{"id":21076,"date":"2018-10-14T22:55:53","date_gmt":"2018-10-14T19:55:53","guid":{"rendered":"http:\/\/candname.com\/tr\/?p=21076"},"modified":"2021-02-20T13:58:19","modified_gmt":"2021-02-20T10:58:19","slug":"zaza-adinin-kaynagi-hakkinda-birkac-not","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=21076","title":{"rendered":"&#8216;Zaza&#8217; ad\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 hakk\u0131nda birka\u00e7 not"},"content":{"rendered":"<div>\n<div>\n<p>Bir K\u00fcrt toplumsal grubu olan Zazalarla ilgili yaz\u0131lan yaz\u0131lar\u0131n kimisinde s\u0131rf m\u00fclahaza olsun diye neredeyse i\u00e7inde \u201cz\u201d harfinin ge\u00e7ti\u011fi her s\u00f6zc\u00fck bir \u015fekilde Zazalarla ili\u015fkilendiriliyor veya artniyetli uydurma bilgiler \u00fcretilerek konu i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz hale getiriliyor. Bu yaz\u0131da,\u00a0<em>Tevrat<\/em>\u2019da ki\u015fi ad\u0131 olarak ge\u00e7en \u201cZaza\u201d ad\u0131n\u0131, Behistun Kitabelerinde ge\u00e7en \u201cZaz\u1eb7na\/Za-iz-za-an\/Za-za-an-nu\u201d s\u00f6zc\u00fcklerini ve Kaygusuz Abdal\u2019a (\u00f6. 1444 [?]) isnat edilen bir \u015fiiri, konu ba\u011flam\u0131nda tart\u0131\u015farak Zazalarla ilgilerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yada yanl\u0131\u015f bilindi\u011fini, bundan sonra yaz\u0131lacak yaz\u0131larda, yap\u0131lacak tart\u0131\u015fmalarda, hi\u00e7 olmazsa bunlar\u0131n d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131larak konunun biraz daha sadele\u015fece\u011fini umuyorum<a href=\"http:\/\/www.ilkehaber.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">.<\/a>\u00a0<sub>(<a href=\"http:\/\/www.zazaki.net\/file\/zazaadininkaynagihakkindabirkacnot.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">Dosyay\u0131 pdf olarak okumak veya indirmek i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a>)<\/sub><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div>\n<div id=\"news_content\">\n<p><strong>1.Tevrat\u2019ta ge\u00e7en \u201cZaza\u201d ad\u0131<\/strong><\/p>\n<p><em>Tevrat<\/em>\u2019\u0131n 13. kitab\u0131 olan\u00a0<em>Tarihler-1<\/em>\u2019de Adem\u2019den ba\u015flayarak \u0130srail (Yakub peygamber) soyuna kadar isimler ayetler \u015feklinde say\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u201c<em>1.1 Adem, \u015eit, Eno\u015f \/ 1.2 Kenan, Mahalalel, Yeret \/ 1.3 Hanok, Metu\u015felah, Lemek \/ 1.4 Nuh. Nuh&#8217;un o\u011fullar\u0131&#8230;<\/em>\u201d \u015feklinde.<\/p>\n<p>Devam\u0131nda \u0130brahim\u2019in soyu \u015f\u00f6yle ge\u00e7iyor:<\/p>\n<p>\u201c<em>1.28 \u0130brahim&#8217;in o\u011fullar\u0131: \u0130shak, \u0130smail.<\/em><\/p>\n<p><em>1.29 \u0130smailo\u011fullar\u0131&#8217;n\u0131n soyu: \u0130smail&#8217;in ilk o\u011flu Nevayot. Sonra Kedar, Adbeel, Mivsam,<\/em><\/p>\n<p><em>1.30 Mi\u015fma, Duma, Massa, Hadat, Tema,<\/em><\/p>\n<p><em>1.31 Yetur, Nafi\u015f, Kedema gelir. Bunlar \u0130smail&#8217;in o\u011fullar\u0131yd\u0131.<\/em><\/p>\n<p><em>1.32 \u0130brahim&#8217;in cariyesi Ketura&#8217;n\u0131n o\u011fullar\u0131: Zimran, Yok\u015fan, Medan, Midyan, Yi\u015fbak, \u015euah. Yok\u015fan&#8217;\u0131n o\u011fullar\u0131: \u015eeva, Dedan.<\/em><\/p>\n<p><em>1.33 Midyan&#8217;\u0131n o\u011fullar\u0131: Efa, Efer, Hanok, Avida, Eldaa. Bunlar\u0131n hepsi Ketura&#8217;n\u0131n soyundand\u0131.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Kitab\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Yakub peygamberin o\u011fullar\u0131n\u0131n adlar\u0131 da \u015f\u00f6yle ge\u00e7iyor:<\/p>\n<p>\u201c<em>2.1 \u0130srail&#8217;in o\u011fullar\u0131 \u015funlard\u0131r: Ruben, \u015eimon, Levi, Yahuda, \u0130ssakar, Zevulun,<\/em><\/p>\n<p><em>2.1.Ta.2:2 Dan, Yusuf, Benyamin, Naftali, Gad, A\u015fer.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Daha sonra, bunlardan Yahuda\u2019n\u0131n soyu say\u0131l\u0131rken 2:33 ayette \u201c<em>Yonatan&#8217;\u0131n o\u011fullar\u0131: Pelet,\u00a0<strong>Zaza<\/strong>. Bunlar Yerahmeel&#8217;in soyundan geliyordu<\/em>\u201d[1]\u00a0deniliyor.<\/p>\n<p>S\u0131radan, herhangi bir \u00f6zelli\u011fi olmayan, daha sonra hi\u00e7bir yerde ad\u0131 ge\u00e7meyen bir ki\u015fi olarak \u201cZaza\u201d ad\u0131, i\u015fte\u00a0<em>Tevrat<\/em>\u2019a bu \u015fekilde ge\u00e7iyor.<\/p>\n<p>Davud peygamberin krall\u0131\u011f\u0131 Milattan \u00d6nce 1000-962 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda oldu\u011fu tahmin ediliyor. Bu \u015fahs\u0131n ad\u0131 Davud\u2019dan sonra ge\u00e7ti\u011finden hareketle, buradan enaz iki bin be\u015fy\u00fcz veya daha fazla y\u0131l \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla Zazalar\u0131n, Yahuda soyundan gelen bu \u015fahs\u0131n ard\u0131llar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren herhangi bir iz veya emare g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00d6te yandan, bakmam\u0131z gereken \u015f\u00f6yle bir konu daha var. Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn telaffuzu acaba bug\u00fcn Latin harfleriyle yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fekilde midir? \u00d6rne\u011fin, Arap\u00e7ada \u201csert r\u00fczgar\u201d anlam\u0131na gelen ve Arap harfleriyle &#8220;<strong>\u0632\u0627\u0639\u0632\u0627\u0639<\/strong>&#8221; (za\u2019za\u2019) \u015feklinde yaz\u0131lan s\u00f6zc\u00fck vard\u0131r. Arif Erkan\u2019\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Arap\u00e7a-T\u00fcrk\u00e7e L\u00fcgat\u00a0<em>El-Beyan<\/em>\u2019da Arap\u00e7a &#8220;<strong>ez-zaz\u00eeye<\/strong>&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc &#8220;1.sert, gal\u00eez yer 2.tepe, 3.t\u00fcy&#8221; anlamlar\u0131na geliyor.[2]\u00a0Dolay\u0131s\u0131yla\u00a0<em>Tevrat<\/em>\u2019ta ki\u015fi ad\u0131 olarak ge\u00e7en bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ger\u00e7ek telaffuzuna da bak\u0131lmal\u0131. Yine Frans\u0131zlarda, G\u00fcrc\u00fclerde ve belki daha ba\u015fka bir\u00e7ok millette hem erkek hem kad\u0131n ad\u0131 olarak da kullan\u0131lmaktad\u0131r. Hatta bir jilet markas\u0131 ad\u0131 olarak da Zaza s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Neticede hangi taraftan bak\u0131l\u0131rsa bak\u0131ls\u0131n,\u00a0<em>Tevrat<\/em>\u2019ta ge\u00e7en \u201cZaza\u201d ad\u0131n\u0131n, Zazalarla uzaktan yak\u0131ndan hi\u00e7bir ilgisi bulunmamaktad\u0131r. Bilerek veya bilmeyerek bunun konuya dahil edilmesi, kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratmaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n<p><strong>2. Behistun Kitabelerinde ge\u00e7en ad<\/strong><\/p>\n<p>Zazalarla ilgili artniyetli faaliyetler y\u00fcr\u00fcten, b\u00f6ylece kafalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmak isteyen kimileri \u201c<em>Pers Kral\u0131 Darius, M.