{"id":21963,"date":"2021-03-05T17:16:34","date_gmt":"2021-03-05T14:16:34","guid":{"rendered":"http:\/\/candname.com\/tr\/?p=21963"},"modified":"2021-02-28T17:26:04","modified_gmt":"2021-02-28T14:26:04","slug":"sark-istiklal-mahkemelerinin-verdigi-idam-karari-doktor-fuad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=21963","title":{"rendered":"\u015eark \u0130stiklal Mahkemelerinin verdi\u011fi idam karar\u0131: Doktor Fuad"},"content":{"rendered":"<p><strong>K\u00fcrt tarihi ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 ve \u015eeyh Sait Derne\u011fi sorumlusu Kerem Serhatl\u0131 bu haftaki tarih yolculu\u011funda bize, 1925 y\u0131l\u0131nda \u015eark \u0130stiklal Mahkemelerinin verdi\u011fi idam kararlar\u0131ndan ilki olan Doktor Fuad\u2019\u0131n idam\u0131n\u0131 yaz\u0131yor.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Doktor Fuad\u2019\u0131n idamdan \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6z\u00fcn\u00fc, \u2018Vatan\u0131m K\u00fcrdistan i\u00e7in yi\u011fit\u00e7e Kurban olmay\u0131 daima d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm. \u015e\u00fcphesiz ki as\u0131lmakta oldu\u011fumuz bu topra\u011fa bir g\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k bayra\u011f\u0131 dikilecektir\u2019 aktaran Serhatl\u0131, \u201c\u0130dam karar\u0131 infaz edilmeden Savc\u0131 S\u00fcrreya cezay\u0131 hafifletmek i\u00e7in iadeyi muhakeme talebinde bulunarak Doktor Fuad\u2019\u0131n T\u00fcrk oldu\u011funu bu sebeple cezas\u0131n\u0131 hafifletmesini istiyor. Ancak yi\u011fit adam, hay\u0131r ben T\u00fcrk de\u011filim Babam \u00e7ermikli K\u00fcrd Zazalardan annem ise Diyarbak\u0131rl\u0131d\u0131r diyerek kimli\u011finin can\u0131ndan daha k\u0131ymetli oldu\u011funu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6sterir. \u0130dam Karar\u0131 16 Nisan 1925\u2019teverilyor ve 17 Nisan 1925\u2019te infaz ediliyor \u201d diye konu\u015ftu.<\/strong><\/p>\n<p>16 Nisan 1925\u2019te verilen idam karar\u0131yla bir g\u00fcn sonra 17 Nisan\u2019da as\u0131larak idam edilen Doktor Fuad ile ilgili \u015eark \u0130stiklal Mahkemesinin ilk idam karar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>DOSYA NO: l<\/p>\n<p>\u0130LAM NO: 2\/l<\/p>\n<p>RE\u0130S:MAZHARM\u00dcF\u0130D<\/p>\n<p>AZA : AL\u0130 SA\u0130B<\/p>\n<p>AZA : AVN\u0130<\/p>\n<p>M\u00fcstakil bir K\u00fcrdistan te\u015fkili maksad\u0131yla hiyanet-i vataniyede bulundu\u011fu iddias\u0131yla maznumunaleyh(zanl\u0131) olan Diyarbekirde m\u00fctevellid(d\u00fcnyaya gelen) ve mukim 37 ya\u015f\u0131nda M\u00fcstakil tabib Fuad efendi bin Hac\u0131 \u0130brahim hakk\u0131nda, icra k\u0131l\u0131nan muhakeme neticesinde: Maznunaleyh (zanl\u0131) Doktor Fuad efendinin M\u00fcstakil bir K\u00fcrdistan te\u015fkilini kendisine Gaye-i hayat ve me\u015f\u011fele-i siyaset ittihaz eden ve bu sebeple memleket dahilinde T\u00fcrk camia-i siyasiyyasini ve T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 m\u00fcsallah bir kiyam ve isyan v\u00fccuda getirmek i\u00e7in sarf-\u0131 mesai edenler meyan\u0131nda bulundu\u011fu ve bu meyanda K\u00fcrt hadise-i isyanesini tertip, te\u015fvik ve teshil eyledi\u011fi kendisinin evvel ve ahir sebk eden ikrar ve itirafat-\u0131 m\u00fcevvelesi ve suret-i ifadat\u0131 ve amil-i iftirakcuyaneyi \u00a0mutazam\u0131n hat-\u0131 destiyle(elyaz\u0131s\u0131) muharrer Mektubun elde eilmesi ve zab\u0131t varakalar\u0131 ve evrak-\u0131 tahkikiye m\u00fcedas\u0131 ve \u015fahitlerin elelderecat ve maalkasem(yeminli \u015fahidlerin beyanlar\u0131) vuku bulan ihbar ve \u015fahadat\u0131 ve maznumunaleyhin bu kabil efal ve harekatla meluf