{"id":17338,"date":"2018-03-26T18:00:11","date_gmt":"2018-03-26T15:00:11","guid":{"rendered":"http:\/\/candname.com\/?p=17338"},"modified":"2018-10-11T00:35:48","modified_gmt":"2018-10-10T21:35:48","slug":"amasya-bagimsiz-kurd-emirligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=17338","title":{"rendered":"Amasya Ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrd Emirli\u011fi"},"content":{"rendered":"<p>G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n<p>Halen \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u201dOsmanl\u0131lardan \u00f6nce Bat\u0131 Anadolu\u2019da K\u00fcrtler\u201d konusunda kaynak taramas\u0131 yaparken, ilk \u00f6nce \u015eikar\u00ee taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan\u00a0<em>Karamanname<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><strong>[1]<\/strong><\/a><\/em>\u00a0adl\u0131 vakayinamede, Osmanl\u0131 vakayinamelerinden farkl\u0131 olarak, Bat\u0131 Anadolu\u2019da Rum Sel\u00e7uklu d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kan ve y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan eden beylikler, kurulu\u015flar\u0131, rekabet ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 anlat\u0131l\u0131rken geni\u015f bir K\u00fcrt unsuruna yer verildi\u011fini g\u00f6zlemledim. Eser, bir Karaman Beyli\u011fi tarihi ve onu kay\u0131r\u0131c\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen pek \u00e7ok olayda, bat\u0131 Anadolu\u2019nun farkl\u0131 y\u00f6relerinde, hanedan soylar\u0131, n\u00fcfuslar\u0131, a\u015firet varl\u0131klar\u0131 ve askeri g\u00fc\u00e7leriyle K\u00fcrtlere geni\u015f yer veriyordu. Bu K\u00fcrt varl\u0131k ve g\u00fcc\u00fc, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede belirgin ve yayg\u0131nd\u0131. Hem uclarda; Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun egemenlik alanlar\u0131na yap\u0131lan gaza ve fetihlerde, hem de M\u00fcsl\u00fcman g\u00fc\u00e7lerin ele ge\u00e7irdikleri alanlarda, n\u00fcfus yerle\u015ftirmelerinde, ayr\u0131ca m\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015f co\u011frafyada kendi aralar\u0131ndaki rekabet ve \u00e7at\u0131\u015fmalarda bilinegelinenden olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131. Y\u00fczlerce K\u00fcrt a\u015firet, bey, emir ve komutandan, on bine, yirmi bine, bazen otuz bine varan K\u00fcrd ve K\u00fcrdistan ordular\u0131ndan, bunlar\u0131n kale ve \u015fehirleri fethetmelerinden bahsedilmekteydi.<\/p>\n<p>Anlat\u0131lanlar\u0131n i\u00e7inde dikkate de\u011fer bir olay da Sel\u00e7uklulardan sonra Karamanl\u0131lar\u0131n eline ge\u00e7en Konya \u015fehrinin K\u00fcrtler taraf\u0131ndan bir d\u00f6nem fethedilmesi ve toplam olarak iki y\u0131la varan bir s\u00fcre onlar taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesiydi. Fetih, Karamano\u011fullar\u0131n\u0131n y\u00f6netiminden \u015fik\u00e2yet eden Konya halk\u0131n\u0131n ve ileri gelenlerinin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 \u00fczerine olmu\u015ftu. K\u00fcrtler\u2019e, gelirlerse, \u015fehri bizzat kendilerine teslim edecekleri s\u00f6ylenmi\u015fti.<\/p>\n<p>\u00c7a\u011fr\u0131da bulunduklar\u0131, Hac\u0131 Kutlu \u015eah adl\u0131 bir K\u00fcrt emiriydi. O da \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 olumlu kar\u015f\u0131layarak Konya\u2019y\u0131 sarm\u0131\u015f, sava\u015fm\u015f, \u015fehir halk\u0131 s\u00f6z\u00fcnde durarak surlar\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f, Kutlu \u015eah\u2019a yard\u0131m etmi\u015fti. Konya\u2019n\u0131n i\u00e7inde meydana gelen sava\u015fta d\u00f6rt bin Karmano\u011flu askeri, k\u0131rk elli \u015fehzade ve beyi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Hac\u0131 Kutlu \u015eah Konya\u2019y\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015fti.<\/p>\n<p>\u015eikar\u00ee, ayr\u0131ca konuyla ilgili olarak Eretna Beyli\u011fi d\u00f6neminde, Eretna Bey\u2019e, o\u011flu Mehmed Bey\u2019e, onun yerine gelen o\u011fullar\u0131na vezirlik ve Kayseri ile Sivas \u015fehirlerine valilik yapan Hace Ali ve karde\u015fi \u0130bn K\u00fcrd\u2019e de yer verir.<\/p>\n<p>Sonra, Amasyal\u0131 tarih\u00e7i H\u00fcseyin H\u00fcsameddin Abdizade\u2019nin 12 ciltlik\u00a0<em>Amasya Tarihi<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><strong>[2]<\/strong><\/a><\/em>\u00a0adl\u0131 eserindeki taramalar s\u0131ras\u0131nda, Konya\u2019n\u0131n K\u00fcrtlerce bir kez de\u011fil, \u00fc\u00e7 kez fethi, bunlar\u0131 yapan kahramanlar daha net ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u015eikar\u00ee\u2019nin Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n karde\u015fi olarak g\u00f6sterdi\u011fi \u0130bn K\u00fcrd\u2019\u00fcn asl\u0131nda Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n ta kendisi oldu\u011fu, iki karde\u015fin geni\u015f bir K\u00fcrt a\u015firetinin mensuplar\u0131 olduklar\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>S\u00f6zkonusu n\u00fcfusun Amasya\u2019ya ne zaman geldi\u011finden bahsedilmese de orada eskiden beri yerle\u015fmi\u015f yayg\u0131n bir g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu, hanedan ailesinin ve ileri gelenlerinin emirlik ve farkl\u0131 d\u00fczeylerde idari ve dini y\u00f6neticilik yapt\u0131klar\u0131, din ve ilim alan\u0131nda topluma hizmet eden yetkin \u015fahsiyetler yeti\u015ftirdikleri anlat\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca ailenin, ge\u00e7mi\u015fte Sel\u00e7uklu hanedan ailesiyle evlilikten gelen yak\u0131n akraba ili\u015fkisi i\u00e7inde olduklar\u0131 vurgulan\u0131r.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd ile Hace Ali \u015eah beylerin babalar\u0131 Emir Bahaeddin K\u00fcrd\u2019\u00fcn \u0130lhanl\u0131lar\u0131n son h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Ebu Said Bahad\u0131r Han\u2019\u0131n Anadaolu genel valisi Emir \u00c7oban taraf\u0131ndan Amasya\u2019ya emir olarak atand\u0131\u011f\u0131, o tarihten itibaren ta Osmanl\u0131 devletine kat\u0131l\u0131\u015f\u0131na dek Amasya emirli\u011finin bu K\u00fcrt hanedan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n o\u011flu Hac\u0131 M\u00eer\u00ee (Mir\/Emir, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa) emirli\u011fi d\u00f6neminde, Amasya emaretinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu emirli\u011fin\u00a0<em>K\u00fcrdo\u011flu Emareti<\/em>,\u00a0<em>Kutlu\u015fah Emareti<\/em>\u00a0ya da\u00a0<em>\u015eadgeldi Emareti<\/em>olarak Amsaya, Sivas, Tokat, \u015earki Karahisar\u2019\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131, belli d\u00f6nemlerde Sinop\u2019u ve Kayseri\u2019yi de i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131, Erzincan s\u0131n\u0131rlar\u0131na dek vard\u0131\u011f\u0131, Konya\u2019y\u0131 k\u0131sa aral\u0131klarla da olsa Karamano\u011fullar\u0131ndan alarak y\u00f6netti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Tarih alan\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rma ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ma ra\u011fmen ilk defa b\u00f6yle bir K\u00fcrt emirli\u011finin ad\u0131n\u0131 duyman\u0131n \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etmeliyim. \u00d6nce bunu, b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131ma ra\u011fmen tarih alan\u0131ndaki bilgisizli\u011fime yordum. Ancak\u00a0<em>Amasya Tarihi<\/em>\u2019nde bu beylik hakk\u0131nda derli toplu \u00e7ok \u00f6nemli detayl\u0131 bilgiler veren Abdizade H\u00fcsseyin H\u00fcsameddin\u2019in konuya ili\u015fkin tespitlerini okuyunca, \u015fak\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131n o denli de bo\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc Amasya Tarihi yazar\u0131 H\u00fcseyin H\u00fcsameddin de,\u00a0<em>Emir Bahaeddin K\u00fcrd<\/em>\u2019le tarih sahnesine \u00e7\u0131kan, onun o\u011flu\u00a0<em>Hac\u0131 Nureddin Kutlu \u015eah<\/em>\u00a0ve ard\u0131ndan onun o\u011flu\u00a0<em>H\u00e2c\u0131 \u015e\u00e2dgeldi Pa\u015fa<\/em>\u2019yla g\u00fc\u00e7lenip ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan, iktidar\u0131n\u0131 onun o\u011flu\u00a0<em>Emir Ahmed<\/em>\u2019le s\u00fcrd\u00fcren Amasya K\u00fcrt emirli\u011finin ad\u0131n\u0131n, tarihteki yerinin vs. kendisine gelinceye dek T\u00fcrkiye tarihinde hi\u00e7 olmam\u0131\u015f gibi karanl\u0131k kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayretle belirtir. Amasya\u2019l\u0131 olan tarih\u00e7i bu emirlik i\u00e7in, \u2018<em>\u2019o kadar mech\u00fbldi ki bunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddi\u00e2 etmek bile imk\u00e2ns\u0131zd\u0131. H\u00e2c\u0131 \u015e\u00e2dgeldi Pa\u015fa ve babas\u0131 Kutlu \u015e\u00e2h kendi \u00e7a\u011flar\u0131nda Anadolu\u2019nun ortas\u0131nda adlar\u0131, olaylar\u0131, eserleri \u00e7ok \u00f6nemli, tan\u0131nm\u0131\u015f se\u00e7kin tarihi \u015f\u00e2hsiyetler iken, malesef T\u00fcrkiye ve Osm\u00e2nl\u0131 tarih\u00e7ilerince tan\u0131nm\u0131yorlard\u0131. Bunlar\u0131 tarih d\u00fcnyas\u0131na tan\u0131tan, eser ve an\u0131tlar\u0131n\u0131, mezarlar\u0131n\u0131, soy soplar\u0131n\u0131 bulan bendeniz oldum.<\/em>\u2019\u2019demektedir.\u00a0<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a><\/p>\n<p>H\u00fcseyin H\u00fcsameddin Abdizade 1869\u2019da Amasya\u2019da d\u00fcnyaya gelmi\u015f, ilk e\u011fitimini burada yapt\u0131ktan sonra 1890 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019a gitmi\u015f, \u0130sl\u00e2m\u00ee ilimler alan\u0131nda, Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a dillerinde ileri bir seviyeye gelmi\u015ftir. Bu dilleri iyi bilmesi nedeniyle Evkaf Nezareti\u2019nde Arap\u00e7a terc\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131, 1903\u2019te K\u00f6pr\u00fc Kazas\u0131 Mahkemesi vekilli\u011fi, Osmanc\u0131k, Niksar ve Ref\u00e2hiye kazalar\u0131nda mahkeme vekilli\u011fi, Ref\u00e2hiye\u2019de Evk\u00e2f nezareti i\u00e7in Arap\u00e7a eski vak\u0131f kay\u0131tlar\u0131 terc\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r.1909\u2019da kurulan T\u00e2rih-i Osm\u00e2n\u00ee Enc\u00fcmeni \u00fcyesi olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>H\u00fcseyin H\u00fcs\u00e2meddin, 10 \u015eubat 1939 g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul\u2019da \u00f6lm\u00fc\u015f ve Ferik\u00f6y mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1930\u2019lar\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fi d\u00f6nemindeki a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fe kap\u0131l\u0131p o da, -art\u0131k mecburiyetten midir isteyerek mi yapm\u0131\u015ft\u0131r bilinmese de- T\u00fcrkiye\u2019yi b\u00fct\u00fcn ge\u00e7mi\u015fiyle T\u00fcrk g\u00f6sterme kampanyalar\u0131nda yer alm\u0131\u015f, verdi\u011fi b\u00fct\u00fcn bilgileri Amasya\u2019daki bu hanedan\u0131n K\u00fcrt oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fi, hatta eserinin ileriki sayfalar\u0131nda K\u00fcrt olduklar\u0131n\u0131 art\u0131k kendisi de dillendirdi\u011fi halde ba\u015fta onlar\u0131n K\u00fcrt ya da Mo\u011fol olmad\u0131klar\u0131n\u0131, T\u00fcrk olduklar\u0131n\u0131 iddia etmi\u015ftir. Onun en \u00f6nemli eseri on iki ciltlik\u00a0<em>Amasya Tarihi<\/em>\u2019dir. Bunlardan ba\u015fka, iki eseri ile\u00a0<em>Tarih-i Osman\u00ee Enc\u00fcmeni Mecmuas\u0131<\/em>,\u00a0<em>T\u00fcrk Tarihi Enc\u00fcmeni Mecmuas\u0131<\/em>\u00a0ile\u00a0<em>\u0130kdam<\/em>gazetesinde makaleleri yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Arap\u00e7ay\u0131, Fars\u00e7ay\u0131 ve Osmanl\u0131cay\u0131 \u00e7ok iyi bilme \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 Amasya Tarihi\u2019ni yazarken \u00e7ok geni\u015f kaynak taramas\u0131 yapabilmi\u015f, tarih kroniklerini, vakayinameleri, k\u00fct\u00fcphane, vak\u0131f, cami, medrese ve tekyelerdeki el yazma eserleri, kay\u0131t defterlerini, senetleri, secereleri, kitabeleri, sikkeleri vs. elden ge\u00e7irmi\u015f, \u00e7ok geni\u015f bir kayna\u011fa dayanan olduk\u00e7a detayl\u0131 bilgiler vermi\u015ftir.<\/p>\n<p>Eserinde, \u015eikar\u00ee\u2019nin\u00a0<em>Karamanname\u2019<\/em>si, Aziz b. Erde\u015fir Esterabadi\u2019nin\u00a0<em>Bezm \u00fb Rezm\u2019<\/em>i, M\u00fcnecim Ba\u015f\u0131 ve daha pek \u00e7ok vakan\u00fcvisin bilgileri \u00f6zel yer tutar. Asl\u0131nda bu meseleye orijinali fars\u00e7a olan ve Kad\u0131 Burhaneddin Ahmed\u2019in divan katibi olan Aziz b. Erde\u015fir Esterabadi taraf\u0131ndan yaz\u0131lan\u00a0<em>Bezm \u00fb Rezm<\/em>\u2019i\u00a0<em>(E\u011flence ve Sava\u015f)<\/em>okuyunca vak\u0131f olmu\u015f, bu eseri \u00f6zet olarak terc\u00fcme ederek kendi\u00a0<em>Amasya Tarihi<\/em>\u2019nde geni\u015f\u00e7e kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/p>\n<p>\u00d6n\u00fcn\u00fczdeki \u00e7al\u0131\u015fmada da, H\u00fcseyin H\u00fcsameddin\u2019in verdi\u011fi bu bilgilerden detayl\u0131 yararlan\u0131lm\u0131\u015f, ayr\u0131ca bug\u00fcn terc\u00fcmeleri ve yeni alfabeye \u00e7evirileri tam olarak elimizde bulunan\u00a0<em>Bezm \u00fb Rezm<\/em>\u2019e, \u015eikar\u00ee\u2019nin\u00a0<em>Karamanname<\/em>\u2019sine, \u0130bni Bibi\u2019ye de do\u011frudan ba\u015fvurulmu\u015ftur. Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla H\u00fcseyin H\u00fcsameddin yazd\u0131\u011f\u0131 devirler hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler veren \u015eikar\u00ee\u2019yi g\u00f6rmemi\u015f, ancak o d\u00f6neme ili\u015fkin olarak \u015eikar\u00ee\u2019den bol bol yararlanan M\u00fcnecimba\u015f\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla onun bilgilerini detayl\u0131ca kullanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fcseyin H\u00fcsameddin\u2019den ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z detayl\u0131 bilgilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, ad\u0131 ge\u00e7en eserlerdeki adlar, secereler, hanedanlar\u0131n birbirleriyle ba\u011flant\u0131lar\u0131 ve oynad\u0131klar\u0131 roller,\u00a0<em>Amasya ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrt Emirli\u011fi<\/em>\u00a0\u00fczerine yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fmada daha anla\u015f\u0131l\u0131r bir hale geldi.<\/p>\n<p>EM\u0130RL\u0130\u011e\u0130N DO\u011eUP B\u00dcY\u00dcD\u00dc\u011e\u00dc KO\u015eULLAR<\/p>\n<p>\u0130slam, Arap yar\u0131madas\u0131nda do\u011fup yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda K\u00fcrtlerin \u00fczerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklar, o d\u00f6nemin iki b\u00fcy\u00fck devleti olan Roma \u0130mparatorlu\u011fu ile Sasani \u0130mparatorlu\u011fu aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Kom\u015fular\u0131 g\u00fcneydeki Araplar, K\u00fcrt topraklar\u0131n\u0131n do\u011fu ve g\u00fcney do\u011fu b\u00f6lgelerine\u00a0<em>el Cibal<\/em>, kuzey ve kuzey bat\u0131s\u0131na\u00a0<em>Zozan<\/em>, ya da genel olarak\u00a0<em>Eradi\u2019l Ekrad<\/em>diyorlard\u0131. K\u00fcrtler kuzeydo\u011fu, kuzey ve kuzeybat\u0131 y\u00f6n\u00fcnden Araplara kom\u015fuydu. Kimi y\u00f6relerde de Farslar, Asuri-S\u00fcryaniler, Keldaniler, Ermeniler, Yahudiler ve di\u011fer irili ufakl\u0131 halklarla adac\u0131klar gibi yan yana, i\u00e7i\u00e7e ya\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>Araplardan sonra \u0130slamiyeti, bazan zorla, bazen ya\u015famlar\u0131n\u0131, kurum ve d\u00fczenlerini korumak, bazan da -daha sonraki a\u015famalarda- yay\u0131lman\u0131n getirdi\u011fi kazan\u0131mlardan yararlanmak, fetih ve gazalarda bulunmak i\u00e7in en yak\u0131n kom\u015fu olarak en erken K\u00fcrtler benimsediler.<\/p>\n<p>\u0130lk y\u0131llar\u0131nda do\u011fuya, kuzeye ve kuzeybat\u0131ya do\u011fru yay\u0131lan \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda K\u00fcrtler deyim yerindeyse neferler, hizmetk\u00e2rlar, alt tabaka mensuplar\u0131 olarak yer ald\u0131lar. Bu d\u00f6nemin yay\u0131lma ve fetihlerinin \u00f6nderleri, komutan ve y\u00fcksek idarecileri Araplard\u0131.<\/p>\n<p>Alt tabakalarda olmalar\u0131na ra\u011fmen K\u00fcrtler en erken M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015f gazi ve sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131klar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, Arap emir ve komutanlar\u0131n fermanlar\u0131yla yerlerinden kayd\u0131r\u0131l\u0131p yeni fethedilen alanlar\u0131 \u0130slamla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in toplu olarak kullan\u0131ld\u0131lar. K\u00fcrtlerin \u0130slamiyetin do\u011fu\u015fundan sonra ilk toprak geni\u015fletmeleri b\u00f6yle oldu. Ard\u0131ndan farkl\u0131 K\u00fcrt hanedanlar\u0131 ve emirleri, yeni fetihlerde bulunmak, gaza ve cihadlarda ganimet elde edip zenginle\u015fmek i\u00e7in \u00f6zellikle kuzeyde; Azerbaycan, Ermenistan, G\u00fcrcistan, Kafkasya, \u015eirvan ve Horasan\u2019a do\u011fru, bat\u0131da; bug\u00fcnk\u00fc Suriye, Antakya, Klikya, Bat\u0131 Ermenistan y\u00f6nlerinde Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun i\u00e7ine do\u011fru alan geni\u015flettiler. \u015eedadiler, Rewadiler, Hasanveyhiler, Mervaniler vs. b\u00f6yle olu\u015ftu.<\/p>\n<p>Devlet ve hanedanl\u0131klar kurunca K\u00fcrtler, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kuzey ve bat\u0131s\u0131n\u0131n en u\u00e7lar\u0131nda, serhad boylar\u0131nda varl\u0131k g\u00f6steren\u00a0<strong><em>\u2018gazi millet\u2019<\/em><\/strong>haline geldiler, \u2018<strong><em>\u0130slam\u2019\u0131n m\u0131zra\u011f\u0131\u2019\u00a0<\/em><\/strong>oldular.\u00a0<em>Kuzeyde ve bat\u0131da \u0130slam\u2019\u0131n serhad boylar\u0131nda yer alanlar Araplar ya da Farslar de\u011fil, K\u00fcrtler ve sonradan m\u00fcsl\u00fcmanla\u015f\u0131p onlarla kayna\u015fan y\u00f6re topluluklar\u0131 oldu.<\/em><\/p>\n<p>Bu arada Araplar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131nca bat\u0131 ve kuzey bat\u0131daki K\u00fcrtler \u00f6nceleri daha \u00e7ok Emevilerle, do\u011fu ve kuzeydo\u011fudakiler \u015eiiler ve Haricilerle yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde oldular. 8. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren Emeviler K\u00fcrdistan\u2019dan \u00e7ekilip, M\u0131s\u0131r ve kuzey Afrika y\u00f6n\u00fcnde uzakla\u015f\u0131rlarken, Abbasiler egemen dini ve d\u00fcnyevi g\u00fc\u00e7 olmaya ba\u015fad\u0131lar. Abassi s\u00fcnni gelene\u011fi K\u00fcrdistan\u2019da yay\u0131ld\u0131. Ama g\u00fcneydo\u011fuda Farslarla i\u00e7i\u00e7e olan alanlarda \u015eiilik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korudu. Emevilerin arkalar\u0131nda b\u0131rakt\u0131lar\u0131 baz\u0131 etkileri de kald\u0131. Ayr\u0131ca sonradan g\u00fc\u00e7lenen Fat\u0131mili\u011fin de bat\u0131 ve g\u00fcney yerle\u015fim alanlar\u0131ndaki K\u00fcrtler aras\u0131nda\u00a0<em>heterodox\u00a0<\/em>islamla\u015fmada \u00f6nemli etkileri oldu.<\/p>\n<p>Do\u011fuya yay\u0131lan M\u00fcsl\u00fcman Arap ve Farslar 9. ve 10. y\u00fczy\u0131llarda T\u00fcrkler aras\u0131nda \u0130slam\u0131 yaymay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. \u0130lkin k\u00f6leler ve sava\u015f\u00e7\u0131lar olarak \u0130slam diyarlar\u0131na getirtilen T\u00fcrkler 11. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren O\u011fuzlar\u0131n ba\u015fka g\u00fc\u00e7lerce yurtlar\u0131ndan kovulmalar\u0131 sonucunda \u0130ran\u2019\u0131, Azerbaycan\u2019\u0131, Ermenistan\u2019\u0131 ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131, Arabistan\u2019\u0131, K\u00fcrdistan\u2019\u0131n el Cibal, Zozan ve Germiyan denen b\u00f6lgelerini de istila etmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenler m\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015f O\u011fuzlara deniyordu, ama bu, h\u0131zl\u0131 ve y\u00fczeysel bir islamla\u015fmayd\u0131. K\u0131m\u0131l gibi yay\u0131lan ve istila ettikleri alanlarda, kendi ya\u015famlar\u0131 i\u00e7in bile bir-iki haftadan daha fazla yetecek hi\u00e7bir \u015fey b\u0131rakmayan bu istila ve talan dalgas\u0131, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 kas\u0131rgalar gibi eziyor, kurumla\u015fm\u0131\u015f, yerle\u015fmi\u015f olan devlet ve iktidarlar\u0131 \u00e7\u00f6kertiyor, yerle\u015fim ve uygarl\u0131k ad\u0131na bir \u015fey b\u0131rakm\u0131yordu. Hem M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015flard\u0131, hem de M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dar\u00fclharp (gayrim\u00fcslim) alanlarda y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri gaza ve cihad\u0131 \u0130slamla\u015fm\u0131\u015f topraklarda yap\u0131yorlard\u0131. Bunun \u0130slam yasalar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu Abbasi halifesi Tu\u011frul Bey\u2019in y\u00fcz\u00fcne vurdu ama dinleyen olmad\u0131.<\/p>\n<p>Sonra isteseler de art\u0131k ele ge\u00e7irdikleri bu \u0130slam co\u011frafyas\u0131ndan d\u00f6nemez oldular, y\u0131kt\u0131klar\u0131 pek \u00e7ok devlet ve iktidar\u0131n yerlerine ge\u00e7tiler, yerlerini koruyabilen iktidarlar\u0131 vesayet alt\u0131na ald\u0131lar. Tabi bir iki nesil sonra hem yerli halklarla hem de kendi aralar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma ve \u00e7eki\u015fmelere girdiler.<\/p>\n<p>O\u011fuz-T\u00fcrkmen sald\u0131r\u0131 ve egemenlikleri d\u00f6nemlerinde ortadan kalkan, par\u00e7alanan K\u00fcrt devletleri de daha k\u00fc\u00e7\u00fck emaret ve devlet\u00e7iklere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, vesayet alt\u0131na girdiler.<\/p>\n<p>Par\u00e7alanma ve y\u0131k\u0131lmalar, \u00f6nemli bir K\u00fcrt n\u00fcfus dalgas\u0131n\u0131 daha \u2018anavatan\u2019dan kopar\u0131p bat\u0131 ve kuzeye do\u011fru itti, yeni alanlara K\u00fcrt n\u00fcfus kaymalar\u0131 oldu. K\u00fcrtler bu kaymalar\u0131n sonucunda ta bat\u0131 ve Orta Anadolu\u2019ya, kuzeye Rum Pontus topraklar\u0131na, G\u00fcrcistan\u2019a ve Ermenistan\u2019a kadar yay\u0131ld\u0131lar. Kafkasya\u2019ya ta\u015ft\u0131lar.<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan O\u011fuzlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 Mo\u011follar gelip iki farkl\u0131 d\u00f6nemde, iki b\u00fcy\u00fck dalga halinde yapt\u0131lar ve ayn\u0131 ac\u0131lar\u0131 bu sefer yerle\u015fmi\u015f olan O\u011fuz-T\u00fcrkmenlere onlar \u00e7ektirdi, iktidarlar\u0131n\u0131, kurumlar\u0131n\u0131 alt\u00fcst ettiler. Tabi di\u011fer halklar\u0131 da i\u00e7ine katarak\u2026<\/p>\n<p>13. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131ndan itibaren gelen Mo\u011fol istilalar\u0131n\u0131n arkadan olu\u015fturduklar\u0131 bas\u0131n\u00e7, ayn\u0131 anda Farslar\u0131n ve Araplar\u0131n kendi topraklar\u0131ndan itmeleri, O\u011fuz T\u00fcrkmenlerini \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan bat\u0131ya do\u011fru Roma devletinin do\u011fu b\u00f6lgelerinin i\u00e7lerine do\u011fru itti.<\/p>\n<p>On ikinci ve on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131lda, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Ermenistan, G\u00fcrcistan, Pontus ve Roma y\u00f6n\u00fcnde en uc b\u00f6lgelerinde ve serhad boylar\u0131nda Farslar ya da Araplar de\u011fil, T\u00fcrkler ve K\u00fcrtler bir bak\u0131ma yan yana, \u00fcst \u00fcste, i\u00e7i\u00e7e yerle\u015ftiler, hem birbirleriyle \u00e7eki\u015fip kavga ettiler, hem de \u0130slam d\u0131\u015f\u0131 d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 birlikte davrand\u0131lar, birlikte yay\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n<p>Eyy\u00fcbi devletinin kurulup bir imparatorlu\u011fa b\u00fcy\u00fcmesi, K\u00fcrtlere Suriye, M\u0131s\u0131r, Yemen ve Kuzey Afrika\u2019ya oldu\u011fu gibi, Klikya-Kapadokya\u2019ya, Bat\u0131 Ermenistan\u2019a ve Roma\u2019n\u0131n di\u011fer do\u011fu topraklar\u0131na do\u011fru da toprak kazand\u0131rd\u0131. K\u00fcrt mirleri, serdarlar\u0131, sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, g\u00f6\u00e7ebe K\u00fcrt nuf\u00fcs ve a\u015firetleri Eyyubi devletinin getirdi\u011fi olanaklardan yararlanarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda hem hiyerar\u015fik olarak y\u00fckselip g\u00fc\u00e7lendiler hem de co\u011frafi alan bak\u0131m\u0131ndan yay\u0131l\u0131p geni\u015flediler. Afrika ve Yemen\u2019deki topraklarda k\u00f6kl\u00fc olarak bar\u0131namad\u0131lar belki ama daha \u00f6nce Romal\u0131lar\u0131n egemenli\u011finde olan topraklarda tam yerle\u015ftiler.<\/p>\n<p>T\u00fcrkler; \u00f6nce atabegler ve B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu hanedan ailesinin merkezinden d\u0131\u015ftalanan amca \u00e7ocuklar\u0131, \u00fcvey karde\u015fleri, o odakta yer bulamay\u0131p periferilere savrulan kesimleri, ard\u0131ndan B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklular\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131 Anadoluya y\u00f6neldiler. Bunlar\u0131n bat\u0131da, uc boylar\u0131nda, dar\u00fclharpte umudu aramaya ba\u015flay\u0131p b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar elde etmeleri ve Rum Sel\u00e7uklu devletini kurmalar\u0131 yepyeni bir yay\u0131lma zemini olu\u015fturdu. Y\u00fczlerce, binlerce denebilecek k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck K\u00fcrt ve T\u00fcrkmen a\u015firet ve sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131, beylerinin komutanlar\u0131n\u0131n e\u015fli\u011finde bu alanlara dolu\u015ftular.<\/p>\n<p>T\u00fcrk tarih\u00e7ilerinin iddialar\u0131n\u0131n aksine, Rum Sel\u00e7uklular\u0131 hi\u00e7bir zaman B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu devletinin devam\u0131 olmad\u0131lar. Onlar\u0131n kovduklar\u0131, ya da onlarca d\u0131\u015ftaland\u0131klar\u0131 i\u00e7in ba\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7aresine bakanlar\u0131n kurduklar\u0131, hem de B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu Devleti\u2019nin b\u00fct\u00fcn engellemelerine ra\u011fmen kurduklar\u0131 bir devlettir. B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklular \u0130slamla\u015fan bir d\u00fcnyaya el koymaktan ba\u015fka bir \u015fey yapmam\u0131\u015flar, Rum Sel\u00e7uklular\u0131 ise, \u0130slam\u2019\u0131 bat\u0131 Anadolu y\u00f6n\u00fcnde geni\u015fletmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>1250\u2019den sonra gelen b\u00fcy\u00fck Mo\u011fol dalgalar\u0131 da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kitleler halinde K\u00fcrtleri ve T\u00fcrkleri eski yerle\u015ftikleri alanlardan kopar\u0131p bat\u0131ya savurdu. Bu arada Mo\u011follar\u0131n kendileri de \u0130slam topraklar\u0131yla yetinemeyince, ya da \u015eam ve M\u0131s\u0131r\u2019da oldu\u011fu gibi daha ileri gidemeyince, Roma u\u00e7lar\u0131na, serhad boylar\u0131na do\u011fru, orta ve bat\u0131 Anadoluya gelip, fetih ve iktidar kavgalar\u0131na kat\u0131ld\u0131lar. Bu dalga i\u00e7inde Gaznelilerin kovdu\u011fu, Mo\u011follar\u0131n s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Harezm\u00eeler (Xwrezmiyan) de Horasan y\u00f6relerinden kopup ta Klikya\u2019ya, Kapadokya\u2019ya, F\u0131rat\u2019\u0131n kuzey havzalar\u0131na kadar geldiler.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece orta ve bat\u0131 Anadolu\u2019da, Akdeniz\u2019den, Ege\u2019den yukar\u0131ya do\u011fru Kara Deniz\u2019e, Paflagonya denen topraklara, Rum Sel\u00e7uklu sultanlar\u0131n\u0131n serdarl\u0131\u011f\u0131ndaki T\u00fcrkmenler, K\u00fcrtler, Harezm\u00eeler, Mo\u011follar M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n unsurlar\u0131 olarak yer ald\u0131lar. Rumlar, Ermeniler, G\u00fcrc\u00fcler, Asuri-S\u00fcryaniler, di\u011fer Ortodoks Hristiyan halklar burada zaten varlard\u0131. Daha sonraki y\u0131llarda, \u00f6zellikle Ha\u00e7l\u0131 seferlerinin ba\u015flamas\u0131yla Frenkler\/Latinler geldiler. Farslar ve tek t\u00fck denebilecek seyreklikte Araplar daha \u00e7ok dini, idari ve tasavvufi topluluk ve ki\u015filikler olarak gelip yerle\u015ftiler. Araplarla Acemler b\u00fcy\u00fck halk topluluklar\u0131 olarak buralara ilgi g\u00f6stermediler.<\/p>\n<p>Gelen Mo\u011follar derin islami geleneklerden yoksunlard\u0131, bir k\u0131sm\u0131 \u0130slam bile de\u011fildi, bir iki as\u0131r kalarak en sonunda 15 y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu terkedip geri d\u00f6nd\u00fcler. Baz\u0131 kal\u0131nt\u0131lar\u0131 elbetteki kald\u0131.<\/p>\n<p>Harezmlilerin varl\u0131\u011f\u0131 daha o d\u00f6nemde sona erdi. Onlar bir bak\u0131ma ka\u00e7k\u0131nd\u0131lar, gelip Rum Sel\u00e7uklu Sultanlar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131, onlardan \u00f6nemli postlar, topraklar ve zenginlikler umuyorlard\u0131. Umduklar\u0131n\u0131 bulamad\u0131lar. Serke\u015fliklere kalk\u0131\u015ft\u0131lar, talanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda denediler. Yapt\u0131klar\u0131, hem Rum Sel\u00e7uklular\u0131n\u0131n, hem de Eyy\u00fcbilerin politikalar\u0131na ters d\u00fc\u015f\u00fcyordu, iktidarlar\u0131n\u0131 sars\u0131yor, egemenlikleri alt\u0131ndaki topraklarda kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klara sebep oluyordu. Bu iki devletin bazen ayr\u0131 ayr\u0131, bazen de birlikte vurduklar\u0131 darbelerin ard\u0131ndan Harezm\u00eeler \u00e7abuk \u00e7\u00f6k\u00fcp da\u011f\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n<p>Tabii O\u011fuz istilalar\u0131, ard\u0131ndan birinci ve ikinci Mo\u011fol dalgalar\u0131 \u00e7ok sert, vah\u015fi ve h\u0131zl\u0131 geldi, ama \u00f6yle hemen birka\u00e7 y\u0131ll\u0131k gel-git dalgalar\u0131 bi\u00e7iminde \u00e7abuk biten olaylar olmad\u0131. On birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar O\u011fuz-T\u00fcrkmen istila ve egemenlik d\u00f6nemleri, 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan 15 y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131na kadar da ta Ege k\u0131y\u0131lar\u0131na, Bursa\u2019ya, Karadeniz\u2019e kadar giden, \u0130zmir\u2019e bile pen\u00e7e atan Mo\u011fol dalgalar\u0131 ya\u015fand\u0131. Toplamda 300-350 y\u0131l\u0131 a\u015fan bir d\u00f6nem s\u00f6z konusu oldu.<\/p>\n<p>\u0130stilalar, ilk andaki yak\u0131p y\u0131kmalar, katliamlar bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olsa da daha sonra istilac\u0131l\u0131ktan g\u00f6\u00e7ebelikten yerle\u015fik ya da yar\u0131 g\u00f6\u00e7ebe hayata ge\u00e7i\u015f, iktidar ve devlet kurumlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131, yeni nesilllerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla birlikte, kal\u0131c\u0131, \u00f6nceden varolan yerli halklarla yan-yana, i\u00e7i\u00e7e, k\u00e2h sava\u015f\u0131p k\u00e2h bar\u0131\u015fmaya, k\u00e2h i\u015fbirli\u011fine yol a\u00e7an ya\u015fam bi\u00e7imlerini getirdi.<\/p>\n<p>T\u00fcrk tarih\u00e7ileri g\u00f6zard\u0131 etseler de, Rum Sel\u00e7uklu devletinin Klikya, Kapadokya, orta ve bat\u0131 Anadolu\u2019da, Ege k\u0131y\u0131lar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, bir ara \u0130znik\u2019i ele ge\u00e7irip, Marmara\u2019ya, \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019na kadar uzamas\u0131, Birinci Ha\u00e7l\u0131 Seferi\u2019yle tekrar Kayseri, Sivas ve Konya\u2019ya kadar gerileyerek ikinci bir hamleyle yeniden yay\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131, b\u00fcy\u00fck ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlete d\u00f6n\u00fc\u015fmesi Anadolu\u2019nun \u0130slamla\u015fmas\u0131nda Malazgirt Sava\u015f\u0131\u2019ndan daha b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131.