\u00d6 515 y\u0131llar\u0131nda Behistun yaz\u0131tlar\u0131nda Zazalardan bahsetmektedir<\/em>\u201d diyerek \u201c<em>Birinci s\u00fctunda Darius M.\u00d6 515 y\u0131llar\u0131nda F\u0131rat nehrinin kenar\u0131nda Zazana ad\u0131nda bir kasaba oldu\u011funu yazm\u0131\u015f. Bu kitabede, Dersim (Tunceli) ve Elaz\u0131\u011f havalisi &#8216;Zazana&#8217; ad\u0131 ile an\u0131lmaktad\u0131r<\/em>\u201d[3]\u00a0\u015feklinde yalan bilgiler yaymaktan \u00e7ekinmemektedirler.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Daryu\u015f (M.\u00d6. 549-485) iktidar\u0131 d\u00f6neminde Kirman\u015fah yak\u0131nlar\u0131nda sonralar\u0131 \u201cBehistun\u201d olarak an\u0131lan ama Arya dilinde Tanr\u0131n\u0131n yeri anlam\u0131na gelen \u201cBagastana\u201d denilen yerde, \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131yla \u00fc\u00e7 dilde kayal\u0131klara kaz\u0131nm\u0131\u015f ve \u201cBehistun Kitabeleri\u201d olarak tan\u0131nan metnin 1. s\u00fctun, 19. paragraf, 92. sat\u0131r\u0131nda ge\u00e7en ve &#8220;<strong>Zaz\u1eb7na<\/strong>&#8220;, &#8220;<strong>Za-iz-za-an<\/strong>&#8221; \u00fb &#8220;<strong>Za-za-an-nu<\/strong>&#8221; \u015feklinde transkribe edilen bir s\u00f6zc\u00fck var. S\u00f6z konusu paragraf\u0131, \u0130ran\u2019da eski diller \u00fczerine y\u00fcksek lisans yapan Mac\u00eed Kurdistan\u00ee\u2019nin yard\u0131m\u0131yla Fars\u00e7adan \u015fu \u015fekilde \u00e7evirdik:<\/p>\n<p>\u201c<em>\u015eah Daryu\u015f diyor: Ondan sonra Babil\u2019e y\u00fcr\u00fcd\u00fcm. Babil\u2019e varmadan, F\u0131rat k\u0131y\u0131s\u0131nda\u00a0<strong>Zazane<\/strong>\u00a0denilen bir \u015fehir var, orada, kendini<\/em>\u00a0<em>nebukadr\u00e7er bilen<\/em>\u00a0<em>\u00a0Nid&#8217;it-Bier bana kar\u015f\u0131 sava\u015fmak i\u00e7in bir orduyla geldi. Sonra sava\u015fa tutu\u015ftuk. Ahuramazda bana yard\u0131m\u0131n\u0131 l\u00fctfetti. Ahuramazda sayesinde Nid&#8217;it-Bier\u2019in ordusunu a\u011f\u0131r bir \u015fekilde k\u0131rd\u0131m. Kalanlar suya atlad\u0131lar. Su hepsini g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Bu sava\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Enameke ay\u0131ndan iki g\u00fcn ge\u00e7mi\u015fti.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Bu sava\u015f\u0131n Milattan \u00d6nce 13 Aral\u0131k 522\u2019de oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Roland G. Kent ad\u0131 ge\u00e7en s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \u201c<strong>Zaz\u1eb7na<\/strong>\u201d \u015feklinde yazm\u0131\u015f ve bunu \u201c<em>Babil\u2019in yukar\u0131s\u0131nda, F\u0131rat\u2019\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda bir kasaba<\/em>\u201d[4]olarak belirtmi\u015ftir. Ard\u0131ndan Elam dili telaffuzuna g\u00f6re \u201c<strong>Za-iz-za-an<\/strong>\u201d ve Akkadca telaffuzuna g\u00f6re de \u201c<strong>Za-za-an-nu<\/strong>\u201d \u015feklinde yazm\u0131\u015ft\u0131r. 1907 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan\u00a0<em>The Sculptures and Inscription of Darius The Great on The Rock of Behist\u00fbn in Persia &#8211; A New Collation of The Persian, Susian and Babylonian Texts With English Translations, Etc.<\/em>\u00a0adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada da \u201c<strong><em>Z\u00e2z\u00e2na:<\/em><\/strong>\u00a0<em>Babil yak\u0131nlar\u0131nda, F\u0131rat \u00fczerinde bir \u015fehir<\/em>\u201d[5]\u00a0olarak kaydedilmi\u015f. Yine ayn\u0131 yerde, eski Fars\u00e7ada \u201cZ\u00e2z\u00e2na\u201d, Susa dilinde \u201cZazzan\u201d ve Babil dilinde ise \u201cZa-za-an-nu\u201d \u015feklinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bilindi\u011fi gibi Babil, bug\u00fcnk\u00fc Irak\u2019\u0131n g\u00fcneyinde, Ba\u011fdad\u2019\u0131n a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda Basra K\u00f6rfezi\u2019ne yak\u0131n bir yerde F\u0131rat nehrinin kenar\u0131ndad\u0131r. Behistun Kitabelerinde ad\u0131 ge\u00e7en kasaban\u0131n da \u201cBabil\u2019in yukar\u0131s\u0131nda\u201d ve \u201cBabil yak\u0131nlar\u0131nda, F\u0131rat \u00fczerinde\/k\u0131y\u0131s\u0131nda bir kasaba\/\u015fehir\u201d oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Ad\u0131 ge\u00e7en nokta ile g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Zazalar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer aras\u0131nda bin kilometreden daha fazla bir uzakl\u0131k s\u00f6z konusudur. Arada farkl\u0131 adlarla an\u0131lan onlarca b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00f6lge vard\u0131r. \u00d6te yandan, Kitabede ge\u00e7en s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn telaffuzu ile bizim kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn telaffuzu birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Yine, bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn Zazalarla herhangi bir ili\u015fkisini g\u00f6steren hi\u00e7bir bilgiye tarihte rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bilerek veya bilmeyerek bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn Zazalarla ilgili konulara dahil edilmesi, meseleyi buland\u0131rarak kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratmaktan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Zazalarla ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, tart\u0131\u015fmalarda Behistun Kitabelerinde ge\u00e7en s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131lmas\u0131 \u00e7ok do\u011fru bir tav\u0131r olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00a03.Kaygusuz Abdal\u2019a isnat edilen \u015fiir<\/strong><\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda bir \u015fiir derlemecisi olan \u00f6\u011fretmen Cahit \u00d6ztelli (1910-1978), ilk kez 1973 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan Bekta\u015f\u00ee-Alev\u00ee \u015fiirleri antolojisi \u201cBekta\u015fi G\u00fclleri\u201d adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n 333-334. sayfalar\u0131nda yer verdi\u011fi kafiye d\u00fczeni \u201caaab\u201d olan \u201cSatar\u0131m\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u015fiirin bir k\u0131tas\u0131nda \u201cZaza\u201d ad\u0131 ge\u00e7iyor:<\/p>\n<p>&#8220;<em>E\u011fer bu sene \u00e7\u0131kar isem yaza<\/em><\/p>\n<p><em>Toplay\u0131m bir par\u00e7a G\u00fcrc\u00fc Abaza<\/em><\/p>\n<p><em>Elime ge\u00e7erse on kadar\u00a0<strong>Zaza<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>Yolar sakal\u0131n\u0131 kavlak satar\u0131m<\/em>&#8220;[6]\n<p>Bir\u00e7ok ki\u015fi, bu d\u00f6rtl\u00fc\u011f\u00fc kaynak g\u00f6stererek Kaygusuz