oldu\u011funun(dolu)evrak-\u0131 dava m\u00fcfad\u0131 ile ikrar\u0131ndan m\u00fcnfehim (anla\u015f\u0131lan) gibi yekdigerini (birbirini) m\u00fceyyyed (teyid)delail (deliler) ve emaret-\u0131 kanuniye ile mertebe-i s\u00fcbuta vas\u0131l ve ol suretle kanat-\u0131 vicdaniye has\u0131l oldu\u011fundan maznumunaleyh(zanl\u0131) Fuad efendi\u2019nin ol vech ile (o suretle) ber vech-i me\u015fruh (belirtil\u011fi \u00fczere) hiyanet-i vataniye fiilinin m\u00fcrtekibi (yap\u0131mc\u0131s\u0131) olmak \u00fczere m\u00fccrimiyetine (su\u00e7lulu\u011funa) vicahen ve m\u00fctefikkan (oybirli\u011fi)ile karar verildi.<\/p>\n<p>Mabad-\u0131 c\u0131het-i cezaiyesi (cezas\u0131) hakk\u0131nda dahi m\u00fczakere-i keyfiyet olundukta: m\u00fcrim-i merkum(ad\u0131 ge\u00e7en su\u00e7lu) Doktor Fuad efendi bin Hac\u0131 ibrahim&#8217;in hareket-i vak\u0131as\u0131 Kanunu cezan\u0131n 45 nci maddesi delaletiyle Kanunu mezkurun l.nci bab\u0131n\u0131n l.nci fasl\u0131na m\u00fczeyyel(f\u0131kra) madde-i kanuniyyeye \u00a0tevafu etmekle Madde-i mezkure h\u00fckm\u00fcne tevfikan \u0130DAMINA Kezalik vicahen ve m\u00fctefikan(oybirli\u011fi ile) karar verildi. 16 nisan 1341 -16 Nisan 1925.<\/p>\n<p>AZA\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0AZA\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 RE\u0130S<\/p>\n<p>MAZHARM\u00dcF\u0130D\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 AL\u0130 SA\u0130B\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 AVN\u0130.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce asker ka\u00e7aklar\u0131 i\u00e7in kurulan istiklal mahkemeleri 1925 \u015eeyh Said harek\u00e2t\u0131ndan sonra tam yarg\u0131s\u0131z infaz mahkemeleri oldu. T\u00fcrkiye\u2019de birka\u00e7 yerde kurulan bu hukuk d\u0131\u015f\u0131 mahkemelerin karar\u0131 hukuki de\u011fil tamamen J\u00f6n T\u00fcrklerin ve Kemalistlerin g\u00f6rev ald\u0131klar\u0131 hukuk\u00e7u olmayan \u00e7o\u011fu Asker olan cell\u00e2tlardan m\u00fcte\u015fekkildi. \u00d6rne\u011fin Diyarbak\u0131r\u2019da kurulan \u015eark istiklal mahkemesinde, yaln\u0131z Savc\u0131 S\u00fcrreya hukuk\u00e7u idi. Hukuka de\u011fil Kemalistlerin emir ve direktifleri do\u011frultusunda m\u00fctalaa verirdi, ikinci garabeti ise Diyarbak\u0131r mahkemesinin verdi\u011fi karar kesindi itiraz\u0131 kabil de\u011fildi ama di\u011fer istiklal mahkemelerinin kararlar\u0131 Meclisin onay\u0131na ba\u011fl\u0131yd\u0131. Kanun \u00f6n\u00fcnde K\u00fcrtler ile T\u00fcrkler e\u015fit de\u011fildi \u015fimdiki gibi. \u0130lk karar Doktor Fuad hakk\u0131nda verilen ve bir g\u00fcn sonra infaz edilen idam karar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Dr. Fuad hi\u00e7 taviz vermeden a\u00e7\u0131k\u00e7a ve erkek\u00e7e savunma de\u011fil iddias\u0131n\u0131 mahkemede dile getiren yi\u011fit \u00c7ermikli bir K\u00fcrd Zaza idi. 1912\u2019de \u0130stanbul\u2019da kurulan K\u00fcrt talebe cemiyeti (Hev\u00ee\u2019nin \u00fcyesi ve 1921 Erzurum\u2019da Kurulan Azadi Cemiyetnin Diyarbak\u0131r temsilcisiydi.\u00a0 21 \u015eubat 1921\u2019de Dr. Fuad bir yak\u0131n\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 mektup da ele ge\u00e7mi\u015f ve su\u00e7 delili say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Mektub aynen \u015f\u00f6yle: &#8220;Mahalli haberler aylardan beri ciddiyetle faaliyete ge\u00e7en Ba\u011fdat ve Musul\u2019daki K\u00fcrt \u0130stiklal komitesinin Emir ve i\u015faretiyle H\u0131n\u0131s \u015eeyh Said efendi ayaklanarak Han\u0131 ve Liceye kadar geldi. \u015eimdi Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n sekiz dukuz saat kuzeyinde sava\u015f oluyor. Allah