{"id":13564,"date":"2017-03-02T08:00:44","date_gmt":"2017-03-02T05:00:44","guid":{"rendered":"http:\/\/candname.com\/?p=13564"},"modified":"2018-10-15T10:42:58","modified_gmt":"2018-10-15T07:42:58","slug":"afganistanda-bir-kurt-devleti-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=13564","title":{"rendered":"Afganistan\u2019da bir K\u00fcrt devleti-1"},"content":{"rendered":"<p>Libidolar\u0131n\u0131 iktidarla besleyen \u201cdevletin yetimi\u201d kalemlerin \u015fiirsiz mevzuat diliyle de\u011fil, kalanlar\u0131n imrenen, gidenlerin \u00f6zleyen diliyle anlatay\u0131m size.<\/p>\n<p>Resm\u00ee tarihin tarihsizle\u015ftirdi\u011fi K\u00fcrtlerin tarih ve co\u011frafya i\u00e7indeki varl\u0131\u011f\u0131, epistemik bir \u00f6rt\u00fcn\u00fcn alt\u0131nda tutulmu\u015ftur. K\u00f6klerini \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin ajanlar\u0131nda bulan bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re K\u00fcrt yoktur, olmam\u0131\u015ft\u0131r. Fazla Necip Faz\u0131l okumu\u015f yeni efendilere g\u00f6re ise K\u00fcrt vard\u0131r ama ulus olmaktan kaynakl\u0131 kolektif haklar\u0131 yoktur. Biri ink\u00e2r \u00fczerinden yok sayarken beriki ikr\u00e2r \u00fczerinden yok sayar. Buna K\u00fcrtlerin de kendilerini tarihsizle\u015ftirmeleri eklenince, karma\u015f\u0131k bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelinir. K\u00fcrtlerin yorumunda K\u00fcrtler otoktondur ve kendi ana k\u0131talar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki bir yere bir ad\u0131m atmam\u0131\u015flard\u0131r. Ba\u015fka bir halk\u0131n topraklar\u0131na zinhar dokunmam\u0131\u015f, folklorik bir erdemle ya\u015faya gelmi\u015flerdir. Ancak son d\u00f6nemde belli ba\u015fl\u0131 tarihsel kaynaklara dayanan \u00e7al\u0131\u015fmalar, devasa bir co\u011frafya ve tarihin derinliklerine giden uzun bir ge\u00e7mi\u015fi getirip g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n<p>\u0130bni Haldun\u2019un Cezayir K\u00fcrtlerinden s\u00f6z etti\u011fi kitaptan (\u201cHistoire des Berb\u00e8res\u201d, II 461, III 413, 1847) ba\u015flayarak Balkan K\u00fcrtleri (A.H. K., \u201cBalkan Yar\u0131madas\u0131nda K\u00fcrtler, 2011), \u00dcrd\u00fcn K\u00fcrtleri (M.A.S.K., \u201c\u00dcrd\u00fcn K\u00fcrtleri\u201d, 2006), M\u0131s\u0131r K\u00fcrtleri (D.A, M.Z., MA., \u201cM\u0131s\u0131r\u2019da K\u00fcrtler\u201d, 2015), Azerbaycan K\u00fcrtleri (A.B.B., \u201cAzerbaycan K\u00fcrtleri\u201d, 2007), T\u00fcrkmenistan K\u00fcrtleri (M. X., \u201cKurd\u00ee Turkmenistan\u201d, 2003) derken liste uzay\u0131p gidiyor. Bunlara yay\u0131nlanmam\u0131\u015f kitaplar da eklenebilir ki, bir tanesi Cegerxw\u00een\u2019in \u00e7evirdi\u011fi \u201cKurd\u00ean Yemen\u00ea\u201d (Yemen K\u00fcrtleri)\u2019sidir. Di\u011feri ise, yak\u0131nda \u00e7\u0131kacak \u201cHorasan K\u00fcrtleri: Tarih-Edebiyat\u201d adl\u0131 kitab\u0131m\u0131z olsun. Sovyetlerin i\u00e7indeki yay\u0131l\u0131m\u0131n (T\u00fcrkmenistan d\u0131\u015f\u0131ndaki) \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc s\u00fcrg\u00fcnler y\u00fcz\u00fcnden ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. L\u00fcbnan, \u0130srail, \u00dcrd\u00fcn, Yemen, M\u0131s\u0131r, Etiyopya ve Cezayir\u2019deki yerle\u015fim ve varl\u0131k g\u00f6sterme olgusu, Eyyubi d\u00f6nemiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Balkanlar, Horasan ve Hindistan\u2019a kadarki yay\u0131l\u0131m ise, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sava\u015f, istila ve mezhepsel g\u00f6\u00e7 gibi yollarla ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Son d\u00f6nemde dikkatimi \u00e7eken bu konuyu elbette yakinen eda etti\u011fimiz resm\u00ee T\u00fcrk tarih yaz\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zenle \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f bir sureti ya da antitezi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor ve kurgulam\u0131yorum. Zira T\u00fcrk tarih tezi, geni\u015f bir co\u011fraf\u00ee ve tarih\u00ee derinli\u011fe yay\u0131lan T\u00fcrk\u00ee topluluklar\u0131, \u015fu g\u00fcn eri\u015filen ideal i\u00e7in bilin\u00e7li \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fan ve bu kem\u00e2l\u00e2ta varmak i\u00e7in s\u00fcrekli teyakkuz halindeki bir b\u00fct\u00fcn olarak kurgular. Oysa varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, ama bu \u00e7er\u00e7eveyi \u00e7\u00fcr\u00fcten say\u0131s\u0131z bilgi vard\u0131r ve bu resm\u00ee tarih yaz\u0131m\u0131 ancak klinik psikolojinin konusu olabilir. Elbette da\u011f\u0131n\u0131k K\u00fcrd\u00ee topluluklar\u0131n bug\u00fcn i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan, teyakkuz halindeki kitleler \u015feklinde yans\u0131t\u0131lmas\u0131 da yanl\u0131\u015f olur, ama boyuna \u201ckan\u0131tlanmas\u0131 gereken bir varl\u0131k\u201d sendromu dayat\u0131l\u0131r ki ona hi\u00e7 girmeyece\u011fim. Y\u0131llard\u0131r K\u00fcrtlerin yoklu\u011funu kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fan giri\u015fim, d\u00fcnya tarihinin \u201cbir yoklu\u011fu\u201d kan\u0131tlamaya giri\u015fen en b\u00fcy\u00fck giri\u015fimi olarak tan\u0131mlansa yeridir. Yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 korkun\u00e7 y\u0131k\u0131m\u0131n bug\u00fcn \u201cne\u015feli\u201d bir \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 da yap\u0131labilir gibi geliyor bana, \u015f\u00f6yle ki: Modern d\u00fcnyay\u0131 kas\u0131p kavuran Varolu\u015f\u00e7ulu\u011fa neden Yokolu\u015f\u00e7ulukla cevap verilmesin?! Bu k\u00f6t\u00fc espriyi unutal\u0131m, ama \u201cger\u00e7eklik hakk\u0131ndaki yanl\u0131\u015f bilin\u00e7\u201d olarak bu ideolojiyi \u00fcretenlere doyas\u0131ya laf etmeme izin verin l\u00fctfen.<\/p>\n<p>G\u00f6\u00e7ebe, konar g\u00f6\u00e7er ya da talan ekonomisiyle ya\u015fayan k\u0131r topluluklar\u0131n\u0131 bug\u00fcnk\u00fc i\u015flevsel ve pek zarif mill\u00ee hale i\u00e7inden yorumlamak, sevgili hocam S\u00fcha O\u011fuzertem\u2019in \u201cakademik ensest\u201d dedi\u011fi birbirinin t\u0131pk\u0131s\u0131 say\u0131s\u0131z metnin ortak \u00f6zelli\u011fidir. Bu kitle i\u00e7in tarih son derece sarihtir. Onlara g\u00f6re ata olduklar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olan