;deki \u015eark \u0130stiklal Mahkemeleri ile ilgili de\u011fil, di\u011fer \u0130stiklal Mahkemeleri ile ilgili olan ar\u015fivin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 da y\u0131llarca bekledik.<\/p>\n<p>2010 y\u0131l\u0131ndan sonra tasnifi yap\u0131lan bu belgeler nihayet 2015 y\u0131l\u0131nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n hizmetine sunuldu ve par\u00e7a par\u00e7a da olsa yay\u0131nlanmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>\u0130lk etapta 18 Eyl\u00fcl 1920 ile 7 Mart 1927 aras\u0131nda faaliyet g\u00f6steren Ankara 1, Eski\u015fehir, Kastamonu, Konya, Isparta, Pozant\u0131, Yozgat, Amasya, Elcezire, \u0130stanbul, \u015eark ve Ankara 2 \u0130stiklal Mahkemelerinin tutanaklar\u0131 yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p>Birinci ciltte\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/istiklal-mahkemeleri\">\u0130stiklal Mahkemeleri<\/a>nin Kanun, Gerek\u00e7e ve Genel Kurul Tutanaklar\u0131, ikinci ciltte be\u015f ayr\u0131 cilt olmak \u00fczere, Kararlar ve Mahkeme Zab\u0131tlar\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ciltte Elcezire \u0130stiklal Mahkemesi, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ciltte Eski\u015fehir \u0130stiklal Mahkemesi Kararlar ve Mahkeme Zab\u0131tlar\u0131, be\u015finci ciltte ise Isparta \u0130stiklal Mahkemelerinin evraklar\u0131 bulunuyordu.<\/p>\n<p>Ancak en \u00e7ok merak edilen \u015eeyh Said ile birlikte 47 ki\u015fiyi ayn\u0131 gece idam eden \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi ile ilgili zab\u0131tlar ise en sona b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve t\u00fcm u\u011fra\u015f\u0131lara ra\u011fmen bir t\u00fcrl\u00fc yay\u0131mlanmad\u0131.<\/p>\n<p>2017 y\u0131l\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda TBMM Ba\u015fkan\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/ismail-kahraman\">\u0130smail Kahraman<\/a>&#8216;dan bir randevu talebinde bulundum. Birka\u00e7 g\u00fcn sonra g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gitti\u011fimde olduk\u00e7a s\u0131cak bir \u015fekilde kar\u015f\u0131land\u0131m.<\/p>\n<p>Bir an \u00f6nce meram\u0131m\u0131 anlatarak \u00e7\u0131kmak istememe kar\u015f\u0131n Say\u0131n Kahraman sohbeti uzatmak istedi, ikramlarda bulundu.<\/p>\n<p>Samimi bir sohbet ortam\u0131nda;<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>&#8220;Say\u0131n Ba\u015fkan;\u00a0<\/em><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>\u015eu ana kadar b\u00fct\u00fcn \u0130stiklal Mahkemeleri ile ilgili mahkeme tutanaklar\u0131 yay\u0131mland\u0131. Ancak her ne hikmetse Diyarbekir \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi ile ilgili olanlar yay\u0131mlanmad\u0131.\u00a0<\/em><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>Bir\u00e7ok Meclis ba\u015fkan\u0131 geldi ge\u00e7ti, en son TBMM Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Cemil \u00c7i\u00e7ek de yay\u0131mlamad\u0131.\u00a0<\/em><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>Anla\u015f\u0131lan &#8216;iyi saatte olanlar&#8217; hen\u00fcz &#8216;tamam&#8217; demiyorlar.\u00a0<\/em><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>Duydu\u011fumuza g\u00f6re t\u00fcm incelemeler tamamlanm\u0131\u015f, tasnifler ve d\u00fczeltmeler yap\u0131lm\u0131\u015f durumda, Cumhuriyet tarihinin bu en \u00f6nemli d\u00f6neminin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sadece siyasi irade gerekiyor.<\/em><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>Say\u0131n Ba\u015fkan;<\/em><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>Bu \u015feref zat-\u0131 alilerinize nasip olsun.<\/em><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><em>L\u00fctfen emir buyurun da yay\u0131mlans\u0131n&#8221;<\/em>\u00a0dedim.<\/p>\n<p>Ba\u015fkan konu ile ilgilendi\u011fini ve en son Say\u0131n\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/prof-dr-sevgi-kurtulmu%C5%9F\">Prof. Dr. Sevgi Kurtulmu\u015f<\/a>\u00a0(Numan Kurtulmu\u015f&#8217;un e\u015fi) Han\u0131mefendi&#8217;yi g\u00f6revlendirdi\u011fini s\u00f6yleyerek beni nazik bir \u015fekilde yolculard\u0131.