Abdal\u2019\u0131n 15. y\u00fczy\u0131lda, yani buradan be\u015f-alt\u0131 y\u00fczy\u0131l \u00f6nce, \u201cZaza\u201d ad\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyor. \u00d6rne\u011fin \u201c<em>Zazalardan a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6zeden eski metinlerden biri, 15. y\u00fczy\u0131l T\u00fcrk halk \u015fairlerinden Kaygusuz Abdal&#8217;a ait olan \u015fu d\u00f6rtl\u00fckt\u00fcr<\/em>\u201d[7]\u00a0diyerek Zaza ad\u0131n\u0131n eskiden beri varoldu\u011fu iddia ediliyor. Yine, farkl\u0131 mahlaslarla yazarak kendini gizleyen ama asl\u0131nda bilinen bir ki\u015fi, bu \u015fiiri ba\u015fka bir \u015fekilde suistimal ederek \u201cSiwon\u0131c\u201d mahlas\u0131yla \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015f:<\/p>\n<p>\u201c<em>15.y\u00fczy\u0131l Alevi ozanlar\u0131ndan Kaygusuz Abdal, baz\u0131 siirlerinde Rum, Mo\u011fol, Arap, T\u00fcrkmen, K\u00fcrt, Zaza, Abaza, G\u00fcrc\u00fc vb. halklar\u0131n isimlerini zikretmi\u015ftir. Ozan\u0131n s\u00f6z konusu hususa iliskin iki d\u00f6rtl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc asa\u011f\u0131ya aktar\u0131yoruz:<\/em><\/p>\n<p><em>So\u011fan\u0131, arpa ekme\u011fini K\u00fcrd\u2019e ver,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00d6\u011f\u00fcn\u00fc odur, o onu yahsi (g\u00fczel) yer,<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00fcrkmen\u2019e ver yahni ile burmay\u0131,<\/em><\/p>\n<p><em>Arab\u2019\u0131n \u00f6n\u00fcne d\u00f6kt\u00fcr hurmay\u0131\u201d<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>E\u011fer bu sene \u00e7\u0131kar isem yaza,<\/em><\/p>\n<p><em>Toplay\u0131m bir par\u00e7a G\u00fcrc\u00fc, Abaza,<\/em><\/p>\n<p><em>Elime ge\u00e7erse on kadar Zaza,<\/em><\/p>\n<p><em>Yolar sakal\u0131n\u0131 kavlak satar\u0131m. [14]<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Bilinen malum ki\u015fi, kayna\u011f\u0131n\u0131 14 nolu dipnotta daha \u00f6nce farkl\u0131 bir adla yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle vermi\u015f: \u201c<em>Cihat Kar, \u2018Zaza Ad\u0131 ve Kaygusuz Abdal\u2019, Piya Dergisi, Amor\/Say\u0131: 4, Payizopey\u00e9n 1988, s.20-23; ayr\u0131ca bkz. Cahit \u00d6ztelli, Bektasi G\u00fclleri, Alevi-Bektasi Siirleri Antolojisi, \u0130stanbul 1973, s.334, 410; Abdurrahman G\u00fczel, Kaygusuz Abdal, Ankara 1981, s.87<\/em>\u2019\u201d[8]\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, sanki her iki d\u00f6rtl\u00fck tek \u015fiirmi\u015f gibi Kaygusuz Abdal\u2019a ait olarak verilmi\u015f ama verdi\u011fi referanslarda \u00f6yle bir \u015fey yoktur. Zaten birinci k\u0131ta \u201caabb\u201d kafiye d\u00fczeninde, ikincisi \u201caaab\u201d d\u00fczenindedir. Az \u015fiirden anlayan birisi, hece ve kafiye tarz\u0131yla s\u00f6ylenmi\u015f hi\u00e7bir \u015fiirin bu \u015fekilde farkl\u0131 iki kafiye d\u00fczeniyle yaz\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilir. Ama ama\u00e7lar\u0131 sadece Zaza ad\u0131 \u00fczerinde manip\u00fclasyon yapmak oldu\u011fundan, g\u00f6z\u00fc kara bir \u015fekilde her t\u00fcrl\u00fc yalan bilgi \u00fcretmekten geri durmamaktalar. \u00d6rne\u011fin ba\u015fka birisi, \u201c<em>Yine 1341-1444 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan Kaygusuz Abdal a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fiirinde Zazalardan bahsetmektedir. \u0130lgin\u00e7 olarak o Zazalar\u0131 K\u00fcrt olarak nitelememekte ayr\u0131 bir grup olarak bahsetmektedir<\/em>\u201d uydurmas\u0131yla, her iki k\u0131tay\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rarak vermi\u015f:<\/p>\n<p>\u201c<em>So\u011fan\u0131, arpa ekme\u011fini K\u00fcrd\u2019e ver,<\/em><\/p>\n<p><em>E\u011fer bu sene \u00e7\u0131kar isem yaza,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00d6\u011f\u00fcn\u00fc odur, o onu yah\u015fi yer,<\/em><\/p>\n<p><em>Toplay\u0131m bir par\u00e7a G\u00fcrc\u00fc, Abaza,<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00fcrkmen\u2019e ver yahni ile burmay\u0131,<\/em><\/p>\n<p><em>Elime ge\u00e7erse on kadar Zaza<\/em><\/p>\n<p><em>Arab\u2019\u0131n \u00f6n\u00fcne d\u00f6kt\u00fcr hurmay\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>Yolar sakal\u0131n\u0131 kavlak satar\u0131m.[27]<\/em>\u201d[9]\n<p><em>T\u00fcrkiye G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/em>\u00a0dergisinin 113. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015f \u201c<strong>T\u00fcrkiyenin Bir Rengi: Zazalar<\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131da ge\u00e7iyor bu \u015fiir, kayna\u011f\u0131n\u0131 27 nolu dipnotta \u015f\u00f6yle vermi\u015f: \u201c<em>Kar, Cihat \u2018Zaza Ad\u0131 ve Kaygusuz Abdal\u2019, Piya Dergisi, Amor\/Say\u0131: 4, Payizopey\u00e9n 1988, s. 20-23<\/em>\u201d. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, yukar\u0131dakiyle ayn\u0131 kaynak. Ama \u00e7arp\u0131tman\u0131n, yalan\u0131n, uydurman\u0131n boyutu hayal \u00f6tesi bir durum alm\u0131\u015f! B\u00f6ylesi ki\u015filerin yazd\u0131klar\u0131 hi\u00e7bir \u015feyin g\u00fcvenilir olmayaca\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bunlar, yaz\u0131l\u0131 kaynaklarda ge\u00e7en sa\u00e7mal\u0131klard\u0131r, art\u0131k \u0130nternet ortam\u0131nda olup bitenleri var\u0131n siz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n, kendimin de mensubu oldu\u011fu K\u00fcrt milletin kadim bir kolu hakk\u0131nda bu tarz berbat uydurmalarla, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 cahil cesaretiyle bu kadar rahat bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131na seyirci kalmak kabul edilemez. Ama bir de, alt\u0131 y\u00fcz y\u0131l kadar \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f olan Kaygusuz Abdal gibi hikmet sahibi, m\u00fctasavv\u0131f bir \u015fairin ad\u0131 etraf\u0131nda yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131 hem \u00e7ok \u00e7irkin hem beter tiksinti vericidir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan\u00a0<em>\u0130slam Ansiklopedisi<\/em>\u2019nde ge\u00e7en Nihat Azamat\u2019\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u201cKaygusuz Abdal\u201d maddesi \u015f\u00f6yle ba\u015fl\u0131yor:<\/p>\n<p>\u201c<strong><em>KAYGUSUZ ABDAL<\/em><\/strong>\u00a0<em>(\u00f6. 848\/1444 [?])<\/em><\/p>\n<p><em>Alevi-Bekta\u015fi edebiyat\u0131n\u0131n kurucusu olarak kabul edilen mutasavv\u0131f \u015fair.<\/em><\/p>\n<p><em>XIV. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda do\u011fdu. Hayat\u0131na dair kaynaklarda bilgi yoktur. Hakk\u0131nda bilinenler, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden muhtemelen bir bu\u00e7uk as\u0131r sonra kaleme al\u0131nan anonim men\u00e2k\u0131bn\u00e2mesiyle eserlerindeki baz\u0131 ip u\u00e7lar\u0131ndan hareket ederek yap\u0131lan yorumlara dayanmaktad\u0131r. (\u2026) Minbern\u00e2me\u2019sindeki, \u2018\u00c2\u015f\u0131k olsam ad\u0131m tembel Al\u00e2y\u00ee \/ E\u011fer s\u00fbf\u00ee ise derler m\u00fcr\u00e2y\u00ee\u2019 beytindeki Al\u00e2y\u00ee kelimesinden hareketle Kaygusuz Abdal\u2019\u0131n as\u0131l ad\u0131n\u0131n Al\u00e2eddin oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (G\u00fczel, Kaygusuz Abdal, s. 74). Ancak Al\u00e2\u00ee \u015fairin Al\u00e2iyeli oldu\u011funu g\u00f6steren bir nisbeden ibarettir. \u00d6te yandan babas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n H\u00fcseyin b. Mahm\u00fbd, dedesinin ad\u0131n\u0131n Al\u00e2eddin b. Y\u00fbsuf oldu\u011fu \u015feklindeki bilgi de bir tahminden \u00f6teye ge\u00e7memektedir<\/em><em>.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Kaygusuz Abdal\u2019\u0131n hayat\u0131 hakk\u0131nda verilen bir\u00e7ok bilgi tahminden ibarettir. \u0130smail \u00d6zmen de, haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u201cAlevi-Bekta\u015fi \u015eiirleri Antoloji\u201dsinde Kaygusuz Abdal hakk\u0131nda \u201c<em>Bilinenler, onun<\/em>\u00a0<em>ad\u0131na yaz\u0131lm\u0131\u015f<\/em>\u00a0<em>bir Vilayetname&#8217;ye ve kendi<\/em><em>\u015fiirlerine dayan\u0131r<\/em>\u201d[10]\u00a0diyor. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u015fiirleri hakk\u0131nda da bir\u00e7ok bilginin yanl\u0131\u015f veya tahmini olma ihtimali vard\u0131r. Anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, Kaygusuz Abdal\u2019\u0131n \u015fiirleri \u00f6l\u00fcm\u00fcnden yakla\u015f\u0131k 150 y\u0131l, belki daha fazla bir zaman sonra kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bir bu\u00e7uk as\u0131rl\u0131k zaman zarf\u0131nda \u00e7ok \u015fey de\u011fi\u015fmektedir. Dahas\u0131, kendisine ait olduklar\u0131 ku\u015fkulu olan bir\u00e7ok \u015fiirin de Kaygusuz Abdal\u2019a izafe edildi\u011fi iddialar\u0131 \u00e7ok\u00e7a dile getiriliyor. \u00d6rne\u011fin\u00a0<em>\u0130slam Ansiklopedisi<\/em>\u2019nde, ayn\u0131 yerde, \u015f\u00f6yle bir bilgi daha var:<\/p>\n<p>\u201c<em>Bayram\u00ee Mel\u00e2m\u00eeleri\u2019nden S\u00e2rb\u00e2n Ahmed\u2019in mensuplar\u0131ndan Vizeli Al\u00e2eddin (\u00f6. 970\/1563) \u015fiirlerinde Kaygusuz mahlas\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu iki \u015fairin \u015fiirlerinin birbirine kar\u0131\u015fmas\u0131 ihtimali bulundu\u011funu s\u00f6yleyen Abd\u00fclbaki G\u00f6lp\u0131narl\u0131 ilkinin Kaygusuz Abdal, ikincisinin Kaygusuz mahlas\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fiirlerinin muhtevalar\u0131n\u0131n farkl\u0131 oldu\u011funu belirtir\u2026<\/em>\u201d[11]\n<p>B\u00f6ylece Takriben Kaygusuz Abdal\u2019dan 120 y\u0131l sonra ya\u015fam\u0131\u015f ve\u00a0<strong>Kaygusuz<\/strong>\u00a0mahlas\u0131n\u0131 kullanan bir ba\u015fka \u015fair s\u00f6z konusudur, dolay\u0131syla \u015fiirlerinin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olma ihtimalinden s\u00f6zediliyor. Bu iki ku\u015fkulu nokta olmazsa bile, Anadolu T\u00fcrk\u00e7esinin ge\u00e7irdi\u011fi evrim s\u00fcreci \u00e7ok iyi bilindi\u011finden, i\u00e7inde \u201c<strong>Zaza<\/strong>\u201d ad\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi \u015fiirin Kaygusuz Abdal\u2019a ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize g\u00f6steren dil gibi daha sa\u011flam ve ger\u00e7ek bir \u00f6l\u00e7\u00fc vard\u0131r. Yani i\u00e7inde \u201cZaza\u201d ad\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi \u015fiirin dili, 14. y\u00fczy\u0131l T\u00fcrk\u00e7esi olmad\u0131\u011f\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011fu \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Aradaki fark\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in ad\u0131 ge\u00e7en \u015fiirin tamam\u0131n\u0131 \u201cBekta\u015f\u00ee-Alev\u00ee \u015eiirleri Antolojisi: Bekta\u015fi G\u00fclleri\u201d kitab\u0131ndan aktaral\u0131m \u00f6nce:<\/p>\n<p>\u201c<em>SATARIM<\/em><\/p>\n<p><em>D\u00fcnya ge\u00e7imi\u00e7\u00fcn gam m\u0131 \u00e7ekerim<\/em><\/p>\n<p><em>V\u00e2fir bostan eker, kabak satar\u0131m<\/em>[12]\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Giderim Yaprakl\u2019\u0131ya al\u0131r\u0131m tosun<\/em><\/p>\n<p><em>\u00d6\u011frenmi\u015f olmazsa acemi bulsun<\/em><\/p>\n<p><em>M\u00fc\u015fteri gelince semizce bulsun<\/em><\/p>\n<p><em>Baz\u0131 bilmezlere torlak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Atmaca beslerim \u015fahine nisbet<\/em><\/p>\n<p><em>Al\u0131r m\u00e2hir beyler, ona ne minnet<\/em><\/p>\n<p><em>Birini bir ata veririm elbet<\/em><\/p>\n<p><em>Baz\u0131 ahmaklara \u00e7aylak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Bakt\u0131m ki kesede kalmad\u0131 para<\/em><\/p>\n<p><em>Tellal\u0131k ederim, durmam avara<\/em><\/p>\n<p><em>Pazarba\u015f\u0131 koymaz ise pazara<\/em><\/p>\n<p><em>\u00c7\u0131kar kenarlarda ma\u015flak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>\u00c7\u0131kar\u0131m \u00e7ar\u015f\u0131ya bir at al\u0131r\u0131m<\/em><\/p>\n<p><em>Beslemesini pek kolay bilirim<\/em><\/p>\n<p><em>Paras\u0131 \u00e7ok \u015fa\u015fk\u0131n adam bulurum<\/em><\/p>\n<p><em>Eyerin soyar da \u00e7\u0131plak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Demirci olurum, g\u00fcnler k\u0131sals\u0131n<\/em><\/p>\n<p><em>G\u00fcn k\u00e2r\u0131m ucu yabanda kals\u0131n<\/em><\/p>\n<p><em>Be\u015f kuru\u015fa birin yalvaran als\u0131n<\/em><\/p>\n<p><em>Irgatlara keskin orak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>E\u011fer bu sene \u00e7\u0131kar isem yaza<\/em><\/p>\n<p><em>Toplay\u0131m bir par\u00e7a G\u00fcrc\u00fc, Abaza<\/em><\/p>\n<p><em>Elime ge\u00e7se on kadar\u00a0<strong>Zaza<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>Yolar sakal\u0131n\u0131 kavlak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Attariye lay\u0131k mutaf d\u00fczerim<\/em><\/p>\n<p><em>Bir kutunun derununa bezerim<\/em><\/p>\n<p><em>\u015eehirlerde durmam, k\u00f6yde gezerim<\/em><\/p>\n<p><em>Abanoz a\u011fac\u0131na tarak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Sen kusura bakma Hoca fak\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>S\u00f6ylersin yalan\u0131, unuttun Hakk\u2019\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>Gider Rum d\u00fc\u011f\u00fcne, al\u0131r\u0131m \u00e7ak\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>Gezerim k\u00f6ylerde b\u0131\u00e7ak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Bir \u00e7ift \u00f6k\u00fcz al\u0131r\u0131m has\u0131l kel\u00e2m<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130ren\u00e7bere