atalar bug\u00fcn\u00fc yaratmak i\u00e7in a\u00e7t\u0131klar\u0131 yolda hi\u00e7 durmadan y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015flerdir. Bu \u00e7er\u00e7evenin etraf\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcrler ve halklar sadece boyun e\u011fmi\u015flerdir. Bu m\u00fckemmel \u201cbiz\u201di etkilememi\u015flerdir; bir iki \u0131\u015f\u0131k yakm\u0131\u015f olsalar bile bunlar h\u0131zla yerli ve mill\u00ee k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Oysa G\u0131lgame\u015f\u2019ten beridir evden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, ba\u015fka bir yeri aray\u0131\u015f\u0131 ve Odysseus\u2019tan beridir de eve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc insan olarak temel imgemiz saymak yanl\u0131\u015f olur mu? Her ne saikle olursa olsun k\u00f6k ve yaprak gibi basit bir metaforik \u00e7er\u00e7eve ile bakarsak temel imgeye kap\u0131l\u0131p gidenlerin, d\u00f6nenlerin, d\u00f6nmeyenlerin ve d\u00f6nemeyenlerin izlerini merak etmez miyiz?<\/p>\n<p>O zaman gitmeye cesaret eden \u201cGil\u201d a\u015firetiyle tan\u0131\u015f\u0131n. Bu tan\u0131\u015fma \u201cakademik ensest\u201dle olmas\u0131n. Kal\u0131n g\u00f6zl\u00fcklerle kurum yay\u0131n\u0131 kitaplar aras\u0131nda kelle\u015fen ya da k\u0131llanan, e\u011filmekten belleri ve beyinleri b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f, libidolar\u0131n\u0131 iktidarla besleyen \u201cdevletin yetimi\u201d kalemlerin \u015fiirsiz mevzuat diliyle de\u011fil, kalanlar\u0131n imrenen, gidenlerin \u00f6zleyen diliyle anlatay\u0131m size: Bir g\u00fcn Gil a\u015fireti temel imgenin pe\u015fine d\u00fc\u015fer ve 1245-1389 tarihleri aras\u0131nda, orada, Afganistan\u2019da \u201cK\u00fcrd\u201d ad\u0131yla bir \u201cdynasty\u201d (hanedanl\u0131k) kurar.<\/p>\n<p><span style=\"color: #800000;\"><strong>Selim Temo-Gazeteduvar.com<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Libidolar\u0131n\u0131 iktidarla besleyen \u201cdevletin yetimi\u201d kalemlerin \u015fiirsiz mevzuat diliyle de\u011fil, kalanlar\u0131n imrenen, gidenlerin \u00f6zleyen diliyle anlatay\u0131m size. Resm\u00ee tarihin tarihsizle\u015ftirdi\u011fi K\u00fcrtlerin tarih ve co\u011frafya i\u00e7indeki varl\u0131\u011f\u0131, epistemik bir \u00f6rt\u00fcn\u00fcn alt\u0131nda tutulmu\u015ftur. K\u00f6klerini \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin ajanlar\u0131nda bulan bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re K\u00fcrt yoktur, olmam\u0131\u015ft\u0131r. Fazla Necip Faz\u0131l okumu\u015f yeni efendilere g\u00f6re ise K\u00fcrt vard\u0131r ama ulus &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5371],"tags":[4141,4142,4140,4143,3936,17],"class_list":["post-13564","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-alinti-yazilar","tag-afganistan","tag-gil-asireti","tag-horasan-kurtleri","tag-ibn-i-haldun","tag-selim-temo","tag-slide"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13564"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13564\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}