{"id":22357,"date":"2022-10-30T15:34:01","date_gmt":"2022-10-30T12:34:01","guid":{"rendered":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22357"},"modified":"2022-10-30T15:34:53","modified_gmt":"2022-10-30T12:34:53","slug":"1534de-bitlis-hakimi-olan-emir-serefin-basinin-kesilmesi-ve-sepetteki-kesik-bas-gravuru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=22357","title":{"rendered":"1534\u2019DE B\u0130TL\u0130S H\u00c2K\u0130M\u0130 OLAN EM\u0130R \u015eEREF\u2019\u0130N BA\u015eININ KES\u0130LMES\u0130 VE SEPETTEK\u0130 KES\u0130K BA\u015e GRAV\u00dcR\u00dc"},"content":{"rendered":"<p>Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n Safevilere (\u0130ran) kar\u015f\u0131 1533 (1534) y\u0131l\u0131nda d\u00fczenledi\u011fi Irakeyn Seferi s\u0131ras\u0131nda ad\u0131ndan s\u0131k\u00e7a bahsedilen Ulama Pa\u015fa\u2019n\u0131n Bitlis\u2019e sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve bu sald\u0131r\u0131da K\u00fcrd Beyli\u011fi\u2019nin ba\u015f\u0131nda bulunan Emir \u015eeref\u2019in de ba\u015f\u0131n\u0131n kesildi\u011fi bir rivayet olarak adland\u0131r\u0131lsa da ger\u00e7ek oldu\u011fu bir\u00e7ok tarihi eserde yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u0131llar \u00f6nce kaleme ald\u0131\u011f\u0131m ve ilk kitab\u0131m olan \u2018Seyyahlar\u0131n Anlat\u0131mlar\u0131yla Bitlis ve Ahalisi \u2013 Dara Yay\u0131nlar\u0131, 2019\u2019 adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmamda da yer alan iki derleme ve makalemde (1) bu hadiseye de\u011finmi\u015f, hatta ar\u015fiv taramalar\u0131m s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m 1700\u2019lerde \u00e7izilmi\u015f olan bir grav\u00fcr\u00fc de payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Emir \u015eeref Han\u2019\u0131n kim oldu\u011fu, Bitlis\u2019e yap\u0131lan sald\u0131r\u0131n\u0131n detaylar\u0131, Ulama Pa\u015fa ve bahse konu grav\u00fcr hakk\u0131nda biraz daha derli toplu bir yaz\u0131 olu\u015fmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, eldeki baz\u0131 verileri bir araya getirmenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olaca\u011f\u0131 kanaatine vard\u0131m. Zira o d\u00f6neme ve \u00f6zellikle de Emir \u015eeref Han\u2019\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n kesilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi hususuna, ba\u015fka tarih\u00e7iler de de\u011finmekte.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bitlis beyli\u011fi s\u00f6z konusu olunca ak\u0131llara hemen \u00fcnl\u00fc devlet adam\u0131 ve yazar \u015eerefhan (\u015eerefxan\u00ea Bedl\u00ees\u00ee) gelir ki kendisi Fars\u00e7a kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve 1597\u2019de tamamlad\u0131\u011f\u0131 o d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc \u2018\u015eerefname \u2013 K\u00fcrd Tarihi\u2019 adl\u0131 eseri ile bilinir. Ancak Osmanl\u0131 ar\u015fivlerinde \u2018Rojkan K\u00fcrd H\u00fck\u00fcmeti\u2019 ad\u0131 ile bilinen Bitlis Beyli\u011fi\u2019nin tarihindeki \u00e7ok \u00f6nemli ki\u015filerden birisi de \u015eerefhan\u2019\u0131n dedesi olan Emir \u015eeref Han\u2019d\u0131r.\u00a0Emir \u015eeref Han ki kendisi IV. \u015eerefhan ve \u015eerefxan\u00ea Kebir, yani B\u00fcy\u00fck \u015eerefhan olarak da bilinir.