<\/p>\n<p>Rum Sel\u00e7uklular\u0131n\u0131n fethetti\u011fi topraklara T\u00fcrkmenlerin yan\u0131s\u0131ra Mo\u011follar, Harezm\u00eeler ve K\u00fcrtler de b\u00fcy\u00fck toluluklar halinde gelip yerle\u015ftiler. Asl\u0131nda daha ba\u015f\u0131ndan beri, bu topluluklar beraberce s\u00f6zkonusu topraklar\u0131 ele ge\u00e7irdiler, bunlar\u0131n i\u00e7inde Rum Sel\u00e7uklular\u0131 iktidar\u0131n ba\u015f\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca Hristiyanl\u0131ktan ve ba\u015fka dinlerden islamla\u015fan Rum, Ermeni ve Asuri-S\u00fcryaniler de s\u00f6zkonusu n\u00fcfusa kat\u0131ld\u0131. Say\u0131lar\u0131 hi\u00e7 de az de\u011fildi, b\u00fcy\u00fck topluluklar olu\u015fturuyorlard\u0131. Hristiyan olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Rum, Ermeni, G\u00fcrc\u00fc ve Franklar\u0131 da \u00f6zellikle belirtmek gerekir. Bir ara K\u0131r\u0131m\u2019dan b\u00fcy\u00fck Tatar sava\u015f\u00e7\u0131 topluluklar\u0131 da kimi Rum Sel\u00e7uklu sultanlar\u0131n\u0131n daveti \u00fczerine geldiler.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmen, K\u00fcrt, Mo\u011fol ve M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fan H\u0131ristiyan beyleri, Sel\u00e7uklularca Roma\u2019n\u0131n s\u0131n\u0131r boylar\u0131na uc beyleri, Kara Deniz\u2019in, Ege ve Akdeniz\u2019in sahillerine emir sevahiller (sahil emirleri) olarak yerle\u015ftirildiler. Bunlar hem s\u0131n\u0131rlar\u0131 koruyor, hem de gaza ve fetihlerle toprak geni\u015fletiyolard\u0131.<\/p>\n<p>MO\u011eOL \u0130LHANLI DEVLET\u0130 EGEMENL\u0130\u011e\u0130<\/p>\n<p>Mo\u011follar\u0131n devasa bir d\u00fcnya imparatorlu\u011funa d\u00f6n\u00fc\u015fmeleriyle, g\u00fcneybat\u0131 kollar\u0131; \u0130ran, Azerbaycan, Ermenistan, K\u00fcrdistan, G\u00fcrcistan, Arap ve Acem Irak\u2019\u0131 alanlar\u0131 \u00fczerinde ta bat\u0131 Anadolu\u2019ya kadar olan topraklar bir birim say\u0131larak y\u00f6netimi Cengiz Han\u2019\u0131n torunlar\u0131ndan H\u00fclag\u00fc Han\u2019a verildi ve burada Mo\u011fol \u0130lhanl\u0131 devleti kuruldu. H\u00fclag\u00fc\u2019dan sonra o\u011fullar\u0131 ve yak\u0131n idarecileri bu topraklar\u0131 y\u00f6neten b\u00fcy\u00fck hanlar ya da Anadolu genel valileri oldular.<\/p>\n<p>1243 K\u00f6se Da\u011f\u0131 Sava\u015f\u0131\u2019nda \u0130lhanl\u0131lar Rum Sel\u00e7uklular\u0131n\u0131 yendi. Yanilgi, Sel\u00e7uklular\u0131n sonunun ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu. \u00d6nce boyun e\u011fmeler, daha sonra vasall\u0131k ve giderek daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fclere varan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar nedeniyle devlet zay\u0131flad\u0131, merkezi otorite kayboldu, farkl\u0131 iktidar odaklar\u0131 do\u011fdu. Daha \u00f6nce Sel\u00e7uklu sultanlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olan beylikler \u00f6nce yar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131lar, ard\u0131ndan yar\u0131m as\u0131r sonra (14 y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda) Sel\u00e7uklular b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ortadan kalk\u0131p Mo\u011fol d\u00f6nemi ba\u015flay\u0131nca, Mo\u011fol \u0130lhanl\u0131 hanedanlar\u0131na ba\u011flanmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>\u00c7ok ge\u00e7meden, \u00f6nce Mera\u011fe\u2019de sonra Tebriz\u2019de bulunan \u0130lhanl\u0131 iktidar merkezinde de \u00e7eki\u015fme ve kavgalar ba\u015flay\u0131nca, devlet yava\u015f yava\u015f kabu\u011funa \u00e7ekildi, \u00e7at\u0131rdad\u0131, periferiden merkeze do\u011fru yay\u0131lan ba\u011f\u0131ms\u0131z olu\u015fumlar boy g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Anadolu\u2019da ilk ba\u011f\u0131ms\u0131z beylik dalgas\u0131, Sel\u00e7uklular\u0131n zay\u0131flay\u0131p da\u011f\u0131lmalar\u0131yla, ikinci dalga ise Mo\u011fol-\u0130lhanl\u0131 devletinin ortadan kalkmas\u0131yla olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u0130lk dalgaya Karamanl\u0131lar, Germiyanlar, Candariler, Mente\u015fa Beyli\u011fi, Ayd\u0131no\u011fullar\u0131, Osmanl\u0131lar Beyli\u011fi, Saruhanlar vs \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir, \u0130kinci dalgasya Eretna Beyli\u011fi, Kad\u0131 Burhaneddin devleti, Amasya K\u00fcrt Emareti, Erzincan Taceddino\u011fullar\u0131, Mutaharten beylikleri vs gibi beylikler \u00f6rnek verilebilir. Birinci dalga beylikler daha \u00e7ok Sel\u00e7uklular kaybolunca, ikinci dalga beylikler de Mo\u011fol\/\u0130lhanl\u0131lar da\u011f\u0131l\u0131nca ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Her iki dalga beyliklerinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k d\u00f6nemleri, i\u00e7lerinde en h\u0131zl\u0131 geli\u015fip, yay\u0131lma ko\u015fullar\u0131 bulunan Osmanl\u0131 Beyli\u011fi\u2019nin \u00f6nce bat\u0131ya, Trakya ve Balkanlara yay\u0131lmas\u0131, ard\u0131ndan Anadolu\u2019da beylikler aras\u0131 rekabet ve sava\u015flarda g\u00fc\u00e7lenmesi neticesinde, ister zorla, ister ittifak ve anla\u015fmalarla bu beyli\u011fin topraklar\u0131na kat\u0131lmalar\u0131yla son bulmu\u015ftur. Tabii Anadolu Beylikler d\u00f6neminin sona ermesi 150-200 y\u0131ll\u0131k uzun bir d\u00f6nemi alm\u0131\u015ft\u0131r ve bu d\u00f6nemde bat\u0131 ve orta Anadolu\u2019da, Ak Deniz, Ege ve Kara Deniz sahillerinde onlarca ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet iz b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r, g\u00fc\u00e7 ve miraslar\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 devletine devretmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ms\u0131z beyliklerin Osmanl\u0131lara entegre olma s\u00fcreci, bir ara Timur\u2019un 15 y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda, bat\u0131ya, ta Ege\u2019ye, \u0130zmir \u2018e ve Bursa\u2019ya kadar uzanan istilas\u0131 d\u00f6neminde, onun Ankara Sava\u015f\u0131\u2019nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131 Birinci Bayezid\u2019i yenip esir almas\u0131, onun esarette \u00f6lmesi, Osmanl\u0131 merkezinde fetret d\u00f6neminin, iktidar kavgalar\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla sekteye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Her biri bir bi\u00e7imde Osmanl\u0131ya ba\u011flanm\u0131\u015f olan beyliklerin hanedan ba\u015flar\u0131, bu d\u00f6nemde Timur\u2019un deste\u011fini alarak tekrar eski topraklar\u0131 \u00fczerinde beyliklerini kurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>1405 Ankara sava\u015f\u0131yla ba\u015flayan beyliklerin yeniden canlanma d\u00f6nemi, Fatih Sultan Mehmet\u2019in \u0130stanbul\u2019u fethetmesine kadar uzam\u0131\u015f, ancak \u0130stanbul\u2019un fethi Osmanl\u0131n\u0131n Anadoludaki egemenli\u011fini tam peki\u015ftirmi\u015f, modern tan\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde Osmanl\u0131n\u0131n devlet olu\u015fumu tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan itibaren Osmanl\u0131 bir beylik de\u011fil, b\u00fcy\u00fck devlet, ba\u015flar\u0131 da bey ya da emir de\u011fil, padi\u015fah ve sultand\u0131rlar. Osmanl\u0131 devletini imparatorluk yapan ise, K\u00fcrtlerin kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00c7ald\u0131ran Sava\u015f\u0131 ve ard\u0131ndan Meml\u00fck devletine son veren Suriye, M\u0131s\u0131r ve Arabistan seferleridir.<\/p>\n<p>*****<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Amasya beyli\u011fi, Mo\u011fol-\u0130lhanl\u0131 devletinin y\u0131k\u0131lma s\u00fcrecine girdi\u011fi bir d\u00f6nemde, merkezi otoritenin bat\u0131 Anadolu\u2019dan \u00e7ekilmek zorunda kalmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, yetkilerin Anadolu\u2019nun genel valilerine, y\u00f6renin farkl\u0131 emir, pa\u015fa, bey ve komutanlar\u0131na verilmeye ba\u015flanmas\u0131yla K\u00fcrtler\u2019e devredilen bir emaret olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Ba\u015fta, Amasya, \u0130lhanl\u0131lar\u0131n Bat\u0131 Anadolu\u2019daki vasallar\u0131 Eretna Devleti\u2019ne ba\u011fl\u0131yd\u0131. Amasya K\u00fcrt Beyli\u011fi\u2019ni kuran hanedan\u0131n ileri gelenleri, Eretna devletinin Amasya, Kayseri, Sivas, Tokat, \u015earki Karahisar gibi \u015fehirlerinin emirleri olarak \u00e7\u0131k\u0131p g\u00fc\u00e7lendi, Eretna Devleti\u2019nde, iktidar kurumlar\u0131n\u0131n Eretnao\u011fullar\u0131ndan Kad\u0131 Burhaneddin Ahmed\u2019e ge\u00e7ti\u011fi bir d\u00f6nemde, ayr\u0131l\u0131p ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha \u00e7ok Karamanl\u0131lara, Kad\u0131 Burhaneddin Ahmed emirli\u011fine, daha az \u00f6l\u00e7\u00fcde de akrabalar\u0131 olan K\u00fcrt Candaro\u011fullar\u0131na kar\u015f\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan Amasya Emirli\u011fi, do\u011fudan gelen Timur istilas\u0131, Memluk bas\u0131nc\u0131, en \u00e7ok da Kad\u0131 Burhanedin ile Karamano\u011fullar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, iste\u011fiyle Osmanl\u0131 devletine kat\u0131lmay\u0131 se\u00e7ti. Ba\u015fta Amasya \u015fehri olmak \u00fczere ba\u011fl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck \u015fehir ve kasabalar\u0131 anla\u015fmayla Osmanl\u0131 topraklar\u0131na kat\u0131ld\u0131<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>.<\/p>\n<p>Bir d\u00f6nem Osmanl\u0131 devleti i\u00e7inde de emirliklerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc bu K\u00fcrt hanedan\u0131. Ancak daha sonra bildi\u011fimiz gibi Amasya Osmanl\u0131 padi\u015fah \u00e7ocuklar\u0131 \u015fehzadelerin emirlik ya da valilik yapt\u0131klar\u0131 bir sancak olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>AMASYA K\u00dcRT EM\u0130RL\u0130\u011e\u0130\u2019N\u0130N DO\u011eU\u015eU<\/p>\n<p>Beyleri Emir Bahaeddin K\u00fcrd Bey (\u00f6. 1343) olan konumuza ili\u015fkin K\u00fcrtler, Amasya\u2019n\u0131n g\u00fcney bat\u0131s\u0131nda otururlard\u0131.\u00a0<em>Amasya Tarihi<\/em>\u00a0yazar\u0131 H\u00fcseyin H\u00fcsameddin Abdizade\u2019ye<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>\u00a0g\u00f6re karde\u015fi Sevincer de tan\u0131nm\u0131\u015f biriydi ve bunlar Bo\u015fak\u00ee K\u00fcrtleri olarak bilinirlerdi. Yazar, Bahaeddin K\u00fcrd Bey\u2019in Kay\u0131 (Qayi)\u2019n\u0131n, onun da Bo\u015fak\u00ee\u2019nin o\u011flu oldu\u011funu yazar, hatta bu nedenle aileyi O\u011fuzlar\u0131n Kay\u0131 boyuna ba\u011flar. Ancak bilindi\u011fi gibi ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin orta ve bat\u0131 Anadolu\u2019da ad\u0131 Kay\u0131 olan pek \u00e7ok k\u00f6y var ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011funda T\u00fcrkmen K\u00fcrt kar\u0131\u015f\u0131k, baz\u0131lar\u0131nda sadece Alevi K\u00fcrtler ya\u015farlar.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a><\/p>\n<p>Baba Kay\u0131 Bey, Sel\u00e7uklu Sultan\u0131 \u0130kinci Mes\u00fbd\u2019a ba\u011fl\u0131yd\u0131. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerler 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda bile K\u00fcrtler \u00c7iftli\u011fi, Kay\u0131 K\u00fcrtler, Kay\u0131, Sevincer diye tan\u0131nan k\u00f6ylerdir.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>\u00a0 Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla sadece K\u00fcrt Bey\u2019in babas\u0131n\u0131n ad\u0131yla Kay\u0131 k\u00f6y\u00fc yok, amcas\u0131n\u0131n ad\u0131yla Sevincer k\u00f6y\u00fc de var.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z tarihi kaynaklardan hen\u00fcz K\u00fcrd Bey\u2019in esas ad\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenemedi\u011fimiz s\u00f6ylenebilir. Emir oldu\u011fu, bir hanedan soyundan geldi\u011fi bilgileri var. \u2019\u2019Bahaeddin\u2019\u2019 de \u2019K\u00fcrd\u2019\u2019 de onun muhtemelen ger\u00e7ek adlar\u0131 de\u011fil, \u00fcnvanlar\u0131\/lakaplar\u0131d\u0131r. Tarihte kahramanl\u0131klar, ba\u015far\u0131lar g\u00f6sterip kendi kavimlerine ait adlar ya da \u00e7e\u015fitli \u00f6v\u00fcc\u00fc lakaplar alan y\u00f6neticilere her devirde, her millette ve her d\u00fczeyde \u00e7ok\u00e7a rastlan\u0131r. \u00d6rne\u011fin Selaahaddin Eyy\u00fcbi\u2019nin ad\u0131ndaki hem \u2019\u2019Selahaddin\u2019\u2019 hem \u2019\u2019Eyy\u00fcbi\u2019\u2019onun \u00fcnvanlar\u0131d\u0131rlar. \u2019\u2019Selahaddin\u2019\u2019, \u2019\u2019dine ba\u011fl\u0131, sad\u0131k\u2019\u2019 anlam\u0131ndad\u0131r,\u2019\u2019Eyyubi\u2019\u2019 de babas\u0131n\u0131n ad\u0131 \u2019\u2019Eyy\u00fcp\u2019\u2019ten ve bu ad\u0131n kurulan devlete verilmesinden gelir. Selahaddin\u2019in do\u011fu\u015ftan verilen esas ad\u0131 \u2019\u2019Yusuf\u2019\u2019tur. Bunun gibi de\u011fi\u015fik sultan ve padi\u015fahlara verilen \u2019\u2019Alaeddin, Kutbeddin, Seyfeddin, M\u00fcbarezzeddin, G\u0131yaseddin, \u015eemseddin, \u015eerefeddin, Bahauddin, K\u00fcrd\u00ee, Turkman\u00ee, Faris\u00ee, Arab\u00ee, Acem\u00ee, \u0130sfahan\u00ee, Ba\u011fdad\u00ee, M\u0131sr\u00ee\u2019\u2019 vb adlar hep lakapt\u0131r ve bazan bunlar birbirine \u00e7ok yak\u0131n hatta ayn\u0131 d\u00f6nemlerde ya\u015fayan y\u00f6neticilere verildi\u011fi i\u00e7in isimler birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilmekte, b\u00fcy\u00fck yanl\u0131\u015fl\u0131klara yol a\u00e7abilmektedir.<\/p>\n<p>Emir Bahaeddin K\u00fcrd Bey\u2019de de ger\u00e7ek ad\u0131 bilmedi\u011fimiz g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim. Ayn\u0131 y\u00f6rede \u015eikar\u00ee de\u00a0<em>Karamanname<\/em>\u2019sinde\u00a0<em>\u2019Hac\u0131 Bahaeddini<\/em>\u00a0Kurdi\u2019 diye ba\u015flang\u0131\u00e7ta Sivas\u2019ta emirlik yapm\u0131\u015f bir K\u00fcrt beyinden bahsetmektedir. Muhtemelen ilk d\u00f6nemlerdeki ya\u015famlar\u0131na ili\u015fkin bu iki beye ait bilgiler birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ama daha sonraki anlat\u0131mlardan ve geli\u015fmeleren bu iki beyin kesinlikle ayr\u0131 d\u00f6nemlerde ya\u015fayan iki ayr\u0131 \u015fahsiyet olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir. Emir Bahaeddin K\u00fcrd Bey 14. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f, Amasya emiri olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f, Mo\u011fol\/\u00celhani d\u00f6neminde y\u00fckselmi\u015f, bu \u00e7er\u00e7evede ba\u015f\u0131nda bir Mo\u011fol beyli\u011fi olan, sonra onlar\u0131n i\u00e7 \u00e7eki\u015fmeler, zay\u0131flamalar sonucunda \u00e7ekilmeleri nedeniyle ba\u015fka beylikler gibi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan eden Eretna devletinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde Eretna Bey\u2019e idari g\u00f6revler yapm\u0131\u015f, Amasya emiri olmu\u015f, Eretna devletinin de zay\u0131flamas\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015f\u00a0<em>Amasya K\u00fcrt Emirli\u011fi<\/em>,\u00a0<em>Kutlu \u015eeh Beyli\u011fi<\/em>\u00a0ya da\u00a0<em>\u015eadgeldi Emareti<\/em>\u00a0gibi adlarla an\u0131lan emirli\u011fin ilk emiri olmu\u015ftur. O\u011fullar\u0131 Hace Ali ve Hac\u0131 Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd olduk\u00e7a tan\u0131nm\u0131\u015flar ve Eretna beylerinin Sivas ile Kayseri valiliklerini, vezirliklerini yapm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130bni K\u00fcrd Kutlu \u015eah, K\u00fcrd Bey\u2019in ard\u0131ndan Amasya Emiri olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u015eikar\u00ee\u2019nin bahsetti\u011fi\u00a0<em>Hac\u0131 Bahadin-i Kurdi<\/em>\u00a0ise Sel\u00e7uklular\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u00f6neminde Sivas\u2019\u0131n emirli\u011fini yapm\u0131\u015f, Karamano\u011fullar\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131na u\u011fram\u0131\u015f ve bu y\u00f6releri kaybetmi\u015ftir. Ancak daha sonraki d\u00f6nemlerde, onu Rum Sel\u00e7uklular\u0131n\u0131n Ege\u2019de (bug\u00fcnku Mu\u011fla ve Ayd\u0131n y\u00f6relerinde) Emir Sevahili (Sahil Beyi) olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu d\u00f6nemde art\u0131k genellikle Karamano\u011fullar\u0131yla iyi ge\u00e7inme ya da ittifak siyasetleri izlemi\u015f, zaman zaman da kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015f, sonunda Cimri olay\u0131nda Karamanl\u0131lar taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcnce yerine o\u011flu Mente\u015fa Bey ge\u00e7mi\u015ftir. Mente\u015fa Bey de Sel\u00e7uklular\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrklerin Mente\u015fe Beyli\u011fi dedi\u011fi Ba\u011f\u0131ms\u0131z Mente\u015fa Devleti\u2019ni kurmu\u015ftur. Mente\u015fa Devleti bir K\u00fcrt beyli\u011fidir.<\/p>\n<p>Genellikle b\u00fct\u00fcn kaynaklarda\u00a0<em>Emir Sevahil Hac\u0131 Bahaeddin-i K\u00fcrdi<\/em>\u00a0olarak bilinen bu beyin ad\u0131 \u0130bni Bibi\u2019nin Sel\u00e7ukname\u2019sinde,\u00a0<em>Emir Sevahil (Sahil Beyi) Baha\u00fcddin Muhamed<\/em>\u00a0olarak ge\u00e7er ve buradan Mente\u015fa Beyli\u011fi\u2019nin kurucusu Mente\u015fa\u2019n\u0131n emir sevahil olan babas\u0131n\u0131n esas ad\u0131n\u0131n Muhammed oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k\u00e7a Amasya emiri\u00a0<em>Em\u00eer Bahaeddin K\u00fcrd Bey<\/em>\u00a0ile\u00a0<em>Hac\u0131 Bahaeddin [Muhammed] Kurdi<\/em>\u00a0iki ayr\u0131 \u015fahsiyettir, ger\u00e7ek adlar\u0131 ile de\u011fil ayni olan lakaplar\u0131 ile tan\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r, ilk d\u00f6nemleri baz\u0131 kaynaklarda birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olsa da bunlar ayr\u0131 emirlerdir.<\/p>\n<p>Emir Bahaeddin K\u00fcrd Bey, Mo\u011follar\u0131n Anadolu\u2019yu istila etmeleriyle beraber giderek zay\u0131flayan, 1243 K\u00f6se Da\u011f\u0131 Sava\u015f\u0131 yenilgisiyle ad\u0131m ad\u0131m Mo\u011fol vesayeti alt\u0131na giren, 14. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda da tarihe kar\u0131\u015fan Rum Sel\u00e7uklu devletinin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 d\u00f6neminde Mo\u011follar\u0131n egemenlik alan\u0131nda olan Amasya\u2019da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve Mo\u011fol Beyi Ertena Bey zaman\u0131nda emirlik elde etti. Eretna Devleti Sel\u00e7uklular Mo\u011fol sald\u0131r\u0131s\u0131 alt\u0131nda zay\u0131flay\u0131p da\u011f\u0131l\u0131rken orta ve bat\u0131 Anadolu\u2019da geni\u015fleyen, y\u0131ld\u0131z\u0131 parlayan Mo\u011fol\/\u0130lhaniler\u2019e ba\u011fl\u0131 bir devletti. Sivas, Kayseri, Amasya, Tokat ve Erzincan y\u00f6relerini a\u015fan bir geni\u015f alan \u00fczerinde kurulmu\u015ftu.<\/p>\n<p>K\u00fcrd Bey, Mo\u011fol\/\u0130lhanl\u0131lar\u0131n\u0131n son sultan\u0131 Ebu Said Bahad\u0131r Han\u2019\u0131n bey ve el\u00e7ilerinden Amasya\u2019l\u0131 Sunkuro\u011flu \u015eehabeddin Ahmed Bey sayesinde emaret elde ederek Sultan Ebu Said\u2019in g\u00f6zdesi olmu\u015ftu. K\u00fcrd Bey, Rum Sel\u00e7uklu devletinin son sultanlar\u0131ndan \u0130kinci Mesut\u2019un o\u011flu Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131n k\u0131z\u0131yla evliydi, onun biricik koruyucusu ve defalarca kendisini yeniden tahta \u00e7\u0131kar\u0131p Rum Sel\u00e7uklu sultanlar\u0131n\u0131n kaybolan iktidarlar\u0131n\u0131 yeniden geri getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan biriydi.<\/p>\n<p>Birinci Eretna Bey sa\u011f iken o da ayn\u0131 ama\u00e7lar etraf\u0131nda K\u00fcrd Bey\u2019le i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, ancak \u00f6l\u00fcm\u00fcyle yerine ge\u00e7en o\u011fullar\u0131 ve torunlar\u0131 Eretna Devleti\u2019ni iyi idare edemeyip, e\u011flence ve zevke bat\u0131nca devletleri zay\u0131flad\u0131, s\u00f6zkonusu planlar da terkedildi. Eretna Beyli\u011fi ile Amasya Emirli\u011fi kopu\u015f s\u00fcreci ya\u015fad\u0131. Vezir Kad\u0131 Burhanedddin Ahmed iktidar\u0131 ele ge\u00e7irince de devam\u0131 olan Kad\u0131 Burhaneddin devleti Amasya Devleti\u2019ne b\u00fcsb\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015fman oldu. \u00c7at\u0131\u015fma ve \u00e7eki\u015fmeler ikisinin de son bulmas\u0131na dek s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>K\u00fcrd Bey\u2019in o\u011fullar\u0131\u00a0<em>Hac\u0131 Kutlu \u015eah<\/em>,\u00a0<em>Do\u011fan \u015eah<\/em>\u00a0ve\u00a0<em>Bedreddin Gazan\/Kazan \u015eah<\/em>\u00a0olduk\u00e7a tan\u0131nm\u0131\u015flard\u0131. Bunlar Sel\u00e7uklu \u0130kinci Mesut\u2019un o\u011flu Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131n k\u0131z\u0131ndan do\u011fmu\u015flard\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>\u00a0Ayr\u0131ca\u00a0<em>Hoca Ali \u015eah<\/em>\u00a0ile\u00a0<em>Hayreddin Halil Bey<\/em>\u00a0adl\u0131 iki o\u011flu daha vard\u0131. Muhtemelen ba\u015fka evliliklerden do\u011fmu\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Hace Ali \u015eah ile Hayreddin Halil Bey\u2019in karde\u015f olduklar\u0131n\u0131 belirtir, ama bunlar\u0131n K\u00fcrt Bey\u2019in o\u011fullar\u0131 olduklar\u0131na de\u011finmez, yak\u0131n akraba olarak i\u015faret eder. Bezm u Rezm\u2019de bunlar aras\u0131nda akrabal\u0131k ve kan ba\u011flar\u0131 a\u00e7\u0131k de\u011fil. \u015eikar\u00ee, \u00f6nce Eretna Bey\u2019in, \u00f6l\u00fcm\u00fc ard\u0131ndan gelen o\u011fullar\u0131 Mehmet Bey (Sivas emiri) ile Cafer Bey (Kayseri emiri)\u2019in y\u00f6netiminde vezirlik yapt\u0131klar\u0131 d\u00f6nemleri anlat\u0131rken, birini hep Hace Ali, di\u011ferini \u0130bn K\u00fcrd olarak vermekte ve karde\u015f olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a yazmaktad\u0131r.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a><\/p>\n<p>Konya\u2019n\u0131n fethedilmesinde a\u00e7\u0131k ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi halde \u015eikar\u00ee\u2019den \u0130bn K\u00fcrd\u2019\u00fcn asl\u0131nda Hac\u0131 Kutlu\u015fah \u0130bn K\u00fcrd oldu\u011fu anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Ancak H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Amasya Tarihi\u2019nde a\u00e7\u0131k\u00e7a\u00a0<em>Hac\u0131 Nureddin Kutlu\u015fah ibn K\u00fcrd<\/em>ad\u0131n\u0131 vermektedir. Her ne kadar H\u00fcseyin H\u00fcsameddin ilk ba\u015fta Kutlu \u015eah ve babas\u0131 Emir Bahaeddin K\u00fcrd\u2019\u00fcn ne Mo\u011fol ne de K\u00fcrt, T\u00fcrkmen olduklar\u0131n\u0131 idia etmekteyse de, daha sonra olaylar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde verdi\u011fi bilgilerle bu hanedan\u0131n K\u00fcrt oldu\u011fu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmektedir.<\/p>\n<p>Mo\u011fol (\u0130lhanl\u0131) devletinin egemenli\u011fi alt\u0131ndaki \u015fehirlerden olan Amasya emiri oldu\u011fu i\u00e7in Emir Bahaeddin K\u00fcrd, baz\u0131 Arap tarih\u00e7ilerince Mo\u011fol beyi olarak verilir. Bu sadece onun d\u00f6nemin Mo\u011fol\/\u0130lhanl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki bir \u015fehrine emir olmas\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Daha sonra, tarihleri geni\u015f\u00e7e ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi, Emir Bahaeddin aslen K\u00fcrd oldu\u011fu i\u00e7in bu ad\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Kald\u0131 ki onun emirli\u011fi, o\u011fullar\u0131 ve torunlar\u0131 d\u00f6neminde giderek geni\u015fledi, g\u00fc\u00e7lendi, ard\u0131ndan Mo\u011follar\u0131n da zay\u0131flamas\u0131yla, torunu\u00a0<em>Hac\u0131 M\u00eer\u00ee<\/em>\u00a0(Emir \u015eadgeldi Pa\u015fa\/Padi\u015fah diye yazan kitabeler var) taraf\u0131ndan Amasya\u2019da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan edildi. Bundan sonra emirlik\u00a0<em>K\u00fcrdo\u011fullar\u0131 Beyli\u011fi<\/em>\u00a0olarak an\u0131ld\u0131. Emirlikten \u00f6nce Bahaeddin K\u00fcrd Bey, ailesi ve a\u015firetiyle Amasya \u015fehrinin g\u00fcney bat\u0131s\u0131nda oturuyordu. Onlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 y\u00f6reler, K\u00fcrtler \u00c7iftli\u011fi, K\u00fcrtler mahallesi, daha sonra geni\u015flemeyle K\u00fcrtler K\u00f6y\u00fc olarak an\u0131ld\u0131. Elbette ailenin ba\u015fka adlarla k\u00f6yleri de vard\u0131.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda kendi yurtlar\u0131nda ya da farkl\u0131 y\u00f6relerde, kendi hanedan ve soylar\u0131yla y\u00f6neticilik yap\u0131p, sadece \u00fcstlerindeki krall\u0131k, sultanl\u0131k, halifelik ya da imparatorluklar nedeniyle, hatta onlar da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra topraklar\u0131na onlar\u0131n verdi\u011fi fermanlarla miras olarak y\u00f6nettikleri i\u00e7in kendi adlar\u0131 yerine onlar\u0131n adlar\u0131yla an\u0131lma, d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 d\u00f6nem ve yerlerinde s\u0131k olmu\u015ftur. Eyy\u00fcbi sultanlar\u0131 K\u00fcrt olduklar\u0131 halde, iktidar co\u011frafyalar\u0131 Ha\u015fimi, Emevi, Abbasi ve Fatimi halifelerinin alanlar\u0131 olduklar\u0131ndan, adlar\u0131 ve idareleri baz\u0131 tarih\u00e7iler<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>\u00a0taraf\u0131ndan Arap sultanlar\u0131, maiyetlerine Araplar, ordular\u0131na Arap ordular\u0131, ya da Arap topraklar\u0131 denmi\u015ftir. Hem Arap hem de K\u00fcrt olarak benimseyip adland\u0131ranlar da var.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklular da \u0130ran Acem topraklar\u0131 \u00fczerinde egemenlik kurduklar\u0131ndan, Acem\/\u0130ran Sel\u00e7uklular\u0131, Kutalm\u0131\u015f soyundan gelen bat\u0131 Sel\u00e7uklular\u0131 Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun topraklar\u0131 i\u00e7inde egemen hale gelip devlet olduklar\u0131 i\u00e7in Rum Sel\u00e7uklular\u0131, ayn\u0131 \u015fekilde Osmanl\u0131 sultanlar\u0131 da Rum sultanlar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu ad\u0131 bizzat Sel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131 hanedanlar\u0131 benimsemi\u015fler, zaten \u00e7ok\u00e7a Roma kral ve prensleri ya da vasallar\u0131yla evlilikten gelen yak\u0131n akraba ili\u015fkilerine sahiplerdi. Rum Sel\u00e7uklu sultanlar\u0131na, milliyet\u00e7ili\u011fin do\u011fu\u015fundan sonra, \u00f6zellikle de Cumhuriyet d\u00f6neminde Anadolu Sel\u00e7uklular\u0131 dendi. Devletin sahipleri kendilerini hi\u00e7 b\u00f6yle adland\u0131rmad\u0131lar.<\/p>\n<p>Emir K\u00fcrd Bey\u2019e d\u00f6nersek, \u2019K\u00fcrd\u2019 kelimesi Emir Bahaeddin\u2019in ad\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn hanedanl\u0131k ailesi, a\u015firet ve taraftarlar\u0131na K\u00fcrtl\u00fck s\u0131fat\u0131 verilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, Emir Bahaeddin K\u00fcrd\u2019\u00fcn ard\u0131ndan Amasya emiri olan o\u011flu Hac\u0131 Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd (K\u00fcrdo\u011flu), K\u00fcrd Bey\u2019in o\u011flu oldu\u011fu i\u00e7in bu s\u0131fatla adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bahaeddin K\u00fcrd Bey, bir ara Amasya emirli\u011fini yitirince, Eretna Bey taraf\u0131ndan Kayseri emirli\u011fine tayin edildi, ailesi, akrabalar\u0131 ve maiyetiyle gidip bir d\u00f6nem Kayseri emirli\u011fi yapt\u0131. Bu d\u00f6nemde n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011fundan dolay\u0131 Kayseri\u2019de bir mahalle olu\u015fturdular ki ge\u00e7en y\u00fcz y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131na kadar da bu mahalle, K\u00fcrtler Mahalesi olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>Hemen hemen b\u00fct\u00fcn eski tarihi kaynaklarda \u0130bn K\u00fcrd olarak ge\u00e7en Hac\u0131 Nureddin Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd\u2019\u00fc \u015e\u0131kari, Karamanname adl\u0131 eserinde Konyay\u0131 fethetme olay\u0131n\u0131 anlat\u0131rken bir kez\u00a0<em>Mo\u011fol Hac\u0131 Kutlu \u015eah<\/em>, ba\u015fkaca da hep\u00a0<em>K\u00fcrt Hac\u0131 Kutlu \u015eah<\/em>\u00a0olarak verir.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi, Emir Bahaeddin K\u00fcrd, Sel\u00e7uklu \u015fehzadesi Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131n damad\u0131 ve yeg\u00e2ne koruyucusu idi. 1319 (719) y\u0131l\u0131nda Sel\u00e7uk \u015fehzadeleri katledildi\u011finde, Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131 \u00e7iftli\u011finde gizleyerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclmekten kurtaran K\u00fcrd Bey\u2019di. K\u00fcrd Bey, gayet tedbirli, cesur bir insand\u0131. Sultan Eretna\u2019n\u0131n g\u00f6zdesi, Amasyal\u0131lar\u0131n sevdi\u011fi biriydi.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a><\/p>\n<p>\u0130lhanl\u0131 Sultan\u0131 Ebu Said Bahad\u0131r Han taraf\u0131ndan t\u00fcm Anadolu valili\u011fine getirilen Emir Timurta\u015f (Demirta\u015f, Temirta\u015f, Timurta\u015f Noyan, babas\u0131 Emir \u00c7oban Noyan da \u0130hanl\u0131lar\u0131n Anadolu valisiydi) daha sonra meydana gelen olaylar sonucunda Sivas\u2019dan M\u0131s\u0131r\u2019a ka\u00e7\u0131nca ba\u011f\u0131\u015flanan Sultan Altunba\u015f, Ta\u015fan Bey\u2019in idaresinde bulunan Simre \u00c7iftli\u011fi\u2019nde m\u00fcnzeviyane bir hayat ya\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p>Amasya beylerini Yakub \u015eah aleyhine \u00e7evirme\u011fe ve onu tasfiye etme\u011fe \u00e7al\u0131\u015fan Birinci Eretna Bey, Simre \u00e7iftli\u011finde kendi halinde oturan \u0130kinci Mesud\u2019un o\u011flu Altunba\u015f\u2019\u0131 \u00e7ok tutuyordu. Bu y\u00fczden Altunba\u015f\u2019\u0131 Amasya taht\u0131na getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan K\u00fcrd Bey ile Ta\u015fan Bey\u2019i koruyup cesaretlendirmekten geri kalm\u0131yordu.<\/p>\n<p>Emir S\u00fcleyman Bey, babas\u0131 Yakup \u015eah\u2019\u0131n emaretini kabul eden beylerin g\u00fcc\u00fcne dayanarak Amasya vilayetini babas\u0131 nam\u0131na idare idiyordu. K\u00fcrd Bey ile Ta\u015fan Bey Sivas\u2019tan gelip Amasya dolaylar\u0131ndaki beylerle ittifak ederek Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131 tahta \u00e7\u0131karmak i\u00e7in anla\u015fma yapt\u0131lar. Pervane Bey o\u011flu Emir \u0130lmeddin S\u00fcleyman Bey, olanca kuvveti ile bu anla\u015fmay\u0131 destekliyordu.<\/p>\n<p>Sultan Altunba\u015f, Amasya\u2019da 1337 y\u0131l\u0131 yaz\u0131nda (737 y\u0131l\u0131 sonunda) ikinci defa Sel\u00e7uklu taht\u0131na oturdu. Resmen Sel\u00e7uklu padi\u015fah\u0131 olarak Emir Celaleddin Ta\u015fan Bey atabegi; Emir Bahaeddin K\u00fcrd Bey beylerbeyi, Pervane Bey o\u011flu Alaeddin S\u00fcleyman Bey vezir, G\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fczade Celaleddin Abdullah \u00c7elebi de m\u00fcstevf\u00ee (defterdar) oldular.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a><\/p>\n<p>K\u00fcrd Bey\u2019i destekleyen Amasya beyleri i\u00e7inde Sunkuro\u011fullar\u0131 el-Hac Kemaleddin \u0130smail ve \u015e\u00fccaeddin S\u00fcleyman Beylerle sayg\u0131n beylerden G\u00fcl Beyo\u011flu \u0130zzeddin Mehmed Bey vard\u0131. Bunlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla K\u00fcrd Bey ve Ta\u015fan Bey, Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131 \u00e7iftli\u011finden al\u0131p b\u00fcy\u00fck bir t\u00f6renle Amasya\u2019ya getirdiler, tahta \u00e7\u0131kararak bitmi\u015f Sel\u00e7uklu saltanat\u0131n\u0131 diriltmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Lakin Sultan Altunba\u015f yirmi iki y\u0131ldan beri k\u00e2h Ta\u015fan Bey\u2019in, k\u00e2h K\u00fcrd Bey\u2019in \u00e7iftliklerinde, ard\u0131ndan Sultan Ebu Said Bahad\u0131r Han taraf\u0131ndan kendisine m\u00fclk olarak verilen Simre \u00c7iftli\u011fi\u2019nde inzivaya \u00e7ekilmi\u015f bir hayat ya\u015f\u0131yordu. Olduk\u00e7a ihtiyarlad\u0131\u011f\u0131ndan zihinsel ve bedensel faaliyetleri nerdeyse durmu\u015f, b\u00fct\u00fcn i\u015flerini Ta\u015fan ve K\u00fcrd Beylerin ellerine vermi\u015fti. Saltanat\u0131 kuru bir \u00fcnvandan ibaretti. Kendisine\u00a0<em>Gazi \u00c7elebi\u00a0<\/em>ve\u00a0<em>\u015eah Melik \u00c7elebi\u00a0<\/em>de denirdi.<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131 Amasya vilayetinde emirlik n\u00fcfuzu Ta\u015fan ve K\u00fcrd Beylere devrolarak \u015fehir bu tarihten itibaren Sivas emiri Eretna Bey\u2019in n\u00fcfuzu alt\u0131na girdi. \u0130lhanl\u0131lar\u0131n emiri Timurta\u015fo\u011flu k\u00fc\u00e7\u00fck \u015eeyh Hasan Bey\u2019in (\u015eeyh Hasan-\u0131 Sa\u011fir\u2019in) etkisinden ve Hac\u0131 Yakub \u015eah\u2019\u0131n elinden \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Emir Timurta\u015fo\u011flu \u015eeyh Hasan Bey\u2019le Yakub \u015eah Amasya vilayetinde etkilerinin yok olmas\u0131ndan dolay\u0131 \u00e7ok etkilenmi\u015flerdi. Fakat Irak emiri B\u00fcy\u00fck \u015eeyh Hasan Bey(\u015eeyh Hasan-\u0131 Kebir)\u2019le pek me\u015fgul olduklar\u0131ndan, Erzincan ve Karahisar-\u0131 \u015eark\u00ee beylerini, \u00f6zellikle de Niksar emiri Taceddin Do\u011fan \u015eah\u2019\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtarak Eretna Bey\u2019le Amasya beylerbeyi K\u00fcrd Bey\u2019i tehdit ediyorlard\u0131.