de l\u00e2z\u0131md\u0131r vessel\u00e2m<\/em><\/p>\n<p><em>Bir kanl\u0131s\u0131 on parayad\u0131r tamam<\/em><\/p>\n<p><em>G\u00fcnde be\u015f on kanl\u0131 \u00e7orap satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>KAYGUSUZ\u2019um harceyledim var\u0131m\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>Bu g\u00fcn\u00fc koyup kay\u0131rma yar\u0131n\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>\u00c7ok s\u00f6yl\u00fcyon sen kesmezsin dilini<\/em><\/p>\n<p><em>Kalkar da a\u011fz\u0131na \u015faplak satar\u0131m<\/em>\u201d[13]\n<p><strong>Kaygusuz<\/strong>\u00a0mahlas\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu \u015fiir, Kaygusuz Abdal\u2019\u0131n Divan\u2019\u0131nda ge\u00e7miyor. \u0130smail \u00d6zmen, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7ti\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda Atilla \u00d6zk\u0131r\u0131ml\u0131\u2019y\u0131 referans g\u00f6sterek \u201c<em>Divan\u0131 aruzla yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirlerden olu\u015fur, heceyle yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirleri c\u00f6nklerde ve mecmualardad\u0131r<\/em>\u201d[14]\u00a0diyor ama Cahit \u00d6ztelli, bunu nereden ald\u0131\u011f\u0131na dair bir kaynak belirtmemi\u015f. Abd\u00fclbaki G\u00f6lp\u0131narl\u0131\u2019n\u0131n da vurgulam\u0131\u015f oldu\u011fu gibi, Kaygusuz Abdal \u015fiirlerinde \u201cKaygusuz\u201d de\u011fil \u201c<strong>Kaygusuz Abdal<\/strong>\u201d mahlas\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r hep. \u015eiirde kullan\u0131lan dile bak\u0131l\u0131rsa e\u011fer, Vizeli Al\u00e2eddin\u2019den ba\u015fka yak\u0131n d\u00f6nem \u015fairlerinin veya a\u015f\u0131klar\u0131ndan kimilerin de\u00a0<strong>Kaygusuz<\/strong>mahlas\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015f olmas\u0131 muhtemeldir.<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki \u015fiir ba\u015fka y\u00f6nlerden de sorunludur. \u00d6rne\u011fin hece d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunludur. Dizeleri as\u0131l olarak 11 hece ile kurulmu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, \u201c<em>Sen kusura bakma hoca fak\u0131<\/em>\u201d ile \u201c<em>Elime ge\u00e7se on kadar Zaza<\/em>\u201d dizeleri 10 hece, \u201c<em>Bir \u00e7ift \u00f6k\u00fcz al\u0131r\u0131m has\u0131l\u0131 kel\u00e2m<\/em>\u201d dizesi de 12 hecedir. Aruz vezniye yazabilen usta bir \u015fairin hece d\u00fczeninde b\u00f6yle basit hatalar yapmas\u0131 ihtimal dahilinde oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemeli. Anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi \u015fiirin kendisi zaten t\u00fcmden \u015f\u00fcphelidir ama bir de bu iki k\u0131tan\u0131n sonradan ilave edildi\u011fi \u015f\u00fcphesi ilaveten ortaya \u00e7\u0131kan bir durumdur. Yine, \u201c<em>Yolar sakal\u0131n\u0131 kavlak satar\u0131m<\/em>\u201d (Yolar sakal\u0131n\u0131 \u00e7\u0131plak satar\u0131m) \u015feklindeki hakaret i\u00e7erikli dize, \u00fcslup a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fiirin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcyle uyu\u015fmuyor. Folklorist Nail Tan \u201c<em>Kaygusuz Abd\u00e2l ad\u0131na c\u00f6nklere ge\u00e7mi\u015f, dil ve \u00fcslubu y\u00f6n\u00fcnden y\u00fczy\u0131llar\u0131n s\u00fczgecinden ge\u00e7mi\u015f \u015fiirleri, Kaygusuz Abd\u00e2l \u015eiir Dairesi\/Halkas\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirip kitaplarda Kaygusuz Abd\u00e2l\u2019a Mal Edilmi\u015f \u015eiirler veya Kaygusuz Abd\u00e2l\u2019a Ait Oldu\u011fu \u015e\u00fcpheli \u015eiirler ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplamak gerekir<\/em>\u201d[15]\u00a0diyerek, ad\u0131 ge\u00e7en \u015fiir \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, \u015fu k\u0131talar\u0131 almam\u0131\u015f:<\/p>\n<p><em>E\u011fer bu sene \u00e7\u0131kar isem yaza<\/em><\/p>\n<p><em>Tolay\u0131m bir par\u00e7a G\u00fcrc\u00fc, Abaza<\/em><\/p>\n<p><em>Elime ge\u00e7se on kadar Zaza<\/em><\/p>\n<p><em>Yolar sakal\u0131n\u0131 kavlak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Sen kusura bakma hoca fak\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>S\u00f6ylersin yalan\u0131, unuttun Hakk&#8217;\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>Gider Rum d\u00fc\u011f\u00fcne, al\u0131r\u0131m \u00e7ak\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>Gezerim k\u00f6ylerde b\u0131\u00e7ak satar\u0131m<\/em><\/p>\n<p>Burada Kaygusuz Abdal\u2019a ait oldu\u011fu s\u00f6ylenen bir \u015fiiri aktaral\u0131m ve \u00f6zellikle dil a\u00e7\u0131s\u0131ndan, yine hece d\u00fczeni ve \u00fcslubunu yukar\u0131daki \u015fiirle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ral\u0131m:<\/p>\n<p>\u201c<em>&#8216;A\u015f\u0131k oldum zangadak<\/em><\/p>\n<p><em>Irlayuban fingedek<\/em><\/p>\n<p><em>Y\u00e2rum \u00f6\u011f\u00fctler beni<\/em><\/p>\n<p><em>Yanramag\u0131l bangadak<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Y\u00e2run severse seni<\/em><\/p>\n<p><em>Sen dahi sevgil an\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>Lutf-\u0131la s\u00f6yle y\u00e2re<\/em><\/p>\n<p><em>S\u00f6ylemegil vangadak<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Y\u00e2r-\u0131la otururken<\/em><\/p>\n<p><em>A\u011fyar gelse katuna<\/em><\/p>\n<p><em>Kend\u00fcz\u00fcni a\u011f\u0131r dut<\/em><\/p>\n<p><em>Durugelme dangadak<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>G\u00f6rd\u00fcm y\u00e2rum oturur<\/em><\/p>\n<p><em>Cin \u00fc H\u0131tay elinde<\/em><\/p>\n<p><em>Y\u00e2rum anda ben bunda<\/em><\/p>\n<p><em>Tapu k\u0131ldum zengedek<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Y\u00e2rum Urum elinde<\/em><\/p>\n<p><em>Benem \u015eiraz \u015fehrinde<\/em><\/p>\n<p><em>Ark\u0131ncac\u0131k s\u00f6ylerem<\/em><\/p>\n<p><em>\u015eive-y-ile cingedek<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Y\u00e2re i\u015faret eyled\u00fcm<\/em><\/p>\n<p><em>Remiz-ile s\u00f6yled\u00fcm<\/em><\/p>\n<p><em>Bir ta\u015fca\u011f\u0131z atm\u0131\u015fam<\/em><\/p>\n<p><em>Sapan-\u0131la fingedek<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>&#8216;I\u015fk\u0131la hemdem oldum<\/em><\/p>\n<p><em>Mesih \u00fc Meryem oldum<\/em><\/p>\n<p><em>\u00c7al ahi eyit beg\u00fcm<\/em><\/p>\n<p><em>&#8216;Akl\u0131cagum kangadak<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>&#8216;I\u015fkun-\u0131la f\u00e2\u015f oldum<\/em><\/p>\n<p><em>Yolunda t\u0131r\u00e2\u015f oldum<\/em><\/p>\n<p><em>Melamet d\u00fcmbece\u011fin<\/em><\/p>\n<p><em>Kak\u0131vird\u00fcm d\u00fcmbedek<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Lutf u ihsan eylegil<\/em><\/p>\n<p><em>Y\u00e2re