<\/p>\n<p>Kanuni Sultan S\u00fcleyman, o zaman Azerbaycan valisi konumunda bulunan Ulama Pa\u015fa komutas\u0131ndaki ordusunu iki kez Bitlis beyli\u011fi \u00fczerine g\u00f6ndermi\u015ftir. \u0130lki 1532 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f fakat ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eehri ku\u015fatan Ulama Pa\u015fa, Rojkan K\u00fcrd Beyli\u011fi\u2019nin \u00fcst\u00fcn direni\u015fiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca, arkas\u0131nda \u00e7ok say\u0131 da \u00f6l\u00fc b\u0131rak\u0131p geri \u00e7ekilmi\u015ftir. Ancak \u00e7e\u015fitli entrikalarla saray\u0131 ikna eden Ulama Pa\u015fa, 1534\u2019de tekrar sald\u0131rarak Emir \u015eeref Han\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f ve kendisi her ne kadar y\u00f6n\u00fcn\u00fc Van ve Geva\u015f\u2019a \u00e7evirse de bu zaferinin akabinde Osmanl\u0131 ge\u00e7ici olarak Bitlis\u2019te hakimiyeti ele ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Teke T\u00fcrkmenlerinden olan Ulama (2), bir\u00e7ok kez \u00e7\u0131kar\u0131na g\u00f6re Sultan ile \u015eah aras\u0131nda saf de\u011fi\u015ftiren biri olarak biliniyordu. 1511 y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 vuku bulan \u015eahkulu \u0130syan\u0131\u2019nda yer alm\u0131\u015f ve yenilgi sonras\u0131 Safeviler\u2019in taraf\u0131na ge\u00e7erek \u015eah \u0130smail\u2019e s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f ve hatta onun k\u0131z\u0131 ile evlenmi\u015ftir. Ard\u0131ndan o d\u00f6nem Van\u2019a h\u00fckmeden Safevilerin oradaki naibi olarak atanm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonraki y\u0131llarda Safevi \u015eah\u0131 Tahmasb ile ters d\u00fc\u015fen Ulama, tekrar saf de\u011fi\u015ftirip Osmanl\u0131\u2019ya s\u0131\u011f\u0131narak Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n aff\u0131n\u0131 dilemi\u015f ve Osmanl\u0131 i\u00e7in g\u00f6rev talep etmi\u015ftir. Hem Safevilere kar\u015f\u0131 hem de Emir \u015eeref Han \u015fahs\u0131nda K\u00fcrdlere kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli bir fitne i\u00e7inde olan Ulama, Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n saray\u0131na yanl\u0131 bilgi ve istihbarat aktararak, Emir \u015eeref Han\u2019\u0131n yerine kendisini beylerbeyi olarak atanmas\u0131 konusunda Saray\u2019\u0131 ikna etmi\u015ftir. Emir \u015eeref Han\u2019\u0131n, bir zaman \u00f6nce dara d\u00fc\u015fen Ulama ve ailesine yard\u0131m etmi\u015f olmalar\u0131 da Ulama i\u00e7in bir \u015fey ifade etmemi\u015ftir. Zira Sultan\u2019\u0131n onay\u0131n\u0131 ve Osmanl\u0131 ordusunu da arkas\u0131na alan Ulama Pa\u015fa, 1534 y\u0131l\u0131nda (baz\u0131 kaynaklarda 1533) Bitlis\u2019e sald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Tatik Ovas\u0131 olarak bilinen d\u00fczl\u00fckte kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelen iki g\u00fc\u00e7 sava\u015fm\u0131\u015f ve Emir \u015eeref Han omuzundan girip s\u0131rt\u0131ndan \u00e7\u0131kan kur\u015fun ile at\u0131n\u0131n \u00fczerinde \u00f6lm\u00fc\u015f ve cesedi Ulama\u2019n\u0131n eline ge\u00e7mi\u015ftir. G\u00f6z\u00fc d\u00f6nm\u00fc\u015f Ulama, Emir \u015eeref Han\u2019\u0131n kafas\u0131n\u0131 keserek zaferini ilan etmi\u015ftir. Bu yenilgiden sonra Bitlis K\u00fcrd Beyli\u011fi Osmanl\u0131 idaresine bir s\u00fcreli\u011fine ge\u00e7mi\u015f ve Rojkanlar da \u0130ran\u2019a (Safeviler) s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. \u015eerefname\u2019nin