<\/p>\n<p>Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131n emirleri say\u0131lan Amasya beyleri de bu s\u0131rada aralar\u0131na giren ayr\u0131l\u0131k ve k\u0131skan\u00e7l\u0131k nedeniyle birbirine girmi\u015flerdi. Halfet Gazi ve G\u00fcl Beyo\u011fullar\u0131 K\u00fcrd Bey ile Ta\u015fan Bey\u2019in etkilerini bir t\u00fcrl\u00fc hazmedemiyorlard\u0131. Sultan Altunba\u015f bunlar\u0131 iyi idare edecek yetenekte de\u011fildi.<\/p>\n<p>M\u0131s\u0131r Memluklar\u0131n\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi ya\u011fmac\u0131lar nedeniyle, ayr\u0131ca Amasya beyleri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkilerin b\u00fcy\u00fcmesi d\u00f6neminde Niksar emiri Do\u011fan \u015eah, hem kendi hem de Emir Timurta\u015fo\u011flu \u015eeyh Hasan Bey\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli g\u00fc\u00e7lerle Niksar\u2019dan kalk\u0131p Amasya \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Ta\u015fova \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131nda K\u00fcrd Bey ile Ta\u015fan Bey\u2019i yenerek 1340 ortalar\u0131nda (741 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda) Amasya\u2019y\u0131 i\u015fgal etti.<\/p>\n<p>Do\u011fan \u015eah, Emir Timurta\u015fo\u011flu \u015eeyh Hasan Bey\u2019in itibar\u0131n\u0131 iade ederek, K\u00fcrd Bey, Ta\u015fan Bey ve Gazi \u00c7elebi (Altunba\u015f) taraftarlar\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131p gizlenmekle kar\u015f\u0131kar\u015f\u0131ya b\u0131rakt\u0131. Altunba\u015f\u2019\u0131 geldi\u011fi Simre \u00e7iftli\u011fine g\u00f6nderdi. Kendisi de Amasya taht\u0131nda oturdu.<\/p>\n<p>Sivas emiri Eretna Bey, bu duruma kar\u015f\u0131 oldu\u011fu halde, g\u00f6z yumma\u011fa mecbur oldu. Amasya\u2019dan kendisine s\u0131\u011f\u0131nanlara de\u011fer verdi, onlar\u0131 korudu. Bunlardan K\u00fcrd Bey\u2019e Kayseri<strong>\u00a0e<\/strong>maretini verdi. Kendisine kar\u015f\u0131 olan Samgar ve Tac K\u0131z\u0131lo\u011fullar\u0131n\u0131 kovdu.<\/p>\n<p>K\u00fcrd Bey\u2019in dostu olan Babazade (Baba \u0130lyas soyundan olan) Kutlu Bey\u2019in b\u00fcy\u00fck o\u011flu Alaeddin Ali \u015eah, Eretna Bey\u2019in yan\u0131nda sayg\u0131n bir yere sahipti. K\u00fcrt Bey de Ebu Said Bahad\u0131r Han emirlerinden cesur, tedbiri elden b\u0131rakmayan etkin biriydi. Bu d\u00f6nemde Kayseri\u2019de b\u00fcy\u00fcyen K\u00fcrtler Mahallesi, Emir Bahaeddin K\u00fcrd\u2019\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n, idarecilerilerinin ve akrabalar\u0131n\u0131n ikamet ettikleri bir yerdi.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a><\/p>\n<p><strong>E\u011frib\u00fck Muharebesi<\/strong><\/p>\n<p>1341 (742) tarihinde Amasya Eretna Bey taraftar\u0131 Habilo\u011fullar\u0131ndan Zeynedin Tuli Bey taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irildi. Emir Timurta\u015fo\u011flu \u015eeyh Hasan Bey, Amasya vilayetinin kaybedilmesine olduk\u00e7a \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f, Eretna Bey\u2019le sava\u015fmaya karar vermi\u015fti. Ancak b\u00fcy\u00fck rakibi, d\u00fc\u015fman\u0131 olan Irak valisi \u015eeyh Hasan-\u0131 Keb\u00eer\u2019in ve Cihan Timur Han\u2019\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan endi\u015felendi\u011finden karde\u015fi Melik E\u015fref Han, Cihan Timur Han \u00fczerine, sonra d\u00fczenledi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir orduyu da seraskeri Hac\u0131 Yakub \u015eah ile S\u00fcleyman Han\u2019a katarak Eretna Han \u00fczerine g\u00f6nderdi. Eretna Han da b\u00fct\u00fcn kuvvetiyle gelenleri kar\u015f\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Yakub \u015eah ve S\u00fcleyman Han ile Eretna Han ordular\u0131 Sivas ile Erzincan aras\u0131ndaki\u00a0<em>E\u011frib\u00fck\u00a0<\/em>denen ovada kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldiler. Kanl\u0131 bir sava\u015f oldu. Eretna Han ve Amasya beyleri 11 Kas\u0131m 1343 Pazartesi g\u00fcn\u00fc (eski tarihler 744 y\u0131l\u0131 c\u00fcmadelahirinin on d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc per\u015fembe g\u00fcn\u00fcnde diyorlar ama bu tarih Pazartesi g\u00fcn\u00fcne rastl\u0131yor) S\u00fcleyman Han\u2019\u0131 ve Mo\u011follar\u0131 yendiler, kesin bir zafer elde ederek Mo\u011fol etkisini Anadolu\u2019dan silip s\u00fcp\u00fcrd\u00fcler.\u2019\u2019<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a><\/p>\n<p>M\u00fcneccimba\u015f\u0131\u00a0<strong>Cam\u00ee\u2019\u00fc\u2019d-D\u00fcvel<\/strong>\u2019de:\u00a0<em>\u201cEmir Timurta\u015fo\u011flu \u015eeyh Hasan-\u0131 Sagir\u2019in, ordusunun bozulmas\u0131na olduk\u00e7a can\u0131 s\u0131k\u0131ld\u0131, d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 m\u00fcsahele ve m\u00fcma\u015fat etti\u011fine kanaat getirdi\u011fi Hac\u0131 Yakub \u015eah\u2019\u0131 744 y\u0131l\u0131nda (1343) sava\u015ftan d\u00f6n\u00fcnce idam ettirdi. Hac\u0131 Yakub \u015eah\u2019\u0131n tutkunlar\u0131ndan olan zevcesi \u0130zzet Melek Hatun da \u015eeyh Hasan Sagir\u2019i serho\u015f bir halde yatarken ayn\u0131 y\u0131l\u0131n recebinin yirmi yedinci sal\u0131 gecesi (12 Aral\u0131k 1343 Pazartesi gecesi) cariyelerine bo\u011fdurdu.\u201d\u00a0<\/em>diyor.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a><\/p>\n<p>KUTLU \u015eAH \u0130BN K\u00dcRD<\/p>\n<p><em>E\u011frib\u00fck Ovas\u0131<\/em>\u00a0sava\u015f\u0131nda zafer kazan\u0131lm\u0131\u015f ama Kayseri Emiri Bahaeddin K\u00fcrd \u00f6ld\u00fcrlm\u00fc\u015ft\u00fc (1343). Yerine o\u011flu\u00a0<em>El-Hac Nureddin Kutlu \u015eah \u0130bni K\u00fcrd<\/em>ge\u00e7ti. Kutlu \u015eah, bu sava\u015fta b\u00fcy\u00fck yararl\u0131klar g\u00f6stermi\u015fti. Amasya emiri Zeyneddin Tuli Bey de zafere yol a\u00e7anlardan olmu\u015ftu.<\/p>\n<p><em>Nureddin Kutlu \u015eah<\/em><strong>,\u00a0<\/strong>daha sonra Zeyneddin Tuli Bey\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine Kayseri emaretinden gelip Amasya emiri oldu. M\u00fcneccimba\u015f\u0131, onu\u00a0<em>el-Hac Kutlu \u015eah Bin K\u00fcrd<\/em>\u00a0ve\u00a0<em>Kutlu \u015eah el-K\u00fcrd\u00ee\u00a0<\/em>diye tan\u0131t\u0131r, soy olarak K\u00fcrt ya da Mo\u011fol oldu\u011funu yazar.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a><\/p>\n<p>Kutlu \u015eah\u2019\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 olan tarih\u00e7i Selahaddin es-Safed\u00ee\u00a0<em>A\u2019yan\u00fc\u2019l-Asr<\/em>\u00a0adl\u0131 eserinde, Mo\u011fol \u00fcmeras\u0131ndan Nureddin Kutlu \u015eah el-Va\u015fak\u00ee (Bo\u015fak\u00ee\/Bo\u015faq\u00ee?) der.<\/p>\n<p>Kendisine \u015eikar\u00ee de\u00a0<em>Karamanname<\/em>\u2019de, hep K\u00fcrt Kutlu \u015eah ya da \u0130bn K\u00fcrd dedi\u011fi halde bir yerde Mo\u011fol Kutlu \u015eah der.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a><\/p>\n<p>Bu s\u0131fatland\u0131rma, onun Mo\u011fol olmas\u0131ndan de\u011fil, Rum Sel\u00e7uklu \u015fehirlerinin bir d\u00f6nemde Mo\u011fol idaresine ya da etkinlik alan\u0131na girmesinden dolay\u0131d\u0131r. Sel\u00e7uklulara ba\u011fl\u0131 olan emirlerin, onlar\u0131n Anadolu ve Rumdaki \u015fehirlerinin 13. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren Mo\u011fol-\u0130lhanl\u0131larca fethedilip y\u00f6netilmesi, 14. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar bu egemenli\u011fin Amasya, Tokat, Kayseri ve Sivas y\u00f6relerinde varl\u0131k s\u00fcrd\u00fcrmesi nedeniyle kendilerine, K\u00fcrt, T\u00fcrkmen, Mo\u011fol ya da ba\u015fka bir kavimden de olsalar Mo\u011fol emirleri dendi.<\/p>\n<p>Sel\u00e7uklular\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra \u00f6nemli bir k\u0131s\u0131m beylikler (bir ihtimal Osmanl\u0131 Beyli\u011fi de) \u00f6nce Mo\u011fol egemenli\u011fini tan\u0131d\u0131lar, onlar ad\u0131na hutbe okutup para bast\u0131lar. Ancak Mo\u011follar zay\u0131flay\u0131p \u00e7ekildikten sonra tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan ettiler.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a><\/p>\n<p>Kutlu \u015eah\u2019\u0131n hangi tarihte Amasya emiri oldu\u011fu bilinmemektedir. Ondan \u00f6nceki Amasya Emiri Zeyneddin Tuli\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm tarihi de beli de\u011fil.<\/p>\n<p><strong>KUTLU \u015eAH\u2019IN AMASYA EM\u0130RL\u0130\u011e\u0130 D\u00d6NEM\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Bu emirin ad\u0131,<em>\u00a0Kuyud-\u0131 at\u00eeka ve Amasya Sicilat\u0131<\/em>\u2019nda baz\u0131 camilerin ad\u0131 verilirken\u00a0<em>Mescid-i \u015eer\u00eef Muslihiddin Kutlu<\/em>\u00a0ya da\u00a0<em>Cami\u2019i \u015eer\u00eef el-Hac Nureddin Kutlu \u015eah<\/em>\u00a0diye yaz\u0131lmaktadr. 20 y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda viran bir halde duran bu caminin 1355 (748) y\u0131l\u0131ndan itibaren varl\u0131\u011f\u0131 bilinirdi.<\/p>\n<p>H\u00fcseyin H\u00fcsameddin\u2019e g\u00f6re, bundan, Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n 1346 (747) y\u0131l\u0131nda Amasya emiri olmu\u015f olabilece\u011fi tahmini yap\u0131labilir.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n zaman\u0131nda, Amasya\u2019n\u0131n kad\u0131lar kad\u0131s\u0131 Mevlana Nureddin Osman bin Yakub ez-Ziyar\u00ee, defterdar\u0131 Babazadelerden (Baba \u0130lyas s\u00fclalesinden) Hace Fahreddin Mehmed bin Abdullah el-Cevher\u00ee idi. Hace Fahreddin Mehmed \u00c7elebi, Eretna Han\u2019\u0131n veziri olan Kutlu Bey o\u011flu Hace Alaeddin Ali \u015eah\u2019\u0131n amcas\u0131 o\u011fluydu. Sab\u0131k Amasya kad\u0131lar kad\u0131s\u0131 \u0130madeddin \u00d6mer bin el-Halat\u00ee(Xelat\u00ee) de Eretna Han\u2019\u0131n kazaskeri olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n zaman\u0131nda Kastamonu emiri \u0130brahim Bey\u2019in 1347(748)\u2019de \u00f6l\u00fcm\u00fcyle yerini S\u00fcleyman Pa\u015fazade Adil Bey tuttu. Ankara\u2019n\u0131n beyi, Devlet \u015eah o\u011flu Melik Nasreddin Bahtiyar Bey\u2019di. Konya h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Karamano\u011flu Hayreddin Halil Bey bin Mahmud idi. Larende (Karaman) \u015fehrinde oturmaktayd\u0131.<\/p>\n<p>Elbistan\u2019\u0131n emiri, Dulkadiro\u011flu Zeyneddin Karaca Bey bin Ali Bey\u2019di. Elbistan\u2019da otururdu. M\u0131s\u0131r Meml\u00fcklerine ba\u011fl\u0131yd\u0131. Divri\u011fi beyi \u00c7a\u011fr\u0131o\u011flu Mehmed Bey, bazen Eretna Han\u2019a, bazen de Karaca Bey\u2019e a\u011filimli olarak y\u00f6netirdi. O\u011flu \u0130brahim Bey\u2019di.<\/p>\n<p>Ancak Eretnao\u011fullar\u0131yla Karamano\u011fullar\u0131 aras\u0131nda evlilikten gelen akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131 oldu\u011fundan birbirlerine kar\u015f\u0131 sayg\u0131l\u0131 davran\u0131rlard\u0131. Karamano\u011flu Halil Bey bin Mahmud\u2019un \u00f6l\u00fcm\u00fcyle yakla\u015f\u0131k 1350 (751) y\u0131l\u0131nda b\u00fcy\u00fck o\u011flu \u015e\u00fccaeddin S\u00fcleyman Bey Konya y\u00f6resine h\u00fck\u00fcmdar oldu. Kendisi Larende (Karaman) \u015fehrinde kald\u0131, karde\u015fi Davud Bey\u2019i Konya\u2019ya vali g\u00f6nderdi.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>Bilindi\u011fi gibi Rum Sel\u00e7uklular\u0131ndan sonra, ba\u015fkentleri Konya Karamano\u011fullar\u0131n\u0131n eline ge\u00e7ti, ondan sonra bu beyli\u011fin iki ba\u015fkenti oldu; Larende (Karaman) ve Konya.<\/p>\n<p>Amasya, Tokat, Canik, \u00c7orum, Sivas, Kayseri ve Erzincan vilayetleri \u00e7evresiyle beraber Eretna Han\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fc ve etkisi alt\u0131ndayd\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a><\/p>\n<p>Eretna\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcyle devlet k\u00f6t\u00fc bir gelece\u011fe y\u00f6neldi. Eretna\u2019n\u0131n iki o\u011flu vard\u0131. B\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc Cafer Bey, k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc Mehmed Bey\u2019di. Mehmed Bey, pek gen\u00e7 olmakla beraber gayet g\u00fczeldi. Cazibesi, h\u00fcsn \u00fc cemali, her g\u00f6reni b\u00fcy\u00fclerdi. Vezir Hace Ali \u015eah, Mehmed Bey\u2019i kay\u0131r\u0131yor, kendisini Eretna Han\u2019\u0131n taht\u0131na \u00e7\u0131karmak istiyordu.<\/p>\n<p>\u015eikar\u00ee\u2019de ve Esterabadi\u2019nin Bezm Rezm\u2019inde Mehmet Bey\u2019in g\u00fczellik ve \u00e7ekicili\u011finden bahsedilir, onun hem gen\u00e7ken, hem de tahtta oldu\u011fu d\u00f6nemde ilgisi daha \u00e7ok a\u015fk ve e\u011flence d\u00fczenlemelerinde idi. Kad\u0131n han\u0131m, sevgili ve cariyelerinin yan\u0131s\u0131ra erkek sevgilileri de vard\u0131. Bunlardan baz\u0131lar\u0131na duydu\u011fu a\u015fk, onlardan ayr\u0131 durdu\u011fu zamanlarda onu hasta bile edebiliyor ya da devleti idare etme siyasetini etkiliyordu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">[22]<\/a><\/p>\n<p>\u015eikar\u00ee de Eretnao\u011flu Mehmet Bey ile Karamano\u011flu Alaeddin Bey\u2019in \u00e7ocukluktan beri birbirlerine \u00e7ok yak\u0131n arkada\u015f olduklar\u0131n\u0131, Konya\u2019da beraber okuyup b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerini, birbirlerinden ayr\u0131l\u0131nca hasta d\u00fc\u015fecek derecede \u00fcz\u00fcld\u00fcklerini, bunlar\u0131n ikisinin birbirlerinin ba\u015fkentlerini s\u0131k s\u0131k ziyaret ederek bazen aylarca berabar ya\u015fay\u0131p e\u011flendiklerini belirtir. \u015eikar\u00ee\u2019ye g\u00f6re Alaeddin\u2019in karde\u015fi Karamano\u011flu S\u00fcleyman \u015eah ve di\u011fer Karaman beyleri onun bu ili\u015fkilerinden son derece rahats\u0131z idiler. Buna kar\u015f\u0131n Bezm u Rezm\u2019de Alaeddin\u2019in ad\u0131 bu duygusal ili\u015fkiler alan\u0131nda verilmezken Mehmet Bey\u2019e ilgi duyan\u0131n S\u00fcleyman \u015eah oldu\u011fu belirtilir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca hem\u00a0<em>Karamanname<\/em>, hem\u00a0<em>Bezm u Rezm<\/em>\u00a0Amasya Emiri K\u00fcrd Bey\u2019in o\u011flu ve Eretna\u2019n\u0131n vezirlerinden olan Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n da Mehmet Bey\u2019e kar\u015f\u0131 \u00f6zel ilgi duydu\u011funu, bundan dolay\u0131 da kendisi ile baz\u0131 beyler ya da Mehmet Bey\u2019in karde\u015fi Cafer Bey aras\u0131nda \u00e7ekemezliklerin boy verdi\u011fini belirtir.\u00a0<em>Amasya Tarihi<\/em>\u2019nde de\u00a0<em>Hace Ali \u015eah, Mehmed Bey\u2019in g\u00fczelli\u011fine vurulmu\u015ftu, oysa kazasker \u0130madeddin \u00d6mer \u00c7elebi, Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n bu haraketini be\u011fenmiyor, Cafer Bey\u2019in hakk\u0131n\u0131 teslim ediyordu\u00a0<\/em>diye belirtilir. Bu \u00e7er\u00e7evede, Mehmed Bey emir olursa Hace Ali \u015eah serbest\u00e7e vezirlik edecek, memleketin i\u015flerini y\u00f6netecekti.<\/p>\n<p>Hace Ali \u015eah b\u00fct\u00fcn muhalefetlere ra\u011fmen Cafer Bey\u2019i tutuklayarak Mehmed Bey\u2019i emirli\u011fin taht\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131. B\u00f6ylece\u00a0<em>Melik Nas\u0131reddin Mehmed Bey<\/em>Eretna hanedan\u0131nda ikinci h\u00fck\u00fcmdar oldu.\u00a0<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">[23]<\/a><\/p>\n<p>Mehmet Bey\u2019in amcas\u0131 Erzincan emiri Burak Bey, karde\u015fi Eretna\u2019\u0131n yerine kendisinin tahta \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 umuyordu. Mehmed Bey\u2019in tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f haberini al\u0131nca olduk\u00e7a \u00f6fkelendi ve ba\u015fkald\u0131rd\u0131. Cafer Bey\u2019e ba\u011fl\u0131 baz\u0131 emirler de Mehmed Bey\u2019in tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na itiraz etmi\u015flerdi. Bundan dolay\u0131 Burak Bey\u2019in ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131yla emirli\u011fin merkezi olan Sivas tehdid alt\u0131na girdi.<\/p>\n<p>Vezir Hace Ali \u015eah, bu sak\u0131nca nedeniyle emaret merkezini Kayseri\u2019ye ta\u015f\u0131mak zorunda kald\u0131, Mehmed Bey\u2019i al\u0131p oraya gitti. Sivas emirli\u011fine, koruma g\u00fcc\u00fc olan Amasya emiri karde\u015fi Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131 atad\u0131. Hac\u0131 Kutlu \u015eah, Amasya emaretine o\u011flu \u015eahabeddin Ahmed \u015eah\u2019\u0131 getirerek Sivas\u2019a gitti.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, Burak Bey\u2019i bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir bi\u00e7imde Erzincan\u2019a geri g\u00f6nderdi. Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd, ayn\u0131 zamanda Eretnao\u011flu Mehmed Bey\u2019in askerine serdard\u0131.<\/p>\n<p>Eretnao\u011flu Mehmed Bey, gen\u00e7 ve deneyimsizdi. Babas\u0131n\u0131n \u00e2limleri ve deneyimli emirleri toplad\u0131\u011f\u0131 meclise kendi gibi gen\u00e7leri toplar, onlarla zevk u sefa eder, ne halk\u0131n \u015fik\u00e2yetlerini dinler, ne de h\u00fck\u00fcmet i\u015flerine bakard\u0131. Veziri Hace Ali \u015eah\u2019a bile y\u00fcz vermezdi.<\/p>\n<p>Mehmed Bey\u2019in bu hali emirleri kendisinden so\u011futtu. Hace Ali \u015eah, Mehmed Bey\u2019i bask\u0131yla istifaya zorlad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc halk onun bu i\u015flere sebep oldu\u011funa inan\u0131yor ve vezirli\u011fi sars\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>M\u00fcneccimba\u015f\u0131 Ahmed Efendi:\u00a0<em>\u201cMehmed Bey, hadaset-i sinni belas\u0131yla gen\u00e7leri ba\u015f\u0131na toplad\u0131. Zevk \u00fc sefahatla dem-g\u00fczar olarak umur-\u0131 h\u00fckumete gen\u00e7ler kar\u0131\u015ft\u0131. Halk\u0131 ve \u00fcmeray\u0131 b\u00eezar itdi. Nihayet veziri Hace Ali \u015eah, Mehmed Bey\u2019i haps edip karde\u015fi Cafer Bey\u2019i emirli\u011fin taht\u0131na ge\u00e7irdi.\u201d\u00a0<\/em>der.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">[24]<\/a><\/p>\n<p><em>Emir \u0130zzeddin Cafer Bey<\/em>, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc emir olarak 1353 (754) y\u0131l\u0131 sonunda, ya da 1354 (755 y\u0131l\u0131) ba\u015f\u0131nda Kayseri\u2019de babas\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7ip oturdu. Mehmed Bey\u2019i tutan beylerden kay\u0131nbiraderi Taceddin \u0130brahim Bey de g\u00f6revden al\u0131n\u0131p yerine Saadeddin S\u00fcleyman \u015eah Tokat emiri oldu.<\/p>\n<p>Mehmed Bey, hapisten kurtulup Konya\u2019ya ka\u00e7t\u0131, Karamano\u011flu S\u00fcleyman Bey bin Halil Bey\u2019e iltica etti. Karaman\u00eelerle Eretna aras\u0131nda evlilik dolay\u0131s\u0131yla akrabal\u0131k vard\u0131. S\u00fcleyman Bey, Mehmed Bey\u2019i Kayseri emaretine zorla iade etmeye kalk\u0131\u015ft\u0131. Karde\u015fi Davud Bey\u2019i bir askeri g\u00fc\u00e7le g\u00f6nderdi.<\/p>\n<p>Emir Cafer Bey de ordu serdar\u0131 Hac\u0131 Kutlu\u015fah komutas\u0131nda askeri bir g\u00fcc\u00fc Karamanl\u0131 Davut Bey\u2019e kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n<p>Karamano\u011flu Davud Bey, Konya\u2019y\u0131 y\u00f6netiyordu. Bask\u0131c\u0131, e\u011flenceye d\u00fc\u015fk\u00fcn bir adamd\u0131, Konya ayan\u0131yla halk\u0131n\u0131 bezdirmi\u015fti. Oysa Davud Bey\u2019e kar\u015f\u0131 g\u00f6nderilen askeri g\u00fcc\u00fcn serdar\u0131 Sivas valisi Hac\u0131 Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd adil, dindar, mert bir insan olarak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Sivas ve Amasya halk\u0131 onun idaresinden \u00e7ok memnundu.<\/p>\n<p>Konya ayan\u0131 Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019a haber g\u00f6nderip kendilerini Davud Bey\u2019in zulm\u00fcnden kurtarmalar\u0131n\u0131 istiyor, ona bu yolda her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m ve kolayl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stererek Konya Kalesi\u2019ni teslim edeceklerini taahh\u00fct ediyorlard\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">[25]<\/a><\/p>\n<p>Asl\u0131nda Hac\u0131 Kutlu \u015eah, \u00f6nce Cafer Bey\u2019i, ard\u0131ndan Mehmed Bey\u2019i hapsetmesinden, y\u00f6netimdeki bask\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131, karde\u015fi Hace Ali \u015eah\u2019tan memnun de\u011fildi. Eretnao\u011fullar\u0131n\u0131n hi\u00e7 birini de emirli\u011fe yetkin g\u00f6rm\u00fcyordu. Her ikisi de rahatlar\u0131na, zevk ve sefaya d\u00fc\u015fk\u00fcn insanlard\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, Sivas, Tokat, Amasya ve \u00e7evresine birden emirlik yap\u0131yordu.<\/p>\n<p>M\u00fcneccimba\u015f\u0131 Ahmed Efendi:\u00a0<em>\u201cKaraman emiri S\u00fcleyman Bey bin Halil Bey, karde\u015fi Davud Bey\u2019i Konya valisi olarak atam\u0131\u015ft\u0131. Davut Bey, pek zalim idi. Bunun zul\u00fcm ve bask\u0131s\u0131ndan bezen Konya ayan\u0131 gizlice \u2019K\u00fcrd\u00ee\u2019 yahud \u2019Mo\u011fol\u00ee\u2019 olan Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019a haber g\u00f6nderdi.<\/em><\/p>\n<p><em>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, bilad-\u0131 Rum\u2019a (Sivas\u2019a) vali idi. Konya ayan\u0131 Davud Bey\u2019in bask\u0131lar\u0131ndan bezmi\u015f olarak Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131 davet ederek \u015fehri kendisine teslim edeceklerini taahh\u00fcd etmi\u015flerdi. Hac\u0131 Kutlu \u015eah gelip Konya\u2019y\u0131 zapt etti. Davud Bey, pek \u00e7ok zorluklarla ka\u00e7\u0131p Larende\u2019ye can\u0131n\u0131 att\u0131\u201d<\/em>der ve ekler:\u00a0<em><strong>\u201c<\/strong>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, kendisine kar\u015f\u0131 ayaklanan ve sava\u015fa kat\u0131lan d\u00f6rt bin kadar Karamanl\u0131 T\u00fcrk\u2019\u00fc ve Yirmi d\u00f6rt Karamanl\u0131 \u015fehzadeyi k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fclk-i Karaman\u00eeyan\u2019\u0131n \u015fehzadelerini ilm ve edeb tahs\u00eel i\u00e7in Konya \u015fehrine g\u00f6ndermek adetleri idi. Konya \u015fehri bir m\u00fcddet Kutlu \u015eah\u2019\u0131n elinde kald\u0131.\u201d\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn26\" name=\"_ftnref26\">[26]<\/a><\/strong><\/em>diye belirtir.<\/p>\n<p>\u015eikar\u00ee de\u00a0<em>Karamanname<\/em>\u2019de baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klarla Konya\u2019n\u0131n K\u00fcrtler taraf\u0131ndan feth edilmesini detayl\u0131 anlat\u0131r. \u00d6zetlenmi\u015f bi\u00e7imiyle olay\u00a0<em>Karamanname\u2019de<\/em>\u015f\u00f6yle ge\u00e7er:<\/p>\n<p>Ertena Bey \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde, eskiden Rum Sel\u00e7uklu Sultanlar\u0131na tabi olan beyler toplan\u0131p, Karamanl\u0131 Alaeddin Bey\u2019in \u00e7ocukluk arkada\u015f\u0131 ve a\u015fk\u0131 olan Ertena o\u011flu Mehmet Bey\u2019i Kayseri\u2019ye g\u00f6t\u00fcr\u00fcp tahta oturttular.<\/p>\n<p>K\u00fcrtlerden Hoca Ali onun veziri oldu. Karde\u015fi \u0130bn K\u00fcrd de Sivas\u2019ta Ertenao\u011flu ad\u0131na y\u00f6netici (serdar) oldu. Hoca Ali, Mehmet Bey\u2019e,\u00a0<em>\u2018Karamano\u011flu Alaeddin Bey senin \u00e7ocukluk arkada\u015f\u0131n, muhabetlindir, git g\u00f6r\u00fc\u015f anla\u015fma sa\u011fla aran\u0131zda bar\u0131\u015f olsun\u2019<\/em>\u00a0dedi.<\/p>\n<p>Mehmet Bey Konya\u2019ya gitti. Davut Bey, karde\u015fi Alaettin Bey\u2019in hat\u0131r\u0131 i\u00e7in izzet ikram eyledi. Bu arada Karamanl\u0131lardan (Alaeddin ve Davut beylerin karde\u015fi) S\u00fcleyman \u015eah, K\u00f6kez Bey\u2019i yirmi sekiz bin askerle Kayseri\u2019yi almak i\u00e7in sefere g\u00f6nderdi. Davud Bey\u2019le Mehmed Bey de bu sefere kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Rum [Eretna\u2019n\u0131n K\u00fcrt] beyleri Kayseri\u2019yi vermeyi redettiler. Sava\u015f \u00e7\u0131kt\u0131. Kayserililer geri \u00e7ekilip kaleye s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar. Yedi ay s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc halde kale al\u0131namad\u0131. \u015eikar\u00ee d\u0131\u015f\u0131ndaki kaynaklara g\u00f6re bu d\u00f6nemde Kayseri Eretna \u015fehriydi, Mehmet Bey\u2019in karde\u015fi Cafer Bey oray\u0131 y\u00f6netiyordu.<\/p>\n<p>Kayseri\u2019de sava\u015f s\u00fcrerken Konya\u2019n\u0131n y\u00f6netiminde Karamanl\u0131lardan tecr\u00fcbesiz Mehmud Pa\u015fa ad\u0131nda birinin kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyan K\u00fcrd beyi Hac\u0131 Kutlu \u015eah, yedi bin askerle sald\u0131rd\u0131. Bu arada me\u011fer Davut Konya\u2019ya d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc, kap\u0131lar\u0131 kapatt\u0131. Sava\u015f oldu, halk olduk\u00e7a eziyet \u00e7ekti.<\/p>\n<p>Mehmet Bey Kayseri sava\u015f\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p Konya\u2019ya geldi, Hac\u0131 Kutlu \u015eah p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcld\u00fc. Alaettin Bey, daha \u00f6nce Konya\u2019y\u0131 karde\u015fi Davud Bey\u2019le Ertena Mehmed Bey\u2019e b\u0131rak\u0131p Larende\u2019ye yerle\u015fmi\u015fti.<\/p>\n<p>Mehmet Bey\u2019in \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 \u00fczerine Alaeddin Bey de Konya\u2019ya geldi. \u0130ki a\u015f\u0131k birbirlerini buldular. E\u011flence meclisi kurup k\u0131rk g\u00fcn k\u0131rk gece e\u011flendiler. Rum ve Yunan dilberler, mahbup ve mahbubeleri kimisi rakseder, kimisi m\u00fczik \u00e7alar, \u015fark\u0131 s\u00f6ylerdi.<\/p>\n<p>Konya\u2019da s\u00f6zleri dinlenir d\u00f6rt ki\u015fi vard\u0131: Ahi Nehis, Ahi Murad, Cebbar Keth\u00fcda ve Bazarba\u015f\u0131. Bunlar \u015fehir halk\u0131n\u0131 bir yere toplay\u0131p:<\/p>\n<p><em>Eger Karmano\u011flu burada kal\u0131rsa bizim halimiz harap olur. Bir yolunu bulup onlar\u0131 buradan kald\u0131ral\u0131m.<\/em>\u00a0Baz\u0131lar\u0131 g\u00f6revlendirildi, gizlice Eretna Mehmet Bey\u2019e vararak:<\/p>\n<p><em>\u2019Karamano\u011fullar\u0131 sert huyludur, onlarla ge\u00e7inemiyoruz, bir yolunu bul Alaeddin\u2019i memleketine g\u00f6nder, sen bizim \u015fah\u0131m\u0131z ol\u2019\u00a0<\/em>dediler. Mehmet Bey ger\u00e7ek sand\u0131, Alaeddin\u2019e var\u0131p\u00a0<em>\u2019Konya\u2019y\u0131 bana ver\u2019<\/em>dedi.<\/p>\n<p>Alaeddin\u00a0<em>\u2019sadece benim olsa verirdim, Ama karde\u015fim Davut Bey\u2019in de pay\u0131 var, vereyim ikiniz beraber y\u00f6netin\u2019<\/em>dedi. Bir ay ge\u00e7ti. Bu sefer Konya heyeti bir mektup d\u00fczerek Alaeddin\u2019e verdiler, karde\u015fi,\u00a0<em>\u2019acele Alaeddin yan\u0131ma gelsin\u2019\u00a0<\/em>demi\u015f. Alaeddin, Mehmet Bey\u2019le vedala\u015f\u0131p gitti.<\/p>\n<p>Ahi Nahis K\u00fcrt beyi Kutlu \u015eah\u2019a haber g\u00f6nderdi:<\/p>\n<p><em>\u2018\u2019Tez gel, yeti\u015f. Karamano\u011flu gitti, Mehmed\u2019le Davut kald\u0131. Onlar\u0131 biz yok ederiz.\u2019\u2019<\/em><\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah mektubu okur okumaz alt\u0131 bin K\u00fcrdle, d\u00f6rt bin Mo\u011folla \u0130maddedin\u2019i de al\u0131p Konya\u2019ya yeti\u015fti.<\/p>\n<p>Davud Bey ile Mehmed Bey, Karamanl\u0131lardan on yedi bin erle ey\u015f i\u015fret ederlerdi. \u015eehirde g\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7\u0131k\u0131nca, ne oldu diye d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p bakt\u0131lar, g\u00f6rd\u00fcler ki, \u015fehir halk\u0131 K\u00fcrtlere kap\u0131y\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f. Ahi Nahis ile Hac\u0131 Kutlu \u015eah \u00f6nlerine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, gelip Keykubad Saray\u0131\u2019n\u0131 sarm\u0131\u015flar. Ceng ba\u015flad\u0131. Karamanl\u0131lar ba\u015fa \u00e7\u0131kamad\u0131lar. Karamano\u011flu Davut Bey bir ata binip Larende\u2019ye ka\u00e7t\u0131. Eretnao\u011flu Mehmet Bey \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak bir su deli\u011finden \u00e7\u0131k\u0131p Sivas\u2019a do\u011fru ka\u00e7t\u0131. K\u00fcrtler, k\u0131l\u0131\u00e7 \u00e7ekip Karamano\u011fullar\u0131ndan yirmi d\u00f6rt \u015fehzadeyi katlettiler. D\u00f6rt bin Karaman askeri \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. K\u00fcrd Hac\u0131 Kutlu \u015eah Konya\u2019y\u0131 zapt etti.<\/p>\n<p>Mehmed Bey, bir abdal k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Sivas\u2019a gelip bir hangaha (xaneqa) yerle\u015fti. Onun Rum \u015eah\u0131\u2019n\u0131n (Eretna\u2019n\u0131n) o\u011flu oldu\u011funu anlad\u0131lar, gidip \u0130bn K\u00fcrd\u2019e haber verdiler. \u0130bni K\u00fcrd \u00e7ok \u00fcz\u00fcld\u00fc, hanegaha gidip Mehmed Bey\u2019i ald\u0131 saraya getirdi, ba\u015f\u0131na tac\u0131n\u0131, \u00fcst\u00fcne \u015fahl\u0131k giysilerini giydirdi.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn27\" name=\"_ftnref27\">[27]<\/a><\/p>\n<p>\u015e\u0131kar\u00ee\u2019nin bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan Hac\u0131 Kutlu \u015eah ile \u0130bn K\u00fcrd iki ayr\u0131 \u015fahsiyetmi\u015f ve biri Konya\u2019da sava\u015f\u0131rken, \u00f6b\u00fcr\u00fc de Sivas\u2019\u0131 y\u00f6netiyormu\u015f gibi bir durum ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Oysa di\u011fer kaynaklardan da belirledi\u011fimiz gibi Hac\u0131 Kutlu \u015eah ile \u0130bn K\u00fcrd ayn\u0131 ki\u015filer. Di\u011fer kaynaklar\u0131n da do\u011frulad\u0131\u011f\u0131 gibi o, Sivas\u2019ta de\u011fil, Konya\u2019da sava\u015fta o zaman. Di\u011fer kaynaklarda, sava\u015f zaman\u0131nda Eretnao\u011flu Mehmet Bey\u2019in Konya\u2019da oldu\u011funa dair bir bilgi yok. Asl\u0131nda \u015eikar\u00ee de \u00f6nce onun Kayseri\u2019de karde\u015finden \u015fehri almak i\u00e7in sava\u015fta oldu\u011funu belirtiyor, ama her nedense Konya\u2019da olaylar ba\u015flay\u0131nca onun oraya geldi\u011fini yaz\u0131yor. O d\u00f6nemlerde Konya \u00fc\u00e7 kez K\u00fcrtler tarf\u0131ndan fethedilmi\u015f yine ellerinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Toplam iki y\u0131la yak\u0131n Hac\u0131 Kutlu \u015eah Konya\u2019y\u0131 y\u00f6netmi\u015f. Muhtemelen Mehmet Bey, yukar\u0131da anlat\u0131lan Konya fethi s\u0131ras\u0131nda \u015fehirde de\u011fildi. K\u0131yafet de\u011fi\u015ftirip \u015fehirden ka\u00e7ma ve Sivas\u2019a bir tekyeye varma ba\u015fka bir sefer ve olay s\u0131ras\u0131nda olmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc H\u00fcseyin H\u00fcssamedin\u2019in kaynaklar\u0131ndan al\u0131nan bilgilerde, asl\u0131nda k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirip Sivas\u2019ta bir tekyeye ka\u00e7ma olay\u0131, ikinci Konya fethinden sonra, ba\u015fka bir sava\u015fta Mehmet Bey\u2019in Dulkadiro\u011flu Karaca Bey\u2019in o\u011flu Halil Bey ile bizzat karde\u015fi Cafer Bey\u2019in i\u00e7inde oldu\u011fu bir sava\u015f s\u0131ras\u0131nda bozguna u\u011framas\u0131yla meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, sava\u015f\u0131 kazan\u0131p Karamanl\u0131lar\u0131 \u015fehirden kovunca, Sivas, Tokat, Amasya\u2019n\u0131n yan\u0131s\u0131ra Konya vilayetine de emir oldu. N\u00fcfuz ve \u015f\u00f6hreti her tarafa yay\u0131ld\u0131. Konyal\u0131lar\u0131 kendisine daha fazla yakla\u015ft\u0131rmak, ayr\u0131ca Eretnao\u011fullar\u0131na y\u00fcz \u00e7eviren emirleri tekrar kazanmak i\u00e7in \u00e7areyi Sel\u00e7uklu Sultan\u0131 \u0130kinci Mesut\u2019un o\u011flu Altunba\u015f\u2019\u0131 tahta \u00e7\u0131karmakta buldu. Altun\u015fah, annebabas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, Amasya emiri olan o\u011flu Emir \u015eehabeddin Ahmed \u015eah\u2019a Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131n Amasya\u2019da Sel\u00e7uklu taht\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 emretti. Ahmed \u015eah da Altunba\u015f\u2019\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 K\u00fcrd Beylere ait Simre \u00c7iftli\u011fi\u2019nden getirerek 1354 (755) y\u0131l\u0131nda\u00a0<em>Sultan Taceddin Altunba\u015f<\/em>\u00a0nam\u0131yla tahta \u00e7\u0131kard\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn28\" name=\"_ftnref28\">[28]<\/a><\/p>\n<p>\u015eehabeddin Ahmed \u015eah Sivas vilayeti kaymakam\u0131, Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n di\u011fer o\u011flu Seyfeddin \u015eadgeldi Pa\u015fa da beylerbeyi oldu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn29\" name=\"_ftnref29\">[29]<\/a>\u00a01354 (755), ayn\u0131 zamanda Konya\u2019n\u0131n K\u00fcrtlerce al\u0131n\u0131\u015f\u0131 y\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n ikinci o\u011flu Seyfeddin \u015eadgeldi Pa\u015fa, Amasya\u2019da Sultan Altunba\u015f\u2019a Sel\u00e7uklu geleneklerine dayanarak beylerbeyi oldu\u011fu i\u00e7in \u2019Padi\u015fah\u2019 \u00fcnvan\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131zkarde\u015finin o\u011flu olan Bayezid Pa\u015fa\u2019n\u0131n vakfiyesinde bu \u00fcnvan\u0131 korunmaktad\u0131r.