{"id":22463,"date":"2022-12-29T20:10:31","date_gmt":"2022-12-29T17:10:31","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22463"},"modified":"2022-12-29T20:10:31","modified_gmt":"2022-12-29T17:10:31","slug":"kurtlere-ait-556-yillik-tarihi-eser-bulundu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22463","title":{"rendered":"K\u00dcRTLERE A\u0130T 556 YILLIK TAR\u0130H\u0130 ESER BULUNDU"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bitlisname\u2019nin y\u0131llard\u0131r dile getirdi\u011fi Rojkan K\u00fcrd konfederasyonunun tarihi Bitlis beyli\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilindeki ehemmiyetine dair \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u00fclt\u00fcr miras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lt\u0131ld\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Bitlis\u2019in G\u00fcroymak (Nor\u015f<em>\u00ea<\/em>n) il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 G\u00f6lba\u015f\u0131 (<em>Ser\u00eagol\u00ea<\/em>) beldesinde Bitlis K\u00fcrd Beyli\u011fi D\u00f6nemine ait 556 y\u0131ll\u0131k mescit tespit edildi.<\/p>\n<p>Van K\u00fclt\u00fcr Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma B\u00f6lge Kurulu taraf\u0131ndan 24.09.2008 ve 28.07.2022 tarihlerinde tescil edilen ancak tarihiyle ilgili net bilgiye ula\u015f\u0131lamayan tarihi mezarl\u0131k alan\u0131nda \u00f6nemli tarihi bulgulara ula\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u0130hlas Haber Ajans\u0131\u2019n\u0131n (\u0130HA) \u201cTarihi Haz\u0131r Baba T\u00fcrbesi yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya\u201d ve \u201cAs\u0131rl\u0131k Haz\u0131r Baba T\u00fcrbesi g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re yok oluyor\u201d haberleriyle g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 tarihi alan, tarih\u00e7ilerin de dikkatini \u00e7ekti. \u0130HA\u2019n\u0131n g\u00fcndeme getirmesi sonras\u0131 tarihi alanla ilgili \u00e7al\u0131\u015fma yapan Bitlis Eren \u00dcniversitesi (BE\u00dc) Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mehmet Demirta\u015f ve BE\u00dc Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc Yeni\u00e7a\u011f Tarihi Anabilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Vural Gen\u00e7, Bitlis ve b\u00f6lge tarihine \u0131\u015f\u0131k tutacak \u00f6nemli bulgulara ula\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Tarihi mescit ve mezarlar\u0131 yerinde incelemek \u00fczere G\u00f6lba\u015f\u0131 beldesine giden Prof. Dr. Mehmet Demirta\u015f ve Do\u00e7. Dr. Vural Gen\u00e7, mezarl\u0131k alan\u0131 ve mescit i\u00e7erisinde geni\u015f bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131. Ara\u015ft\u0131rma \u00e7er\u00e7evesinde mescidin ikiye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan kitabesine ula\u015fmay\u0131 ba\u015faran Demirta\u015f ve Gen\u00e7, mescidin kitabesini \u00e7\u00f6zerek Rojk\u00ee A\u015firetler Konfederasyonunun en \u00f6nemli iki kolundan biri olan Kavalisi A\u015firetine mensup Abdurrahman Kavalis\u00ee\u2019nin o\u011flu S\u00fcleyman A\u011fa taraf\u0131ndan Hicri 870, Miladi 1465-1466 tarihinde in\u015fa edilen 556 y\u0131ll\u0131k tarihi mescidi ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n<p>\u00dczerinde \u2018Bu m\u00fcbarek mescit Abdurrahman el Kavalis\u00ee\u2019nin o\u011flu S\u00fcleyman A\u011fa taraf\u0131ndan 1465-1466 tarihinde in\u015fa edilmi\u015ftir\u2019 \u015feklinde ifadelerin yer ald\u0131\u011f\u0131 kitabe, b\u00f6lge ile ilgili \u015fu ana kadar elde edilen en \u00f6nemli tarih\u00ee veri olarak kayda ge\u00e7ti.