eyi s\u00f6ylegil<\/em><\/p>\n<p><em>&#8216;I\u015fkunun denizine<\/em><\/p>\n<p><em>Ben de d\u00fc\u015fd\u00fcm cumbadak<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Ben y\u00e2run mahallesin<\/em><\/p>\n<p><em>Y\u00f6reneyd\u00fcm dembedem<\/em><\/p>\n<p><em>A\u011fyar g\u00f6r\u00fcp \u00fcrmese<\/em><\/p>\n<p><em>K\u00f6pek gibi fengedek<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Kaygusuz Abdal\u2019\u0131 g\u00f6r<\/em><\/p>\n<p><em>&#8216;I\u015fk-\u0131la oldu\u011fi\u00e7\u00fcn<\/em><\/p>\n<p><em>&#8216;Akl\u0131 dery\u00e2dur anun<\/em><\/p>\n<p><em>Kend\u00fczi nihekkidek<\/em>\u201d[16]\n<p>Sadece bir \u015fiir ile de\u011fil, Kaygusuz Abdal\u2019a ait oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen di\u011fer \u015fiirleri de dil, muhteva ve \u00fcslup a\u00e7\u0131s\u0131ndan yukar\u0131da \u201cZaza\u201d ad\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi \u015fiirle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabiliriz. Sonu\u00e7ta, yukar\u0131da aktard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fiirin Kaygusuz Abdal\u2019a ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Dolay\u0131s\u0131yla ad\u0131 ge\u00e7en bu \u015fiiri, Kaygusuz Abdal\u2019a isnat ederek 15. y\u00fczy\u0131la ait saymak kati bir \u015fekilde do\u011fru de\u011fildir. Yine, son k\u0131tada kullan\u0131lan \u201cKaygusuz\u201d mahlas\u0131ndan hareketle 1563\u2019te vefat eden Vizeli Al\u00e2eddin\u2019e ait oldu\u011fu da \u00e7ok \u015f\u00fcphelidir. Kanaatimizce, rastlad\u0131\u011f\u0131 her bir \u015feyi derleyen \u00f6\u011fretmen Cahit \u00d6ztelli\u2019nin, herhangi bir c\u00f6nkte rastlad\u0131\u011f\u0131 veya kahvehane at\u0131\u015fmalar\u0131nda bir a\u015f\u0131ktan dinleyip derledi\u011fi herhangi bir \u015fiirden \u00f6te bir \u015fey de\u011fildir. Onun i\u00e7in, Zazalarla ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda bu \u015fiirin konu d\u0131\u015f\u0131na at\u0131lmas\u0131 do\u011fru bir tav\u0131r olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Tam burada k\u00fc\u00e7\u00fck bir not daha eklersek, e\u011fer 14. veya 15. y\u00fczy\u0131lda \u201cZaza\u201d ad\u0131 olmu\u015f olsayd\u0131, Kaygusuz Abdal\u2019dan 99 y\u0131l sonra d\u00fcnyaya gelen ve Zazalar\u0131n \u00f6teden beri ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Solhan, Gen\u00e7, E\u011fil ve Palu gibi yerleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde gezen \u015eerefhan (1543-1603), sa\u011flam bir referans olarak kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bir eser olarak\u00a0<em>\u015eerefname<\/em>\u2019sinde mutlaka Zaza ad\u0131ndan s\u00f6zederdi.<\/p>\n<p><strong>4.Evliya \u00c7elebi\u2019nin Seyahatname\u2019sinde \u201cZaza\u201d ad\u0131<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan anlama kaynakl\u0131k edecek \u015fekilde, \u201cZaza\u201d ad\u0131n\u0131 tarihte ilk kez Evliya \u00c7elebi yazm\u0131\u015ft\u0131r. Konumuzla ilgili\u00a0<em>Seyahatname<\/em>\u2019de ge\u00e7en b\u00f6l\u00fcm \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n<p>\u201c<em>Ah\u00e2li-yi Bing\u00f6li beyan eder: Evvela\u00a0<strong>Ekr\u00e2d-\u0131 Zaza<\/strong>\u00a0ve Lolo ve \u0130zol\u00ee ve Yez\u00eed\u00ee ve Halt\u00ee ve \u00c7ekv\u00e2n\u00ee ve \u015eik\u00e2k\u00ee ve K\u00eek\u00ee ve Pisy\u00e2n\u00ee ve M\u00fbdik\u00ee (\u2026) Bu \u015fehre Palo kal\u2019as\u0131ndan sekiz saatde gelirken Nehr-i Mur\u00e2d \u00fczre \u00c7abak\u00e7\u00fbr cisr-i az\u00eeminden ub\u00fbr ederken Bing\u00f6l yaylas\u0131na \u00e7\u0131kan a\u015firet-i Halt\u00ee ve a\u015firet-i \u00c7ekv\u00e2n\u00ee ve a\u015firet-i Yez\u00eed\u00ee ve\u00a0<strong>a\u015firet-i Zaza<\/strong>\u00a0ve Zeb\u00e2r\u00ee ve Lolo ve a\u015firet-i \u0130zol\u00ee ve \u015eik\u00e2k\u00ee ve K\u00eek\u00ee a\u015firetleri ki c\u00fcmle iki y\u00fcz bin\u00a0<strong>\u00e2dem-i Ekr\u00e2d<\/strong>\u00a0ve on kere y\u00fcz bin g\u00fbsfendi dev\u00e2b\u00e2t olup bu cisr \u00fczre \u00c7apak\u00e7\u00fbr Beginin \u00e2demleri ku\u015f u\u00e7urmay\u0131p \u00f6\u015f\u00fcr al\u0131rlar.<\/em>\u201d[17]\n<p>Dikkat edilirse, Evliya \u00c7elebi, \u201cZaza\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tek ba\u015f\u0131na de\u011fil, bir isim tamlayan\u0131 olarak, bir lakap gibi kullan\u0131yor. Daha \u00f6nce kimi Arap\u00e7a kaynaklarda \u201cZ\u00fbzan\u201d, \u201cZewazan\u201d ve \u201cZ\u00fbzan el-Ekrad\u201d yani \u201cK\u00fcrt Yaylalar\u0131\u201d gibi adlar\u0131n ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6ren veya bilen Evliya \u00c7elebi, \u201cZ\u00fbzan el-Ekrad\u201dda ya\u015fayan grubu \u201cEkrad-\u0131 Zaza\u201d \u015feklinde and\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemek elde de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6ncesinde Yakut el-Hemavi (1179-1229), kitab\u0131\u00a0<em>Mucemu\u2019l-Buldan<\/em>\u2019da bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc &#8220;<strong>Zewazan<\/strong>&#8221; \u015feklinde yazarak, &#8220;<em>bu b\u00f6lge, Ermeniye da\u011flar\u0131, Azerbaycan, Diyarbak\u0131r ve Musul aras\u0131nda kal\u0131yor. Halk\u0131 Ermeni ve K\u00fcrtt\u00fcr<\/em>&#8221; diyor. Sonra, Belazuri&#8217;den (\u00f6. 893) aktararak &#8220;<em>\u0130yad b. \u011eanem Cizre fethinden sonra, Hicretin 19. y\u0131l\u0131nda\u00a0<strong>Zewwazan<\/strong>\u00a0yoluyla Karda ile Bazadba&#8217;ya gitmi\u015f<\/em>&#8221; diyor. El-Hemavi, daha sonra, \u0130bnul Esir&#8217;den kimi bilgiler aktar\u0131yor. \u0130bnul Esir (1160-1234), &#8220;<strong><em>Z\u00fbzan<\/em><\/strong><em>, Dicle&#8217;nin do\u011fusundan Cizre&#8217;ye ula\u015f\u0131yor. Yine Musul&#8217;un iki g\u00fcn mesafesi kuzeyinden ba\u015flayarak Ahlat s\u0131n\u0131r\u0131na kadar ve Salmas s\u0131n\u0131r\u0131na kadar giderek Azerbaycan&#8217;da bitiyor. Bu b\u00f6lgede\u00a0<strong>Boht<\/strong>\u00a0ve Be\u015fnevi K\u00fcrtlerinin kaleleri vard\u0131r ve bu kaleler \u00e7ok sa\u011flam ve g\u00fczeldir<\/em>&#8220;[18]\u00a0diyor. \u0130bnul Esir, ayn\u0131 zamanda bu b\u00f6lgeye \u201cZ\u00fbzan el-Ekrad\u201d yani \u201cK\u00fcrt Yayla\u011f\u0131\u201d olarak s\u00f6z ediyor.