yazar\u0131\u00a0\u015eerefxan\u00ea Bedl\u00ees\u00ee\u00a0de babas\u0131 ve a\u015firetinin \u0130ran\u2019da bulunmas\u0131 nedeniyle orada d\u00fcnyaya gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure class=\"wp-block-gallery aligncenter columns-1 is-cropped\">\n<ul class=\"blocks-gallery-grid\">\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\n<figure><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-6549\" src=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/tatik-ovas%C4%B1-1024x461.jpeg\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" srcset=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/tatik-ovas\u0131-1024x461.jpeg 1024w, https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/tatik-ovas\u0131-300x135.jpeg 300w, https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/tatik-ovas\u0131-768x346.jpeg 768w, https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/tatik-ovas\u0131-1536x692.jpeg 1536w, https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/tatik-ovas\u0131.jpeg 2048w\" alt=\"\" data-id=\"6549\" data-full-url=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/tatik-ovas\u0131.jpeg\" data-link=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/?attachment_id=6549\" \/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Tatik Ovas\u0131, Bitlis A\u011fustos 2022 \/B. Zeydanl\u0131o\u011flu<\/figcaption><\/figure>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ulama komutas\u0131ndaki ordu ile Rojkanl\u0131lar\u0131n Tatik ovas\u0131ndaki \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve baz\u0131 K\u00fcrd beylerinin dedesine ihanetlerini, cennet mek\u00e2n\u00a0\u015eerefxan\u00ea Bedl\u00ees\u00ee\u00a0eseri olan \u015eerefname\u2019de \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n<p><em>\u2018Bu sat\u0131rlar\u0131n yazar\u0131 babas\u0131ndan (Mir \u015eemseddin) bunu dinlemi\u015ftir: \u015eah bana, Bedlis\u2019e d\u00f6nmem i\u00e7in izin verdi\u011fi zaman \u015f\u00f6yle dedi: \u2019Babana s\u00f6yle, hi\u00e7 de\u011filse ben Horasan\u2019dan d\u00f6n\u00fcnceye kadar, Osmanl\u0131larla ge\u00e7inme ve iyilik yolu\u00adnu izlesin. C\u00fcnk\u00fc Ulame, onun en amans\u0131z d\u00fc\u015fman\u0131 ha\u00adline gelmi\u015ftir. Ulame, yery\u00fcz\u00fcnde benzeri bulunmayan bir fitneci ve d\u00fczenbazd\u0131r. Ben inan\u0131yorum ki, Ulame, Osmanl\u0131lar\u0131 kendi hallerinde b\u0131rakmayacak; onlar\u0131 daima kendi keyfine ve ihtiraslar\u0131na g\u00f6re tahrik edip k\u0131\u015fk\u0131rta\u00adcakt\u0131r\u2019. Ne var ki Emir \u015eeref Han, \u015eah\u2019\u0131n bu tavsiyesi uyar\u0131nca hareket etmedi; tersine, Fil Yakub Pa\u015fa ile Ulame\u2019nin, Bedis\u2019i ku\u015fatmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda yanlar\u0131nda yer alm\u0131\u015f olan K\u00fcrd beylerini cezaland\u0131rmaya kalkt\u0131. Bu c\u00fcmleden ola\u00adrak \u00f6nce Hizanl\u0131 Mir Davud\u2019a sald\u0131\u00adrd\u0131. Kendisi bu i\u015fle u\u011fra\u015f\u0131rken, Ulame\u2019nin Bedlis\u2019i ku\u015fatmaya gelmekte oldu\u011fu haberi \u00e7\u0131k\u0131p yay\u0131ld\u0131. Bunun \u00fczerine Emir \u015eeref Han ku\u015fatmay\u0131 kald\u0131rmak ve geldi\u011fi yere geri d\u00f6nmek zorunda kald\u0131. Tabii bu durum, hain beylerin Emir \u015eeref Han\u2019dan duyduklar\u0131 nefretin \u015fiddet\u00adlenmesine, onlar\u0131n kendisine daha da g\u00fccenmelerine ve kendisine kar\u015f\u0131 yeniden Ulame ile birlik olmalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Ayr\u0131ca, Mir Budak Keysani, \u015eeyh Emir\u2019in o\u011flu \u0130brahim A\u011fa B\u0131lbasi, Muhammed A\u011fa Kelhoki\u2019nin o\u011flu Kalender A\u011fa, Dervi\u015f Mahmud Kele\u00e7eri gibi, Rojkan a\u015firetinin baz\u0131 liderleri ve ileri gelenleri de, Emir \u015eeref Han\u2019\u0131n tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131ndan g\u00fccenmi\u015flerdi ve bu y\u00fczden onlar da Ulame\u2019ye gittiler.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>B\u00f6ylece Ulame ile el alt\u0131ndan onunla anla\u015fanlara ve m\u00fcttefiklerine, Fil Yakub Pa\u015fa\u2019yla birlik olup, m\u0131z\u00adraklar, t\u00fcfekler ve yaylarla silahlanm\u0131\u015f s\u00fcvari ve piyade\u00adlerden kurulan 10 000 ki\u015filik bir orduyla Bedlis \u00fczeri\u00adne y\u00fcr\u00fcmeleri i\u00e7in f\u0131rsat verilmi\u015f oldu. 940 (1534) y\u0131l\u0131\u00adn\u0131n sonbahar\u0131nda ve Hizan yoluyla yap\u0131lan bu sald\u0131r\u0131, \u00f6nce Tatik Nahiyesi\u2019ne y\u00f6neldi. Bu s\u0131rada Emir \u015eeref Han\u2019\u0131n elindeki askeri kuvvet 5.000 ki\u015fiden fazla de\u011fildi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped\">\n<ul class=\"blocks-gallery-grid\">\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\n<figure><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-6553\" src=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sk%C3%A4rmavbild-2022-10-23-kl.-14.17.02.png\" sizes=\"(max-width: 826px) 100vw, 826px\" srcset=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sk\u00e4rmavbild-2022-10-23-kl.-14.17.02.png 826w, https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sk\u00e4rmavbild-2022-10-23-kl.-14.17.02-300x168.png 300w, https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sk\u00e4rmavbild-2022-10-23-kl.-14.17.02-768x430.png 768w\" alt=\"\" data-id=\"6553\" data-full-url=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sk\u00e4rmavbild-2022-10-23-kl.-14.17.02.png\" data-link=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/?attachment_id=6553\" \/><\/figure>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/figure>\n<p><em>\u00c7arp\u0131\u015fmalar Tatik Kalesi\u2019nin g\u00fcneyinde ba\u015flad\u0131. Ulame, da\u011f\u0131 ordusunun arkas\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131 ve \u00f6n\u00fcnde de da\u00adr\u0131 ekili bir tarla vard\u0131. Ulame bu tarlay\u0131 geceden sulam\u0131\u015f ve tarla b\u00fcy\u00fck bir \u00e7amur deryas\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. Her iki taraftan, cesur kahramanlar ve gayretli gen\u00e7ler y\u0131rt\u0131c\u0131 aslanlar ve par\u00e7alay\u0131c\u0131 kaplanlar gibi sava\u015f alan\u0131na at\u0131ld\u0131lar; sava\u015f g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcn\u00fcn sesini yedinci g\u00f6\u011fe kadar \u00e7\u0131kard\u0131lar. \u015eair demi\u015ftir ki:\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130ki y\u00f6nden K\u00fcrd kahramanlar\u0131<br \/>\nDald\u0131lar sava\u015f alan\u0131na kollar\u0131n\u0131 k\u0131p\u0131rdatarak<\/em><\/p>\n<p><em>Atlar\u0131n\u0131n t\u0131rnaklar\u0131ndan yanan bir aleve d\u00f6nd\u00fc alan\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>Ve