<\/p>\n<p><strong>\u201cTarihi bir hazine ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Tespit edilen mescit kitabesinin b\u00f6lge ile ilgili \u015fu ana kadar elde edilen en \u00f6nemli delil oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Mehmet Demirta\u015f, ara\u015ft\u0131rma neticesinde adeta tarihi bir hazinenin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. De\u015fifresi yap\u0131lan kitabenin, mescidin kimin taraf\u0131ndan hangi tarihte yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ile ilgili bir tak\u0131m bilgiler i\u00e7erdi\u011fini kaydeden Demirta\u015f, \u201cDo\u00e7. Dr. Vural Gen\u00e7 hocam\u0131zla birlikte bug\u00fcn \u00fczerinde bir \u00e7al\u0131\u015fma yaparak bu kitabeyi okumu\u015f olduk. Bu bir mescit kitabesidir. Kitabeye g\u00f6re mescit, Abdurrahman Kavalis\u00ee\u2019nin o\u011flu S\u00fcleyman A\u011fa taraf\u0131ndan in\u015fa edilmi\u015f.<\/p>\n<p>Kavalis\u00ee, Rojk\u00ee A\u015firetler Konfederasyonunun en \u00f6nemli kollar\u0131ndan bir tanesidir. Kitabede mescidin in\u015fa tarihinin Hicri 870, Miladi 1465-1466 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Abdurrahman Kavalis\u00ee Rojk\u00ee, Bitlis ve \u015eerefhanlar tarihinde \u00e7ok \u00f6nemli bir fig\u00fcrd\u00fcr. Bahse konu mescit bulundu\u011fumuz alanda, yani \u0130ron yerle\u015fiminde bulunuyor ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u00fczere harap haldedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra mescidin burada in\u015fa edilmi\u015f olmas\u0131, \u0130ron\u2019un herhangi k\u00f6y yerle\u015fiminden \u00f6te 15. y\u00fczy\u0131lda \u00f6nemli merkez\u00ee bir vasfa sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Bu yap\u0131 muhtemelen zaviyeden mescide d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Zira i\u00e7inde t\u00fcrbe ve mezar da yer almaktad\u0131r. Tahminen, Abdurrahman Kavalis\u00ee vefat ettikten sonra o\u011flu taraf\u0131ndan kendisine bir t\u00fcrbe yap\u0131larak i\u00e7ine defnedildi ve daha sonra bu mek\u00e2n, mescit in\u015fa edilerek b\u00fcy\u00fct\u00fcld\u00fc. Bu kitabe g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar kalm\u0131\u015f \u00e7ok de\u011ferli bir hazinedir. Bunun muhakkak korunmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc korunamad\u0131\u011f\u0131 zaman buran\u0131n tarihiyle ilgili en \u00f6nemli delil ortadan kalkm\u0131\u015f olacak. Bu kitabenin b\u00f6lgemiz, \u015fehrimiz ve biz tarih\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nemi var. Bug\u00fcn ilk defa bu kitabeyi okumu\u015f ve tarihini tespit etmi\u015f olduk. Kitabe ayn\u0131 zamanda bu mescidin tarihini de g\u00f6steriyor. Burada mescidin 556 y\u0131l \u00f6nce in\u015fa edildi\u011fini anlam\u0131\u015f oluyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla bu kitabe yap\u0131n\u0131n kimli\u011fidir.<\/p>\n<p>Bir bak\u0131ma y\u00f6renin tarihinin bir kesiti de kitabe sayesinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oluyor. Bu a\u00e7\u0131dan mescidin restorasyonu kadar kitabesinin korunmas\u0131 da \u00f6nem arz ediyor. Yetkili kurumlar\u0131n bundan haberdar olmas\u0131yla buray\u0131 korumaya alacaklar\u0131na inan\u0131yorum. \u015eunu \u00f6zellikle ifade etmek istiyorum ki; bu kitabe bu b\u00f6lge ile ilgili \u015fu ana kadar elde etti\u011fimiz en \u00f6nemli tarih\u00ee veridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerle\u015fimin s\u00fcreklik arz etti\u011fi buradan kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131labilir\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>Rojk\u00eeler, Kavalis\u00ee ve Bilbas\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>D\u00f6nemin K\u00fcrt A\u015firetleri Konfederasyonu Rojk\u00ee ve iki b\u00fcy\u00fck kolu olan Kavalis\u00ee ve Bilbas\u00ee a\u015firetleriyle ilgili de bilgi veren Prof. Dr. Demirta\u015f, \u201cOnlardan k\u0131saca bahsetmek gerekir. Buna g\u00f6re Rojk\u00ee, Mutki b\u00f6lgesinde kurulan K\u00fcrt A\u015firetler Konfederasyonunun ismidir. \u0130ki tane b\u00fcy\u00fck kolu vard\u0131r, biri Bilbas\u00ee di\u011feri ise Kavalis\u00ee\u2019dir. 1502\u2019de \u015eerefhan Bitlis\u2019e geldi\u011finde Bilbas\u00ee kolu onu destekliyor.