encam\u0131 hayir etsin. Halep\u2019teki K\u00fcrt Cemiyeti de ayn\u0131 ama\u00e7la s\u0131n\u0131rda K\u00fcrtleri ayakland\u0131rmak \u00fczeredir. Mu\u015f ve \u00e7evresi a\u015firetlerin eline ge\u00e7ti. Sonu\u00e7 olarak \u015fimdiye kadar ama\u00e7lanan K\u00fcrdistan Fikri, H\u00fck\u00fcmeti ciddi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bakal\u0131m ne olacak? Bendeniz g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ve ge\u00e7irdi\u011fim derbeder g\u00fcnlerden sonra bekleme d\u00f6nemi ya\u015f\u0131yorum&#8221;. <strong>\u0130dam karar\u0131 infaz edilmeden Savc\u0131 S\u00fcrreya cezay\u0131 hafifletmek i\u00e7in iadeyi muhakeme talebinde bulunarak Doktor Fuad\u2019\u0131n T\u00fcrk oldu\u011funu bu sebeple cezas\u0131n\u0131 hafifletmesini istiyor. Ancak yi\u011fit adam, hay\u0131r ben T\u00fcrk de\u011filim Babam \u00e7ermikli K\u00fcrd Zazalardan annem ise Diyarbak\u0131rl\u0131d\u0131r<\/strong> diyerek kimli\u011finin can\u0131ndan daha k\u0131ymetli oldu\u011funu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6sterir.\u00a0 \u0130dam Karar\u0131 16 Nisan 1925\u2019te veriliyor ve 17 Nisan 1925 de infaz ediliyor. Dr. Fuad\u2019\u0131n son s\u00f6z\u00fc \u015f\u00f6yledir: \u00a0&#8220;Vatan\u0131m K\u00fcrdistan i\u00e7in yi\u011fit\u00e7e Kurban olmay\u0131 daima d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm. \u015e\u00fcphesiz ki as\u0131lmakta oldu\u011fumuz bu topra\u011fa bir g\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k bayra\u011f\u0131 dikilecektir.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Doktor Fuad kimdir?<\/p>\n<p>Diyarbak\u0131r ili \u00e7ermik il\u00e7esi Hac\u0131 Abdulkadir s\u00fclalesinden Hac\u0131 \u0130brahimin o\u011fludur. Dr. ailesi soyad\u0131 kanunu \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra Erkmen soyad\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r ve eski Dan\u0131\u015ftay Daire Ba\u015fkan\u0131 ve eski senat\u00f6r Kamuran Erkmeno\u011flu da Fuad\u0131n ye\u011fenidir.<\/p>\n<p><span style=\"color: #800000;\"><strong>Ali Abbas Y\u0131lmaz tigrishaber.com<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00fcrt tarihi ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 ve \u015eeyh Sait Derne\u011fi sorumlusu Kerem Serhatl\u0131 bu haftaki tarih yolculu\u011funda bize, 1925 y\u0131l\u0131nda \u015eark \u0130stiklal Mahkemelerinin verdi\u011fi idam kararlar\u0131ndan ilki olan Doktor Fuad\u2019\u0131n idam\u0131n\u0131 yaz\u0131yor. &nbsp; Doktor Fuad\u2019\u0131n idamdan \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6z\u00fcn\u00fc, \u2018Vatan\u0131m K\u00fcrdistan i\u00e7in yi\u011fit\u00e7e Kurban olmay\u0131 daima d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm. \u015e\u00fcphesiz ki as\u0131lmakta oldu\u011fumuz bu topra\u011fa bir g\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k bayra\u011f\u0131 dikilecektir\u2019 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":21964,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5371],"tags":[5564,5805,5806,849,573,5809,5808,5615,5810,1616,5807,5757,5574,140,559,244,2488,4565,5753],"class_list":["post-21963","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-alinti-yazilar","tag-cermik","tag-cermikli","tag-cermikli-dr-fuat","tag-dimili","tag-diyarbakir","tag-doktor-fuad","tag-doktor-fuat","tag-dr-fuat","tag-hamambasi","tag-manset","tag-sait","tag-seyh","tag-seyh-sait","tag-zaza","tag-zazaca","tag-zazaki","tag-zazalar","tag-ziwan","tag-ziya-gokalp"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21963\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}