[19]\u00a0\u0130\u015fte, Evliya \u00c7elebi\u2019nin kulland\u0131\u011f\u0131 \u201cEkrad-\u0131 Zaza\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kayna\u011f\u0131 bu \u201cZ\u00fbzan el-Ekrad\u201d oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130bnul Esir\u2019in \u201cK\u00fcrt Yayla\u011f\u0131\u201d ibaresini, Evliya \u00c7elebi \u201cYaylak K\u00fcrtleri\u201d \u015feklinde yazm\u0131\u015f olabilir. Evliya \u00c7elebi\u2019den sonra, T\u00fcrk memurlar eliyle Osmanl\u0131n\u0131n resmi literat\u00fcr\u00fcne \u201c<em>kabilet Zaza<\/em>\u201d,[20]\u00a0\u201c<em>Zaza lisan\u0131<\/em>\u201d, \u201c<em>Zaza lisan\u0131 \u00fczere muharrer K\u00fcrd\u00e7e<\/em>\u201d,[21]\u00a0\u201c<em>Zaza denilen K\u00fcrtler<\/em>\u201d[22]\u00a0vs. \u015fekillerde ge\u00e7mi\u015ftir. B\u00f6ylece, b\u00fcy\u00fck ihtimalle, \u00f6nceleri Palu\u2019dan ba\u015flayarak \u015fehir merkezlerinde T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan K\u00fcrtler aras\u0131nda yay\u0131ld\u0131 ve sonralar\u0131 T\u00fcrkler taraf\u0131ndan t\u00fcm gruba te\u015fmil edildi.<\/p>\n<p>Bu noktada Ziya G\u00f6kalp\u2019\u0131n tespitleri \u00f6nemlidir. G\u00f6kalp, devlet politikas\u0131nda kullan\u0131lmak \u00fczere K\u00fcrt a\u015firetleri \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 sosyolojik tetkiklerinde \u015fu tespitlerde bulunmu\u015f: \u201c<strong><em>K\u00fcrt kavimleri<\/em><\/strong>\u00a0<em>gerek kendilerine, gerek birbirlerine ba\u015fka<\/em>\u00a0<em>isimler verirler. Mesel\u00e2, Kurmanclar kendilerine \u2018K\u00fcrt\u2019 nam\u0131n\u0131<\/em><em>vermezler, biz \u2018Kurmanc\u0131z\u2019 derler. Bunlar Zazalar\u2019a \u2018D\u00fcnb\u00fcli\u2019<\/em><em>[\u2018D\u00fcm\u00fcli\u2019, \u2018Dum\u0131li\u2019, \u2018D\u0131m\u0131li\u2019 \u015feklinde de s\u00f6ylenilmektedir]<\/em>\u00a0<em>derler.<\/em><em>T\u00fcrklerin \u2018Baban K\u00fcrtleri\u2019 tesmiye ettikleri<\/em>\u00a0<em>Cen\u00fbb\u00ee K\u00fcrtlere de \u2018Soran\u2019 n\u00e2m\u0131n\u0131 verirler.<\/em>\u00a0<em>Kendilerinin konu\u015ftuklar\u0131 lisana \u2018Kurmanc\u00ee\u2019 derler.<\/em><\/p>\n<p><em>Zazalara gelince: Bunlar kendilerine -Arab\u00ee k\u00e2fin kesriyle-<\/em>\u00a0<em>\u2018K\u0131rd\u2019 derler, Kurmanclara da \u2018K\u0131rdas\u2019 [Konu\u015ftuklar\u0131 leh\u00e7eye de \u2018K\u0131rdas\u00ee\u2019 derler] ad\u0131n\u0131 verirler. T\u00fcrkler ise \u2018K\u00fcrt\u2019 n\u00e2m\u0131n\u0131 Kurmanclara<\/em>\u00a0<em>tahsis etmi\u015flerdir.<\/em><\/p>\n<p><em>\u2018Filan adam K\u00fcrt m\u00fcd\u00fcr, yoksa Zaza m\u0131d\u0131r?\u2019 denildi\u011fi<\/em>\u00a0<em>zaman K\u00fcrtten maksat \u2018Kurmanc\u2019t\u0131r. D\u00fcmb\u00fclilere \u2018Zaza\u2019 ismini<\/em>\u00a0<em>veren yine T\u00fcrkler\u2019dir. \u2018Zaza\u2019 kelimesini ne bizzat Zazalar, ne de<\/em><em>Kurmanclar kullanmazlar&#8230;<\/em>\u201d[23]\n<p>Ziya G\u00f6kalp, T\u00fcrklerin, D\u00fcmb\u00fclilere Zaza ad\u0131n\u0131 nas\u0131l ve ne zaman, ne \u015fekilde verdi\u011fine dair ayr\u0131nt\u0131 vermiyor ancak Ziya G\u00f6kalp gibi birinin mesnetsiz bir \u015fekilde b\u00f6yle bir tespitte bulunmayaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. B\u00fcy\u00fck ihtimalle, K\u00fcrtler aras\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlere dayanarak, yine T\u00fcrk memurlarda ve resmi literat\u00fcrde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011finden, hatta ilk kez Evliya \u00c7elebi\u2019nin bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131 bilgisine sahip oldu\u011fundan, b\u00f6yle bir tespitte bulunmu\u015f olabilir. Her nas\u0131l olursa olsun, G\u00f6kalp\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 tespitin isabetli oldu\u011fu ortadad\u0131r.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak konunun, mesnetsiz teorilerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 ad\u0131na son bir vurgu daha yapmakta yarar vard\u0131r. Zazalarla ilgili yaz\u0131lan yaz\u0131larda, i\u00e7inde\u00a0<strong>za<\/strong>\u00a0sesi var diye, \u00f6rne\u011fin \u201ca<strong>za<\/strong>, bira<strong>za<\/strong>\/birar<strong>za<\/strong>, dati<strong>za<\/strong>\/day<strong>za<\/strong>\/ded<strong>za<\/strong>\/dere<strong>za<\/strong>\/de<strong>za<\/strong>, em\u0131<strong>za<\/strong>, kina\u00e7e<strong>za<\/strong>, kurre<strong>za<\/strong>, Sasan, wari<strong>za<\/strong>\/xali<strong>za<\/strong>\/xal<strong>za<\/strong>\/xwar<strong>za<\/strong>, yayk<strong>za<\/strong>\/yeyk\u0131<strong>za<\/strong>,\u00a0<strong>za<\/strong>,\u00a0<strong>za<\/strong>&#8211;<strong>za<\/strong>,\u00a0<strong>za<\/strong>k,\u00a0<strong>za<\/strong>r,\u00a0<strong>za<\/strong>ro,\u00a0<strong>za<\/strong>rok,\u00a0<strong>za<\/strong>y dati<strong>za<\/strong>y,\u00a0<strong>za<\/strong>y xali<strong>za<\/strong>y,\u00a0<strong>za<\/strong>z, A<strong>za<\/strong>zil\/E<strong>za<\/strong>zil\/<strong>Zaza<\/strong>il,\u00a0<strong>Zaza<\/strong>t,\u00a0<strong>Ze<\/strong>, Z\u00ee<strong>za<\/strong>n\u201d gibi daha bir\u00e7ok s\u00f6zc\u00fck, hi\u00e7 bir sonuca g\u00f6t\u00fcrmedi\u011fi halde, konuya dahil ediliyor. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bunlar\u0131n v\u0131<strong>z<\/strong>\u0131lt\u0131 \u00e7\u0131karmaktan, konuyu buland\u0131rmaktan, kar\u0131\u015ft\u0131rmaktan ba\u015fka bir i\u015fe yaramad\u0131klar\u0131 ortadad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla duru bir sonuca ula\u015fmak i\u00e7in \u00f6ncelikle konuyu bu tarz gereksiz bilgi kirlili\u011finden ar\u0131nd\u0131rmak gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Ro\u015fan Lezg\u00een<br \/>\nZazaki.net<\/em><\/p>\n<hr size=\"1\" \/>\n[1]\u00a0http:\/\/www.yolgosterici.com\/tevrat\/tevrat.htm<\/p>\n[2]\u00a0Arif Erkan, El-Beyan: Arap\u00e7a-T\u00fcrk\u00e7e L\u00fcgat, Yasin Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, s. 1304<\/p>\n[3]\u00a0https:\/\/www.facebook.com\/notes\/zazacazazakidimilki\/zaza-tarihi-ile-ilgili-iran-kaynaklar%C4%B1-behistun-yaz%C4%B1tlar%C4%B1\/268975563128513\/<\/p>\n[4]\u00a0Roland G. Kent, Old Persian &#8211; Grammar Texts Lexicon, American Oriental Society, New Fiaven, Connecticut, 1950, s. 211<\/p>\n[5]\u00a0The Sculptures and Inscription of Darius The Great on The Rock of Behist\u00fbn in Persia &#8211; A New Collation of The Persian, Susian and Babylonian Texts With English Translations, Etc., 1907, s. 219<\/p>\n[6]\u00a0Cahit \u00d6ztelli, Bekta\u015fi G\u00fclleri, \u0130stanbul, 1985, r. 334 \/ Aktaran: Malm\u00eesanij, K\u0131rd, K\u0131rmanc, D\u0131m\u0131li ve Zaza K\u00fcrtleri, Deng Yay\u0131nlar\u0131, \u00cestanbul, 1996, s. 23<\/p>\n[7]\u00a0Malm\u00eesanij, K\u0131rd, K\u0131rmanc, D\u0131m\u0131li ve Zaza K\u00fcrtleri, Deng Yay\u0131nlar\u0131, \u00cestanbul, 1996, s. 23<\/p>\n[8]\u00a0Siwon\u0131c, \u201cOsmanl\u0131 D\u00f6neminde Zaza Kimli\u011fi\u201d,\u00a0<em>\u00c7\u0131me<\/em>, 3. Say\u0131, Almanya 2005, s. 24<\/p>\n[9]\u00a0Rasim Bozbu\u011fa, T\u00fcrkiyenin Bir Rengi: Zazalar, T\u00fcrkiye G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Say\u0131: 113, K\u0131\u015f 2013, s. 57-78<\/p>\n[10]\u00a0\u0130smail \u00d6zmen, Alevi-Bekra\u015fi \u015eiirleri Antolojisi, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1998, s. 215<\/p>\n[11]\u00a0https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kaygusuz-abdal<\/p>\n[12]\u00a0Nail Tan, \u201cKaygusuz Abd\u00e2l \u015eiir Dairesi\u201d \u00c7er\u00e7evesinde D\u00f6rt \u015eiir \u00dczerine\u201d, K\u00fclt\u00fcr Evreni, Say\u0131: 22, Sonbahar 2014\u201d yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, ilk d\u00f6rtl\u00fc\u011f\u00fcn son iki dizesi i\u00e7in \u201c\u2026\u201d koyarak (eksik) notunu d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f.