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn30\" name=\"_ftnref30\">[30]<\/a><\/p>\n<p>Konyal\u0131lar, \u00f6teden beri Sel\u00e7uklulara d\u00fc\u015fk\u00fcnlerdi. Karamanl\u0131lar\u2019\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinden b\u0131km\u0131\u015f olduklar\u0131ndan Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131n tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n da iyi idaresi Konyal\u0131lar\u2019\u0131 kendine \u00e7ekince, Karamanl\u0131lar ve Eretnao\u011fullar\u0131 tela\u015fland\u0131lar. Hac\u0131 Kutlu \u015eah, b\u00fct\u00fcn Anadolu\u2019yu istila edecek bir potansiyel g\u00f6steriyordu.<\/p>\n<p>Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131n tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 gerektiren sebep, yaln\u0131z Konyal\u0131lar\u2019\u0131n yak\u0131nla\u015fmas\u0131 de\u011fildi. Belki Eretnao\u011fullar\u0131 Mehmed Bey ve Cafer Bey\u2019in emirlerince ve taraftarlar\u0131nca g\u00f6sterilen muhalefetler de neden olmu\u015ftu. Bir taraftan Karamanl\u0131lar, di\u011fer tarafdan karde\u015fi Hace Ali \u015eah, ayr\u0131ca \u00f6teki muhalifleri, Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131 yenecek \u00e7areler ar\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>Larende emiri Karamano\u011flu S\u00fcleyman Bey, Konya\u2019y\u0131 kaybetti\u011fi i\u00e7in \u00e7ok etkilenmi\u015fti. \u015eehri geri almak i\u00e7in kuvvetlerini topluyor, ayr\u0131ca Kozano\u011fullar\u0131\u2019n\u0131 ve Ramazano\u011fullar\u0131\u2019n\u0131, Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n ba\u015fka muhaliflerini kendisine \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn31\" name=\"_ftnref31\">[31]<\/a><\/p>\n<p>Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n karde\u015fi Hayreddin Halil Bey<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn32\" name=\"_ftnref32\">[32]<\/a>\u00a0de Amasya\u2019da muhalif bir kesimle beraberdi. Ulemadan Muslihiddin Musa \u00c7elebi ve taraftarlar\u0131yla Halfet Gazio\u011flu \u015e\u00fccaeddin S\u00fcleyman, Pervane Beyzade \u0130lmeddin S\u00fcleyman, G\u00fcl Beyo\u011flu Alaeddin Ali ve Receb Beyler ve bunlar\u0131n taraftarlar\u0131 muhaliflerin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekmi\u015flerdi. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Kutlu \u015eah\u2019\u0131n karde\u015fi Hace Ali \u015eah bulunuyordu.<\/p>\n<p>Karamano\u011flu S\u00fcleyman Bey ve karde\u015fi Alaeddin Ali Bey, yan\u0131na ald\u0131klar\u0131 \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7le Konya \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Hac\u0131 Kutlu \u015eah ile tekrar tekrar sava\u015ft\u0131lar. Bir y\u0131l kadar s\u00fcren bir sava\u015ftan sonra Hac\u0131 Kutlu \u015eah ancak Konya\u2019dan \u00e7\u0131kar\u0131labildi. Onu Sivas\u2019a kadar takip ettiler. Karamano\u011flu d\u00f6n\u00fcp Kayseri\u2019yi istila etti. Yan\u0131nda bulunan Eretnao\u011flu Mehmed Bey\u2019e Kayseri emaretini verip Larende\u2019ye d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n<p>M\u00fcneccimba\u015f\u0131 Ahmed Efendi:\u00a0<em>\u201cKaraman emiri S\u00fcleyman Bey\u2019le Sivas valisi \u0130bn K\u00fcrd aras\u0131nda m\u00fckereren muharebeler oldu. Sonunda S\u00fcleyman Bey galebe \u00e7ald\u0131. \u0130bn K\u00fcrd firar itdi. S\u00fcleyman Bey an\u0131 Sivas\u2019a kadar tak\u00eeb ve Kayseri\u2019yi istila eyledi. Kayseri h\u00fckumetini Mehmed Bey\u2019e ve Konya valili\u011fini de kendi karde\u015fi Alaeddin Ali Bey\u2019e virdi.\u201d\u00a0<\/em>diye belirtir.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn33\" name=\"_ftnref33\">[33]<\/a><\/p>\n<p>KONYA\u2019NIN Y\u0130T\u0130RLMES\u0130N\u0130N ARDINDAN<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, yenilip Konya\u2019y\u0131 kaybedince Sivas\u2019a geldi. Eski g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirdi\u011finden muhalifleri her taraftan ba\u015fkald\u0131rd\u0131. Bunlardan Halfeto\u011flu S\u00fcleyman Bey, Amasya\u2019da ayaklan\u0131p \u015fehri ald\u0131, onun amcas\u0131o\u011flu Zeyneddin Tuli Beyzade \u0130brahim Bey de Tokat emaretini ald\u0131.<\/p>\n<p>Amasya emirlerinden Halfet Gazi o\u011fullar\u0131ndan Alaeddin Ali Bey bin Celaleddin Mehmed Bey bin \u015e\u00fccaeddin Tekur Sinan Bey\u2019in o\u011flu\u00a0<em>Emir-i keb\u00eer \u015e\u00fccaeddin S\u00fcleyman Bey<\/em><strong>,<\/strong>\u00a0Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n ma\u011flub olmas\u0131 \u00fczerine onun o\u011flu beylerbeyi \u015eadgeldi Bey\u2019i bertaraf edip 1356 (757) y\u0131l\u0131nda Amasya emiri oldu. Seksen ya\u015f\u0131ndaki Sultan Altunba\u015f Simre \u00e7iftli\u011fine geri d\u00f6nd\u00fc.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn34\" name=\"_ftnref34\">[34]<\/a>Hace Fahreddin Mehmed Cevher\u00ee yine m\u00fcstevf\u00ee (defterdar) oldu.<\/p>\n<p>H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Altunba\u015f\u2019\u0131n saltanat\u0131 kuru bir \u00fcnvandan ibaretti, ne halk, ne de emirler onu \u00f6nemsiyorlard\u0131, ama beylerbeyi \u015eadgeldi Pa\u015fa, ilim ve irfan\u0131, y\u00fcksek ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fczel idaresi ile kendisini halka sevdirmi\u015fti, der.<\/p>\n<p>Bu de\u011fi\u015fiklik \u00fczerine defterdar Fahreddin Mehmed Cevher\u00ee, Amasya\u2019da kendisine yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrbenin gereksinimlerine Yavru \u00c7iftli\u011fi\u2019nin vesair emlak\u0131n\u0131, A\u015f\u0131k Pa\u015fazade \u015eeyh Sadreddin Elvan \u00c7elebi de kendi \u00e7iftli\u011finde yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 cami, zaviye, okul, imaret, hamam ve t\u00fcrbesi yarar\u0131na b\u00fct\u00fcn emlakini 1356 (757) y\u0131l\u0131nda vakf ettti<em>. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hace Ali \u015eah, karde\u015fi Halil Bey ile bunlar, Baba \u0130lyas Horasan\u00ee evlad\u0131ndan olarak akraba idiler. De\u011fi\u015fiklik de, m\u00fclk ve topraklar\u0131n\u0131n ellerinden \u00e7\u0131kmas\u0131na \u00f6nlem olur diye tedbir olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131<\/em>.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn35\" name=\"_ftnref35\">[35]<\/a><\/p>\n<p>Amasya ve Tokat olaylar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Hac\u0131 Kutlu \u015eah, g\u00fcn\u00fc gelir diye S\u00fcleyman Bey ve \u0130brahim Bey\u2019in emaretlerini kabul etmi\u015fti. Kayseri\u2019den Sivas\u2019a gelen Hace Ali \u015eah\u2019a b\u00fcy\u00fck yak\u0131nl\u0131k g\u00f6stererek, Kayseri\u2019de h\u00fck\u00fcmet eden Eretnao\u011flu Mehmed Bey\u2019e g\u00fcven vererek, onlar\u0131 Karamanl\u0131lar\u0131n aleyhine k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, toplad\u0131\u011f\u0131 taze kuvvetlerle yeniden bir ordu kurdu. Kayseri h\u00e2kimi Mehmed Bey, Larende, Hac\u0131 Kutlu \u015eah da Konya \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Karamanl\u0131lar iki taraftan s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, Konya valisi Karamano\u011fullar\u0131\u2019ndan Alaeddin Ali Bey\u2019i kanl\u0131 \u00e7arp\u0131\u015fmalardan sonra yenip \u015fehirden \u00e7\u0131kard\u0131. Konya\u2019y\u0131 ikinci kez zaptetti. Eretnao\u011flu Mehmed Bey de Larende\u2019yi s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n<p>Karamano\u011flu S\u00fcleyman Bey, en \u00e7ok kendisine kar\u015f\u0131 gelen Mehmed Bey\u2019e k\u0131z\u0131yordu. Bunun i\u00e7in var kuvvetini toplay\u0131p \u00f6nce Mehmed Bey\u2019le sava\u015ft\u0131. Sonunda S\u00fcleyman ve karde\u015fi Alaeddin Ali Beyler Mehmed Bey\u2019i yendiler.<\/p>\n<p>Mehmed Bey\u2019in yenilgisini haber alan karde\u015fi Cafer Bey de Samgarlu H\u0131z\u0131r ve Tac K\u0131z\u0131lo\u011flu Hayreddin Beylerle birle\u015fip Kayseri\u2019yi ald\u0131. Dulkadiro\u011flu Karaca Bey\u2019in o\u011flu Halil Bey de Cafer Bey\u2019e kat\u0131l\u0131nca, zaten d\u00fczeni ve manevi g\u00fcc\u00fc bozulmu\u015f olan Mehmed Bey\u2019in askeri, ilk \u00e7arp\u0131\u015fmada da\u011f\u0131ld\u0131. Mehmed Bey, dervi\u015f k\u0131yafetine girip Sivas\u2019a ka\u00e7t\u0131, bir tekyeye indi.<\/p>\n<p>Karamano\u011flu S\u00fcleyman ve Alaeddin Ali Beyler ba\u015far\u0131lar\u0131yla g\u00fc\u00e7 tazeleyerek Konya\u2019y\u0131 tekrar almaya gittiler. Hac\u0131 Kutlu \u015eah ile sava\u015ft\u0131lar, sonunda Konya\u2019y\u0131 elinden ald\u0131lar.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, ikinci kez Konya\u2019dan \u00e7ekilip Sivas\u2019a gitti. Kayseri\u2019de ikinci kez emir olan Eretnao\u011flu Cafer Bey, onu eskiden oldu\u011fu gibi Sivas\u2019ta h\u00fckumet i\u015flerini idare etme g\u00f6revine atad\u0131. Kutlu \u015eah burada eski g\u00fcc\u00fcn\u00fc ad\u0131m ad\u0131m kazanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fcneccimba\u015f\u0131 Ahmed Efendi:\u00a0<em>\u201cEretnazade Mehmed Bey, Karaman\u00eeler harbinden m\u00fcnhez\u00eemen (hezimete u\u011fram\u0131\u015f olarak) firar id\u00fcb dervi\u015f k\u0131yafetinde Sivas\u2019a geldi. Bir zaviyede gizlendi. Biraderi Cafer Bey\u2019in Sivas\u2019da valisi olan \u0130bn K\u00fcrt (Hac\u0131 Kutlu \u015eah) Mehmed Bey\u2019in u\u015faklar\u0131ndan biri idi.<\/em><\/p>\n<p><em>Valinin baz\u0131 yak\u0131nlar\u0131, Mehmed Bey\u2019in kalender k\u0131yafetinde Sivas\u2019a gel\u00fcb falan tekyede gizlendi\u011fini vali Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019a haber virdi. Vali tebd\u00eel-i k\u0131yafetle o tekyeye gitti. Mehmed Bey\u2019i g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anda tan\u0131d\u0131. Mehmed Bey\u2019e kendisini bildirdi. An\u0131 alub ikram ve izzetle daire-i h\u00fckumete getirdi. Kendisini taht-\u0131 emarete iclas iderek Hace Ali \u015eah\u2019\u0131 da celb ve istimalat ve ana vezaretini iade itti.\u201d<\/em>der.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn36\" name=\"_ftnref36\">[36]<\/a><\/p>\n<p>Eretnao\u011flu Mehmed Bey, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez Sivas\u2019ta tahta \u00e7\u0131karken Hac\u0131 Kutlu \u015eah beylerbeyi (emir\u00fc\u2019l-\u00fcmera) olarak kald\u0131. Hace Ali \u015eah, eski makam\u0131n\u0131 ald\u0131. B\u00fct\u00fcn idari i\u015fler Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ve onay\u0131na ba\u011fland\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, karde\u015fi Hace Ali \u015eah ile birle\u015fti, beraber ald\u0131klar\u0131 \u00f6nlemlerle Mehmed Bey, karde\u015fi Cafer Bey\u2019i bertaraf edip Kayseri \u015fehrini ald\u0131.<\/p>\n<p>Amasya ve Tokat beyleri iki gruba ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Amasya\u2019dakilerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, emirli\u011fi ele ge\u00e7iren Halfetzade S\u00fcleyman Bey taraftar\u0131yd\u0131. Pervane, G\u00fcl Beyo\u011fullar\u0131 ve Ya\u011fmuro\u011flu Sarameddin \u0130brahim Bey bunlardand\u0131.<\/p>\n<p>Di\u011fer grup, Hac\u0131 Kutlu \u015eah taraftar\u0131yd\u0131. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Tur ve Matayo\u011flu Muineddin S\u00fcleyman \u00c7elebi, o\u011flu Mehmed \u00c7elebi ile Sunkur ve Bicarzadeler vard\u0131.<\/p>\n<p>Tokat\u2019ta, Tokat emiri Tuli Beyzade, Taceddin \u0130brahim Bey\u2019i, ba\u015fta Kav\u00fcll\u00fczade Celaleddin Mehmed Bey olmak \u00fczere di\u011ferleri de Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131 tutuyorlard\u0131<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn37\" name=\"_ftnref37\">[37]<\/a>.<\/p>\n<p>Amasya emiri S\u00fcleyman Bey, Tokat emiri \u0130brahim Bey\u2019le m\u00fcttefikti. \u0130kisi de Eretnao\u011flu Mehmed Bey\u2019e ba\u011fl\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, o\u011flu \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n Amasya emirli\u011finden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00fcz\u00fclm\u015ft\u00fc. Amasya ve Tokat\u2019ta olan taraftarlar\u0131n\u0131n bilgileri d\u00e2hilinde b\u00fcy\u00fck o\u011flu \u015eehabeddin Ahmed \u015eah\u2019\u0131 askeri bir g\u00fc\u00e7le Tokat\u2019a g\u00f6nderdi. Ahmed \u015eah, Tokat\u2019a var\u0131nca, Kabil\u00eezade Celaleddin Mehmed Bey, g\u00fc\u00e7leriyle Ahmed \u015eah\u2019\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131p \u015fehre \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131z soktu ve kendisi Tokat emiri oldu.<\/p>\n<p>Kutlu \u015eah o\u011flu \u015eahabeddin Ahmed \u015eah, Tokat emirinden ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7leri de katarak Amasya\u2019ya y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Amasya emiri S\u00fcleyman Bey, Ahmed \u015eah\u2019a kar\u015f\u0131 sava\u015facak g\u00fc\u00e7te de\u011fildi. Ahmed \u015eah, sava\u015fs\u0131z \u015fehri alarak 1358 (759) y\u0131l\u0131nda Amasya emiri oldu.<\/p>\n<p>Torumtayzade S\u00fcleyman Bey ile Sunkur Beyzade S\u00fcleyman Bey Amasya\u2019da Ahmet \u015eah\u2019\u0131n vekilleri olarak atand\u0131lar.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, Amasya ve Tokat\u2019\u0131 da ald\u0131ktan sonra olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7lendi, Karamanl\u0131lara yeniden sald\u0131rma iradesine kavu\u015ftu. Fakat Eretnao\u011flu Mehmed Bey, ilgi duydu\u011fu gen\u00e7leri tekrar ba\u015f\u0131na toplay\u0131p eski e\u011flence hayat\u0131na dalm\u0131\u015f, e\u011flence \u00e2lemlerinde Hac\u0131 Kutlu \u015eah ile Hace Ali \u015eah aleyhinde at\u0131p tutma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f, her ikisini de olduk\u00e7a k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah ile Hace Ali \u015eah, Mehmed Bey\u2019i bu hayat\u0131ndan vazge\u00e7irme\u011fe, bunu yapamay\u0131nca da ikna edip karde\u015fini yerine ge\u00e7irme\u011fe \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Mehmed Bey duyunca ka\u00e7\u0131p Karaman h\u00fck\u00fcmdar\u0131 S\u00fcleyman Bey\u2019e s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. Karde\u015fi Cafer Bey 1359 (760) y\u0131l\u0131nda, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez emirlik taht\u0131na oturdu.<\/p>\n<p>M\u00fcneccimba\u015f\u0131:\u00a0<em>\u201cMehmed Bey\u2019in, Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n n\u00fcfuz ve marifeti sayesinde tekrar emir oldukdan sonra eski hiffet ve sefahetine avdet itdi. \u0130bn K\u00fcrd ile Hace Ali kendisinden m\u00fctevehhim olub su\u2019i-kasde k\u0131yam itdiler. Mehmed Bey su\u2019i-kasd\u0131 duyub ka\u00e7t\u0131. Karamano\u011flu S\u00fcleyman Bey\u2019e iltica etti.\u201d\u00a0<\/em>der.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn38\" name=\"_ftnref38\">[38]<\/a><\/p>\n<p>Karamano\u011flu S\u00fcleyman Bey, Eretna topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmekte kullan\u0131r umuduyla Mehmed Bey\u2019i a\u011f\u0131rlayarak kabul etti. Konya emiri karde\u015fi Alaeddin Ali Bey bunu uygun g\u00f6rmedi. Mehmed Bey\u2019in y\u00fcz\u00fcnden Karamanl\u0131lar \u00e7ok zarar g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn39\" name=\"_ftnref39\">[39]<\/a>\u00a0Karamano\u011flu S\u00fcleyman Bey, Eretna \u00fclkesini i\u015fgalde \u0131srar etti. Alaeddin Bey\u2019i, asker verip Kayseri ve Sivas \u00fczerine g\u00f6nderdi. Buralar\u0131 kolayl\u0131kla elde edece\u011fini umuyordu.<\/p>\n<p>Fakat Hac\u0131 Kutlu \u015eah, tedbirli, askerli\u011fi ve sava\u015f\u0131 bilen biriydi. Karamanl\u0131lar\u0131n askeri harek\u00e2tlar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyip durumu kavray\u0131nca b\u00fcy\u00fck o\u011flu Ahmed \u015eah\u2019\u0131 Sivas\u2019a g\u00f6nderdi, di\u011fer o\u011flu \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019y\u0131 Amasya emirli\u011fine atad\u0131. \u015eadgeldi 1359 Eyl\u00fcl\u00fcnde (760 y\u0131l\u0131 \u015fevvalinde) Amasya emiri oldu.<\/p>\n<p>EM\u0130R \u015eADGELD\u0130 PA\u015eA D\u00d6NEM\u0130<\/p>\n<p>Emir \u015eadgeldi Pa\u015fa, Amasya\u2019da Mevlana Fahreddin \u0130lyas bin Cemal Aksaray\u00ee\u2019de okumu\u015f, iyi e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f, \u00e2limlerden olmu\u015ftu. Me\u015fhur Cemaleddin Mehmed Aksaray\u00ee kendisinin medrese arkada\u015f\u0131yd\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn40\" name=\"_ftnref40\">[40]<\/a><\/p>\n<p>\u015eadgeldi, halk aras\u0131nda\u00a0<em>\u015eadgeldi Pa\u015fa\u00a0<\/em>diye tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Ge\u00e7mi\u015fte, \u2018\u2019<em>Pa\u015fa\u2019\u2019 bir askeri r\u00fctbe de\u011fil y\u00fcksek anlay\u0131\u015fa sahip, toleransl\u0131<\/em>,\u00a0<em>koruyucu, tedbirli, a\u015f\u0131r\u0131 olmayan<\/em>\u00a0anlam\u0131ndayd\u0131. Emir \u015eadgeldi bu s\u0131fatlara uygun bilgili ve ahlakl\u0131 biriydi.<\/p>\n<p>H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, \u015eadgeldi\u2019nin iki amcas\u0131 vard\u0131 der; Biri\u00a0<em>Bedreddin Gazan \u015eah<\/em>, di\u011feri\u00a0<em>\u015eerefeddin Do\u011fan \u015eah<\/em>\u2019t\u0131. Bunlara, \u015eikar\u00ee\u2019nin belirti\u011fi\u00a0<em>Hace Ali<\/em>\u00a0ile\u00a0<em>Hayreddin Halil Bey<\/em>\u2019i de eklersek asl\u0131nda d\u00f6rt amcas\u0131 olmu\u015f oluyor. Turhal beyi olan Do\u011fan \u015eah\u2019\u0131n iki o\u011flu vard\u0131;\u00a0<em>M\u00fcbarek \u015eah<\/em>\u00a0ile\u00a0<em>Mukbil Bey<\/em>.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah, her taraftan derledi\u011fi \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7le Karamano\u011flu Alaeddin Bey\u2019e kar\u015f\u0131 gitti. Karamanl\u0131larla sava\u015farak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez ordular\u0131n\u0131 bozguna u\u011fratt\u0131. Alaeddin Bey ka\u00e7t\u0131,\u00a0<em>Konya tekrar Kutlu \u015eah\u2019\u0131n eline ge\u00e7ti.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn41\" name=\"_ftnref41\"><strong>[41]<\/strong><\/a><\/em><\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez Konya\u2019y\u0131 fetheden Hac\u0131 Kutlu \u015eah, Eretnalar\u2019dan daha fazla etkinlik ve \u015f\u00f6hret kazand\u0131. Eretnao\u011fullar\u0131ndan bir yarar gelmeyece\u011fi inanc\u0131 olu\u015funca de Emir Cafer\u2019i bertaraf ederek ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan etti.<\/p>\n<p>Bunun \u00fczerine, Hac\u0131 Kutlu \u015eah, Kayseri emaretine karde\u015fi\u00a0<em>Bedreddin Gazan \u015eah\u2019\u0131<\/em>\u00a0atay\u0131p Cafer Bey\u2019i korumas\u0131na ald\u0131. Bu s\u0131rada Ankara beyi de Devlet \u015eah o\u011flu Melik Nasreddin Bahtiyar Bey\u2019di.<\/p>\n<p>Bahtiyar Bey, babas\u0131 Devlet \u015eah\u2019dan sonra Ankara emiri olmu\u015ftu. Serke\u015f ve zalim bir adamd\u0131. Bazen Karamanl\u0131larla birle\u015fip Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131 ya\u011fmalar, bazan Kutlu \u015eah ile birle\u015fip Karaman yurdunu vururdu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan\u0131, Eretnao\u011fullar\u0131 taraftar\u0131 olan beylerle, \u00f6zellikle karde\u015fi\u00a0<em>Hace Ali \u015eah<\/em>\u00a0ile Dulkadiro\u011flu\u00a0<em>Karaca Bey\u2019in o\u011flu Halil Bey<\/em>\u2019in zoruna gitmi\u015f, bunlar\u00a0<em>Hac\u0131 Kutlu \u015eah<\/em>\u2019a kar\u015f\u0131 tutum alm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>Karamano\u011fullar\u0131 S\u00fcleyman Bey ile Alaeddin Bey, Konya\u2019y\u0131 kurtarmak i\u00e7in kendilerine m\u00fcttefik ararken bu beyleri kolayl\u0131kla elde etmi\u015flerdi. T\u00fcm\u00fc birlikte var g\u00fc\u00e7leriyle Hac\u0131 Kutlu \u015eah \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fcler.<\/p>\n<p>Bu ittifak kar\u015f\u0131s\u0131nda, Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019a yard\u0131m edecek yaln\u0131z b\u00fcy\u00fck o\u011flu\u00a0<em>Ahmed \u015eah<\/em>\u00a0kalm\u0131\u015ft\u0131. Di\u011fer o\u011flu\u00a0<em>\u015eadgeldi Pa\u015fa<\/em>\u2019n\u0131n Amasya\u2019dan ayr\u0131laca\u011f\u0131 g\u00fcn Halfeto\u011flu S\u00fcleyman Bey\u2019in o\u011flu Alaeddin Ali Bey\u2019in Amasya\u2019y\u0131 almak i\u00e7in ba\u015fkald\u0131raca\u011f\u0131 herkes\u00e7e biliniyordu.<\/p>\n<p>Kutlu \u015eah\u2019\u0131n bizzat atad\u0131\u011f\u0131 karde\u015fi Gazan \u015eah ise Samgaro\u011flu H\u0131z\u0131r Bey\u2019den \u00e7ekindi\u011fini iddia ederek Kayseri\u2019den ayr\u0131lm\u0131yor, asker bile g\u00f6ndermiyordu.\u00a0<em>Hac\u0131 Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd<\/em>, her bak\u0131mdan yaln\u0131z ba\u015f\u0131na kald\u0131\u011f\u0131 halde Karamanl\u0131larla defalarca \u00e7arp\u0131\u015fmalara girdi, bazen yeniyor, bazen de yeniliyordu.<\/p>\n<p>Kuvvetleri azal\u0131nca beylerden yard\u0131m diledi. Olanca g\u00fcc\u00fcyle yard\u0131m eden yaln\u0131zca o\u011flu Sivas emiri\u00a0<em>\u015eahabeddin Ahmed \u015eah<\/em>\u00a0oldu. Durum daha da zorla\u015f\u0131nca\u00a0<em>\u015eadgeldi Pa\u015fa<\/em>\u00a0ile\u00a0<em>Kabil\u00eezade Mehmed Pa\u015fa<\/em>Amasya ve Tokat\u2019tan asker g\u00f6nderdiler.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah ile o\u011flu Ahmed \u015eah son bir at\u0131l\u0131mla sava\u015farak konumlar\u0131n\u0131 koruyorlard\u0131. Fakat Karamano\u011flu Alaeddin Bey, ald\u0131\u011f\u0131 yerleri, gelen taze g\u00fc\u00e7ler sayesinde yeni hamlelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc ve sava\u015f\u0131 kazand\u0131.\u00a0<em>Emir Nureddin Hac\u0131 Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd<\/em>\u00a0ile o\u011flu\u00a0<em>\u015eahabeddin Ahmed \u015eah<\/em>\u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcler Y\u0131l 1361 (762.)\u00a0<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn42\" name=\"_ftnref42\">[42]<\/a><\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck o\u011flu ayn\u0131 zamanda\u00a0<em>Zeyneddin Tuli Bey<\/em>\u2019in damad\u0131 olan\u00a0<em>\u015eahabeddin Ahmed \u015eah, Birinci Eretna\u2019n\u0131n\u00a0<\/em>o\u011flu\u00a0<em>Emir Mehmed Bey<\/em>\u2019in bacana\u011f\u0131yd\u0131. Babas\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n yerine Amasya emaretine 1352 (753) y\u0131l\u0131 ortalar\u0131nda gelmi\u015fti. Kay\u0131nbiraderi Taceddin \u0130brahim Bey de Tokat emiri idi. Ahmed \u015eah, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeden \u00f6nce Amasya emaretinde babas\u0131n\u0131n vekiliydi (kaymakam\u0131).<\/p>\n<p>Alaeddin Bey, Konya\u2019y\u0131 ald\u0131ktan sonra Kayseri \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Kayseri emiri Gazan \u015eah ve damad\u0131 M\u00fchezzibzade \u0130lmeddin S\u00fcleyman Bey\u2019i ka\u00e7\u0131rt\u0131p Eretnazade Mehmed Bey\u2019i emirlik makam\u0131na oturttu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn43\" name=\"_ftnref43\">[43]<\/a><\/p>\n<p>Kutlu \u015eah\u2019\u0131n karde\u015fi Gazan \u015eah ile damad\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131, Amasya\u2019ya gelemediklerinden \u015eam\u2019a firar ettiler, ard\u0131ndan Kud\u00fcs\u2019e gidip orada yerle\u015fdiler.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah ile o\u011flunun \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri, Karamanl\u0131lar\u0131 olduk\u00e7a sevindirirken Eretna memleketini adeta bir ke\u015fmeke\u015fin i\u00e7ine soktu. Hele Amasya i\u00e7in bir felaket oldu, \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 kanl\u0131 eylemlere s\u00fcr\u00fckledi.<\/p>\n<p>Karamanl\u0131lar, bu zaferle sarho\u015f olarak Ankara\u2019da Devlet \u015eaho\u011flu Bahtiyar Bey\u2019i kendilerine uydurmu\u015f, o da Osmano\u011fullar\u0131 memleketini ya\u011fmalamak i\u00e7in ayaklanm\u0131\u015ft\u0131. Bursa emiri Osmano\u011flu Orhan Bey, Haziran 1360 (761 y\u0131l\u0131 recebinde) y\u0131l\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015f, yerine, Murad Bey (Birinci Murad) ge\u00e7mi\u015fti. \u0130ktidar de\u011fi\u015fikli\u011finin getirdi\u011fi bo\u015fluk ve istikrars\u0131zl\u0131klar \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya.<\/p>\n<p>Orhan Bey devrinde Osman ilini ikide bir rahats\u0131z eden Devlet \u015eah o\u011flu Bahtiyar Bey, Karamanl\u0131lara uyup yine tacizlerini tekrarlad\u0131\u011f\u0131ndan Osmanl\u0131 serdarlar\u0131ndan me\u015fhur Sunkur Pa\u015fa \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7le gidip Ankara\u2019y\u0131 ku\u015fatt\u0131.<\/p>\n<p>Bahtiyar Bey\u2019in bask\u0131lar\u0131ndan zaten bezmi\u015f olan Ankara halk\u0131 Sunkur Pa\u015fa\u2019ya kaleyi teslim ederek (Birinci) Murad Bey\u2019e ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Bahtiyar Bey, o\u011flu Kara Devlet \u015eah ile Amasya\u2019ya ka\u00e7\u0131p \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya s\u0131\u011f\u0131nd\u0131.<strong><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn44\" name=\"_ftnref44\">[44]<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Amasya\u2019n\u0131n ileri gelen emirlerinden Halfeto\u011flu Alaeddin Ali Bey, babas\u0131n\u0131n d\u00f6neminden beri f\u0131rsat g\u00f6zlerken Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n katledildi\u011fini duydu\u011fu anda harekete ge\u00e7ti. Kendisine ba\u011fl\u0131 beylere ba\u015f olup Amasya emaretini elde etmek i\u00e7in ayakland\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc G\u00fcl Beyo\u011flu Mehmed o\u011flu Alaeddin Ali ile karde\u015fi Receb, Tuli Beyzade \u0130brahim ve Ya\u011fmur Beyzade \u0130brahim Bey, Halfetzade Alaeddin Ali Bey\u2019in yan\u0131nda yer ald\u0131lar. K\u00f6pr\u00fc emiri Ta\u015fanzade Haydar Bey, Osmanc\u0131k emiri Sarameddin Ahmed Bey de Ali Bey\u2019e ba\u011fl\u0131yd\u0131lar.<\/p>\n<p>Halfeto\u011flu Alaeddin Ali Bey, bu kadar g\u00fcc\u00fc bulunca ayaklan\u0131p Amasya emirli\u011fini ald\u0131 ve \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019y\u0131 Amasya\u2019dan \u00e7\u0131kard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015eadgeldi Pa\u015fa, kendisini koruyan askeri, Sivas\u2019a babas\u0131 Kutlu \u015eah\u2019a yard\u0131ma g\u00f6ndermi\u015f, Amasya\u2019y\u0131 korunaks\u0131z b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>\u015eadgeldi Pa\u015fa Amasya\u2019dan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman Turhal\u2019a gidip amcas\u0131 Do\u011fan \u015eah\u2019\u0131n yan\u0131nda kald\u0131. \u00dcmeradan Torumtayo\u011flu Siraceddin Mehmed Babuk \u015eaho\u011flu Alaeddin Ali Pa\u015fa, S\u00fcleyman \u015eaho\u011flu Taceddin Ahmed, Sunkuro\u011flu S\u00fcleyman, Abado\u011flu Mahmud, Baytemuro\u011flu \u0130mad Beyleri kendisine \u00e7ekti. G\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fco\u011flu Hace Sinan \u00c7elebi zaten onunlayd\u0131.<\/p>\n<p>Tokat emiri Kabill\u00eezade Celaleddin Mehmed Pa\u015fa, L\u00e2dik (Denizli) emiri Sevin\u00e7 Beyzade H\u00fcseyin, Niksar emiri Taceddinzade Siraceddin Mehmed Beyler de \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya yard\u0131m ederek onu takviye etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p><strong>KAYNAR SAVA\u015eI VE AMASYA BA\u011eIMSIZ K\u00dcRT EM\u0130RL\u0130\u011e\u0130N\u0130N \u0130LANI<\/strong><\/p>\n<p>\u015eadgeldi Pa\u015fa, etraftan ald\u0131\u011f\u0131 kuvvetlerle Amasya \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Amasya emirili\u011fini ele ge\u00e7iren Ali Bey de yanda\u015f\u0131 beylerle onu kar\u015f\u0131lad\u0131. Kaynar \u00f6n\u00fcnde yapt\u0131klar\u0131 sava\u015fta \u015eadgeldi Pa\u015fa kazand\u0131, ba\u015f\u0131 dik Amasya\u2019ya girip ikinci kez emir oldu.<\/p>\n<p>Ali Bey, \u00e7ok kay\u0131p verdi\u011finden ne kendisi ne de yanda\u015flar\u0131 durabildiler, Amasya\u2019dan b\u00fcsb\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131k\u0131p gittiler.<\/p>\n<p><em>Emir Hac\u0131 Nureddin Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd\u2019\u00fcn<\/em>\u00a0o\u011flu Emir\u00a0<em>el-Hac Seyfeddin \u015eadgeldi Pa\u015fa,\u00a0<\/em>di\u011fer ad\u0131yla<em>\u00a0Hace M\u00eer\u00ee,<\/em>Kaynar Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra 1361y\u0131l\u0131 sonunda (763 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda) ikinci kez Amasya emiri oldu.\u00a0<em>Babas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra art\u0131k Eretnao\u011fullar\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131k ilan etmeyip Amasya\u2019da ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u00fcrt emirli\u011fi kurdu.<\/em><\/p>\n<p>Amasya\u2019daki bu ba\u011f\u0131ms\u0131z emirli\u011fe\u00a0<em>\u00c2l-i-Kutlu \u015eah Emareti, K\u00fcrtler H\u00fck\u00fcmeti, Kutluzadeler Beyli\u011fi\u00a0<\/em>denirdi ya da \u015eadgeldi H\u00fck\u00fcmeti denirdi.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn45\" name=\"_ftnref45\">[45]<\/a>\u00a0Bu emareti ilk \u00f6nce yaratan\u00a0<em>Hac\u0131 Nureddin Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd\u00a0<\/em>idi. Fakat Amasya Ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrt Emirli\u011fi\u2019ni kuran, o\u011flu\u00a0<em>Hac\u0131 Seyfeddin \u015eadgeldi Padi\u015fah (Hace M\u00eer\u00ee)<\/em>\u00a0oldu. Buna\u00a0<em>Birinci \u015eadgeldi<\/em>\u00a0dendi.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n \u00fc\u00e7 o\u011flu biliniyor. Birincisi\u00a0<em>\u015eehabeddin Ahmed \u015eah<\/em>\u00a0Konya sava\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc (1361);\u00a0<strong><em>Bayrakl\u0131 Gazi\u00a0<\/em><\/strong>diye me\u015fhurdu. Bunun o\u011fullar\u0131\u00a0<em>Tuli Bey\u00a0<\/em>ve\u00a0<em>\u015eadi Bey<\/em>\u2019lerdir. Tuli Bey M\u0131s\u0131r\u2019a gitti, \u015eadi Bey Amasya\u2019da kald\u0131.<\/p>\n<p>Kutlu \u015eah\u2019\u0131n ikinci o\u011flu\u00a0<em>Seyfeddin \u015eadgeldi Pa\u015fa<\/em>, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc\u00a0<em>de \u0130madeddin S\u00fclayman \u015eah<\/em>\u2019t\u0131r. Bu S\u00fcleyman \u015eah\u2019\u0131n o\u011fullar\u0131\u00a0<em>Kutlu Pa\u015fa<\/em>\u00a0ile\u00a0<em>Yakut Pa\u015fa<\/em>sonralar\u0131 Osmanl\u0131 vezirleri oldular. S\u00fcleyman \u015eah, atalar\u0131n\u0131n<strong><em>\u00a0K\u00fcrdler \u00c7iftli\u011fi\u00a0<\/em><\/strong>diye tan\u0131nan topraklar\u0131nda otururdu.<\/p>\n<p><em>Emir \u015eadgeldi Pa\u015fa<\/em>, Niksar emiri\u00a0<em>Siraceddin Mehmed Bey<\/em>\u2019i getirtip vezir, Amasya kad\u0131lar kad\u0131s\u0131\u00a0<em>Nizameddin Mahmud<\/em>\u2019u kazasker, medrese arkada\u015f\u0131, tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fcderris\u00a0<em>Cemaleddin Mehmed Aksaray\u00ee<\/em>\u2019yi Amasya kad\u0131s\u0131 olarak atad\u0131.\u00a0<em>Nizameddin Abdulmelik \u00c7elebi<\/em>\u2019yi makam\u0131nda b\u0131rakt\u0131.\u00a0<em>G\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fco\u011flu Hace Sinaneddin Yusuf \u00c7elebi<\/em>\u2019yi de defterdarl\u0131\u011fa getirdi.