bir kan havuzuna \u00e7evirdiler o meydan\u0131<br \/>\nO serke\u015f aslanlar\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7 ve kalkanlar\u0131<br \/>\nG\u00fcne\u015f\u2019in \u00fcst\u00fcne hilalin geldi\u011fini canland\u0131rd\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>Ejderha a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 and\u0131ran yaylar\u0131ndan \u00e7\u0131kan oklar\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>Yery\u00fcz\u00fcn\u00fc karars\u0131z k\u0131ld\u0131 ve serseme \u00e7evirdi g\u00f6k\u00ady\u00fcz\u00fcn\u00fc\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00fcfeklerinden \u00e7\u0131kan dumanlarla, hava,<br \/>\n\u0130\u00e7inde k\u0131l\u0131\u00e7lar\u0131n par\u0131ldad\u0131\u011f\u0131 bir kara buluta d\u00f6nd\u00fc\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>Ve ya\u011fma\u011fa ba\u015flad\u0131 o dumandan olu\u015fan buluttan\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00fcfek mermileri her tarafa, t\u0131pk\u0131 \u00e7i\u011f taneleri gibi\u2026<\/em><\/p>\n<p><em>Bu s\u0131rada bir t\u00fcfek mermisi Emir \u015eeref Han\u2019\u0131n sol omu\u00adzuna isabet ederek s\u0131rt\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131 ve at\u0131n\u0131n dizginleri elinden d\u00fc\u015ft\u00fc; at kendisini, iradesi d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131rt\u0131nda ta\u015f\u0131\u00admaya ba\u015flad\u0131. Ordu bu durumu g\u00f6r\u00fcnce darmada\u011f\u0131n oldu. O g\u00fcn, Rojkan gen\u00e7lerinin kahramanlar\u0131ndan 700 ki\u015fiden fazla \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00add\u00fc. Bunlar\u0131n 500\u2019\u00fc Rojkan beylerinin ve ileri gelenle\u00adrinin \u00e7ocuklar\u0131yd\u0131\u2019(3)<\/em>.<\/p>\n<p>Ulama Pa\u015fa\u2019n\u0131n Bitlis\u2019e sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 ve Emir \u015eeref Han\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrerek ba\u015f\u0131n\u0131 kesmesi detaylar\u0131n\u0131, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00fcnl\u00fc tarih\u00e7ilerinden Pe\u00e7evi \u0130brahim Efendi de eserinde konu edinmi\u015ftir. Macaristan do\u011fumlu ve aslen Saraybosnal\u0131 bir aileden olan\u00a0Ibrahim Alajbegovi\u0107 Pe\u010devija,\u00a0\u2018Pe\u00e7evi Tarihi\u2019 ad\u0131 ile bilinen 1640\u2019larda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 tarihi kitab\u0131nda \u2019Azerbaycan sultan\u0131 Ulama pa\u015fan\u0131n Sultan\u2019a boyun e\u011fmesi\u2019 (4) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bu bilgilere yer vermi\u015ftir.<\/p>\n<p><em>\u2019<\/em><em>\u00a0<\/em><em>Ayn\u0131 y\u0131l Rebi\u00fclah\u0131r 940 (miladi 1533) ad\u0131 ge\u00e7en Ulama Pa\u015fa, ge\u00e7mi\u015fte ermi\u015f Sultan Bayezit Han -Tanr\u0131\u2019n\u0131n rahmeti \u00fczerine olsun- \u00e7a\u011f\u0131nda \u015feytan\u0131n ayartmas\u0131 ile ayaklanan \u015feytan kulu diye tan\u0131nan e\u015fkiyaya uyarak Teke ilinde padi\u015fah\u0131n vermi\u015f oldu\u011fu timar\u0131 b\u0131rak\u0131p da\u011flara \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi onlardan ayr\u0131l\u0131p padi\u015fah kat\u0131na y\u00fcz s\u00fcrd\u00fc. Bu s\u0131rada, K\u00fcrd beylerinden Bitlis hakimi olan \u015eeref Bey, ise boynuna bor\u00e7 olan ba\u011fl\u0131l\u0131k halkas\u0131n\u0131 telef edip e\u015fkiyaya ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. Bunun \u00fczerine Ulama Pa\u015fa\u2019ya Bitlis beyli\u011fi verilmi\u015f, karga\u015fay\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in de, sadrazam\u0131n \u0130stanbul\u2019dan hareketinden \u00f6nce, \u015eeref Bey\u2019in \u00fczerine g\u00f6nderilmi\u015f idi. Pa\u015fan\u0131n y\u00f6redeki askerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7erek yapt\u0131\u011f\u0131 sava\u015fta \u015eeref\u2019in ba\u015f\u0131 kesildi ve askeri de bozguna u\u011frat\u0131ld\u0131. Kesik ba\u015f\u0131 Ulama Pa\u015fa taraf\u0131ndan Cebbarl\u0131\u2019da konaklamakta olan sadrazama g\u00f6nderildi. K\u00fcrdler, bundan sonra bir daha fesatl\u0131klara kar\u0131\u015fmayacaklar\u0131na yemin ve tevbe ettiler. Bitlis\u2019in y\u00f6netimi bunun \u00fczerine \u015eeref\u2019in o\u011flu \u015eemseddin\u2019e verildi ve kendisine buna ili\u015fkin padi\u015fah buyru\u011fu (meng\u00fbr) g\u00f6nderildi. Ulama Pa\u015fa\u2019n\u0131n da, se\u00e7kin ve de\u011ferli bir g\u00f6rev vaad\u0131 ile g\u00f6nl\u00fc ho\u015f edildi\u2019.<\/em><\/p>\n<p>1700\u2019lerde\u00a0Avrupal\u0131 \u015fair ve yazarlar aras\u0131nda yay\u0131lan \u015fark diyar\u0131 temal\u0131 eserler icra etme ve kaleme alma ak\u0131m\u0131,\u00a0bir tiyatro oyunu ve masal kitab\u0131 yazar\u0131 olan Frans\u0131z T. S. Gueullette\u2019i de etkisi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Gueullette de yar\u0131 kurgu yar\u0131 ger\u00e7ek, yar\u0131 fantezi yar\u0131 seyyahlardan duyumlara dayal\u0131, b\u00fcy\u00fck abart\u0131 i\u00e7eren masallar zincirinden olu\u015fan \u2019Binbir Gece Masallar\u0131\u2019 tarz\u0131nda, i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7en ve birbiri ard\u0131 devam eden anlat\u0131mlar \u015feklinde olan \u00e7al\u0131\u015fmalara imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Masallar\u0131nda \u015eark co\u011frafyas\u0131ndaki ki\u015filerin, \u00fclkelerin, isimlerin ve k\u00fclt\u00fcrlerin i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7irilerek ve harmanlanarak yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 dikkat \u00e7eker.<\/p>\n<p>1723\u00a0y\u0131l\u0131nda \u2019\u00c7inli Fum-Hoam\u2019in Harika Maceralar\u0131 \u2013 \u00c7in Masallar\u0131\u2019 (5) ad\u0131 ile yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n\u0131n\u00a0\u00c7in ve \u015eark Masallar\u0131\u00a0adl\u0131\u00a0b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan Bitlis Kral\u0131\u2019n\u0131n sepet i\u00e7indeki kesik ba\u015f\u0131 grav\u00fcr\u00fc, Gueulette\u2019nin 1534 y\u0131l\u0131nda vuku bulan Ulama Pa\u015fa \u2013 Emir \u015eeref Han \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 ve Emir \u015eeref\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131n kesilmesi hadisesinden esinlendi\u011fi a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-6551\" src=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Hotpot.png\" sizes=\"auto, (max-width: 478px) 100vw, 478px\" srcset=\"https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Hotpot.png 289w, https:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Hotpot-186x300.png 186w\" alt=\"\" width=\"478\" height=\"772\" \/><figcaption>\u00dczerinde Frans\u0131zca olarak \u2019bak\u0131n Bitlis kral\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 