<\/p>\n<p>Kavalis\u00ee ise \u0130brahim\u2019i destekliyor. \u0130brahim k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta bir \u00e7ocuktur, daha sonra \u015eerefhan 1502\u2019de tahta ge\u00e7ip h\u00e2kimiyeti ele ge\u00e7irdikten sonra Kavalis\u00ee\u2019nin de Bilbas\u00ee gibi onu destekledi\u011fine \u015fahit oluyoruz. Ta ki 1533\u2019te \u015eerefhan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcnceye kadar.<\/p>\n<p>\u015eerefhanlar Bitlis\u2019in tarihinde, b\u00f6lgenin tarihinde \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahiptirler ve 600 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre b\u00f6lgeyi idare etmi\u015flerdir. D\u00f6nem d\u00f6nem kendi i\u00e7inde k\u0131smen ba\u011f\u0131ms\u0131z, d\u00f6nem d\u00f6nem \u0130ran\u2019a ba\u011fl\u0131 olmu\u015flard\u0131r. 1514\u2019te \u0130dris-i Bitlis\u2019inin \u00c7ald\u0131ran Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nemdeki faaliyetleri ve bu b\u00f6lgenin Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne ad\u0131m ad\u0131m iltihak\u0131 s\u00fcrecine kadar bu durum devam etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Sonras\u0131 zaten malum, onlar\u0131 Osmanl\u0131 Devleti ile birlikte anmak gerekiyor. O s\u00fcre\u00e7ten sonra yani 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren bu b\u00f6lgenin her a\u00e7\u0131dan bir de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ve Osmanl\u0131 etkisinin artt\u0131\u011f\u0131, \u0130ran etkisinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu s\u00fcre\u00e7te Rojk\u00ee k\u00f6kenli \u015eerefhanlar \u00e7ok \u00f6nemli bir fonksiyon icra ediyorlar. Bitlis o d\u00f6nemin en \u00f6nemli \u015fehirleri aras\u0131nda yer al\u0131yor, merkez g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcyor. \u015eerefhanlar\u0131n ba\u015fkentidir. Dolay\u0131s\u0131yla Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7in de \u00e7ok \u00f6nemlidir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>\u201cMezarl\u0131klarda, mescitlerde, medreselerde, kiliselerde define yoktur\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>Define avc\u0131lar\u0131na da seslenen Demirta\u015f, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/strong><br \/>\n\u201cDaha \u00f6ncesinde defalarca s\u00f6yledik ama bir kez daha ifade etmekte fayda var. Mezarl\u0131klarda, mescitlerde, medreselerde, kiliselerde define araman\u0131n mant\u0131kl\u0131 hi\u00e7bir taraf\u0131 yoktur. Buralarda define olma ihtimali bulunmuyor. Tarihte mezarl\u0131kta, mescitte ya da kilisede define bulan bir ki\u015fi \u00f6rne\u011fi mevcut de\u011fildir. B\u00f6yle bir \u015fey yok\u201d.<\/p>\n<p>Kaynak: \u0130HA<\/p>\n<p><strong>Bitlisname.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bitlisname\u2019nin y\u0131llard\u0131r dile getirdi\u011fi Rojkan K\u00fcrd konfederasyonunun tarihi Bitlis beyli\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilindeki ehemmiyetine dair \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u00fclt\u00fcr miras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lt\u0131ld\u0131. Bitlis\u2019in G\u00fcroymak (Nor\u015f\u00ean) il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 G\u00f6lba\u015f\u0131 (Ser\u00eagol\u00ea) beldesinde Bitlis K\u00fcrd Beyli\u011fi D\u00f6nemine ait 556 y\u0131ll\u0131k mescit tespit edildi. Van K\u00fclt\u00fcr Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma B\u00f6lge Kurulu taraf\u0131ndan 24.09.2008 ve 28.07.2022 tarihlerinde tescil edilen ancak tarihiyle ilgili &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22464,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[963,1616],"class_list":["post-22463","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-haber","tag-kurt-tarihi","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22463","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22463"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22463\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}