<\/p>\n<p>Hakikaten de birka\u00e7 ay sonra t\u00fcm belgeler \u00e7ok ciddi bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak orijinal metinleriyle 5 cilt halinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\">\n<div class=\"entry-media-inner-img\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"\u0130stiklal Mahkemesi tutanaklar\u0131.jpg\" src=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/04\/16\/638196-863232299.jpg?itok=nrohj9V0\" alt=\"\u0130stiklal Mahkemesi tutanaklar\u0131.jpg\" width=\"800\" height=\"450\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"dnd-caption-wrapper\">\n<div class=\"meta\">Foto\u011fraf: AA<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Bu sefer de ba\u015fka bir sorun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Birer sayfal\u0131k k\u0131sa mahkeme kararlar\u0131 Latin alfabesi ile yay\u0131mland\u0131; ancak esas merak edilen ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ifadeler ve sorgulamalardan olu\u015fan t\u00fcm orijinal metinler, zab\u0131t ve mektuplar ise Arap alfabesi ile (Osmanl\u0131ca) yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_gallery type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\">\n<div class=\"entry-media-inner-img\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"istiklal-mahkemeleri-sark.jpg\" src=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/04\/16\/638211-2135636321.jpg\" alt=\"istiklal-mahkemeleri-sark.jpg\" width=\"341\" height=\"480\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Memleketimizin okuryazarlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 99&#8217;dan fazlas\u0131 eski harfleri okuyamad\u0131\u011f\u0131ndan istenilen netice yine eksik kald\u0131, maksat tam olarak has\u0131l olmad\u0131.<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\">\n<div class=\"entry-media-inner-img\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"\u0130stiklal Mahkemesi tutanaklar\u0131aa.jpg\" src=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/04\/16\/638201-2016835349.jpg?itok=R1xG-iEO\" alt=\"\u0130stiklal Mahkemesi tutanaklar\u0131aa.jpg\" width=\"750\" height=\"573\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"dnd-caption-wrapper\">\n<div class=\"meta\">Foto\u011fraf: AA<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Neyse ki TBMM&#8217;de g\u00f6revli oldu\u011fu d\u00f6nemde bu \u00e7al\u0131\u015fmada bizzat bulunmu\u015f olan Prof. Dr. Abd\u00fclhakim Ko\u00e7in ve halen TBMM&#8217;de g\u00f6revli Ey\u00fcp Ert\u00fcren, \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi&#8217;nin 5 cildini olmasa da \u015eeyh Said ile ilgili bir cildini\u00a0<em>&#8216;\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi \u015eeyh Said Davas\u0131 Mahkeme Tutanaklar\u0131&#8217;\u00a0<\/em>ad\u0131yla Latin harflerine \u00e7evirerek kitap olarak yay\u0131mlad\u0131lar.<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_gallery type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\">\n<div class=\"entry-media-inner-img\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi \u015eeyh Said Davas\u0131 Mahkeme Tutanaklar\u0131.jpg\" src=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/04\/16\/638181-1469334648.jpg\" alt=\"\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi \u015eeyh Said Davas\u0131 Mahkeme Tutanaklar\u0131.jpg\" width=\"305\" height=\"451\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Umar\u0131z ki di\u011fer ciltler de en k\u0131sa bir zamanda ve ayn\u0131 titiz \u00e7al\u0131\u015fmayla ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n hizmetine sunulur.<\/p>\n<p>Bu belgelerde birinci elden olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bilgiler var.<\/p>\n<p>\u0130n\u015fallah devam edece\u011fiz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Altan TAN- indyturk<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>13 \u015eubat 1925&#8217;de ba\u015flayan \u015eeyh Said K\u0131yam\u0131 ile ilgili bug\u00fcne kadar \u00e7ok \u015fey yaz\u0131l\u0131p \u00e7izildi. \u00dczerinden y\u00fcz y\u0131la yak\u0131n bir zaman ge\u00e7mesine ra\u011fmen k\u0131yam ile ilgili tart\u0131\u015fma ve polemikler halen de devam ediyor. Hareketin dini mi, yoksa milli (etnik talepler i\u00e7eren) bir hareket mi oldu\u011fu en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. Bir di\u011fer \u00f6nemli konu &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22518,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5371],"tags":[1616,5574],"class_list":["post-22517","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-alinti-yazilar","tag-manset","tag-seyh-sait"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22517"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22517\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}