<\/p>\n<p><em>Kutlu \u015eah o\u011flu Ahmed \u015eah\u2019tan<\/em>\u00a0bo\u015falan Sivas emaretine amcas\u0131\u00a0<em>Hace Ali \u015eah<\/em>\u2019\u0131n o\u011flu\u00a0<em>Taceddin \u0130brahim Bey<\/em>geldi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Eretnazade Mehmed Bey\u2019in veziri olan Hace Ali \u015eah, Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcyle yaln\u0131zla\u015fm\u0131\u015f, iktidar\u0131 art\u0131k kendisiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>K\u00f6pr\u00fc ve Merzifon emaretinde, Ta\u015fano\u011flu Haydar Bey\u2019in yerine karde\u015fi Umur Bey geldi. Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n karde\u015fi\u00a0<em>Halil Bey<\/em>, Kaynar Sava\u015f\u0131\u2019nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden, o\u011fullar\u0131\u00a0<em>Abdulmecid Bey ve Abdulaziz\u00a0<\/em>Beyler Elvan \u00c7elebi Tekyesi\u2019ne gidip Elvanzade Abdurrahman \u00c7elebi\u2019ye s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn46\" name=\"_ftnref46\">[46]<\/a><\/p>\n<p>Osmanc\u0131k ve \u00c7orum emiri Beylero\u011flu Abdullah Beyzade Sarameddin Ahmed Bey, Kastamonu emiri Candar\u00ee Adil Bey\u2019e a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya boyun e\u011fmedi. Kalesinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ve Adil Bey\u2019in g\u00fcc\u00fcne g\u00fcveniyordu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa d\u00f6neminin ba\u015f\u0131nda\u00a0<em>Amasya Emareti; Amasya, Tokat, Canik vilayetleriyle bunlara ba\u011fl\u0131 yerlerden ibaretti<\/em>. Tabi Osmanc\u0131k, \u0130skilip kazalar\u0131yla \u00c7orum vilayetinin bir k\u0131sm\u0131 Amasya vilayetine tabi de\u011fildi. Bunlar\u0131n h\u00e2kimi Ahmed Bey\u2019di.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, olduk\u00e7a tedbirli siyasi biriydi. Amasya\u2019da ayan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015flar\u0131, ilim erbab\u0131n\u0131, \u00f6zellikle halk\u0131 tamam\u0131yla kendisine ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131. \u00c2limleri ve ayan\u0131 meclisine davet eder, onlarla dan\u0131\u015farak h\u00fck\u00fcmeti y\u00f6netir, sohbet ve m\u00fcnaka\u015falar\u0131n\u0131 dinlemeye \u00f6nem verirdi.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, do\u011fru s\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fc, c\u00f6mertlik ve ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile geni\u015f halka kendini sevdiriyordu. Konya\u2019da Ulu Arif \u00c7elebi\u2019den feyz alm\u0131\u015f olan Amasya mevlevihanesi \u015feyhi\u00a0<em>Mevlana H\u00fcsameddin H\u00fcseyin \u00c7elebi<\/em>\u00a0ve Hankah-\u0131 Mesud\u00ee \u015feyhi\u00a0<em>Mevlana \u015eemseddin Ahmed \u00c7elebi bin e\u015f-\u015eeyh Musa \u00c7elebi<\/em>, Emir Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin emirli\u011fi alan\u0131nda hizmet verirlerdi.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, Ahmed Bey badiresini atlatmak i\u00e7in Develi Karahisar\u0131 beyi Devecio\u011flu \u015e\u00fccaeddin H\u00fcseyin ve karde\u015fi Bedreddin Osman Beyleri kendisine \u00e7ekip ba\u011flayarak onun \u00fczerine sald\u0131rtt\u0131.<\/p>\n<p><em>Devecio\u011flu Timur Han<\/em>\u00a0ile Osmanc\u0131k ve \u00c7orum emiri\u00a0<em>Gazi Osman<\/em>\u00a0aras\u0131nda \u00f6teden beri varolan d\u00fc\u015fmanl\u0131k onlardan evlatlar\u0131na miras kalm\u0131\u015ft\u0131. Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa bu d\u00fc\u015fmanl\u0131ktan yararland\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, Devecio\u011flu Hac\u0131 H\u00fcseyin Bey\u2019le beraber Osmanc\u0131k Kalesi\u2019ni ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131. Kale beyi Ahmed Bey, Kastamonu emiri Adil Bey\u2019in yard\u0131m\u0131yla dayan\u0131yordu. Sonunda gelen yard\u0131m g\u00fc\u00e7lerini tarumar eden Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, i\u00e7eriden elde etti\u011fi adamlar vas\u0131tas\u0131yla kaleyi ald\u0131. \u0130skilip ve \u00c7orum y\u00f6relerini fethetti.<\/p>\n<p>Beylero\u011flu Ahmed Bey, bu s\u0131rada katledilmi\u015f oldu\u011fundan yerine Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa taraf\u0131ndan onun gen\u00e7 o\u011flu Muzaffer\u00fcddin Mahmud \u00c7elebi ve \u00c7orum vilayetine de \u015e\u00fccaeddin H\u00fcseyin Bey emir oldu. Osman Pa\u015fa, Devel\u00fc Karahisar\u0131 emiri olub k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flu Ko\u00e7 H\u00fcseyin Bey Amasya\u2019da, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n yan\u0131nda kald\u0131.<\/p>\n<p>Osmanc\u0131k ba\u015far\u0131s\u0131, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n etkisini ve gelece\u011fini parlatt\u0131. Ad\u0131n\u0131 her tarafa duyurdu. Fakat olay, Amasya emaretiyle gene bir K\u00fcrt emareti olan Kastamonudaki Candaro\u011fullar\u0131 emaretinin aras\u0131n\u0131 cidd\u00ee bir \u015fekilde a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Kastamonu emareti, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n parlamas\u0131n\u0131 sindiremiyor, kendisi i\u00e7in sak\u0131ncal\u0131 buluyordu.<\/p>\n<p>Bundan dolay\u0131 iki emaret aras\u0131nda haberle\u015fmeler, g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ve hatta \u00e7at\u0131\u015fmalar olmu\u015f, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, Samsun ve Bafra beylerinin yard\u0131m\u0131yla Sinop\u2019u da alm\u0131\u015f, etkinlik alan\u0131 ve emirli\u011finin co\u011frafyas\u0131 daha da geni\u015flemi\u015fti.<\/p>\n<p>Sikke uzman\u0131 Osmmanl\u0131 son d\u00f6nem tarih\u00e7ilerinden Ahmed Tevhid,\u00a0<em>\u201cTrabzon krallar\u0131n\u0131n sikeleri konusunda yaz\u0131lan bir eserde, Trabzon Kral\u0131 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Yani Komnenos\u2019un, (III. \u0130oannas Komnenos) k\u0131zkarde\u015fi Teodora\u2019y\u0131 1365<strong><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn47\" name=\"_ftnref47\">[47]<\/a><\/strong>\u00a0(766) y\u0131l\u0131nda Halipya (Sinob) ve Amasya emiri\u00a0<strong>Hac\u0131 M\u00eer\u00ee<\/strong>\u2019ye vermi\u015f oldu\u011fu belirtiliyor.\u00a0<strong>Hac\u0131 Mir\u00ee, Hac\u0131 Emir \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019d\u0131r<\/strong>\u201d<\/em>diyor<em>.<\/em><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn48\" name=\"_ftnref48\">[48]<\/a>\u00a0Bundan, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n etkisinin Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda Trabzon Kral\u0131 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ioannes\u2019e endi\u015fe verecek \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Komnenos\u2019un, g\u00fcvenini almak i\u00e7in k\u0131zkarde\u015fini ona vermesi \u00f6nemli bir olay oldu, etkisi her taraf\u0131 sard\u0131. Zaman zaman \u00e7eki\u015fme i\u00e7inde oldu\u011fu amcas\u0131 Hace Ali\u2019nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin ard\u0131ndan onun yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu direnc ve \u00e7atlakl\u0131k kaybolunca, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve etkisi peki\u015fti.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn49\" name=\"_ftnref49\">[49]<\/a><\/p>\n<p>Zevk ve e\u011flenceye d\u00fc\u015fk\u00fcn Eretnazade Mehmed Bey\u2019i halka kar\u015f\u0131 g\u00fczel idare eden Vezir Hace Ali \u015eah \u00e2lim, ahlakl\u0131, adaleti seven biriydi. Mehmed Bey\u2019in zevk \u00fc sefaya d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, ikisinin aras\u0131n\u0131 bozmu\u015ftu. Art\u0131k her ikisi de birbirinden emin de\u011fildi.<\/p>\n<p>Mehmed Bey\u2019in emaretini y\u00fcr\u00fcten Hace Ali \u015eah\u2019t\u0131, onun ya\u015fam ve gelecek g\u00fcvencesiydi. Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n kusuru, Mehmet Bey\u2019in adalet ve hakaniyete uymayan emirlerini ortadan kald\u0131rmamas\u0131yd\u0131. Dulkadiro\u011flu Halil Bey\u2019in sald\u0131r\u0131s\u0131ndan Mehmed Bey\u2019i kurtaran da Hace Ali \u015eah\u2019t\u0131.<\/p>\n<p>Bu kadar iyilik ve korumaya kar\u015f\u0131n Mehmed Bey, Hace Ali \u015eah\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc, yerine babas\u0131n\u0131n \u00f6zel tebalar\u0131ndan Hace Bedreddin Yakub\u2019u vezir yapt\u0131. Bu, onu emirlere ve halka kar\u015f\u0131 k\u00f6t\u00fc duruma d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Cinayet, halk\u0131 ve beyleri Mehmed Bey\u2019in aleyhine \u00e7evirdi.<\/p>\n<p>Konya h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Karamano\u011flu Alaeddin Bey, cinayeti ve halk aras\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fc etkiyi duyar duymaz Mehmed Bey\u2019i ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in harekete ge\u00e7ti. Babas\u0131n\u0131n intikam\u0131 pe\u015findeki Dulkadiro\u011flu Halil Bey de Karamano\u011fluyla davrand\u0131.<\/p>\n<p>Mehmed Bey\u2019e askeri etkinli\u011fiyle yard\u0131m edecek ancak\u00a0<em>Hace Ali \u015eah<\/em>\u00a0ile o\u011flu Sivas beyi\u00a0<em>Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019<\/em>di. Hace Ali \u015eah idam edilip o\u011flu Hac\u0131 \u0130brahim Bey kovulunca, amcas\u0131 o\u011flu Amasya emiri Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya iltica etmi\u015fti.<\/p>\n<p>Bir iddiaya g\u00f6re, Hace Ali \u015eah her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131mlar\u0131na, sahip \u00e7\u0131kmalar\u0131na ve korumalar\u0131na ra\u011fmen Mehmet Bey\u2019le anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmekten kurtulamam\u0131\u015f, daha 1356 Kas\u0131m\u0131nda Ezine Meclisi denen yerde sava\u015fa girmi\u015f, onu yenmi\u015f, bunu g\u00f6ren Mo\u011fol a\u015firetleri Mehmet Bey etraf\u0131nda toplanarak 1357 Temuzunda K\u0131r\u015fehir yak\u0131nlar\u0131nda Malaya Ovas\u0131\u2019nda Hac Ali\u2019ye sald\u0131rm\u0131\u015flar, bu sefer Hace Ali yenilmi\u015f, muhtemelen tutsak edilmi\u015f ve 1358 May\u0131s\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn50\" name=\"_ftnref50\">[50]<\/a>\u00a0Yani Mehmet Bey\u2019in Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n deste\u011finden yoksunlu\u011fu epeyi olmu\u015ftur. Bu tarih do\u011fru olmayabilir, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi daha sonraki bir tarihte olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 bilgiler de Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019\u0131n o\u011fluyla birlikte \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Konya savunmas\u0131nda, yani 1361\u2019de Hace Ali \u015eah halen sa\u011fd\u0131 ve Kutlu \u015eah\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle yaln\u0131z kalm\u0131\u015f, olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fmi\u015fti.<\/p>\n<p>H\u00fcseyin H\u00fcsameddin\u2019e g\u00f6re Amasya emiri Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, olaylar\u0131n ard\u0131ndan b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015ft\u0131. Emirlerden en \u00e7ok \u00e7ekindi\u011fi Hace Ali \u015eah\u2019t\u0131. Ortadan kalk\u0131nca, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131. Bu durumda Hac\u0131 Ali \u015eah\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc Hac\u0131 Kutlu \u015eah\u2019tan sonra olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Karamano\u011flu Alaeddin Bey\u2019in ku\u015fatmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7aresiz kalan Eretnazade Mehmed Bey, Kayseri Kalesi\u2019nden gece \u00e7\u0131k\u0131p Sivas\u2019a do\u011fru ka\u00e7t\u0131. Alaeddin Bey Kayseri\u2019yi ald\u0131ktan sonra Mehmed Bey\u2019i Sivas\u2019a do\u011fru kovalad\u0131. Sivas\u2019\u0131 da ald\u0131.<\/p>\n<p>Ya\u015fam bi\u00e7imiyle halk\u0131n nefretini kazanan ve sofra yolda\u015flar\u0131ndan bile y\u00fcz bulamayan Mehmed Bey, Sivas\u2019tan ka\u00e7\u0131p peri\u015fan bir halde k\u00f6ylerde dola\u015f\u0131rken yakas\u0131n\u0131 Dulkadiro\u011flu Halil Bey\u2019e kapt\u0131rd\u0131. Halil Bey 1366 (767) y\u0131l\u0131 ortalar\u0131nda Mehmed Bey\u2019i \u00f6ld\u00fcr\u00fcp babas\u0131n\u0131n intikam\u0131n\u0131 ald\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn51\" name=\"_ftnref51\">[51]<\/a><\/p>\n<p>Makriz\u00ee,\u00a0<em>\u201cNasireddin Mehmed Bey bin Eretna, veziri Hace Ali \u015eah\u2019a kar\u015f\u0131 ma\u011flub bir halde idi. Onu \u00f6ld\u00fcrmekle istiklale erdi ise de katl-i vezir kendisine yaramad\u0131. Her tarafdan h\u00fccum eden d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n elinde maktul oldu\u201d<\/em>\u00a0diye yazar.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn52\" name=\"_ftnref52\">[52]<\/a><\/p>\n<p>M\u00fcneccimba\u015f\u0131 da:\u00a0<em>\u201cKaramanzade Alaeddin Bey, Eretnazade Mehmed Bey\u2019i m\u00fclk\u00fcnden ihrac ed\u00fcb Kayseri ve Sivas\u2019\u0131 ald\u0131. Mehmed Bey, menkubane k\u00f6yleri dola\u015f\u0131rken, tutulub katl idildi.\u201d\u00a0<\/em>diyor.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn53\" name=\"_ftnref53\">[53]<\/a><\/p>\n<p>\u00d6ld\u00fcrlen Mehmed Bey ard\u0131nda iki o\u011ful b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131: Biri\u00a0<em>\u0130kinci Re\u015fid\u00fcddin Eretna Bey<\/em>, di\u011feri\u00a0<em>Alaeddin Ali Bey<\/em>\u2019di. Ali Bey, olduk\u00e7a \u015fehvetine d\u00fc\u015fk\u00fcn biri oldu\u011fundan kendisine\u00a0<strong><em>Horoz Ali Bey\u00a0<\/em><\/strong>denirdi. Mehmed Bey\u2019in yerine o\u011flu\u00a0<em>\u0130kinci Eretna Bey<\/em>\u00a0ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>1368 (769) y\u0131l\u0131nda Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n amcas\u0131 Turhal beyi\u00a0<em>\u015eerefeddin Do\u011fan \u015eah<\/em>\u00a0\u00f6ld\u00fc. Do\u011fan \u015eah\u2019\u0131n o\u011flu\u00a0<em>M\u00fcbarek \u015eah<\/em>\u00a0Turhal beyi oldu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n k\u0131z\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f, o\u011flu\u00a0<em>el-Hac Taceddin \u0130brahim Bey<\/em>\u2019in sevgi ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f, muhalefetinin \u00f6n\u00fcn\u00fc alm\u0131\u015ft\u0131. Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019in n\u00fcfuzu, babas\u0131nkinden a\u015fa\u011f\u0131 de\u011fildi.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u0130brahim Bey, Eretnazadelerden babas\u0131n\u0131n intikam\u0131n\u0131 almak i\u00e7in onun dostlar\u0131na ba\u015fvurmu\u015ftu. Tokat emiri S\u00fcleyman \u015eah o\u011flu Taceddin Ahmed Bey, kendisine yard\u0131m edece\u011fine s\u00f6z vermi\u015fti. Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa zaten amcas\u0131 o\u011flu ve eni\u015ftesi oldu\u011fundan yard\u0131m edecekti.<\/p>\n<p>\u0130kinci Re\u015fid\u00fcddin Eretna Bey, b\u00fcy\u00fck bir zorlukla Sivas\u2019\u0131 al\u0131p tahta \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Hac\u0131 \u0130brahim Bey, kendisine yard\u0131m edecek olan beylerin deste\u011fiyle sava\u015farak Eretna Bey\u2019i yendi ve onu Sivas\u2019tan kovdu, zaferle \u015fehre girip emir oldu.<\/p>\n<p><em>Kitab\u00fc\u2019l-Acaib<\/em>\u2019de:\u00a0<em><strong>\u2019<\/strong>\u2026ve Hac\u0131 \u0130brahim Eretna Bey\u2019i kovub c\u00fclusundan beru Sivas taht\u0131na doksan \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r\u2026.\u201d<\/em>yaz\u0131l\u0131d\u0131r ki, bu tarih, 1368 (769) y\u0131l\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn54\" name=\"_ftnref54\">[54]<\/a>\u00a0\u015eahzade Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019in Sivas emirli\u011fi, amcas\u0131 o\u011flu ve eni\u015ftesi olan Amasya emiri Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n korudu\u011fu bir kazan\u0131m olmu\u015f, Sivas da b\u00f6ylece Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin etki alan\u0131na girmi\u015fti.<\/p>\n<p>\u0130kinci Eretna Bey, Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019e yenilerek ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 halde Kayseri\u2019yi kurtarmak amac\u0131yla Karaman iline s\u0131k s\u0131k sald\u0131r\u0131p Alaeddin Bey\u2019i tehditle, Kayseri\u2019yi kendisine teslim ettirme\u011fe \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u0130brahim Bey de, \u0130kinci Eretna Bey\u2019in Mara\u015f\u2019a ka\u00e7\u0131\u015f\u0131ndan beri Kayseri\u2019yi istila etmek hevesiyle onun amcas\u0131 Cafer Bey\u2019le u\u011fra\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p>Sivas dolaylar\u0131nda bulunan ve Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019in yapt\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan Eretnal\u0131lar \u0130kinci Eretna Bey\u2019in k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi\u00a0<em>Horoz Ali Bey<\/em>\u00a0etraf\u0131nda toplan\u0131p 1370 (772) y\u0131l\u0131nda Sivas\u2019a sald\u0131rd\u0131lar, Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019i Sivas\u2019tan kovdular, yerine\u00a0<em>Ali Bey<\/em>\u2019i tahta \u00e7\u0131kartt\u0131lar.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn55\" name=\"_ftnref55\">[55]<\/a><\/p>\n<p>Hace Bedreddin Yakut, B\u00fcy\u00fck Eretna Han\u2019\u0131n en yak\u0131n arkada\u015flar\u0131ndan ve divan\u0131n\u0131n devaml\u0131lar\u0131ndand\u0131, ayr\u0131ca Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi S\u00fcleyman \u015eah\u2019\u0131n da kay\u0131npederiydi.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn56\" name=\"_ftnref56\">[56]<\/a><\/p>\n<p>1376 (778) y\u0131l\u0131nda, Sivas emiri Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019in k\u0131zkarde\u015fi ayn\u0131 zamanda Amasya emiri Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n han\u0131m\u0131 Amasya\u2019da vefat etmi\u015fti. Hac\u0131 \u0130brahim Bey Eretnazade Ali Bey\u2019i ve Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i de yan\u0131na alarak eni\u015ftesine ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131na Amasya\u2019ya gitti.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u0130brahim Bey, taziyeyi Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa ile aralar\u0131nda varolan so\u011fuklu\u011fu gidermek i\u00e7in de vesile yapmak istiyordu. So\u011fukluk, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n hizmetk\u00e2rlar\u0131ndan (n\u00f6kerlerinden) birinin, Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019in adamlar\u0131ndan birini \u00f6ld\u00fcrmesinden do\u011fmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u0130brahim Bey bir yandan so\u011fuklu\u011fu gidermek i\u00e7in Amasya ayan\u0131n\u0131 arac\u0131 ediyor, di\u011fer yandan Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin hizmetk\u00e2r\u0131n\u0131 al\u0131p g\u00f6t\u00fcrmek istiyordu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019in bu garip tutumuna k\u0131zd\u0131, a\u011f\u0131r laflar etti, so\u011fukluk kalkaca\u011f\u0131 yerde, tam \u015fiddetlendi. Eretnazade Ali Bey, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya hak veriyordu. Hac\u0131 \u0130brahim Bey buna da k\u0131zm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bunun \u00fczerine Hac\u0131 \u0130brahim Bey, Eretnazade Ali Bey\u2019i Amasya\u2019da terk ederek yaln\u0131z maiyetini ve Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i al\u0131p Sivas\u2019a d\u00f6nd\u00fc. Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, yolculuk gereksinmelerini kar\u015f\u0131lay\u0131p Ali Bey\u2019i g\u00fcvenli bir bi\u00e7imde Kayseri\u2019ye yollad\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn57\" name=\"_ftnref57\">[57]<\/a><\/p>\n<p>Hac\u0131 \u0130brahim Bey, ard\u0131ndan Tokat\u2019a var\u0131nca Eretnazade Ali Bey\u2019i emaretinden at\u0131p kovmak \u015fart\u0131yla Kayseri emaretini vererek Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i oraya g\u00f6nderdi. Kad\u0131 Burhaneddin s\u00fcratle gidip Ali Bey\u2019den \u00f6nce Kayseri\u2019ye vard\u0131, halk\u0131n\u0131 elde etti. Ama askerinin \u00e7oklu\u011fundan \u00e7ekinerek Ali Bey\u2019i oyal\u0131yordu. Fakat ilk f\u0131rsatta saray\u0131n\u0131 bas\u0131p onu zorla Kayseri\u2019den \u00e7\u0131kard\u0131. Ali Bey ka\u00e7\u0131p Berg\u00fcb Kalesi\u2019ne gitti. Orada bir m\u00fcddet kald\u0131. Kad\u0131 Burhaneddin 1376 (778) y\u0131l\u0131nda Kayseri emiri oldu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u0130brahim Bey, Eretnazade Ali Bey\u2019in durumunu haber al\u0131nca Mo\u011fol a\u015firetlerinin sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan \u00fcrkt\u00fc, onu getirterek izzet ikramla yeniden Kayseri emiri yapt\u0131. Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i ise Sivas\u2019a yollad\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn58\" name=\"_ftnref58\">[58]<\/a><\/p>\n<p>Ancak Kad\u0131 Burhaneddin\u2019den yana olan Sama\u011farlu a\u015fireti reisi H\u0131z\u0131r Bey\u2019in, askeriyle gelip Kayseri\u2019yi istila idece\u011fi duyulunca Eretnazade Ali Bey tela\u015fa d\u00fc\u015ft\u00fc. Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019den yard\u0131m istedi.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 askerle Kayseri\u2019ye geldi. Seviyesiz k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 bir tart\u0131\u015fma nedeniyle H\u0131z\u0131r Bey Kayseri dolay\u0131ndan \u00e7ekilip yayla\u011f\u0131na gitti. Eretnazade Ali Bey\u2019in davetiyle Sivas\u2019tan gelen Seyid\u00ee H\u00fcsam ise onu Kad\u0131 Burhaneddin\u2019le bar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Fakat Hac\u0131 \u0130brahim Bey, Ali Bey\u2019le Kad\u0131 Burhaneddin\u2019\u0131n durumlar\u0131ndan \u015fik\u00e2yet eden halk\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00f6zel emirlerinden Hace Yakut Bey\u2019i 1377(779)\u2019de Kayseri emiri atad\u0131.<\/p>\n<p>Hace Bey, Eretnazade Ali Bey\u2019le Kad\u0131 Burhaneddin\u2019\u0131n durumlar\u0131n\u0131 izleyerek izlenimlerini Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019e yaz\u0131yordu. Bir s\u00fcre sonra Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 talimatla Ali Bey\u2019i ba\u011flay\u0131p Sivas\u2019a, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i de zindana g\u00f6nderdi.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn59\" name=\"_ftnref59\">[59]<\/a><\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin\u2019\u0131n adamlar\u0131 ve Sama\u011farlu a\u015fireti, Eretnazade Ali Bey\u2019in destek\u00e7isi olan Barambaylu a\u015fireti reisi Ali Pa\u015fa ile Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019i a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>Mecburen Hac\u0131 \u0130brahim Bey, vali Hace Bey\u2019i azledip Seyid\u00ee H\u00fcsam ile birlikte zincire vurarak Sivas\u2019a yollad\u0131. Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i hapisten \u00e7\u0131kartt\u0131, Eretnazade Ali Bey\u2019i emirlik postuna getirdi. Sama\u011farlu H\u0131z\u0131r Bey\u2019i de Kayseri\u2019ye vali yapt\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn60\" name=\"_ftnref60\">[60]<\/a><\/p>\n<p>Ama Hace Bey\u2019in koruyucusu olan Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, onun g\u00fcnahs\u0131z oldu\u011funu belirterek Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019den ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131 istedi. Hace Bey, \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n karde\u015finin kay\u0131npederi idi. Seyid\u00ee H\u00fcsam\u2019\u0131 da Eretnazade Ali Bey ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Hac\u0131 \u0130brahim Bey, Hace Bey\u2019le Seyid\u00ee H\u00fcsam\u2019\u0131 ba\u011f\u0131\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan Hac\u0131 \u0130brahim Bey, \u00fczerine sald\u0131rmaya haz\u0131r olan Barambaylu Mo\u011fol a\u015fireti belas\u0131n\u0131 def edecek \u00e7areler ar\u0131yordu.<\/p>\n<p>Eretnazade Ali Bey ile Kad\u0131 Burhaneddin ise, durmadan Barambaylu a\u015firet reisi Ali Pa\u015fa\u2019y\u0131 Hac\u0131 \u0130brahim Bey aleyhine k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131yordu.<\/p>\n<p>Barambaylularla Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in avanesi birle\u015ferek Sivas \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Hac\u0131 \u0130brahim Bey, \u00f6nce serdar\u0131 Hasan Bey\u2019i g\u00f6nderdi. Sonra kendisi askeriyle birlikte gitti. 1378 (780) y\u0131l\u0131nda Tozanlu nahiyesinde yap\u0131lan sava\u015fta her ikisi de \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn61\" name=\"_ftnref61\">[61]<\/a><\/p>\n<p>Hace Yakut Bey, Hac\u0131 \u0130brahim Bey\u2019in yan\u0131ndayd\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fclen \u0130brahim Bey\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131 al\u0131p\u00a0<strong><em>Havik (Hafik)<\/em><\/strong>Kalesi\u2019ne, ordan da Sivas\u2019a g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Olanlar\u0131 Kad\u0131 Burhaneddin\u2019\u0131n halazadesi Ahmed \u00c7elebi daha evvel Sivas\u2019a yeti\u015ftirip sevin\u00e7 \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u0130brahim Bey, Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n o\u011fluydu. O\u011flu Hayreddin Halil Bey ve hizmet\u00e7isi \u015eerefeddin Mukbil Bey, velinimetlerinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine \u00e7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015flerdi. Mukbil Bey, derhal ayaklan\u0131p Halil Bey\u2019i emirlik taht\u0131na getirmek \u00fczere Sivas\u2019\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015f, felaketin en k\u00f6t\u00fc sebebi olan Eretnazade Ali Bey\u2019i ba\u011flay\u0131p zindana atm\u0131\u015ft\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn62\" name=\"_ftnref62\">[62]<\/a><\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, herkesten \u00e7ok Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019dan \u00e7ekiniyordu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn63\" name=\"_ftnref63\">[63]<\/a>\u015eadgeldi Pa\u015fa dolaylar\u0131nda olan beylerin ve ileri gelenlerin eliyle Sivas\u2019\u0131 memleketine katmak istiyordu. Baz\u0131 erk\u00e2n ve halk kendisine olduk\u00e7a e\u011filimliydiler. Kad\u0131 Burhaneddin, fazla dedikodu uydurarak halk\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019dan nefret ettirdi. Sonra d\u00f6n\u00fcp K\u0131l\u0131\u00e7arslan Bey\u2019i Hac\u0131 \u015eadgeldi aleyhine k\u0131\u015fk\u0131rtma yoluna gitti. Amac\u0131 K\u0131l\u0131\u00e7arslan\u2019\u0131 ezdirmekti.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn64\" name=\"_ftnref64\">[64]<\/a><\/p>\n<p>K\u0131l\u0131\u00e7arslan, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131na kap\u0131larak derme \u00e7atma askerle Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya sava\u015f ilan etti ve Tokat \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, askerini al\u0131p Tokat\u2019a geldi. K\u0131l\u00e7arslan\u2019\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131. Bu arada K\u0131l\u0131\u00e7arslan, Seyid\u00ee H\u00fcsam\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131 mektuptan Sivas\u2019ta aleyhine yap\u0131lan oyunlar\u0131 anlam\u0131\u015f, sava\u015f ilan etti\u011fine pi\u015fman olmu\u015ftu. Amasya askerinin \u00e7oklu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce daha \u00e7ok korktu. Ama Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in day\u0131s\u0131 Y\u0131ld\u0131zo\u011flu Yusuf Bey\u2019i, Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019ye el\u00e7i g\u00f6nderip bar\u0131\u015f isterken, askerleri Tokat k\u00f6ylerini ya\u011fma ediyordu. Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa ya\u011fmac\u0131l\u0131\u011fa olduk\u00e7a k\u0131zarak ona sald\u0131rd\u0131. K\u0131l\u0131\u00e7arslan, bozguna u\u011frad\u0131. Sava\u015f meydan\u0131ndan ka\u00e7\u0131p can\u0131n\u0131 Sivas\u2019a att\u0131. Halk\u0131n g\u00f6z\u00fcnde itibar\u0131 kalmad\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn65\" name=\"_ftnref65\">[65]<\/a><\/p>\n<p>K\u0131l\u0131\u00e7arslan, ba\u015f\u0131na gelen rezaletin tek sorumlusunun Kad\u0131 Burhaneddin oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131 halde hile ve yalanlar\u0131na kan\u0131yordu. Kad\u0131 Burhaneddin ise, Sivas emaretine kavu\u015fmak i\u00e7in K\u0131l\u0131\u00e7arslan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrme \u00e7areleri ar\u0131yordu.<\/p>\n<p>O zaman\u0131n kutbu say\u0131lan Sivas mevlev\u00eehanesi \u015feyhi Adil Dede, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in tutkunuydu. Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yla Adil Dede Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya\u00a0<em>K\u00f6lemen<\/em>, K\u0131l\u0131\u00e7arslan\u2019a\u00a0<em>Kahbezen (Kahpekad\u0131n, kahpe kar\u0131l\u0131)\u00a0<\/em>derdi. Kendisine uyanlar\u0131 bunlar\u0131n aleyhine k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131ndan yararlanarak ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da kand\u0131r\u0131yordu. Nihayet Kad\u0131 Burhaneddin, k\u0131zkarde\u015fi o\u011flu Emir \u015eeyh M\u00fceyyed\u2019le ittifak edip bir av alan\u0131na davet ederek orada K\u0131l\u0131\u00e7arslan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc, y\u00fczlerce yak\u0131n\u0131 ve taraftar\u0131n\u0131, amcas\u0131 Keyh\u00fcsrev\u2019i k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irdi.\u00a0<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn66\" name=\"_ftnref66\">[66]<\/a><\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, K\u0131l\u0131\u00e7arslan\u2019\u0131n icab\u0131na bakt\u0131ktan sonra avlak\u0131ndan d\u00f6n\u00fcb debdebeyle Sivas\u2019a girdi. \u0130maretin merkezini zaptedip 27 Ocak 1383 (782 senesi zi-l-ka\u2018desinin ond\u00f6rd\u00fcnc\u00fc) g\u00fcn\u00fc tahta \u00e7\u0131kt\u0131. Be\u015f y\u0131ldan beri izledi\u011fi siyasette ama\u00e7lar\u0131na vard\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn67\" name=\"_ftnref67\">[67]<\/a><\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in cinayetleri, askeri hareketleri, Sivas\u2019\u0131n ayan ve e\u015fraf\u0131n\u0131, \u00f6zellikle halk\u0131 olduk\u00e7a \u00fcrk\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fc. Ama artan g\u00fcc\u00fc, taraftarlar\u0131n\u0131n karag\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, Barambaylar\u2019\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve bozgunculuklar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden kimse ses \u00e7\u0131karam\u0131yordu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn68\" name=\"_ftnref68\">[68]<\/a><\/p>\n<p>Sonunda Sivas\u2019\u0131n ileri gelenleri ve halk\u0131 Amasya h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya gizliden \u00e7a\u011fr\u0131 g\u00f6ndererek yard\u0131ma ba\u015fvurdu, Sivas\u2019\u0131 memleketine katmas\u0131n\u0131 istedi.<\/p>\n<p>Bunu duyan Kad\u0131 Burhaneddin \u00f6fkelendi. Bu talepte bulunanlar\u0131 arat\u0131yor, buldu\u011funu as\u0131p kesiyordu:\u00a0<em>\u201cBen bu emareti kendi say ve ictihad\u0131mla ald\u0131m. Hac\u0131 \u015eadgeldi kim oluyor ki bu memlekete sahip \u00e7\u0131k\u0131yor, benim saltanat ve istiklalime muhalefet etme\u011fe kalk\u0131\u015f\u0131yor\u201d<\/em>\u00a0diyordu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, bu s\u0131rada a\u011f\u0131r hastalanm\u0131\u015f, yat\u0131yordu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn69\" name=\"_ftnref69\">[69]<\/a>\u00a0B\u00fct\u00fcn Amasya beyleri birlikte Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019ye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011fa yemin etmi\u015flerdi. Pa\u015fa\u2019ya emaretinde kar\u015f\u0131 olan Halfetzade P\u00eer Ali Bey bile ona ba\u011fl\u0131yd\u0131. K\u0131z\u0131 \u0130ran Hatun\u2019u pa\u015fan\u0131n o\u011flu Seyyideddin Mehmed Bey\u2019e vermi\u015fdi.