<\/p>\n[13]\u00a0Cahit \u00d6ztelli, Bekta\u015f\u00ee-Alev\u00ee \u015eiirleri Antolojisi: Bekta\u015fi G\u00fclleri, \u00d6zg\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 3. Bask\u0131, \u0130stanbul, 1997, r. 333-334<\/p>\n[14]\u00a0\u0130smail \u00d6zmen, Alevi-Bekra\u015fi \u015eiirleri Antolojisi, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1998, s. 215<\/p>\n[15]\u00a0Nail Tan, \u201cKaygusuz Abd\u00e2l \u015eiir Dairesi\u201d \u00c7er\u00e7evesinde D\u00f6rt \u015eiir \u00dczerine\u201d, K\u00fclt\u00fcr Evreni, Say\u0131: 22, Sonbahar 2014, s.19-28<\/p>\n[16]\u00a0Divan, Mar., v. 296b; \u0130st. Belediye Ktp. O. Ergin, Bl. nu; 663, r. 225. \/ Aktaran: Prof. Dr. Abdurrahman G\u00fczel, Kaygusuz Abdal (Al\u00e2addin, Gayb\u00ee), K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1981, r. 213<\/p>\n[17]\u00a0Evliya \u00c7elebi, Seyahatname, Topkap\u0131 Saray\u0131 K\u00fct\u00fcphanesi Ba\u011fdat Kitapl\u0131\u011f\u0131, 305 n.yazma, 3. Kitap, vrk. 85-b<\/p>\n[18]\u00a0Yakut El-Hamaw\u00ee, Mucemu\u2019l-Buldan, C. 3, Daru\u2019s-Sadr, Beyrut 1977, r. 415<br \/>\n17 Oktobre 2012 \u00c7ar\u015feme 03:19<\/p>\n[19]\u00a0Bor\u00ees James, Selahaddin ve K\u00fcrtler, \u00c7ev: Nazl\u0131 Bilgi\u00e7, Avesta Yay., \u0130stanbul 2011<\/p>\n[20]\u00a0Kure\u015fanl\u0131 Seyyid Kekil, Peygamberler \u0130le Seyyidlerin \u015eecereleri ve A\u015firetlerin Tarihi, Hans und Sigrid Verlag, K\u00f6ln, s. 215 \/ Aktaran: Munzur \u00c7em, http:\/\/www.zazaki.net\/file\/kur%C3%AAsan-asireti-ve-gandi-kemalin-turkmenlesmesi.pdf<\/p>\n[21]\u00a0Ro\u015fan Lezg\u00een,\u00a0 Derheq\u00ea Xas\u00ee \u00fb Eseran\u00ea Ey de, \u015eew\u00e7ila, Kovara Edeb\u00ee Huner\u00ee, H\u00fbmare 12, Diyarbekir, Wisar 2014, s. 39<\/p>\n[22]\u00a0Mustafa Kemal, Nutuk, Cilt: I (1919-1920), Devlet Matbaas\u0131, \u0130stanbul, 1934, s. 71-72<\/p>\n[23]\u00a0Ziya G\u00f6kalp, K\u00fcrt A\u015firetleri \u00dczerine Sosoyolojik Tetkikler, Sosyal Yay\u0131nlar, \u0130stanbul, 1992, s. 27<\/p>\n<hr \/>\n<p><sub><strong>KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/sub><\/p>\n<p><strong>a)Kitaplar<\/strong><\/p>\n<p>-Arif Erkan, El-Beyan: Arap\u00e7a-T\u00fcrk\u00e7e L\u00fcgat, Yasin Yay\u0131nevi, \u0130stanbul<\/p>\n<p>-Bor\u00ees James, Selahaddin ve K\u00fcrtler, \u00c7ev: Nazl\u0131 Bilgi\u00e7, Avesta Yay., \u0130stanbul, 2011<\/p>\n<p>-Cahit \u00d6ztelli, Bekta\u015f\u00ee-Alev\u00ee \u015eiirleri Antolojisi: Bekta\u015fi G\u00fclleri, \u00d6zg\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 3. bask\u0131, \u0130stanbul, 1997<\/p>\n<p>-Divan, Mar., v. 296b; \u0130st. Belediye Ktp. O. Ergin, Bl. nu; 663<\/p>\n<p>-Evliya \u00c7elebi, Seyahatname, Topkap\u0131 Saray\u0131 K\u00fct\u00fcphanesi Ba\u011fdat Kitapl\u0131\u011f\u0131, 305 n.yazma, 3. Kitap, vrk. 85-b<\/p>\n<p>-\u0130smail \u00d6zmen, Alevi-Bekra\u015fi \u015eiirleri Antolojisi, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1998<\/p>\n<p>-Kure\u015fanl\u0131 Seyyid Kekil, Peygamberler \u0130le Seyyidlerin \u015eecereleri ve A\u015firetlerin Tarihi, Hans und Sigrid Verlag, K\u00f6ln<\/p>\n<p>-Malm\u00eesanij, K\u0131rd, K\u0131rmanc, D\u0131m\u0131li ve Zaza K\u00fcrtleri, Deng Yay\u0131nlar\u0131, \u00cestanbul, 1996<\/p>\n<p>-Mustafa Kemal, Nutuk, Cilt: I (1919-1920), Devlet Matbaas\u0131, \u0130stanbul, 1934<\/p>\n<p>-Prof. Dr. Abdurrahman G\u00fczel, Kaygusuz Abdal (Al\u00e2addin, Gayb\u00ee), K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1981<\/p>\n<p>-Roland G. Kent, Old Persian &#8211; Grammar Texts Lexicon, American Oriental Society, New Fiaven, Connecticut, 1950<\/p>\n<p>-The Sculptures and Inscription of Darius The Great on The Rock of Behist\u00fbn in Persia &#8211; A New Collation of The Persian, Susian and Babylonian Texts With English Translations, Etc., 1907<\/p>\n<p>-Yakut El-Hamaw\u00ee, Mucemu\u2019l-Buldan, C. 3, Daru\u2019s-Sadr, Beyrut 1977<\/p>\n<p>-Ziya G\u00f6kalp, K\u00fcrt A\u015firetleri \u00dczerine Sosoyolojik Tetkikler, Sosyal Yay\u0131nlar, \u0130stanbul, 1992<\/p>\n<p><strong>b)Dergiler<\/strong><\/p>\n<p>&#8211;<em>\u00c7\u0131me<\/em>, 3. Say\u0131, Almanya 2005<\/p>\n<p>-K\u00fclt\u00fcr Evreni, Say\u0131: 22, Sonbahar 2014<\/p>\n<p>-Piya Dergisi, Say\u0131: 4, Sonbahar 1988<\/p>\n<p>-\u015eew\u00e7ila, Kovara Edeb\u00ee Huner\u00ee, H\u00fbmare 12, Diyarbekir, Wisar 2014<\/p>\n<p>-T\u00fcrkiye G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Say\u0131: 113, K\u0131\u015f 2013<\/p>\n<p><strong>c)\u0130nternet kaynaklar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>-https:\/\/www.facebook.com\/notes\/zazacazazakidimilki<\/p>\n<p>-islamansiklopedisi.org.tr<\/p>\n<p>-www.yolgosterici.com<\/p>\n<p>-www.zazaki.net<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir K\u00fcrt toplumsal grubu olan Zazalarla ilgili yaz\u0131lan yaz\u0131lar\u0131n kimisinde s\u0131rf m\u00fclahaza olsun diye neredeyse i\u00e7inde \u201cz\u201d harfinin ge\u00e7ti\u011fi her s\u00f6zc\u00fck bir \u015fekilde Zazalarla ili\u015fkilendiriliyor veya artniyetli uydurma bilgiler \u00fcretilerek konu i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz hale getiriliyor. Bu yaz\u0131da,\u00a0Tevrat\u2019da ki\u015fi ad\u0131 olarak ge\u00e7en \u201cZaza\u201d ad\u0131n\u0131, Behistun Kitabelerinde ge\u00e7en \u201cZaz\u1eb7na\/Za-iz-za-an\/Za-za-an-nu\u201d s\u00f6zc\u00fcklerini ve Kaygusuz Abdal\u2019a (\u00f6. 1444 [?]) isnat &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21077,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1084],"tags":[1616,2816,140,4102],"class_list":["post-21076","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-arastirma","tag-manset","tag-rosan-lezgin","tag-zaza","tag-zazaki-net"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21076","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21076"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21076\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21077"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}