kesip bu sepet i\u00e7erisinde size getirdim\u2019 yaz\u0131s\u0131 olan grav\u00fcr<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<p>Yazar Gueulette, sepetteki kesik ba\u015f\u0131 eserindeki karakterlerden, Ta\u015fy\u00fcrek anlam\u0131na gelen \u2019Dilsenghin\u2019 ad\u0131ndaki bir Bitlis kral\u0131na ait oldu\u011funu belirtirken, grav\u00fcrdeki ya\u015fl\u0131 adam\u0131n ise G\u00fcrcistan kral\u0131 Malekalsalem ile yan\u0131nda da k\u0131z\u0131 Prenses G\u00fcl\u015fenraz oldu\u011funu masal\u0131 i\u00e7erisinde isimlendirmi\u015ftir. Masalda ge\u00e7en ve Bitlis kral\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 kesen ki\u015finin, daha sonra Tiflis\u2019i ve Tiflis saray\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmesi \u00fczerine, Prenses G\u00fcl\u015fenraz ve babas\u0131 olan kral \u00fclkelerini terk ederek \u00c7in\u2019e s\u0131\u011f\u0131n\u0131yorlar. Gueullette\u2019nin bu hikayeyi yazarken, ger\u00e7ek tarihte Bitlis yak\u0131nlar\u0131nda 1534\u2019lerdeki bir sava\u015fta ba\u015f\u0131 kesilen Bitlis h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Emir \u015eeref Han\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden ilham ald\u0131\u011f\u0131 kesindir. Zira yazar\u0131n 1817\u2019de \u0130ngilizce olarak yay\u0131mlanm\u0131\u015f olan kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde \u015fu ibare bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n<p>\u2019Gueullette her ne kadar eserlerinde kendi fantezi ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015f olsa da yine de \u015eark diyarlar\u0131nda vuku bulmu\u015f ger\u00e7ek olaylardan esinlenmi\u015ftir\u2019.<\/p>\n<p><strong>Baran Zeydanl\u0131o\u011flu, 22 Ekim 2022-Bitlisname.com<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kaynaklar<\/p>\n<p>1 \u2013 Seyyahlar\u0131n Anlat\u0131mlar\u0131yla Bitlis ve Ahalisi, 2019, sayfa 47 &amp; 236<\/p>\n<p>2 \u2013 TDV \u2013 \u0130slam Ansiklopedisi, Ulama Pa\u015fa<\/p>\n<p>3 \u2013 \u015eerefname, 1597, sayfa 496 \u2013 500<\/p>\n<p>4 \u2013 Pe\u00e7evi Tarihi, 1640, cilt. 1, sayfa. 129<\/p>\n<p>5 \u2013\u00a0\u2019Les Aventures merveilleuses du mandarin Fum-Hoam, contes chinois\u2019, Thomas Simon Gueullette, 1723<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n Safevilere (\u0130ran) kar\u015f\u0131 1533 (1534) y\u0131l\u0131nda d\u00fczenledi\u011fi Irakeyn Seferi s\u0131ras\u0131nda ad\u0131ndan s\u0131k\u00e7a bahsedilen Ulama Pa\u015fa\u2019n\u0131n Bitlis\u2019e sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve bu sald\u0131r\u0131da K\u00fcrd Beyli\u011fi\u2019nin ba\u015f\u0131nda bulunan Emir \u015eeref\u2019in de ba\u015f\u0131n\u0131n kesildi\u011fi bir rivayet olarak adland\u0131r\u0131lsa da ger\u00e7ek oldu\u011fu bir\u00e7ok tarihi eserde yer almaktad\u0131r. Y\u0131llar \u00f6nce kaleme ald\u0131\u011f\u0131m ve ilk kitab\u0131m olan \u2018Seyyahlar\u0131n Anlat\u0131mlar\u0131yla Bitlis &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":22358,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1084],"tags":[5979,1616],"class_list":["post-22357","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-arastirma","tag-emir-seref","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22357"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22357\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}