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn70\" name=\"_ftnref70\">[70]<\/a><\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, \u015fik\u00e2yetler \u00fczerine asker toplay\u0131p sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yapmaya ba\u015flad\u0131. Bu s\u0131rada, Kad\u0131 Burhaneddin kendi \u00f6zel adamlar\u0131ndan Ah\u00ee \u0130sa Bey ad\u0131nda birini Pa\u015fa\u2019n\u0131n ruhsal durumunu, askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc, Amasya beylerinin tav\u0131rlar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019ye el\u00e7i g\u00f6nderdi.\u00a0<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn71\" name=\"_ftnref71\">[71]<\/a><\/p>\n<p>El\u00e7inin geldi\u011fi s\u0131ralarda her taraftan asker geliyor, Amasya\u2019n\u0131n her taraf\u0131 sevgi doluyor; g\u00f6r\u00fcnenler, el\u00e7iye deh\u015fet veriyordu. Askerlerin i\u00e7inde\u00a0<em>Cavunkar (\u00c7unkar)<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn72\" name=\"_ftnref72\"><strong>[72]<\/strong><\/a><\/em>denen Mo\u011follar,\u00a0<em>Kara Tatar\u00a0<\/em>denen Tatarlar da vard\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn73\" name=\"_ftnref73\">[73]<\/a><\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya taraftarl\u0131k t\u00f6hmeti ile \u00f6nce Karahisar-\u0131 \u015eark\u00ee beyi Melik Ahmed Bey\u2019in karde\u015fi Nebi ile Erzincan beyi Tayerten(Taharten) Bey\u2019in akrabas\u0131ndan Z\u00fcnnun Bey\u2019i Sivas\u2019ta hapsetmi\u015f, Seyid\u00ee H\u00fcsam\u2019\u0131 Kavile Hisar\u2019a s\u00fcr\u00fcp zindana atm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, el\u00e7i \u0130sa Bey\u2019in d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle Amasya beylerinin birle\u015fti\u011fini, b\u00fcy\u00fck bir askeri g\u00fcc\u00fcn topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi. Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin g\u00fcc\u00fcn\u00fc anlay\u0131nca derhal hapsetti\u011fi Nebi, Z\u00fcnnun, Seyid\u00ee H\u00fcsam beyleri b\u0131rakarak taltif etti; Karahisar ile Behram\u015fah (Bayram \u015eah) emaretlerini verip Nebi Bey\u2019i g\u00f6nderdi. Ama b\u00f6ylece onu karde\u015fi Melik Ahmed Bey\u2019le u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131p her ikisini de me\u015fgul etmi\u015f olacakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Melik Ahmed Bey, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya ba\u011fl\u0131 biriydi.<\/p>\n<p>Z\u00fcnnun Bey\u2019i y\u00fckselterek Erzincan\u2019a g\u00f6nderdi. Emir Mutahhereddin Tayerten Bey\u2019le anla\u015f\u0131p birlikte davranmas\u0131n\u0131 istedi. Eski olaylardan dolay\u0131, Tayerten Bey, \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya m\u00fcte\u015fekkir ve olduk\u00e7a ba\u011fl\u0131yd\u0131. Genel i\u015fler m\u00fcste\u015far\u0131 Tu\u011frul Bey de ba\u011fl\u0131yd\u0131. Seyid\u00ee H\u00fcsam\u2019\u0131 da Sivas\u2019a g\u00f6nderip eski makam\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, hastal\u0131\u011f\u0131 hafifleyince askerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ti. Sivas\u2019a ilerleyip Artukabad\u2019a(Artuqava\u2019ya) kadar gitti. Kad\u0131 Burhaneddin de Baramlu, Samagarlu askerleri vs kendi taraftarlar\u0131n\u0131 al\u0131p Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019y\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131. Kad\u0131 Burhaneddin bu arada Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya el\u00e7iler, mektuplar g\u00f6nderdi, i\u015fi bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 yoldan \u00e7\u00f6z\u00fcp m\u00fcsl\u00fcman halk aras\u0131nda kan d\u00f6kmemek i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015felim dedi. Ama asl\u0131nda Pa\u015fa\u2019y\u0131 oyal\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc ayn\u0131 anda, maiyyetindeki T\u00fcrkmen ve Mo\u011fol propagandac\u0131lar\u0131 gizlice \u00f6b\u00fcr tarafa g\u00f6nderip\u00a0<em>\u201c\u015eadgeldi k\u00f6le o\u011fludur, haseb \u00fc nesebi belirsiz adamd\u0131r. Ne emareti, ne vilayeti \u015fer\u2019an sah\u00eeh de\u011fildir. Kad\u0131 Burhaneddin ise abaen ceddi as\u00eel, nec\u00eeb bir zatt\u0131r. Bir k\u00f6le o\u011fluna uyup \u00f6yle nec\u00eeb bir zat ile nas\u0131l harb edeceksiniz\u201d\u00a0<\/em>\u015feklinde b\u00f6l\u00fcnmelere, karars\u0131zl\u0131klara yol a\u00e7acak propagandalar yapt\u0131r\u0131yordu.\u00a0<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn74\" name=\"_ftnref74\">[74]<\/a><\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, Hac\u0131 \u015eadgeldi ordusunda yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 propagandalar\u0131n tesirini haber ald\u0131\u011f\u0131 anda iki taraftan gelip giden el\u00e7ilerle ili\u015fki dilini de\u011fi\u015ftirdi. \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n el\u00e7isine:\u00a0<em>\u201cHac\u0131 \u015eadgeldi, \u2018birlikte Ali Beyzadeyi (Eretnazade Ali\u2019nin k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftaki o\u011flu) emirli\u011fin taht\u0131na \u00e7\u0131karal\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc memleketin varisidir, Ehl-i \u0130slam aras\u0131nda kan d\u00f6kmeyelim\u2019 diyor. H\u00e2lbuki Emirzadenin dedesini \u00f6ld\u00fcren, babas\u0131n\u0131 \u015fehir, \u015fehir s\u00fcr\u00fcnd\u00fcren, irsi m\u00fclk\u00fc olan Amasya\u2019ya sokmayan, mal\u0131n\u0131 ya\u011fma ettiren K\u0131l\u0131\u00e7arslan zorbal\u0131k ederken k\u0131l\u0131n\u0131 k\u0131p\u0131rdatmayan Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019dir. \u015eimdi nas\u0131l Emirzadeye \u015fefkat g\u00f6steriyor?Buna ra\u011fmen \u015eadgeldi Pa\u015fa gelsin, d\u00fczeni sa\u011flama u\u011fruna ne gerekiyorsa yapal\u0131m<\/em>\u201d diyordu.\u00a0<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn75\" name=\"_ftnref75\">[75]<\/a><\/p>\n<p>Bu arada Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin ordusunda b\u00fcy\u00fck ve tehlikeli ayr\u0131l\u0131klar do\u011fmu\u015f, \u00c7unkar ve Kara Tatarlar ordudan \u00e7\u0131k\u0131p gitmi\u015f, ordunun maneviyat\u0131 bozulmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Amasya beyleri, \u00e2limleri ve ordu zabitleri, orduda d\u00fczeni ve manevi g\u00fcc\u00fc sa\u011flamaya, idialar\u0131n yalan oldu\u011funu, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n soy sopunu, asalet ve y\u00fcceli\u011fini ispatlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, Sivas ayan\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n etkisini de g\u00f6remedi. Zaten buna can\u0131 s\u0131k\u0131l\u0131yordu. Ummad\u0131\u011f\u0131 halde s\u00f6ylenen s\u00f6zlerden ve orduda boy veren tehlikeli durumdan olduk\u00e7a etkilenerek yeniden hastaland\u0131. \u0130\u015fi tatl\u0131ya ba\u011flayarak d\u00f6nme gere\u011fini hisseti. Orduyu kald\u0131r\u0131p Amasya\u2019ya d\u00f6nd\u00fc.\u00a0<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn76\" name=\"_ftnref76\">[76]<\/a><\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa ciddi ciddi yeni \u00f6nlemlere ihtiyac duydu. Devlet erk\u00e2n\u0131yla dan\u0131\u015farak Erzincan, Canik, Karahisar-\u0131 \u015eark\u00ee, Kayseri, Kastamonu beyleri olan Tayertan, Taceddin, Melik Ahmed, C\u00fcneyd ve Bayezid Beyleri, Kad\u0131 Burhaneddin aleyhinde ittifaka davet etti.<\/p>\n<p>Kastamonu h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Candaro\u011flu Bayezid Bey, Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin o\u011flu Emir Ahmed Bey\u2019in kay\u0131npederiydi. Di\u011fer beylerden daha fazla n\u00fcfuzu vard\u0131. Kayseri valisi \u00d6mer Beyzade C\u00fcneyd Bey Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131yd\u0131.\u00a0<strong><em>Canikli\u00a0<\/em><\/strong>demekle me\u015fhur Taceddin Bey Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya ba\u011fl\u0131 ve b\u00fct\u00fcn Samsun vilayetine emir idi.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n bu hareketi Kad\u0131 Burhaneddin ile sava\u015fma i\u015faretiydi. Karar i\u00e7in\u00a0<em>Y\u00fcksek Ahd Meclisi<\/em>\u2019nde kazasker Cemaleddin Mehmed Aksaray\u00ee, m\u00fcft\u00fc \u0130zzeddin Mehmed Amas\u00ee, ileri gelenerden Celaleddin Mehmed bin Resul, Alaeddin Ali bin Aksaray\u00ee, de\u011ferli emirlerden Cemaleddin Firuz Bey ve bunlara uyan \u00e2lim ve beyler de, Kad\u0131 Burhaneddin ile derhal sava\u015fmay\u0131 uygun g\u00f6rm\u00fcyorlar,\u00a0<em>\u2018\u2019Sava\u015ftan maksat, sefahat d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc Eretnazade Ali Bey\u2019in hen\u00fcz ergen bile olmayan bir \u00e7ocu\u011funu emir olarak atamaksa savurganca harcanacak mal ve cana yaz\u0131kt\u0131r, Amasya h\u00fckumeti i\u00e7in bir yarar\u0131 yok, ama Sivas vilayetini almak ise, ko\u015fullar\u0131n geli\u015fmesine, gerekenlerin tamamiyle yerine getirilmesine kadar ertelenmelidir\u2019\u2019<\/em>diyorlard\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn77\" name=\"_ftnref77\">[77]<\/a><\/p>\n<p>Bunlara kar\u015f\u0131t olan Babuk \u015eaho\u011flu Serdar Ali Pa\u015fa ile vezir Torumtayo\u011flu Siraceddin Mehmed, Halfeto\u011flu P\u00eer Ali, Sunkuro\u011flu \u0130sa Beyler gibi \u00e2limler ve beylerin ileri gelenleri de \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019y\u0131 sava\u015fa te\u015fvik ediyorlard\u0131. Hele Ali Pa\u015fa, Sivas\u2019\u0131n istilas\u0131n\u0131 pek kolay g\u00f6r\u00fcyor, ihtiyar Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019y\u0131 durmadan k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131yordu.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n muhalefetleri o kadar ileri gitmi\u015fti ki gelece\u011fin her t\u00fcrl\u00fc kayg\u0131s\u0131ndan uzak, sava\u015f yanl\u0131s\u0131 olmayan faziletli insanlar\u0131 ve \u00e2limleri, Kad\u0131 Burhaneddin taraf\u0131ndan g\u00f6nderilmi\u015f ve y\u00f6nlendirilmi\u015f olmakla itham edip etkisizle\u015ftiriyorlard\u0131. Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in Amasya\u2019da casuslar\u0131 oldu\u011fu s\u00f6yleniyor, mecliste m\u00fczakere edilen gizli konular\u0131n halk aras\u0131nda duyulup yay\u0131lmas\u0131ndan, casuslar\u0131n yalan propagandalar\u0131ndan korkuluyordu. B\u00f6yle zamanlarda do\u011fruyu s\u00f6ylemek bile tehlikeliydi.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n ba\u015fvurdu\u011fu beylerin oluru al\u0131nm\u0131\u015f, her biri yard\u0131m g\u00fcc\u00fc g\u00f6nderece\u011fi s\u00f6z\u00fc vermi\u015fti. Bu s\u00f6zler \u00fczerine Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, Serdar Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n alevlendirmesine uydu. B\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplay\u0131p Amasya\u2019dan hareket etti.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin hareket etti\u011fi haberini al\u0131nca Sivas\u2019tan kalk\u0131p Tokat\u2019a do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa Turhal\u2019a geldi\u011fi zaman Kad\u0131 Burhaneddin de Artukabad\u2019a inmi\u015fti. Kad\u0131 Burhaneddin oyalama yolunu tutup g\u00fcvendiklerinden Devat\u00ee Ahmed Bey ad\u0131nda birini el\u00e7i g\u00f6nderdi.<\/p>\n<p>El\u00e7i iki ama\u00e7 i\u00e7in gitmi\u015fti: Birincisi Serdar Ali Pa\u015fa\u2019y\u0131 Amasya emareti vadiyle Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019dan ay\u0131rmak, ikincisi Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n kararg\u00e2h\u0131n\u0131 anlamak.<\/p>\n<p>Bu s\u0131rada Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen bir askeri birlik ans\u0131z\u0131n Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in baz\u0131 askerleri \u00fczerine bir gece bask\u0131n\u0131 yam\u0131\u015f, ordu peri\u015fan olunca, Kad\u0131 tela\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Her iki taraf ad\u0131m ad\u0131m bibirbirine yakla\u015ft\u0131. Kad\u0131 Burhaneddin Tokat\u2019\u0131n alt\u0131ndan Kazova\u2019ya (Qazava\/Qazabad) kadar sokuldu. Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa da buraya kadar gelmi\u015fti. Fakat Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya s\u00f6z verilen yard\u0131m g\u00fcc\u00fc g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu.<\/p>\n<p>1381 (783 y\u0131l\u0131 ramazan\u0131n ba\u015f\u0131nda) Kas\u0131m sonu ya da Aral\u0131k ba\u015f\u0131yd\u0131. Kad\u0131 Burhaneddin, askerinden olu\u015fan bir birli\u011fi pusuya yat\u0131rd\u0131, sabaha do\u011fru sava\u015fa kat\u0131ld\u0131. \u00c7at\u0131\u015fmay\u0131 yenilgi gibi g\u00f6sterip askerini d\u00fczenli olarak geri \u00e7ekiyor, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa da emirleriyle beraber onu izliyordu.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi, tam pusu hizas\u0131na geldi\u011fi s\u0131rada \u00e7\u0131kan askerler arkadan, y\u00fczgeri eden Kad\u0131 Burhaneddin de \u00f6nden, \u015fiddetle Hac\u0131 \u015eadgeldi koluna h\u00fccum ettiler.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi kolu, kendi \u00f6zel askerlerinden ibaretti. Esas g\u00fc\u00e7leri o\u011flu Emir Ahmed Bey\u2019in idaresinde gerideydi. Serdar Ali Pa\u015fa ile \u00e7o\u011fu emir Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n yan\u0131nda bulunuyordu.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, Amasya genel kuvvetlerini ordusunun bir k\u0131sm\u0131yla oyalayarak Hac\u0131 \u015eadgeldi kolunu tamam\u0131yla yal\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131. Yal\u0131tlan\u0131p sar\u0131lan kolla kanl\u0131 bir \u00e7arp\u0131\u015fma oldu, Hac\u0131 \u015eadgeldi ve emirlerden baz\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, Ali Pa\u015fa, P\u00eer Ali Bey gibi beyler de esir edildiler.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn78\" name=\"_ftnref78\">[78]<\/a><\/p>\n<p><strong>FAHREDD\u0130N AHMED AMASYA EM\u0130R\u0130<\/strong><\/p>\n<p><em>Emir Fahreddin Ahmed Bey<\/em>, babas\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi ard\u0131ndan Turhal\u2019da devlet erk\u00e2n\u0131n\u0131n oybirli\u011fiyle 1381 (783 senesi ramazan\u0131nda) Aral\u0131k\u2019\u0131nda Amasya taht\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.\u00a0<em>Amasya Ba\u011f\u0131ms\u0131z Emirli\u011fi<\/em>\u2019nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc h\u00fck\u00fcmdar\u0131 oldu. Annesi, babas\u0131n\u0131n amcas\u0131 Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n k\u0131z\u0131, kendisi de K\u00fcrt Candaro\u011fullar\u0131n\u0131n Kastamonu h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Bayezid Bey ile Babuk \u015eaho\u011flu Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n damad\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Emir Ahmed Bey, \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n ikinci o\u011fludur. Babas\u0131n\u0131n iktidar d\u00f6neminde \u201cdevatdar (divitdar)\u201d oldu\u011fu i\u00e7in\u00a0<em>Devatdar Ahmed Pa\u015fa<\/em>\u00a0diye an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Emir Ahmed Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131 \u015funlard\u0131: Osman ili h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Birinci Murad, Karaman ili h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Ali Bey, Kastamonu h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Candari [K\u00f6t\u00fcr\u00fcm] Bayezid Bey, Canik ve Samsun emiri Taceddin Bey, Karahisar-\u0131 \u015farki emiri Melik Ahmed Bey, Erzincan emiri Taharten Bey, Sivas emiri Kad\u0131 Burhaneddin Ahmed \u00c7elebi.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 beyi\u00a0<em>Birinci Murad<\/em>\u2019\u0131n n\u00fcfuzu Ankara yoluyla Anadolu\u2019nun i\u00e7ine do\u011fru ilerlemi\u015fti. Bunu ilk hisseden Amasya emareti oldu.<\/p>\n<p>Kayseri emiri Eretnazade Cafer Bey, salt emir \u00fcnvan\u0131na kani, kendi zevkiyle me\u015fguld\u00fc. Vilayeti idare eden \u00d6mer Beyzade C\u00fcneyd Bey\u2019di.<\/p>\n<p>C\u00fcneyd Bey, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131 Amasya emiri Ahmed Bey\u2019in ger\u00e7ek dostuydu. Kastamonu h\u00e2kimi Candari Bayezid Bey, Ahmed Bey\u2019in hem kay\u0131npederi hem de m\u00fcttefiki idi. Melik Ahmed ve Taceddin Beyler, \u00f6teden beri Amasya emaretine ba\u011fl\u0131yd\u0131lar. Tokat emiri \u015eeyh Necib Bey zaten Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa taraf\u0131ndan atanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, kendisine en \u00e7ok kar\u015f\u0131t bildigi ve son derece k\u0131skand\u0131\u011f\u0131 Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019y\u0131 \u00f6ld\u00fcrmekle cihang\u00eer olmu\u015f gibi sevincinden bir yere s\u0131\u011fmaz, ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmez olmu\u015f, her tarafa zafernameler da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, kendisine sultan \u00fcnvan\u0131n\u0131 vermi\u015fti.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019y\u0131 katlettikten sonra ba\u015f\u0131n\u0131 kestirip Sivas\u2019a, ard\u0131ndan Erzincan\u2019a g\u00f6nderdi. Pa\u015fa\u2019n\u0131n cesedini edebildi\u011fi kadar k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00e7arp\u0131\u015fmadaki zaferini genel bir zafer gibi g\u00f6sterip her tarafa yayd\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn79\" name=\"_ftnref79\">[79]<\/a><\/p>\n<p>Maksad\u0131 Tokat emiri \u015eeyh Necib Bey\u2019i teslim olmaya mecbur edip b\u00fct\u00fcn Tokat vilayetini sava\u015fs\u0131z ele ge\u00e7irmek, Karahisar-\u0131 \u015eark\u00ee ve Erzincan emirleri Melik Ahmed ve Tayerten Beyleri kendisine \u00e7ekmekti. Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n kesik ba\u015f\u0131n\u0131 Erzincan\u2019a g\u00f6ndermesi de bu ama\u00e7layd\u0131.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, Amasya\u2019da sava\u015f yanl\u0131s\u0131 olmayan \u00e2lim ve beylere hitaben a\u00e7\u0131ktan bir te\u015fekk\u00fcrname yaz\u0131p Amasya emirinin eline ge\u00e7ecek \u015fekilde onlara g\u00f6ndermi\u015f, mektup Devatdar Ahmed Bey\u2019in eline ge\u00e7mi\u015fti. Ama\u00e7, Amasya erk\u00e2n\u0131yla, emir aras\u0131na ikilik sokmak, emiri ku\u015fkuya, erk\u00e2n\u0131 da zor duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmek, sava\u015f yanl\u0131s\u0131 olmayanlar\u0131 ya ayr\u0131lmaya mecbur etmek ya da birbirine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp, i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar yaratarak Amasya\u2019y\u0131 almakt\u0131.<\/p>\n<p>Bu sahte mektub \u00fczerine kazasker Cemaleddin Mehmed Aksaray\u00ee, erdemlilerden \u0130zzeddin Hasan \u00c7elebi Konya\u2019ya, m\u00fcft\u00fc \u0130zzeddin Mehmed, Kad\u0131 M\u00fceyyideddin Mehmed \u00c7elebiler Hicaz\u2019a, erdem sahiplerinden Celaleddin Mehmed bin Resul M\u0131s\u0131r\u2019a, Aksaray\u00eezade Alaeddin Ali, Merzifon\u00ee Cemaleddin Safer \u015eah \u00c7elebi ile emirlerden Yazarluzade Cemaleddin Firuz Bey Bursa\u2019ya gitmi\u015flerdi.<\/p>\n<p>H\u00e2lbuki bunlar\u0131n hi\u00e7biri ne Kad\u0131 Burhaneddin taraftar\u0131yd\u0131, ne de onunla ili\u015fkide bulunmu\u015flard\u0131. Fakat dertlerini anlatamayacaklard\u0131. Ya ba\u015flar\u0131 kesilecek ya da boyun e\u011feceklerdi. Memleketi terketmeyi se\u00e7tiler.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n firar\u0131 \u00fczerine erdem sahibi insanlardan Mevlana Cemaleddin Yusuf bin Ah\u00ee H\u00fcseyin en-Ni\u011fid\u00ee kazasker, Mevlana \u0130madeddin Yusuf bin Halil el-Malat\u00ee Amasya kad\u0131s\u0131 oldu, Mevlana Saadeddin Mevhub bin ez-Ziyar\u00ee fetva makam\u0131nda yerle\u015fti. M\u00fcderrislerin ileri gelenlerinden Fahreddin Osman et-T\u00fcrkman\u00ee de kad\u0131 vekiliydi.<\/p>\n<p>Turhal\u2019da oturup Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in durumunu izleyen Emir Fahreddin Ahmed Bey ve h\u00fck\u00fcmet erk\u00e2n\u0131, Kad\u0131 Burhaneddin ile kesin sava\u015fmaya kararl\u0131yd\u0131lar. Ancak f\u0131rsat kolluyorlard\u0131. Tutsak edilen Ali Pa\u015fa ve P\u00eer Ali Bey\u2019le sava\u015facak yolu bulmu\u015flar, onlara gerekli talimat\u0131 veriyorlard\u0131.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin ise zafer ne\u015fesiyle Kazova(Qazava)\u2019dan derhal d\u00f6n\u00fcp beklemeden Tokat\u2019a gitmi\u015f, Hac\u0131 \u015eadgeldi ordusunun tamam\u0131yla da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 propagandas\u0131ndan \u00fcrkm\u00fc\u015f olan Emir \u015eeyh Necib, onu kar\u015f\u0131layarak ger\u00e7ek durumu bilene kadar Kad\u0131 Burhaneddin\u2019le uyumlu olmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Tabi, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in sava\u015f meydan\u0131ndan hemen Tokat\u2019a d\u00f6nmesi, Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7le temastan \u00e7ekindi\u011fini g\u00f6steriyor; kar\u015f\u0131t beyleri kendi aleyhine cesaretlendiriyordu.<\/p>\n<p>Seyid\u00ee H\u00fcsam Bey, esir olan beylerle \u015eeyh Necib, Ah\u00ee Nevruz, Feridun, Neb\u00ee Bey\u2019lerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ip Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in g\u00f6steri\u015f ve s\u00f6zlerine asla aldanmamalar\u0131n\u0131 belirterek Amasya beyi Emir Ahmed\u2019in sava\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcc\u00fc hakk\u0131nda uyar\u0131yor, bunlar\u0131 Kad\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 durmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yorr ve:\u00a0<em>\u201cHac\u0131 \u015eadgeldi ihtiyar bir zatt\u0131, vefat etti. Allah\u2019a hamd olsun, gen\u00e7 ve g\u00fcrb\u00fcz bir o\u011ful b\u0131rakt\u0131 ki erli\u011fi, yi\u011fitli\u011fi ondan kat kat y\u00fcksektir. Ulus, Kayseri, Erzincan begleriyle Canitli (Canikli) Taceddin Bey ve \u00f6teki uc beyleri ile ileri gelenler onunla ittifak etmelidirler.\u201d<\/em>\u00a0diyordu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn80\" name=\"_ftnref80\">[80]<\/a><\/p>\n<p>Seyid\u00ee H\u00fcsam\u2019\u0131n maksad\u0131, Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi s\u0131ras\u0131nda esir olan Babuk \u015eah o\u011flu Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n vekilli\u011finde Eretnazade Mehmed Bey\u2019i emaret taht\u0131na \u00e7\u0131karmak ve kendisi de vezir olmakt\u0131. Bu maksad\u0131n gelmesi Amasya emiri Ahmed Bey\u2019le ittifaka ba\u011fl\u0131yd\u0131. Ali Pa\u015fa da emirin kay\u0131npederiydi.<\/p>\n<p>Seyid\u00ee H\u00fcsam bu amaca ermek i\u00e7in sab\u0131rla beklemek gerekti\u011fini anlad\u0131. Daha kestirme yoldan tez bu maksada varmak i\u00e7in, en b\u00fcy\u00fck engel olan Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i ortadan kald\u0131rma yolunu arad\u0131. Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i dostane bir bi\u00e7imde Tokat\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u011fa davet edip orada yok etmeyi arkada\u015flar\u0131na kabul ettirdi.<\/p>\n<p>Fakat Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in her tarafta casuslar\u0131 vard\u0131. Davetten huyland\u0131 ama sezdirmedi. \u0130ttifak eden emirleri y\u00fcksek makamlara atayarak onlar\u0131 birbirinden ay\u0131rma yolunu tuttu. M\u00fcttefik beylerden Babuk \u015eaho\u011flu Ali Pa\u015fa\u2019y\u0131 makam\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p g\u00fczel s\u00f6zlerle b\u00fcy\u00fck ba\u011f\u0131\u015flarla \u00f6d\u00fcllendirerek kendisini ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, istedi\u011fi zaman vatan\u0131na gidebilece\u011fini bildirdi. Ali Pa\u015fa, Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin b\u00fct\u00fcn miras\u0131n\u0131 istedi. Kad\u0131 Burhaneddin terd\u00fcts\u00fcz verdi.<\/p>\n<p>Bu s\u0131rada Tokat emiri ger\u00e7ek durumu anlam\u0131\u015f Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e kar\u015f\u0131 tutum alm\u0131\u015f, m\u00fcttefik beylerle ili\u015fkiye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. M\u00fcttefik beyler\u2019 Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in zaaf\u0131n\u0131 anlad\u0131klar\u0131 anda bir f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulup askerine bask\u0131n yapt\u0131lar, askeri da\u011f\u0131tt\u0131lar. Kendisini esir almaya ramak kalm\u0131\u015ft\u0131. Kad\u0131 Burhaneddin, tek ba\u015f\u0131na ka\u00e7\u0131p can\u0131n\u0131 kurtarabildi.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin bu bask\u0131ndan sonra, ordusunu Tokat \u015fehrinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131. Emir \u015eeyh Necib de kaleye kapan\u0131p Kad\u0131\u2019y\u0131 \u015fehre yana\u015ft\u0131rm\u0131yordu. Kad\u0131\u2019n\u0131n kaleyi sar\u0131p s\u0131k\u0131\u015ft\u0131racak g\u00fcc\u00fc yoktu.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin \u00e7aresiz Tokat\u2019\u0131n \u00f6n\u00fcnden de kalk\u0131p Artukabad\u2019a gitti. Sivas\u2019a yaz\u0131p yeni asker istedi. Ayr\u0131ca Hace Yakub Bey\u2019i Turhal\u2019a Emir Ahmed Bey\u2019e el\u00e7i g\u00f6nderdi.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin, Emir Ahmed Bey\u2019i babas\u0131n\u0131n intikam\u0131 sevdas\u0131ndan vaz ge\u00e7irme\u011fe \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, Amasya vilayetiyle yetinip oraya d\u00f6nmesini tavsiye ediyor, kendisinin de Sivas\u2019a gidece\u011fini bildiriyordu.<\/p>\n<p>El\u00e7i Hace Bey, Emir Ahmed Bey\u2019e gidip istekleri iletti fakat red edildi. Emir Ahmed Bey\u2019in direnmesi, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i k\u0131zd\u0131rd\u0131. Yeni ald\u0131\u011f\u0131 kuvvetle Emir Ahmed Bey\u2019in \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc.<\/p>\n<p>Amasya emiri Ahmed Bey, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019i askeri ile kar\u015f\u0131lad\u0131. \u015eiddetle \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131lar, her iki taraf da kay\u0131plar verdiler. \u00dcst\u00fcn gelen olmad\u0131.<\/p>\n<p>Kad\u0131, Ahmed Bey\u2019e kar\u015f\u0131 kesin bir ba\u015far\u0131 elde edemeyece\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131 halde Hace Beyle \u00f6nceden yapt\u0131\u011f\u0131 teklifleri tekrarlad\u0131. Ahmed Bey bu arada Turhal\u2019dan d\u00f6n\u00fcp \u00c7engel\u2019e kadar gelmi\u015fti.<\/p>\n<p>Burada, daha \u00f6nce Ahmed Bey\u2019in talep etti\u011fi Kastamonu yard\u0131m g\u00fc\u00e7lerinin, Candari \u0130sfendiyar Bey\u2019in idaresinde daha yeni gelebilmi\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u0130sfendiyar Bey, Emir Ahmed Bey\u2019in kay\u0131n biraderiydi. Y\u00fcksekten at\u0131p tutarak Ahmed Bey\u2019i geri \u00e7evirdi.<\/p>\n<p>Emir Ahmed Bey askerini yeniden d\u00fczene sokarak \u0130sfendiyar Bey\u2019in askeriyle \u00c7engel\u2019den Komenat \u00fczeri Turhal\u2019a d\u00f6nd\u00fc. Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in yenilgisini \u00f6zleyen Seyid\u00ee H\u00fcsam, bu haberi derhal Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e yeti\u015ftirdi.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin haber \u00fczerine Kazova\u2019ya d\u00f6nd\u00fc. Ahmed Bey\u2019in Turhal\u2019a geldi\u011fini duyunca Turhal \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Turhal civar\u0131nda iki asker bir daha \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131. \u0130sfendiyar Bey, adeta bir seyirci gibi durdu. \u00c7ok seyrek \u00e7arp\u0131\u015fmalara kat\u0131l\u0131yordu. Sava\u015fan, Amasya askeriydi.<\/p>\n<p>Ahmed Bey \u0130sfendiyar Bey\u2019in yard\u0131m g\u00fcc\u00fcnden yararlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f, Kad\u0131 Burhaneddin de olduk\u00e7a darbe yemi\u015f, \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmenin bir yarar getirmeyece\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131. Uzla\u015f\u0131p sava\u015fa son vediler. Ahmed Bey, \u0130sfendiyar Bey\u2019le beraber Amasya\u2019ya d\u00f6nd\u00fc. Kad\u0131 Burhaneddin de gidip on g\u00fcn Zile\u2019de kald\u0131, ard\u0131ndan Sivas\u2019a gitti.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin tan\u0131nm\u0131\u015f Akkoyunlu beylerinden Kutlu Beyzade Ahmed Bey\u2019in Sivas y\u00f6resini ya\u011fma ve tehd\u00eed etti\u011fine dair haberler alm\u0131\u015ft\u0131. Sava\u015fa devam edememesinin bir sebebi de buydu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn81\" name=\"_ftnref81\">[81]<\/a><\/p>\n<p>Emir Fahreddin Ahmed Bey, 1381 (783) senesi sonunda Amasya\u2019ya vard\u0131. \u0130sfendiyar Bey\u2019i K\u0131zlar Saray\u0131\u2019na indirdi. Askerini de gereken yerlere yerle\u015ftirdi. Sava\u015f\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yaralar\u0131 sarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bu sava\u015fta Kad\u0131 Burhaneddin, Amasya Emareti\u2019nden toprak kazanamad\u0131, ama Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n katledilmesi onu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa \u00e7ok yakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Amasya emaretinin kayb\u0131 a\u011f\u0131rd\u0131. Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, ba\u015fta geliyordu. Sonra Sinop vilayeti, Ahmed Bey\u2019in kay\u0131npederi K\u00f6t\u00fcr\u00fcm Bayezid Bey\u2019in idaresine ge\u00e7ti, Canik ve Samsun emiri Taceddin Bey kendi ba\u015f\u0131na hareket etme\u011fe ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca \u0130sfendiyar Bey, Amasya\u2019da yerle\u015fip oturmaktayd\u0131. \u2018Misafirli\u011finin\u2019 uzamas\u0131 Candari Bayezid Bey\u2019in Amasya ve dolaylar\u0131n\u0131 istila niyetini g\u00f6steriyordu. Osmanc\u0131k emiri Beylero\u011flu Mahmud Bey, Amasya emaretini tan\u0131m\u0131yor, Bayezid Bey\u2019e itaat ediyordu.<\/p>\n<p>Emir Ahmed Bey, bir taraftan Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in, di\u011fer tarafdan Canik beyi Taceddin\u2019in sald\u0131r\u0131 ve bask\u0131s\u0131ndan g\u0131na getirmi\u015fti. Kad\u0131\u2019n\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131na kap\u0131lan Cavunkar (\u00c7unkar, Mo\u011fol a\u015fireti) o\u011fullar\u0131n\u0131n ya\u011fmac\u0131 hareketleri emareti daha \u00e7ok zaafa u\u011frat\u0131yordu.<\/p>\n<p>Emir Ahmed Bey, uzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc zeki bir insand\u0131. Babas\u0131n\u0131n veziri olan Torumtayzade Siraceddin Mehmed \u00c7elebi, yaral\u0131 olarak sava\u015ftan gelmi\u015fti. Onu vezirlik makam\u0131na oturttu. Amasya emirlerinin en ya\u015fl\u0131s\u0131 olan Halfetzade Alaeddin Ali Bey\u2019i de kendisine m\u00fcste\u015far ve yard\u0131mc\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n<p>Ahmet Bey, kay\u0131npederinden destek ve koruma beklerken Amasya\u2019y\u0131 istilaya kalk\u0131\u015fmas\u0131na \u00e7ok k\u0131z\u0131yordu. \u0130sfendiyar Bey\u2019in Amasya\u2019dan gitmemesi, onu bezdiriyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc her taraftan ba\u015fkald\u0131ran asilere kar\u015f\u0131 kuvvet g\u00f6nderemiyordu.<\/p>\n<p>Tabi bu arada Emir Timur\u2019un serdarl\u0131\u011f\u0131nda devasa yeni bir Mo\u011fol ak\u0131n\u0131, do\u011fudan yakla\u015f\u0131yor, her taraf\u0131 kas\u0131p kavurarak, etkisi daha uzaktayken bile \u00e7ok yak\u0131n hissediliyordu. M\u0131s\u0131r Memluklerinin a\u015fa\u011f\u0131dan dayat\u0131kklar\u0131 bas\u0131n\u00e7 vard\u0131. Karamano\u011fullar\u0131n\u0131n kuzeye ve bat\u0131ya yay\u0131lma h\u0131rslar\u0131 da bunun \u00fczerine geliyordu. Candarilerin ve daha \u00f6nce dost olan di\u011ferlerinin di\u015f g\u0131c\u0131rt\u0131lar\u0131n\u0131n sesi gittik\u00e7e daha \u00e7ok duyuluyordu.<\/p>\n<p>Emirli\u011fin m\u00fcste\u015far\u0131 Ali Bey, zaman\u0131nda Ankara\u2019da sekiz y\u0131l oturmu\u015f, Osmanl\u0131lar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc, padi\u015fahlar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp olduk\u00e7a be\u011fenmi\u015fti. Gerek Kad\u0131 Burhanedin\u2019e, gerek Kastamonu emiri vesair beylere kar\u015f\u0131 Osmanl\u0131lar\u0131n etkinlik ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc yeterli g\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n<p>D\u00f6rt bir yandan s\u0131k\u0131\u015fan Ahmet Bey, Ali Bey\u2019in tavsiye etti\u011fi Osmanl\u0131 g\u00fc\u00e7leriyle ittifak edip onlara bel ba\u011flaman\u0131n belirtilen rakip ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan daha emin olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu. M\u0131s\u0131r h\u00fckumetine m\u00fcracaat etmektense Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin \u015femsiyesini kabul etmeyi daha uygun g\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n<p>Ahmed Bey, bu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bir an \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmesini istiyordu. Devlet erkan\u0131 olan \u2018amcas\u0131o\u011flu S\u00fcleyman \u015eah\u2019\u0131n o\u011flu Kutlu, eni\u015fteleri Yah\u015f\u00ee, Bicar, Torumtayo\u011flu Mehmed, Atabego\u011flu Abddullah Beylerle kad\u0131, m\u00fcft\u00fc, ileri gelen \u00e2limler, Musliho\u011flu Celaleddin Abdurrahman gibi \u015fahsiyetler, bu fikri uygun g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n<p>Bunun \u00fczerine Ahmed ve Ali Beyler, ge\u00e7en sene Bursa\u2019ya gidip orada ola\u011fan\u00fcst\u00fc kabul g\u00f6ren Amasyal\u0131lardan Ali ve Safer \u015eah \u00c7elebiler ile Firuz Bey\u2019le haberle\u015fmeye ba\u015flad\u0131lar. Aksaray\u00eezade Alaeddin Ali ve Cemaleddin Safer \u015eah, ak\u0131ll\u0131 ve ikna edici \u00f6zelliklere sahiptiler.<\/p>\n<p>Bunlar, Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Murat Bey\u2019le veziri Candari<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn82\" name=\"_ftnref82\">[82]<\/a>\u00a0Halil Pa\u015fa\u2019ya Amasya\u2019n\u0131n durumunu, Bayezid Bey\u2019in hareketini, \u0130sfendiyar Bey\u2019in Amasya\u2019da uzun s\u00fcre kal\u0131\u015f\u0131n\u0131 ileterek korunma talep etmi\u015f ve olur cevab\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan korunmak i\u00e7in Kayseri emiri Eretnazade Cafer ve yard\u0131mc\u0131s\u0131 C\u00fcneyd Beyler de M\u0131s\u0131r h\u00fckumetine m\u00fcracaatla Melik Zahir Berkut\u2019un korumas\u0131n\u0131 talep etmi\u015flerdi.<\/p>\n<p>Amasya ileri gelenlerinin m\u00fcracaatlar\u0131n\u0131 iyi kar\u015f\u0131layan Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Birinci Murat, \u0130sfendiyar Bey\u2019i Amasya\u2019dan kald\u0131rmak i\u00e7in kendisinden yard\u0131m isteyen Kastamonu emiri Bayezid Bey\u2019in o\u011flu S\u00fcleyman \u015eah\u2019a kuvvet verip ayakland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>S\u00fcleyman \u015eah, babas\u0131 \u00fczerine y\u00fcr\u00fcy\u00fcp Kastamonu emaretini alacakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc babas\u0131 k\u00f6t\u00fcr\u00fcmd\u00fc. B\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmet i\u015fleri, babas\u0131n\u0131n karde\u015fi (amcas\u0131) \u0130skender Bey\u2019in elinde kalm\u0131\u015ft\u0131. \u0130skender Bey, karde\u015fiyle sava\u015f\u0131rken \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bayezid Bey, derhal Amasya\u2019da olan o\u011flu \u0130sfendiyar Bey\u2019i \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130sfendiyar Bey, 1383 (785) y\u0131l\u0131nda askerini al\u0131p Amasya\u2019dan \u00e7\u0131kt\u0131. Kastamonu\u2019ya gidip karde\u015fi S\u00fcleyman \u015eah ile sava\u015ft\u0131. S\u00fcleyman \u015eah, yenilip Birinci Murat\u2019a iltica ederek hem kendi yakas\u0131n\u0131 \u00f6l\u00fcmden hem de Amasya\u2019y\u0131 \u0130sfendiyar Bey\u2019in istilas\u0131ndan kurtarm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>\u0130sfendiyar Bey\u2019in Amasya\u2019dan kalk\u0131p gitmesiyle rahatlay\u0131p kuvvet kazanan Emir Ahmed Bey, Amasya\u2019y\u0131 tehdit eden \u00c7unkarlarla sava\u015farak onlar\u0131 da\u011f\u0131tt\u0131. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7en Bahtiyaro\u011flu Kara Devlet \u015eah\u2019\u0131 ka\u00e7\u0131rtt\u0131. Timurhano\u011flu Ko\u00e7 H\u00fcseyin Bey\u2019i \u00c7orum emiri olarak atay\u0131p oralar\u0131 g\u00fcven alt\u0131na ald\u0131.<\/p>\n<p>D\u00f6n\u00fcp Osmanc\u0131k\u2019a geldi. Kendisini Bayezid taraf\u0131ndan atanm\u0131\u015f bir emir sayan Beylero\u011flu Mahmud Bey\u2019i Osmanc\u0131k\u2019dan kald\u0131r\u0131p Tokat\u2019a g\u00f6nderdi. Yerine karde\u015fi Abdullah Bey\u2019i Osmanc\u0131k beyi yapt\u0131.<\/p>\n<p>Canik ve Samsun taraflar\u0131nda umursamaz davranan Taceddin Bey \u00fczerine L\u00e2dik emiri Altunba\u015f o\u011flu Keyubad o\u011flu Ali Bey\u2019i g\u00f6nderdi. Samsun emaretini ona verdi. B\u00f6ylece oralar\u0131 d\u00fczen ve kontrol alt\u0131na ald\u0131. Yeni Bey L\u00e2dik emiri oldu.<\/p>\n<p>Ali Bey, Taceddin Bey\u2019le en \u00e7ok bozu\u015fan, \u00e7arp\u0131\u015fan adamd\u0131. Onu yenerek \u201cKubato\u011flu\u201d diye \u00fcn yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Amasya emareti bu s\u0131rada Amasya, Tokat, \u00c7orum, Samsun vilayetlerini kaps\u0131yordu. Ahmed Bey\u2019in g\u00fczel idaresi babas\u0131n\u0131n makam\u0131na lay\u0131k oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Ad\u0131na kitaplar yaz\u0131larak genel sayg\u0131 ve sevgiye ula\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ahmed Bey devrinde erdem ehlinden H\u00fcsameddin H\u00fcseyin el-Kat\u00ee, H\u00fcsameddin Hasan-el-Hoy\u00ee(Xoy\u00ee), Sadreddin Artuk el-G\u00fcm\u00fc\u015f\u00ee, Fahreddin Osman el-T\u00fcrkman\u00ee, Bedreddin Mahmud bin \u0130brahim en-Niksar\u00ee, \u015e\u00fccaeddin \u0130lyas bin el-G\u00fcm\u00fc\u015f\u00ee, \u015eeyh\u00fc\u2019l-kurra Haf\u0131zeddin Mehmed bin Halil el-Hubaz\u00ee tan\u0131nm\u0131\u015f \u00e2limlerdi. Bunlardan Muslihzade Celaleddin Abdurrahman \u00c7elebi k\u00e2tip ve divan \u00fcyesiydi. Amasya mevlev\u00eehanesi \u015feyhi H\u00fcsam Dedezade Celaleddin Mehmed \u00c7elebi de sayg\u0131n bir yere sahipti.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn83\" name=\"_ftnref83\">[83]<\/a><\/p>\n<p>\u00d6nceden K\u00f6pr\u00fc\u2019den ka\u00e7\u0131p Elbistan ve Mara\u015f dolaylar\u0131nda serserice gezen Ta\u015fano\u011flu Haydar Bey \u00e7ok ihtiyar olmu\u015ftu. Bu s\u0131rada Emir Ahmed Bey\u2019e iltica ederek evlad\u0131 ile gelip K\u00f6pr\u00fc civar\u0131nda\u00a0<em>Koca Kayas\u0131<\/em>havalisine yerle\u015fti. K\u00f6pr\u00fc emiri de karde\u015fi Umur Bey\u2019di.<\/p>\n<p>Yine bu s\u0131rada \u00f6len Zeytun emiri Arabo\u011flu Zeynel Bey\u2019in yerine o\u011flu Zekeriya Bey ge\u00e7ti. Hakale beyi Mahmud Bey de \u00f6l\u00fcnce yerini o\u011flu el-Hac Mehmed Bey ald\u0131. Turhal emiri\u00a0<em>M\u00fcbarek \u015eah bin Do\u011fan \u015eah,<\/em>\u00a0Emir Ahmed Bey\u2019in hem amcas\u0131 o\u011flu hem de eni\u015ftesiydi.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in te\u015fvikiyle hareket eden \u00c7unkaro\u011flu G\u00f6zler ve \u0130nal 3\/76 Bey\u2019lerle k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flu Tursun Bey, Amasya ve Tokat dolaylar\u0131nda etraf\u0131 rahats\u0131z ediyorlard\u0131. Bunlar, g\u00f6nderilen g\u00fc\u00e7le itiat alt\u0131na al\u0131nd\u0131, Kad\u0131\u2019n\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131 sonu\u00e7suz kald\u0131 786.<\/p>\n<p>AMASYA EMARET\u0130\u2019N\u0130N OSMANLIYA KATILMASI<\/p>\n<p>Amasya emaretinin Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne iltihak idece\u011fini duyan Kastamonu emiri Candaro\u011flu Bayezid Bey, o\u011flu \u0130sfendiyar Bey\u2019i ikinci kez Amasya\u2019ya g\u00f6nderdi, \u015fehrin Kastamonu emaretine iltihak etmesini, damad\u0131 Amasya emiri Ahmed Bey\u2019den istedi.<\/p>\n<p>1385 (787)\u2019in ba\u015f\u0131nda Amasya\u2019ya gelen \u0130sfendiyar Bey, Ahmed Bey\u2019den b\u00fcy\u00fck sayg\u0131 ve sevgi g\u00f6rd\u00fc.\u00a0<em>K\u0131zlar Saray\u0131<\/em>\u2019na yerle\u015ftirildi. \u0130sfendiyar Bey\u2019in iki kez bu sarayda ikametinden dolay\u0131 K\u0131zlar Saray\u0131, Katib \u00c7elebi\u2019nin dedi\u011fi gibi art\u0131k\u00a0<em>\u201c\u0130sfendiyar Saray\u0131\u201d<\/em>\u00a0diye an\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>Amasya emiri Fahreddin Ahmed Bey, ge\u00e7mi\u015f olaydan dolay\u0131 kay\u0131nbiraderi \u0130sfendiyar Bey\u2019den ku\u015fkuluydu. Ayr\u0131ca kendini Candaro\u011flu\u2019nun himayesine muhta\u00e7 olacak kadar zorda g\u00f6rm\u00fcyordu. Asl\u0131nda Bayezid Bey, Birinci Murad\u2019\u0131n s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na kar\u015f\u0131 kendisini koruyacak bir g\u00fcce muhta\u00e7t\u0131. Can\u0131 s\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ama tam bu s\u0131rada K\u00f6t\u00fcr\u00fcm Bayezid Bey, Kastamonu\u2019da \u00f6l\u00fcnce \u0130sfendiyar Bey derhal Amasya\u2019dan \u00e7ekilip gitti. Biraderi S\u00fcleyman \u015eah ile ardarda sava\u015farak ancak emirli\u011fin tatht\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irebildi. Ahmed Bey de b\u00f6ylece o taraftan gelen bask\u0131lar\u0131ndan kurtulmu\u015f oldu.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin her tarafa sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131. K\u00e2h i\u015fgal i\u00e7in Kayseri havalisine asker \u00e7\u0131kar\u0131p, ya\u011fmayla, vurup k\u0131rmayla u\u011fra\u015f\u0131yor, k\u00e2h Tokat ve Amasya\u2019y\u0131 almaya kalk\u0131\u015farak her taraf\u0131 vurup k\u0131r\u0131yordu. Amasya emirleri aras\u0131na fitneler ekiyor, onlar\u0131 adeta sars\u0131yordu.<\/p>\n<p>Amasya emiri Ahmed Bey, Canik emiri Taceddin ve Akkoyunlu Kutluzade Ahmed Beyler\u2019le ittifak ederek Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koymak istedi, bir t\u00fcrl\u00fc k\u0131ramad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc etraf\u0131nda art\u0131k eski insanlar yoktu. Bir emareti idare eden yaln\u0131z emir de\u011fil, yetenekli ve etkin yneticilerdir de.<\/p>\n<p>Amasya\u2019n\u0131n \u00e2lim ve \u015feyhlerinden Divri\u011filizade Siyavu\u015f \u00c7elebi o\u011flu \u015eeyh Ali Yar \u00c7elebi, el\u00e7i olarak Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e g\u00f6nderilmi\u015fti. Onun yan\u0131nda kald\u0131. \u00c7unkar Beyleri olan \u201cUlu, Sulam\u0131\u015f, G\u00f6zler\u201d denen beyler normal bir \u015feyden Emir Ahmed Bey\u2019e g\u00fccenip Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e gitmi\u015flerdi.<\/p>\n<p>Kad\u0131 Burhaneddin bunlar\u0131 ayart\u0131p \u00c7unkar a\u015firetini donat\u0131p destekliyerek Amasya\u2019y\u0131 tehdit etmekdeydi. Ankara\u2019dan ka\u00e7\u0131p Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya iltica eden Bahtiyaro\u011flu Devlet \u015eah Bey, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e gidip Turhal Kalesi\u2019ni onun yard\u0131m\u0131yla alm\u0131\u015f, onun emiri olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Bundan \u00f6nce Kad\u0131 Burhaneddin, Tokat\u0131 al\u0131p \u015eeyh Necib\u2019i oradan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, Seyid\u00ee H\u00fcsam\u2019\u0131 Tokat emirli\u011fine atam\u0131\u015ft\u0131. Fakat Emir Ahmed Bey, Seyid\u00ee H\u00fcsam\u2019\u0131 kendisine \u00e7ekerek Kad\u0131 Burhaneddin\u2019den ay\u0131rm\u0131\u015f, Kad\u0131 Burhaneddin bunu da azl edince Emir Ahmed Bey\u2019in m\u00fcttefiki Emir \u015eeyh Necib, Tokat\u2019\u0131 alm\u0131\u015fsa da Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Niksar emiri Hac\u0131 Bey \u00f6l\u00fcnce o\u011flu S\u00fcleyman Bey yerine ge\u00e7mi\u015f, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k Osmanl\u0131ya kat\u0131lmay\u0131 ertelemeye tahamm\u00fcl yoktu.<\/p>\n<p>Emir Ahmed Bey\u2019in veziri Torumtayzade Siraceddin Mehmed \u00c7elebi, kat\u0131lma i\u015fini ileri g\u00f6t\u00fcrmek, Kad\u0131 Burhan\u2019\u0131n tecav\u00fczat\u0131n\u0131 ve \u0130\u00e7 Anadolu\u2019nun durumun haber vermek i\u00e7in bizzat Bursaya gitmi\u015f, Birinci Murad\u2019a durumu bildirmi\u015fti.<\/p>\n<p>Kayseri emiri C\u00fcneyd Bey de Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in \u015ferrini bertaraf i\u00e7in M\u0131s\u0131r\u2019a var\u0131p Melik Zahir Berkuk\u2019a 18 Kas\u0131m 1383 (787 \u015fevvalin alt\u0131nc\u0131 g\u00fcn\u00fcnde) 18 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc hediyeler sunarak Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 rica idiyordu.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn84\" name=\"_ftnref84\">[84]<\/a><\/p>\n<p>Mehmed \u00c7elebi, Bursa\u2019dan geldikten sonra Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e gidip bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 yapmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Asl\u0131nda bu onu bir s\u00fcre oyalamayd\u0131. Amasya emareti, Kad\u0131\u2019n\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan bir s\u00fcre uzak kalm\u0131\u015f, Osmanl\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fine kadar vakit kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Karamano\u011flu Ali Bey, Osmanl\u0131 topraklar\u0131na sald\u0131rarak anla\u015fmay\u0131 bozmu\u015ftu, Candaro\u011flu \u0130sfendiyar Bey de Murad Bey\u2019in S\u00fcleyman \u015eah\u2019a yard\u0131m etmesinden dolay\u0131 k\u0131z\u0131p, Birinci Murad\u2019\u0131n Karamano\u011flu\u2019yla me\u015fgul olmas\u0131ndan yararlanarak Bolu \u00fczerine y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Birinci Murad 1384 (788) senesinde Karamanl\u0131lar\u0131 yendikten sonra Bezm \u00fc Rezm\u2019in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 anlat\u0131mlar\u0131yla da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere Bolu\u2019dan Kastamonu \u00fczerine y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f, sava\u015farak \u0130sfendiyar Bey\u2019i Sinop\u2019a ka\u00e7\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>\u0130sfendiyar Bey, yapt\u0131klar\u0131ndan pi\u015fman oldu, ama Birinci Murad, \u0130sfendiyar Bey\u2019in karde\u015fi S\u00fcleyman \u015eah\u2019\u0131 Kastamonu emiri yapt\u0131. Daha sonra Murad Padi\u015fah kendi \u015fehzadesi Y\u0131ld\u0131r\u0131m Bayezid\u2019i bir asker\u00ee birlikle Kastamonu\u2019dan Amasya\u2019ya g\u00f6nderdi.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc Kad\u0131 Burhaneddin, Amasya emaretini tehdide kalk\u0131\u015farak Turhal\u2019a kadar gelmi\u015fti. Amasya emiri Ahmed Bey, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e kar\u015f\u0131 savunma d\u00fczeniyle ilgilenirken \u015eehzade Bayezid\u2019in Amasya\u2019ya do\u011fru hareket etti\u011fi haberi al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Osmanc\u0131k emiri Beylero\u011flu Abdullah \u00c7elebi \u015fehzade Bayezid Bey\u2019i Osmanc\u0131k hududunda kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 gibi Amasya emiri Ahmed Bey\u2019le Amasya ayan\u0131 da Osmanc\u0131k kasabas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla kar\u015f\u0131lad\u0131lar.<\/p>\n<p>\u015eehzade Bayezid Osmanc\u0131k\u2019dan Kad\u0131 Burhaneddin\u2019e bir el\u00e7i g\u00f6ndererek Amasya emareti hududundan \u00e7ekilip gitmesini istedi. Osmanc\u0131k kasabas\u0131nda bir m\u00fcddet durdu.<\/p>\n<p>Esterabad\u00ee,\u00a0<em>Bezm \u00fc Rezm<\/em>\u2019inde:\u00a0<em>\u201cBu s\u0131rada Osmano\u011flu Osmanc\u0131\u011fa gel\u00fcb oradan bir el\u00e7i g\u00f6nderdi. El\u00e7i gel\u00fcb ilam-\u0131 keyfiyet ve eda-y\u0131 risalet itdi. Sultan Kad\u0131 Burhaneddin buyurdu ki Osmanc\u0131k bize a\u2019id bir memleketdir. Oradan kalk\u0131b gitmelidir!\u201dder.<strong><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn85\" name=\"_ftnref85\">[85]<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u015eehzade Bayezid, Osmanc\u0131k\u2019dan G\u00fcm\u00fc\u015f kasabas\u0131na geldi, kasaban\u0131n emiri Hac\u0131 Mehmed Bey\u2019in kona\u011f\u0131na indi. Burada bir g\u00fcn kald\u0131kdan sonra Amasya\u2019ya do\u011fru hareket etti.<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131r\u0131m Bayezid, muhtemelen Amasya \u015fehrine 1388 Kas\u0131m\u2019\u0131n 3\u2019\u00fcnde (788 senesi gurre-i \u015fevvalinde, yani ramazan bayram\u0131n\u0131n birinci g\u00fcn\u00fcnde) co\u015fkulu bir bi\u00e7imde girdi. Amasya emiri Ahmed Bey\u2019in saray\u0131na indi.\u00a0<em>Amasya vilayetinin art\u0131k Osmanl\u0131 m\u00fclk\u00fcnden say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her tarafa bildirildi.<\/em><\/p>\n<p>\u015eehzade Y\u0131ld\u0131r\u0131m Bayezid\u2019in Amasya\u2019ya gelmesi, Amasya ba\u011f\u0131ms\u0131z emirli\u011fi\u2019ni sona erdirdi.<\/p>\n<p>AMASYA\u2019DA K\u00dcRT S\u00dcLALELER<\/p>\n<p>H\u00fcseyyin H\u00fcsameddin, ilk d\u00f6rt cildi 20. y\u00fcz y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda yay\u0131nlanan (1909-1913)\u00a0<em>Amasya Tarihi<\/em>\u00a0adl\u0131 eserinde s\u00f6zkonusu y\u00fczy\u0131lda halen Amasya\u2019da varolan baz\u0131 k\u00f6kl\u00fc ailelerden bahsetmektedir. Bunlardan biri de\u00a0<strong><em>\u015e\u00e2dgeldi s\u00fcl\u00e2lesi<\/em><\/strong>dir. Ona g\u00f6re, Amasya\u2019da yerle\u015fik\u00a0<em>Akcakoyunlu<\/em>\u00a0kabilesinden olup Amasya h\u00fck\u00fcmd\u00e2r\u0131 iken 1381 (783)\u2019de vef\u00e2t eden\u00a0<em>\u015eemseddin \u015e\u00e2dgeldi Padi\u015fah<\/em>\u00a0evl\u00e2d\u0131na\u00a0<strong><em>\u015eadgeldi S\u00fclalesi<\/em><\/strong>\u00a0denir. Bunlardan\u00a0<strong><em>Devatdarlu<\/em><\/strong>,\u00a0<strong><em>Buraklu<\/em><\/strong>\u00a0ad\u0131yla iki b\u00fcy\u00fck dal olu\u015fmu\u015f. Devatdar Ahmed Pa\u015fa evl\u00e2d\u0131na\u00a0<strong><em>Devatdarlu<\/em><\/strong>\u00a0denmi\u015fdir. Ahmed Pa\u015fa evl\u00e2d\u0131ndan\u00a0<strong><em>\u015eadi Begz\u00e2de<\/em><\/strong>,<strong><em>\u00a0Burak Begz\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0daha sonra\u00a0<strong><em>\u015eadi Pa\u015faz\u00e2de<\/em><\/strong>,\u00a0<strong><em>Sinan Pa\u015faz\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0ve<strong><em>Kad\u0131z\u00e2de<\/em><\/strong>n\u00e2mlar\u0131yla be\u015f \u015fube olu\u015fmu\u015ftur. Sinan Pa\u015fa \u015fubesinden\u00a0<strong><em>Bekir Begz\u00e2de<\/em><\/strong>,\u00a0<strong><em>Dervi\u015f Begz\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0dallar\u0131 do\u011fmu\u015ftur.\u00a0<strong><em>Bekir Beg \u015fubesi<\/em><\/strong>\u00a01884 (1260) t\u00e2rihine kadar Amasya\u2019da varl\u0131k s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f,\u00a0<strong><em>Dervi\u015f Beg \u015fubesi<\/em><\/strong>1786 (1200) t\u00e2rihlerinde unvan de\u011fi\u015fikli\u011fine u\u011frad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015fka bir s\u00fclale de\u00a0<strong><em>Baba \u0130lyas<\/em><\/strong>\u00a0soyundan gelen s\u00fclaledir\u00a0<strong><em>Baba S\u00fcl\u00e2lesi<\/em><\/strong>,\u00a0<strong><em>Babazadeler<\/em><\/strong>\u00a0de denirdi.<\/p>\n<p>Bunlar 1260 (650) t\u00e2rihine kadar Sel\u00e7uklu d\u00f6neminde pek ziy\u00e2de me\u015fh\u00fbr olan\u00a0<em>Baba \u0130lyas Horas\u00e2n\u00ee<\/em>evl\u00e2tlar\u0131yd\u0131. Bunlardan \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck dal olu\u015farak her biri \u015fubeler te\u015fkil itmi\u015flerdir.\u00a0<strong><em>\u00c2\u015f\u0131k Pa\u015fa dal\u0131<\/em><\/strong>,<strong><em>\u00a0Kutlu Beg dal\u0131<\/em><\/strong>,<strong><em>Firuz Beg dal\u0131\u00a0<\/em><\/strong>en \u00e7ok tan\u0131nm\u0131\u015f olanlar\u0131yd\u0131. \u00c2\u015f\u0131k Pa\u015falar adlar\u0131n\u0131 bin tarihine(1592) kadar korudu\u011fu halde sonradan\u00a0<strong><em>En\u2019\u00e2m Begz\u00e2de<\/em><\/strong>,<strong><em>M\u00fctevell\u00eez\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0\u00fcnv\u00e2nlar\u0131yla tan\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130kinci f\u0131rkadan ba\u015fl\u0131ca\u00a0<strong><em>U\u011furlu<\/em><\/strong>,<strong><em>\u00a0Ulubegl\u00fc<\/em><\/strong>sonra\u00a0<strong><em>Cebecil\u00fc<\/em><\/strong>,\u00a0<strong><em>Fa\u011ffurlu<\/em><\/strong>\u00a0\u015fubeleri \u00e7\u0131km\u0131\u015f,\u00a0<strong><em>Cebeciz\u00e2de<\/em><\/strong>,<strong><em>\u00a0Fa\u011ffur Pa\u015faz\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0dallar\u0131 devam ederek\u00a0<strong><em>Sefer A\u011faz\u00e2de<\/em><\/strong>,<strong><em>H\u0131fz\u0131z\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0sonra\u00a0<strong><em>Gan\u00eez\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0\u015f\u00f6hretleri olu\u015fmu\u015f. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc daldan\u00a0<strong><em>F\u00eeruz Pa\u015faz\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0\u015fubesi \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcl\u00e2le ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa Amasya\u2019n\u0131n hemen onda birini buldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. Efte, Moramul, \u0130nepazar, Ulus K\u00f6ylerinde mesk\u00fbn olan T\u00fcrklerin \u00e7o\u011fu bu s\u00fcl\u00e2leden oldu\u011fu gibi Mecid\u00f6z\u00fc kaz\u00e2s\u0131nda Elv\u00e2n \u00c7elebi, Kay\u0131, Kara Yakub, K\u0131\u015flac\u0131k k\u00f6yleri de bu s\u00fcl\u00e2ledendir. Bunlardan pek \u00e7ok devlet adamlar\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<strong><em>H\u00e2c\u0131 Begz\u00e2deler<\/em><\/strong>\u00a0de bunlardand\u0131r.<\/p>\n<p><strong><em>Bi\u00e7\u00e2r S\u00fcl\u00e2lesi<\/em><\/strong>\u00a0: B\u00fcg\u00fcnk\u00fc \u0130ran K\u00fcrdistan\u0131\u2019n\u0131n Bicar y\u00f6resinden buraya gelmi\u015f olmal\u0131lar. Hicri yedinci as\u0131r adamlar\u0131ndann Emir H\u00fcsameddin Bic\u00e2r evl\u00e2tlar\u0131d\u0131rlar. Bunlar sonra\u00a0<strong><em>Hamza Pa\u015faz\u00e2de<\/em><\/strong>,\u00a0<strong><em>\u0130smail Pa\u015faz\u00e2de<\/em><\/strong>n\u00e2m\u0131yla iki dala b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f, \u015fan \u015f\u00f6hretleri \u015ferefleri 1520 (926) t\u00e2rihlerine kadar devam eyledi\u011fi bulunabilmi\u015fdir.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn86\" name=\"_ftnref86\">[86]<\/a><\/p>\n<p><strong><em>Hal\u00e2t\u00ee(Xelat\u00ee) S\u00fcl\u00e2lesi:\u00a0<\/em><\/strong>Amasya m\u00fcderrislerinden ve 700 (1301) y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda vef\u00e2t eden Necib\u00fcddin M\u00fbsa el-Hal\u00e2t\u00ee(Xelat\u00ee) evl\u00e2d\u0131na denir. Bunlardan\u00a0<strong><em>\u0130m\u00e2d\u00ee<\/em><\/strong>,<strong><em>\u00a0Mes\u00fbd\u00ee<\/em><\/strong>\u00a0n\u00e2mlar\u0131yla iki b\u00fcy\u00fck dal \u00e7\u0131k\u0131p her biri farkl\u0131 \u015fubelere b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcrr. \u0130m\u00e2d\u00eelerden\u00a0<strong><em>\u015eeyh M\u00fc\u2019eyyedz\u00e2de<\/em><\/strong>,\u00a0<strong><em>K\u00fcpeliz\u00e2de<\/em><\/strong>ve\u00a0<strong><em>\u00c7akalz\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0\u015fubeleri Amasya\u2019dan ve \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m Ebu Suud Efendi s\u00fcl\u00e2lesi \u0130skilib\u2019ten \u00e7\u0131karak her biri Amasya\u2019da, \u0130stanbul\u2018da di\u011fer \u015fubeler olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. \u00c7ok tan\u0131nan K\u00fcrt \u015eeyh\u00fclislam Ebu Suud Efendi\u2019nin bu aileden olmas\u0131,\u00a0<strong><em>Halati(Xelati) S\u00fclalesi<\/em><\/strong>nin K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en a\u00e7\u0131k delilidir.<\/p>\n<p>Mes\u00fbd\u00eelerden de\u00a0<strong><em>\u015eeyh Zekeriyaz\u00e2de<\/em><\/strong>,\u00a0<strong><em>Abdullah Pa\u015faz\u00e2de<\/em><\/strong>\u00a0\u015fubeleri ayr\u0131l\u0131p birinci \u015fube bin dolaylar\u0131na kadar gelmi\u015f, ikinci \u015fube 1280 t\u00e2rihine kadar Amasya\u2019da ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde (1909) Sonisa\u2019da devam etmi\u015ftir. Bu s\u00fcl\u00e2leden pek\u00e7ok me\u015fhur kad\u0131, \u015feyh\u00fclislam, mevleviyet derecesine ermi\u015fler, emirler \u00e7\u0131km\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Emir Bahaeddin K\u00fcrd\u2019\u00fcn Amasya emirli\u011fine gelmeden \u00f6nceki Amasya anlat\u0131rken \u00e7ok renkli bir demografik bir tablo veriyor:<\/p>\n<p>Amasya v\u00e2lisi \u015eehabeddin \u015e\u00e2di Beg, Azerbaycan\u2019\u0131n Hoy (bug\u00fcn \u0130ran K\u00fcrdistan\u0131\u2019ndaki Xoy) \u015fehrindendi. \u015e\u00e2di Beg\u2019in \u00fc\u00e7 karda\u015f\u0131 vard\u0131. \u015eemseddin Mehmed Beg, Kem\u00e2leddin Ahmed Beg, Cemaleddin Firuz Beg. Bunlardan Firuz Beg Amasya sipahsal\u00e2r\u0131 idi. \u0130ki o\u011flu vard\u0131: Emrullah, Nasrullah \u00c7elebiler. \u015e\u00e2di Beg\u2019in k\u00f6leleri (hizmetk\u00e2rlar\u0131, n\u00f6kerleri), cariyeleri pek \u00e7okdu. N\u00fcf\u00fbz ve h\u00fck\u00fbmeti pek keskindi.<\/p>\n<p>Amasya\u2019da m\u00fcstevf\u00ee (defterd\u00e2r) b\u00fcy\u00fck emir \u015eem\u015feddin Mehmed \u015e\u00e2h bin Ahmed bin Ebi\u2019l-Bedr en-Nahciv\u00e2n\u00ee, sadr\u00fclulem\u00e2 (\u00e2limler ba\u015f\u0131) denilen memeleket m\u00fcft\u00fcs\u00fc de Mevl\u00e2na \u015eemseddin Mehmed bin Ahmed en-Nahcivan\u00ee idi.<\/p>\n<p>Amasya\u2019n\u0131n zab\u0131ta ve polis m\u00fcd\u00fcr\u00fc de b\u00fcy\u00fck emir \u0130m\u00e2deddin \u00d6mer bin \u0130brahim el-Lur\u00ee (Lori) idi. Bunlar\u0131n y\u00f6netim devirlerinde Amasya kad\u0131lar kad\u0131s\u0131 Mevl\u00e2na \u0130m\u00e2deddin Eb\u00fb\u2019l-fez\u00e2\u2019il \u00d6mer bin \u015eemseddin Mehmed el-Hal\u00e2t\u00ee (Xelat\u00ee) idi.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle ba\u015flang\u0131\u00e7ta Adana ve y\u00f6resinde ya\u015fayan, daha sonralar\u0131 ba\u015fka y\u00f6relere g\u00f6\u00e7 eden Lek K\u00fcrtlerinin as\u0131l yurtlar\u0131 Kerman\u015fah\u2019d\u0131r. Orta \u00e7a\u011fda Kerman\u015fah Loristan K\u00fcrt Emirli\u011fi\u2019nin ba\u015fkenti idi ve Lekler Lorlarla beraber bu topraklarda ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Daha sonra farkl\u0131 d\u00f6nemlerde farkl\u0131 nedenlerle topraklar\u0131ndan kopup farkl\u0131 y\u00f6relere da\u011f\u0131lan Lekler ve Lorlar oldu. Bat\u0131 Anadolu\u2019ya gelip ba\u015fta Amasya omak \u00fczere farkl\u0131 yerlere yerle\u015fen Leklerin \u00f6nce Adana\u2019ya oradan bilinen yerlere da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131 belirtilir. Cengiz Orhonlu bir ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda \u201c18. as\u0131r ba\u015flar\u0131nda Bozok, Amasya ve \u00c7orum sancaklar\u0131nda sakin ve m\u00fcstakil bir kaza olan Ekrad-\u0131 Lek kazas\u0131\u2026\u201d. diyerek \u201cLek K\u00fcrtleri kazas\u0131\u201dn dan s\u00f6z etmektedir. Bunlar\u0131n orta \u00e7a\u011fdan beri bat\u0131 Anadolu\u2019ya gelen Lek ve Lorlar\u0131n torunlar\u0131 oldu\u011fu pek muhtemeledir.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn87\" name=\"_ftnref87\">[87]<\/a><\/p>\n<p>B\u00f6ylece asl\u0131nda ad\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde ya da arkas\u0131nda K\u00fcrt bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011finemedi\u011fimiz daha nice y\u00fczlerce K\u00fcrt s\u00fclalesinin bat\u0131 ve orta Anadolau\u2019da bulundu\u011fu ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmez. B\u00fct\u00fcn bunlar \u00e7ok ciddi ara\u015ft\u0131rmalarla ancak ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131labilir.<\/p>\n<p>HACI \u015eADGELD\u0130 HAKKINDA BAZI EK B\u0130LG\u0130LER<\/p>\n<p>H\u00fcseyin H\u00fcsameddin\u2019in Bayezid Pa\u015fa\u2019n\u0131n vakfiyelerinden aktard\u0131\u011f\u0131 bilgiler a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor ki Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa kendi \u00e7a\u011f\u0131nda beylerbeyi \u00fcnvan\u0131 ile taniniyodu. K\u00fcrdistan \u00f6l\u00e7\u00fclerinde bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u2018Han\u2019d\u0131r. Amasya\u2019da Alaca Hamam denilen \u00c7ifte Hamam da Bayezid Pa\u015fa devrinde Hac\u0131 \u015eadgeldi Hamam\u0131 diye an\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019ya Sel\u00e7uk\u00eeler\u2019den miras olarak ula\u015fan bir hamam\u0131n m\u00fclkiyet pay\u0131 Bayezid Pa\u015fa\u2019ya Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fazade Mustafa Bey\u2019in k\u0131z\u0131 Sitti Hatun ve kar\u0131s\u0131 Benef\u015fe Hatun\u2019dan ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ad\u0131n\u0131n Alaca Hamam\u0131 olmas\u0131 da, Hac\u0131 Kutlu \u015eah s\u00fclalesinden \u015eadi Beyzade Alaca Yahya Bey\u2019in idaresine ge\u00e7mesi dolay\u0131s\u0131ylad\u0131r.<\/p>\n<p>Han\u0131mlar\u0131ndan Ladik\u2019de (Denizli) defnedilmi\u015f olan Seyyid Ahmed Rifai\u2019nin k\u0131z\u0131 ile, Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n k\u0131z\u0131n\u0131n mezarlar\u0131 biliniyor. Ancak bunlar\u0131n adlar\u0131 kitabelerden okunamam\u0131\u015f. Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n Seyyid Ahmed Rifa\u2019\u00ee\u2019nin k\u0131z\u0131ndan do\u011fan o\u011flu Seyyideddin Mehmed Bey kendisinden \u00f6nce \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Di\u011fer o\u011fullar\u0131, Fahreddin Ahmed, Muslihiddin Mustafa Beylerdir.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n cariyeleri ve k\u0131zlar\u0131 vard\u0131r. K\u0131zlar\u0131ndan, Safapa\u015fa Hatun, Masume Hund Hatun, Bula\u015fah Hatun, Cihan \u015eah Hatun. Ulu Hatun (\u015eadgeldi\u2019nin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6len k\u0131z\u0131) k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131 Ki\u00e7i Hatun belli<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn88\" name=\"_ftnref88\">[88]<\/a>. Mezarlar\u0131 Kayseri\u2019de. Eni\u015fteleri \u015eeyhzade \u015eerefeddin Osman Pa\u015fa ile Ali \u015eahzade Taceddin \u0130brahim Bey biliniyor. Damadlar\u0131 M\u00fcbarek \u015eah ile Bicarzade Seyfeddin Bicar, Sunkurzade Cemaleddin Yah\u015fi Beyler de bilinenlerdendirler.<\/p>\n<p>HACI \u015eADGELD\u0130\u2019N\u0130N MEZ\u0130YETLER\u0130<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa o zamana g\u00f6re az bulunur faziletli bir emir, ilmiyle davranan, tebas\u0131na kar\u015f\u0131 adil, halk idaresini bilir bir m\u00fckemmel h\u00e2kimdi. Kendisini alimler, emirler, \u015feyhler ve halk olduk\u00e7a severdi. Yerine g\u00f6re \u015eemseddin, Seyfeddin, Bahaeddin lakaplar\u0131 ile an\u0131l\u0131rur, g\u00f6n\u00fcllere sevgi olmu\u015f bir ki\u015filikti.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, emirli\u011fin saadetine, geli\u015fen gelece\u011fine fazlas\u0131yla hizmet etmi\u015fti.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn89\" name=\"_ftnref89\">[89]<\/a><\/p>\n<p>Her taraftan Amasya\u2019ya getirdi\u011fi \u00e2lim ve yeti\u015fkin insanlara sayg\u0131 duyan Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, ilim alan\u0131ndaki tart\u0131\u015fma ve sohbetlerini dinler, zevk al\u0131rd\u0131. Onun ilme ve irfana sahip \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 Amasya\u2019y\u0131 bir dar\u00fclf\u00fcnun haline getirmi\u015fti.<\/p>\n<p>Kazaskeri Mevlana Cemaleddin Aksaray\u00ee, \u015feyh\u00fclislam\u0131 Mevlana \u0130zzeddin Amas\u00ee, \u00f6zel tabibi Mevlana Burhaneddin Seremdan sayg\u0131n insanlard\u0131. Bunlardan ba\u015fka Mevlana Muhyiddin Yahya bin Arma\u011fan, Mevlana Muslihiddin Musa bin Mahmud Sivas\u00ee de \u00e2limlerin ileri gelenlerindendi.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7 veziri tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Biri Niksar emiri Do\u011fan \u015eaho\u011flu Siraceddin Mehmed Bey, di\u011feri eni\u015ftesi el-Hac \u015eerefeddin Osman Pa\u015fa, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc Torumtayzade Siraceddin Mehmed \u00c7elebi\u2019dir. Kazaskerleri P\u00eer Nizameddin Mahmud C\u00fcrcan\u00ee ile Cemaleddin Mehmed Aksaray\u00ee\u2019dir. \u015eeyh\u00fclislam\u0131 makam\u0131nda olan Nizameddin Abd\u00fclmelik Nahcivan\u00ee, \u0130zzeddin Mehmed Amas\u00ee olduk\u00e7a me\u015fhurlard\u0131.<\/p>\n<p>En b\u00fcy\u00fck serdar\u0131 Babuk \u015eahzade Alaeddin Ali Pa\u015fa\u2019d\u0131r. Bunun babas\u0131 \u0130madeddin Esen Bey de emaretin ba\u015f\u0131nda serdar\u0131 idi. \u0130madeddin Esen Bey\u2019in Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n kay\u0131npederi oldu\u011fu san\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n ba\u015fk\u00e2tibi Anadolu hattatlar\u0131n\u0131n p\u00eeri, Argun Kamil\u2019in tilm\u00eezi olan Yahya er-Rum\u00ee \u00e7ok tan\u0131nan biriydi. Bunun tilm\u00eezi olan Muslihzade Celaleddin Abdurrahman \u00c7elebi hatt ve alimlerin tan\u0131nm\u0131\u015f\u0131 olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u015eADGELD\u0130 MEDRESELER\u0130<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa\u2019n\u0131n Amasya\u2019da yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 cami, medrese ve yap\u0131m\u0131 biten \u015eadgeldi Pa\u015fa Medresesi\u2019ne \u015eeyh\u00fclislam Mevlana \u0130zzeddin Mehmed Amas\u00ee 1371 (773) y\u0131l\u0131 dolaylar\u0131nda ilk m\u00fcderris olmu\u015ftu. Bu cami ve medrese, sonradan Sarachane Camisi ve Sarachane Medresesi diye tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa G\u0131yas\u00eeye, Halfet\u00eeye, Torumta\u00eeye, Atabeg\u00eeye Medresleri\u2019ne ilaveten bir medrese, kar\u015f\u0131s\u0131nda bir zaviye ve bunlar\u0131n ortas\u0131nda bir cami yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Zaviyesinde ikamet eden e\u015f-\u015eeyh Sunullah el-Halvet\u00ee vakfiyesinde bu caminin\u00a0<em>Hac\u0131 \u015eadgeldi Camisi\u00a0<\/em>ad\u0131yla bilindi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>1540 (847) y\u0131l\u0131nda vakfiyesi d\u00fczenlenen Sunullah Halvet\u00ee, Serraclar \u015feyhi ya da Debba\u011flar \u015feyhi adlar\u0131yla me\u015fhur camiye, sonradan civar\u0131nda yap\u0131lan serrachane nedeniyle Serrachane Camisi ve Serraclar Camisi denmi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn90\" name=\"_ftnref90\">[90]<\/a><\/p>\n<p>Hac\u0131 \u015eadgeldi Pa\u015fa, 1363 (764) y\u0131l\u0131nda Amasya kalesini onararak darbhanesini restore etti. Terabut denilen b\u00f6lgede\u00a0<em>b\u00fcy\u00fck bir k\u00e2\u011f\u0131t fabrikas\u0131<\/em>yapt\u0131rd\u0131. Buras\u0131\u00a0<em>K\u00e2\u011f\u0131thane\u00a0<\/em>ad\u0131yla an\u0131ld\u0131<em>.<\/em>\u00a0Me\u015fhur ka\u011f\u0131tc\u0131\u00a0<em>Ali Muhyiddin Mehmed \u00c7eleb<\/em>i\u2019yi de K\u00e2\u011f\u0131thane eminli\u011fine atad\u0131.<a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftn91\" name=\"_ftnref91\">[91]<\/a><\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Tarihi geli\u015fmelerin g\u00f6sterdi\u011fi gibi, Amasya emaretinin K\u00fcrt beyleri, emareti Osm\u00e2nl\u0131 Devleti\u2019nin \u015femsiyesi olat\u0131na alarak korunmay\u0131 benimsemi\u015f ve b\u00f6lece em\u00e2retin H\u00e2c\u0131 \u015e\u00e2dgeldi s\u00fcl\u00e2lesinde kal\u0131p ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fi inanc\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Amasya em\u00e2reti, zorla, sava\u015fta yenilerek de\u011fil, bizzat beylerinin teklifleri ile Osm\u00e2nl\u0131\u2019devletine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ku\u015fkusuz etrafta ya\u015fanan geli\u015fmeler, pek \u00e7ok y\u00f6nden gelen tehdit ve bask\u0131lar y\u00f6neticileri bu karara y\u00f6neltmi\u015f, ama Osmanl\u0131larla beraber olmak ya\u015fmlar\u0131n\u0131 art\u0131k bu devletin \u015femsiyasi alt\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrmek onlar\u0131n tercihleri olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><span style=\"color: #800000;\"><strong>Murad Ali Ciwan-Bitlisname.com<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>KAYNAKLAR VE D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0\u015eikar\u00ee, Karamanname [Zaman\u0131n kahramanlar\u0131 Karamaniler\u2019in tarihi], haz\u0131rlayanlar Metin S\u00f6zen, Nejdet Sakao\u011flu, Karaman Valili\u011fi-Karaman Mevl\u00fct Belediyesi yay\u0131nlar\u0131, 2005 \u0130stanbul.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0Abdizade H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Amasya Tarihi, 12 cilt, Yay\u0131na haz\u0131rlayan: Do\u00e7. Dr. Mesut Ayd\u0131n, Amasya Belediyesi K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2004<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0Age. c. 3, s. 63<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0\u201dH\u00e2c\u0131 \u015e\u00e2dgeldi Pa\u015fa\u2019ya, pederi H\u00e2c\u0131 Kutlu \u015e\u00e2h\u2019a, dedesi K\u00fcrt Beg\u2019e, bunun pederi Kay\u0131 Beg bin Bu\u015fak Beg\u2019e ve bunlar\u0131n buldu\u011fum son evl\u00e2d\u0131na ait kay\u0131t ve tarihi bilgiler vard\u0131r ki bunlar uzun ve pek yorucu emeklerimin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Yaln\u0131z bunlar i\u00e7in bir cild yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. Buna da vaktim ve g\u00fcc\u00fcm el vermiyor.<\/p>\n<p>Bu kadar a\u00e7\u0131k deliller isp\u00e2tl\u0131yor ki H\u00e2c\u0131 Kutlu \u015e\u00e2h ve o\u011flu H\u00e2c\u0131 \u015e\u00e2dgeldi P\u00e2di\u015f\u00e2h Amasya\u2019da ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak em\u00e2ret ve h\u00fck\u00fbmet etmi\u015f birer y\u00fcksek \u015fahsiyettirler. Amasya\u2019da H\u00e2c\u0131 Kutlu \u015e\u00e2h taraf\u0131ndan kurulmu\u015f bir em\u00e2ret ve ba\u011f\u0131ms\u0131z h\u00fck\u00fbmet vard\u0131r. Bu ba\u011f\u0131ms\u0131z emaret, Karaman em\u00e2retinden y\u00fcksek, Saruhan, Germiyan, Ayd\u0131n em\u00e2retlerinden daha b\u00fcy\u00fck, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, daha mill\u00eeyetperver, daha s\u00f6z\u00fc ge\u00e7erliydi. Bu ba\u011f\u0131ms\u0131z emareti, h\u00fck\u00fcmd\u00e2rlar\u0131n\u0131, beylerini ve bunlar\u0131n evl\u00e2d\u0131n\u0131 Amasya ve Amasyal\u0131l\u0131k \u015ferefine ic\u00e2d iden Amasya tarih\u00e7isi (H\u00fcseyin H\u00fcsn\u00fc) de\u011fildir. Amasya tarih\u00e7isinin yeg\u00e2ne hizmeti, Amasya\u2019da \u015fanl\u0131 s\u00fbrette h\u00fck\u00fbmet etmi\u015f, sonradan ad\u0131 san\u0131 unutulmu\u015f bir ba\u011f\u0131ms\u0131z h\u00fck\u00fbmet ve em\u00e2reti, bunu kuranlar\u0131, ya\u015fatanlar\u0131 -ancak onur gayretiyle, hi\u00e7bir taraftan en ufak bir koruma ve yard\u0131m g\u00f6rmeksizin \u00f6zellikle bu u\u011furda b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sarfederek- bulup meydana \u00e7\u0131karmakt\u0131r.\u2019\u2019 (sadele\u015ftirilmi\u015f haliyle) Age. cilt 3 s. 6<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>1363 y\u0131l\u0131nda K\u00fcrt Germiyan Beyli\u011fi\u2019nin ba\u015f\u0131na gelmi\u015f olan S\u00fcleyman \u015eah b. Mehmed Bey b. I. Yakub Bey de, Karamano\u011fullar\u0131 tehdidi kar\u015f\u0131s\u0131nda, ba\u015fkentleri olan K\u00fctahya\u2019y\u0131, Simav ilini, Emet kasabas\u0131, E\u011frig\u00f6z ve Tav\u015fanl\u0131 kalelerini, Birinci Murad\u2019\u0131n o\u011flu \u015fehzade Bayezid\u2019le 1381\u2019de evlendirdikleri k\u0131zlar\u0131 Devlet Hatun\u2019un \u00e7eyizi olarak Osmanl\u0131lara verdiler.\u00a0\u00a0 Damat Bayezid, \u015fehzadeyken K\u00fctahya\u2019ya vali olarak atand\u0131. Germiyan Beyi ise Kara Hisar\u0131 Sahip\u2019e (Afyonkarahisar) inzivaya \u00e7ekildi.<\/p>\n<p>Yani Amasya ve emirli\u011fe ba\u011fl\u0131 \u015fehir, kasaba ve kaleler ile K\u00fctahya ile ba\u011fl\u0131 \u015fehir, kasaba ve kaleler, daha do\u011frusu iki K\u00fcrt beyli\u011fi kendi istekleriyle anla\u015fma ve akrabal\u0131k kurma ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde Osmanl\u0131 beyli\u011fine kat\u0131ld\u0131lar. Osmanl\u0131lar bu topraklar\u0131 sava\u015farak almad\u0131lar.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Cumhuriyet d\u00f6neminde, soyad\u0131 kanunuyla H\u00fcseyin H\u00fcsameddin \u201dYa\u015far\u201d soyad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a>\u00a0Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131za g\u00f6re, Amasya merkez il\u00e7eye ba\u011fl\u0131 Kara\u00e7avu\u015f adl\u0131 k\u00f6y\u00fcn eski ad\u0131 Kay\u0131 idi n\u00fcfusunun t\u00fcm\u00fc K\u00fcrtlerden olu\u015fuyordu. Bunlar\u0131n Canbekli A\u015firetine mensup K\u00fcrt Aleviler oldu\u011fu da belirtilir. K\u00fctahya Emet\u2019e ba\u011fl\u0131 Kay\u0131 k\u00f6y\u00fc, Konya Cihanbeyli\u2019ye ba\u011fl\u0131 Kay\u0131 k\u00f6y\u00fc K\u00fcrt ve T\u00fcrkmen yerle\u015fimli. \u00c7orum Mecit\u00f6z\u00fc\u2019ne ba\u011fl\u0131 Kay\u0131 K\u00f6y\u00fc Alevi K\u00fcrt yerle\u015fimlidir. Bir de K\u00fcrdistan\u2019da ayn\u0131 adla K\u00fcrt k\u00f6yleri var. Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n Dicle kazas\u0131nda Kay\u0131 K\u00f6y\u00fc var. Asl\u0131nda K\u00fcrtler \u015einigirka jorin diyor ama ad\u0131 de\u011fi\u015ftirilmi\u015f. Yukar\u0131 G\u00f6ktepecik ve Kay\u0131 olmu\u015f. Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n Bismil kazas\u0131n\u0131n Sinan nahiyesinin Alaboc\u0131yan k\u00f6y\u00fcne ba\u011fl\u0131 Selmik mahallesi olmu\u015f Kay\u0131 k\u00f6y\u00fc. Mardin \u0130dil\u2019de H\u00eadil\u00ea K\u00f6y\u00fc olmu\u015f Kay\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a>\u00a0Age. c. 3, s. 5<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a>\u00a0Age c. 3, s. 12.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a>\u00a0\u015eikar\u00ee, Karamanname [Zaman\u0131n kahramanlar\u0131 Karamaniler\u2019in tarihi], haz\u0131rlayanlar Metin S\u00f6zen, Nejdet Sakao\u011flu, Karaman Valili\u011fi-Karaman Belediyesi yay\u0131nlar\u0131, 2005 \u0130stanbul, s. 145<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a>\u00a0Hem Avrupa ya da b\u00f6lge H\u0131ristiyan tarih\u00e7iler, hem de \u0130slam tarih\u00e7ileri.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a>\u00a0H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Amasya Tarihi, c. 3 s. 24.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a>\u00a0Age c. 3, s 14.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a>\u00a0Age. c. 3, s. 14-17.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a>\u00a0\u201cM\u00fcnhez\u00eem-i \u015fiddet-i S\u00fcleyman H\u00e2n Eretna\u2019d\u0131r. E\u011ferb\u00fck (Egrib\u00fck) r\u00fbz-\u0131 ham\u00eesi \u00e7ih\u00e2rdehm m\u00e2h-i c\u00fcm\u00e2d el-\u00e2hir sene erba\u2019a ve erba\u2019\u00een ve seb\u2019a mi\u2019e der-fasl-\u0131 har\u00eef\u201d. Ikd\u00fc\u2019l-C\u00fcman, A\u2019y\u00e2n\u00fc\u2019l-asr, Kitab\u00fc\u2019s-S\u00fcl\u00fbk\u2019ta ayn\u0131 tarih var. Aktr H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, c 3, s. 20.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a>\u00a0M\u00fcnecimba\u015f\u0131, Cami\u00fc\u2019l D\u00fcvvel, aktr H\u00fcseyin H\u00fcsameddin c. 3, s. 21.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a>\u00a0Cam\u00ee\u2019\u00fc\u2019d-D\u00fcvel, aktr H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, c. 3, s. 21.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a>\u00a0\u015eikar\u00ee, Karamanname [Zaman\u0131n kahramanlar\u0131 Karamaniler\u2019in tarihi], haz\u0131rlayanlar Metin S\u00f6zen, Nejdet Sakao\u011flu, Karaman Valili\u011fi-Karaman Belediyesi yay\u0131nlar\u0131, 2005 \u0130stanbul s. 146<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a>\u00a0Kutlu \u015eah gibi baz\u0131 emirlere kimi zaman Mo\u011fol beyi denmesinin sebebinin buradan geldi\u011fini Abdizade H\u00fcseyyin H\u00fcsameddin de Amasya Tarihi\u2019nde benzeri gerek\u00e7elerle a\u00e7\u0131klamakta ancak Sel\u00e7uklu ya da Osmanl\u0131 d\u00f6nemlerinde T\u00fcrk olmayanlara T\u00fcrk denmesini sessiz ge\u00e7irip, bunlar\u0131 T\u00fcrk saymaktad\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a>\u00a0H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Amasya Tarihi, c. 3. S. 22-24<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a>\u00a0Age c. 3. s. 25<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a>\u00a0Muhtemelen Aziz b. Erde\u015fir Esterabadi, Mehmet Bey ve ondan sonra gelen ard\u0131llar\u0131n\u0131n gelenekselle\u015ftirdikleri bu t\u00fcr e\u011flenceli ya\u015famdan hareketle eserinin ad\u0131n\u0131\u00a0<em>Bezm \u00fb Rezm (E\u011flence ve Sava\u015f)<\/em>koydu.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a>\u00a0Cam\u00ee\u2019\u00fc\u2019d-D\u00fcvel\u2019den aktr H\u00fcsameddin c 3. S 26<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a>\u00a0M\u00fcneccimba\u015f\u0131 Ahmed Efendi Cam\u00ee\u2019\u00fc\u2019d-D\u00fcvel\u2019in \u00c2l-i Eretna b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde aktaran H\u00fcsameddin c. 3, s. 28.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a>\u00a0Age c. 3, s. 28-29.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a>\u00a0Cam\u00ee\u2019\u00fc\u2019d-D\u00fcvel\u2019in \u00c2l-i Karaman b\u00f6l\u00fcm\u00fcndde aktr H\u00fcsameddin c 3, s 30<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">[27]<\/a>\u00a0\u015eikar\u00ee, Karamanname [Zaman\u0131n kahramanlar\u0131 Karamaniler\u2019in tarihi], haz\u0131rlayanlar Metin S\u00f6zen, Nejdet Sakao\u011flu, Karaman Valili\u011fi-Karaman Belediyesi yay\u0131nlar\u0131, 2005 \u0130stanbul s. 147-148<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">[28]<\/a>\u00a0H\u00fcseyin H\u00fcsameddin c. 3, s. 30.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">[29]<\/a>\u00a0Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 isbat eden belge onun ikinci vakfiyesiyle babas\u0131na ait vak\u0131flar\u0131n vakfiyesidir. Ad\u0131 ge\u00e7enin ikinci vakfiyesi 1355 kas\u0131m sonu (756 \u015fevval\u0131n sonu) tarihlidir. Bu vakfiyesinde de birinci vakfiyesinde belirtilen sultanl\u0131k vas\u0131f ve lakaplar\u0131 aynen korunmu\u015ftur. Fazla olarak babas\u0131na ait vakfiyesinde \u201cVelemma veffekallahu subhaneh\u00fc ve Teala sahib\u00fc\u2019s-sa\u2019adat es-Sultan\u00fc\u2019l-mezkur\u201d yaz\u0131l\u0131d\u0131r.( Gerek yukar\u0131daki evs\u00e2f-\u0131 Sult\u00e2n\u00eeye ve gerek \u015fu ta\u2019bir\u00e2t-\u0131 \u015fer\u2019iye, Sult\u00e2n Altunba\u015f Sel\u00e7uk\u00ee \u2019nin756 \u015fevv\u00e2linde Amasya\u2019da Sel\u00e7uk\u00eeye sult\u00e2n\u0131oldu\u011funadelalet ediyor. Bu vakfiyenin h\u00e2kimi de Mevl\u00e2na \u0130m\u00e2deddin \u00d6mer \u00c7elebi\u2019dir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">[30]<\/a>\u00a0Age c 3, s. 30.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">[31]<\/a>\u00a0Age c 3, s. 31)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">[32]<\/a>\u00a0Asl\u0131nda Hace Ali ile Kutlu \u015eah da karde\u015ftirler. Muhtemelen bunlar anne taraf\u0131ndan \u00fcvey karde\u015ftirler ki ayr\u0131 dile getirilmi\u015fler.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">[33]<\/a>\u00a0Aktr H\u00fcsameddin, Amasya Tarihi, c. 3, s. 32<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">[34]<\/a>\u00a0Sultan Taceddin Altunba\u015f, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tahttan indirili\u015finden olduk\u00e7a \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00c7iftli\u011fine d\u00f6nd\u00fckten sonra hastaland\u0131, yetmi\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f biri olarak bir ka\u00e7 ay sonra \u00f6ld\u00fc (758). \u00c7iftli\u011fi olan \u015eeyh Savc\u0131 k\u00f6y\u00fcnde Gazi \u00c7elebi mezar\u0131 diye tan\u0131nan yerde defn idildi.<\/p>\n<p>Sultan Altunba\u015f\u2019\u0131n d\u00f6rt \u015fehzadesi vard\u0131: Mesud, Alp Arslan, Keykubad, Keyh\u00fcsrev. Bunlar\u0131n herbiri Amasya haval\u00eesinde kendilerine tahs\u00ees idilen \u00e7iftliklerde oturdular. Daha sonralar\u0131 \u015fehzade Mesud\u201dun o\u011flu K\u0131l\u0131\u00e7arslan Bey\u2019in Sivas emiri oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">[35]<\/a>\u00a0Age c. 3, s. 32-33<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref36\" name=\"_ftn36\">[36]<\/a>Cam\u00ee\u2019\u00fc\u2019d-D\u00fcvel\u2019inde \u00c2l-i Eretna b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Aktr. H\u00fcsameddin c. 3, s. 33.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref37\" name=\"_ftn37\">[37]<\/a>\u00a0Kav\u00fcll\u00fc denen b\u00fcy\u00fck bir a\u015firet ve taraftardan dolay\u0131 Kabil\u00eezade diye de tan\u0131n\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref38\" name=\"_ftn38\">[38]<\/a>\u00a0Cam\u00ee\u2019\u00fc\u2019d-D\u00fcvel\u2019de Aktr. H\u00fcsameddin Age. c. 3, 34.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref39\" name=\"_ftn39\">[39]<\/a>\u00a0\u015eikari\u2019de uzun uzad\u0131ya Eretnao\u011flu Mehmet Bey ile Karamano\u011flu Alaeddin Bey\u2019in \u00e7ocukluktan beri en samimi arkada\u015f olduklar\u0131, beraber e\u011fitim g\u00f6r\u00fcp b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri, ikisinin de \u00e7ok g\u00fczel ve yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 olduklar\u0131, hemcinsel ili\u015fkilere varan \u00f6l\u00e7\u00fcde birbirlerine a\u015f\u0131k olduklar\u0131n\u0131 ve bu nedenle bazen Alaeddin Bey\u2019in Sivas\u2019a giderek aylar boyunca Mehmet Bey\u2019le ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bazen de Mehmet Bey\u2019in Konya ya da Larende\u2019(Karaman) ye gelerek Alaeddin Bey\u2019le ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. \u015e\u0131kari\u2019ye g\u00f6re onlar\u0131n birbirlerine ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131, siyasi ili\u015fkilere de yans\u0131yordu ve Alaettin Bey \u00e7o\u011fu kez Karamano\u011fullar\u0131n\u0131 yaralayan duygusal ad\u0131mlar at\u0131yordu. Bu nedenle karde\u015fi S\u00fcleyman Bey karde\u015fi Alaettin\u2019den bu a\u015fk ili\u015fkilerine son vermesi gerekti\u011fini belirtiyor, s\u00f6z ge\u00e7iremeyince de k\u0131z\u0131yordu.<\/p>\n<p>H\u00fcseyin H\u00fcsameddin ise, Amasya Terihi\u2019nde, Eretnao\u011flu Mehmet Bey\u2019in bir erkek g\u00fczeli oldu\u011funu ve Hac\u0131 Kutlu \u015eah \u0130bn K\u00fcrd\u2019\u00fcn karde\u015fi, Eretna Mehmet ve Cafer Beylerin defalarca veziri olmu\u015f Hace Ali \u015eah\u2019\u0131n Mehmet Bey\u2019e \u00e2\u015f\u0131k oldu\u011funu belirtmi\u015f, Karamano\u011flu Alaeddin Bey\u2019in a\u015fk\u0131na de\u011finmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u015eikari ise pek \u00e7ok kez Hace Ali ve [Kutlu \u015eah] \u0130bn K\u00fcrd\u2019den bahsetmesine ra\u011fmen, Hace Ali\u2019nin Mehmet Bey\u2019e kar\u015f\u0131 duygusal bir yak\u0131nla\u015fmas\u0131na de\u011finmemektedir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref40\" name=\"_ftn40\">[40]<\/a>\u00a0Age. c. 3, s. 42-43.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref41\" name=\"_ftn41\">[41]<\/a>\u00a0Age. c. 3, s. 36.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref42\" name=\"_ftn42\">[42]<\/a>\u00a0Age. c 3, s. 37-38<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref43\" name=\"_ftn43\">[43]<\/a>\u00a0C\u00e2m\u00ee\u2019\u00fc\u2019d-D\u00fcvel, akt. H\u00fcsameddin c. 3, s. 42<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref44\" name=\"_ftn44\">[44]<\/a>\u00a0Age. c. 3, s. 44-46.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref45\" name=\"_ftn45\">[45]<\/a>\u00a0Age. c. 3, s. 37-39.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref46\" name=\"_ftn46\">[46]<\/a>\u00a0Age. c. 3. s. 40.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref47\" name=\"_ftn47\">[47]<\/a>\u00a0Muhtemelen daha erken bir tarih olmal\u0131. Kaynaklar onun 1362 y\u0131l\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref48\" name=\"_ftn48\">[48]<\/a>\u00a0Aktr H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Amasya Tarihi, c3 s. 42.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref49\" name=\"_ftn49\">[49]<\/a>\u00a0Age c. 3, s. 42.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref50\" name=\"_ftn50\">[50]<\/a>\u00a0Prof. Dr. Ya\u015far Y\u00fccel, Anadolu Beylikleri Hakk\u0131nda Ara\u015ft\u0131rmalar, Eretna Devleti, Kad\u0131 Burhaneddin Ahmed ve Devleti, Mutahharten ve Erzincan Emirli\u011fi, TTKB, 1989, Ankara, s. 17.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref51\" name=\"_ftn51\">[51]<\/a>\u00a0Aziz b. Erde\u015fir el-Esterabadi, Bezm \u00fb Rezm\u2019de isim vermeden ve olaylar\u0131 anlatmadan, sadece Eretnazade Mehmet Bey\u2019in devletin ileri gelenlerinden baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bunun \u00fclkede kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir:\u201dEmir Muhammed b. Eretna -Allah, o ikisinin de g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 affetsin- devletinin b\u00fcy\u00fcklerinden b\u00e2z\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp saltanat taht\u0131 padi\u015fahtan bo\u015f kal\u0131nca bilginlerin, sultans\u0131z halk, ruhsuz cisim gibidir dedikleri gibi \u00fclke reissiz bir haneye ve kaptans\u0131z bir gemiye d\u00f6nd\u00fc. Halk, d\u00fczen ve intizam ipinden bo\u015fand\u0131. Fitne \u00e7\u0131karan \u015feytanlar, hapsolduklar\u0131 \u015fi\u015feden d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rlad\u0131lar.\u201d Bezm u Rezm s. 86-87<\/p>\n<p>Prof Dr. Ya\u015far Y\u00fccel, Kad\u0131 Burhaneddin Ahmed Devleti \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmada s\u0131rf bu k\u0131sa bilgiye dayanarak \u201d \u00dcmeras\u0131n\u0131n n\u00fcfuzlar\u0131n\u0131 k\u0131rmak yolunda giri\u015fti\u011fi tedip hareketlerinin birinde kendi devlet erkan\u0131 -Hac\u0131 \u015eadgeldi, Hac\u0131 \u0130brahim, K\u0131l\u0131\u00e7 Arslan- taraf\u0131ndan 767\/1365-66\u2019da katledilmi\u015ftir demektedir<\/p>\n<p>Prof. Dr. Ya\u015far Y\u00fccel, Anadolu Beylikleri Hakk\u0131nda Ara\u015ft\u0131rmalar, Eretna Devleti, Kad\u0131 Burhaneddin Ahmed Devleti, Mutaharten ve Erzincan Emirli\u011fi II. TTK Bas\u0131mevi, 1989 Ankara, s. 44.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref52\" name=\"_ftn52\">[52]<\/a>\u00a0Aktr H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Amasya Tarihi, c. 3, s. 43<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref53\" name=\"_ftn53\">[53]<\/a>\u00a0C\u00e2m\u00ee\u2019\u00fc\u2019d-D\u00fcvel, aktr H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Amsya Tarihi, c.3, s. 43<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref54\" name=\"_ftn54\">[54]<\/a>\u00a0Kitab\u00fc\u2019l-Acaib, Nuri Osm\u00e2n\u00eeye K\u00fct\u00fcphanesi, akt. H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, c. 3, s. 45-47<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref55\" name=\"_ftn55\">[55]<\/a><em>Kitab\u00fc\u2019l-Acaib<\/em>\u2019de\u00a0<em><strong>\u201c\u2026\u00a0<\/strong>ve Hac\u0131 \u0130brahim vak\u2019as\u0131ndan ve Mehmed Bey o\u011flu \u015eahzade c\u00fclusundan ber\u00fc seksen be\u015f y\u0131ld\u0131r\u201d<strong>\u2026\u00a0<\/strong><\/em>diye yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, olay 1370 (772) y\u0131l\u0131nda olmu\u015ftur. \u015eahzade dedi\u011fi Mehmed Bey o\u011flu Horoz Ali Bey\u2019dir. Age c. 3, s. 46-47<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref56\" name=\"_ftn56\">[56]<\/a>\u00a0Aziz b. Erde\u015fir Esterabadi, Bezm u Rezm, \u00e7eviren Prof. Dr. M\u00fcsl\u00fcm \u00d6zt\u00fcrk, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, s 106-112, Amasya Tarihi, H\u00fcsameddin c. 3, s. 47.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref57\" name=\"_ftn57\">[57]<\/a>\u00a0Bezm u Rezm, 106-107, H\u00fcsameddin, c. 3, s. 51.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref58\" name=\"_ftn58\">[58]<\/a>\u00a0Age 113-114<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref59\" name=\"_ftn59\">[59]<\/a>\u00a0Age 118<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref60\" name=\"_ftn60\">[60]<\/a>\u00a0Age 121-122<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref61\" name=\"_ftn61\">[61]<\/a>\u00a0Age s. 126-127<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref62\" name=\"_ftn62\">[62]<\/a>\u00a0H\u00fcsameddin, c. 3, s. 52<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref63\" name=\"_ftn63\">[63]<\/a>\u00a0Age c. 3, s. 59<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref64\" name=\"_ftn64\">[64]<\/a>Bezm u Rezm, 183-187, H\u00fcsameddin c. 3, s. 55-56<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref65\" name=\"_ftn65\">[65]<\/a>\u00a0Bezm \u00fb Rezm s. 182-186<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref66\" name=\"_ftn66\">[66]<\/a>\u00a0Age 197-204, H\u00fcsameddin c. 3, s. 61<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref67\" name=\"_ftn67\">[67]<\/a>\u00a0Bezm u Razm\u2019de uzun uzad\u0131ya K\u0131l\u0131\u00e7arslan\u2019\u0131n Kad\u0131 Burhanedin\u2019i \u00f6ld\u00fcrme pe\u015finde oldu\u011fu, bunu g\u00f6ren Kad\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n alarak daha \u00f6nce davrand\u0131\u011f\u0131 ve kurdu\u011fu pusuda K\u0131l\u0131\u00e7arslan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc\u011f\u00fc anlat\u0131l\u0131r. Bezm \u00fb rezm 190-204.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref68\" name=\"_ftn68\">[68]<\/a>\u00a0H\u00fcsameddin c 3, s. 58.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref69\" name=\"_ftn69\">[69]<\/a>\u00a0Aziz b. Erde\u015fir Esterabadi, Bezm u Rezm\u2019de o s\u0131rada Amasya\u2019da veba hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fg\u00f6sterdi\u011finden bahseder. Hatta o d\u00f6nemde \u015eadgeldi\u2019ye kar\u015f\u0131 bir sava\u015fa giden Eretnazade Ali Bey\u2019in de vebadan hastalan\u0131p \u00f6d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yazar.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref70\" name=\"_ftn70\">[70]<\/a>\u00a0Age. c. 3 s. 64-65<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref71\" name=\"_ftn71\">[71]<\/a>\u00a0Bezm u Rezm, s. 215<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref72\" name=\"_ftn72\">[72]<\/a>\u00a0\u00c7avun, \u0130bn-i M\u00fchenn\u00e2 L\u00fcgatn\u00e2mesi\u2019nin Mo\u011fol k\u0131sm\u0131nda \u201celbaret-c\u00fcn\u201d ve \u201celid k\u00e2r\u201d diye yaz\u0131l\u0131d\u0131r. \u015eu halde \u00c7avunk\u00e2r \u201cso\u011fuk el\u201d demek olur. Aziz bin Erde\u015fir Bezm \u00fc Rezm\u2019de bu ba\u015fta \u201ccabk\u00e2r\u201d sonra \u201ccavunk\u00e2r\u201d \u015feklinde yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref73\" name=\"_ftn73\">[73]<\/a>\u00a0H\u00fcsameddin c. 3, s. 59.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref74\" name=\"_ftn74\">[74]<\/a>\u00a0Bezm u Rezm\u2019de Hac\u0131 \u015eadgeldi taraftar\u0131 olan \u00c7aygazan Mo\u011fol ordusu unsurlar\u0131n\u0131n ondan ayr\u0131larak \u2018\u2019Bizim ne mecburiyetimiz var da asl\u0131 ve nesli bozuk, \u015ferefsiz olu\u015fu herkes taraf\u0131ndan bilinen bir k\u00f6lenin o\u011flu olan Hac\u0131 \u015eadgeldi\u2019nin tarafan\u0131 tutal\u0131m\u2019\u2019 dediklerini iddia eder, Kad\u0131 Burhaneddin\u2019in bizzat k\u0131\u015fk\u0131rtma ve propagandalar\u0131na de\u011finmez. (Bezm u Rezm, s 222)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref75\" name=\"_ftn75\">[75]<\/a>\u00a0Bezm u Rezm, s. 221<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref76\" name=\"_ftn76\">[76]<\/a>\u00a0Age s222-223, H\u00fcsameddin, c. 3, s. 67.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref77\" name=\"_ftn77\">[77]<\/a>\u00a0H\u00fcsameddin, c. 3, s. 61.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref78\" name=\"_ftn78\">[78]<\/a>\u00a0Bezm u Rezm, s. 233-235<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref79\" name=\"_ftn79\">[79]<\/a>\u00a0Bezm u Rezm s. 237<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref80\" name=\"_ftn80\">[80]<\/a>\u00a0H\u00fcsameddin c. 3, s. 71.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref81\" name=\"_ftn81\">[81]<\/a>\u00a0Bezm u Rezm s. 249-282<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref82\" name=\"_ftn82\">[82]<\/a>Osman beyin ak\u0131l hocas\u0131, veziri ve askeri pa\u015fas\u0131. K\u00fcrt ve \u015eeyh Edebali\u2019nin bacana\u011f\u0131, Taccedin-i K\u00fcrdi\u2019nin k\u0131zlar\u0131yla evliydiler.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref83\" name=\"_ftn83\">[83]<\/a>\u00a0Tan\u0131nm\u0131\u015f \u00e2lim H\u00fcsameddin el-Kat\u00ee Emir Ahmed Bey ad\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 giri\u015finin sonuna \u015funu yazm\u0131\u015ft\u0131: \u201cbi-resmi hizaneti\u2019l-emiri\u2019l-alimi\u2019l-adil m\u00fceyyedi\u2019l-muzaffer el-M\u00fccahidi\u2019l-Murab\u0131t nusret\u00fc\u2019l-guzat ve\u2019l-M\u00fccahid\u00een zahiru\u2019l-m\u00fcluk ve\u2019n-nevvav\u00een Fahreddin Ahmed \u00c7elebi e\u2019azze\u2019llah\u00fc ensarahu ve za\u2019afe iktidarehu.\u201d Akt. H\u00fcseyin H\u00fcsaemddin, Amasya Tarihi c 3, s 75.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref84\" name=\"_ftn84\">[84]<\/a>\u00a0Kitab\u00fc\u2019s-S\u00fcluk, akt. H\u00fcseyin H\u00fcsameddin, Amasya Tarihi, c. 3, s. 77.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref85\" name=\"_ftn85\">[85]<\/a>\u00a0H\u00fcsameddin, c. 3, s. 73.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref86\" name=\"_ftn86\">[86]<\/a>\u00a0Bezm u Rezm s. 175-176<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref87\" name=\"_ftn87\">[87]<\/a>\u00a0Ayr\u0131ca bak\u0131n: Rohat Alakom,\u00a0<em>\u201cOrta Anadolu K\u00fcrtleri\u201d,<\/em>\u00a0Ara\u015ft\u0131rma \/\u00a0<a href=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/2015\/11\/19\/orta-anadolu-kurtleri-arastirma\/\" rel=\"nofollow\">http:\/\/www.bitlisname.com\/2015\/11\/19\/orta-anadolu-kurtleri-arastirma\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref88\" name=\"_ftn88\">[88]<\/a>\u00a0Prof. Dr. Kemal G\u00f6de, Halil Edhem(Eldem) ve Kayseri \u015eehri \u2013Sel\u00e7uklu Tarihinden bir b\u00f6l\u00fcm, 2011, Kayseri B\u00fcy\u00fck \u015eehir Belediye Yay\u0131nlar\u0131. s. 16<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref89\" name=\"_ftn89\">[89]<\/a>\u00a0H\u00fcsamedddin, c. 3, s. 67.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref90\" name=\"_ftn90\">[90]<\/a>\u00a0Age, c. 3, s. 68.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muradciwan.com\/2018\/02\/18\/amasya-bagimsiz-kurd-emirligi\/#_ftnref91\" name=\"_ftn91\">[91]<\/a>\u00a0Age c. 3, s. 41.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u0130R\u0130\u015e Halen \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u201dOsmanl\u0131lardan \u00f6nce Bat\u0131 Anadolu\u2019da K\u00fcrtler\u201d konusunda kaynak taramas\u0131 yaparken, ilk \u00f6nce \u015eikar\u00ee taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan\u00a0Karamanname[1]\u00a0adl\u0131 vakayinamede, Osmanl\u0131 vakayinamelerinden farkl\u0131 olarak, Bat\u0131 Anadolu\u2019da Rum Sel\u00e7uklu d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kan ve y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan eden beylikler, kurulu\u015flar\u0131, rekabet ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 anlat\u0131l\u0131rken geni\u015f bir K\u00fcrt unsuruna yer verildi\u011fini g\u00f6zlemledim. Eser, bir Karaman Beyli\u011fi tarihi &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1084,25,299],"tags":[5018,5021,5019,5020,17],"class_list":["post-17338","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-arastirma","category-tarih","category-turkce","tag-amasya","tag-amasya-kurd-emirligi","tag-amasya-kurtleri","tag-kurd-emirligi","tag-slide"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17338\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}