{"id":12918,"date":"2017-01-09T08:00:48","date_gmt":"2017-01-09T06:00:48","guid":{"rendered":"http:\/\/candname.com\/?p=12918"},"modified":"2017-01-03T10:30:50","modified_gmt":"2017-01-03T08:30:50","slug":"horasan-kurdleri-asimile-olma-riski-ile-karsi-karsiya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/candname.com\/tr\/?p=12918","title":{"rendered":"Horasan K\u00fcrdleri asimile olma riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya"},"content":{"rendered":"<p>Horasanl\u0131 Ara\u015ft\u0131rmac\u0131-Yazar Gul\u00ea \u015eadkam, Horasan\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrdlerin k\u00fclt\u00fcr, edebiyat ve geleneklerini ara\u015ft\u0131rd\u0131ktan sonra ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bulgular\u0131 \u2018Pa\u00e7esor\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi kitapta toplad\u0131.<\/p>\n<p>Horasanl\u0131 Ara\u015ft\u0131rmac\u0131-Yazar Gul\u00ea \u015eadkam, Horasan\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrtlerin k\u00fclt\u00fcr, edebiyat ve geleneklerini ara\u015ft\u0131rd\u0131ktan sonra ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bulgular\u0131 \u2018Pa\u00e7esor\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi kitapta toplad\u0131. Kitapta \u015eadkam\u2019\u0131n derledi\u011fi otuz bin civar\u0131nda deyim, 2 bin atas\u00f6z\u00fc, 200 mani, 2 bin civar\u0131nda \u00fc\u00e7l\u00fck yer al\u0131yor.<\/p>\n<p>\u015eadkam, Horasan\u2019da bir ka\u00e7 bin y\u0131ll\u0131k K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn oldu\u011funu ama yaz\u0131l\u0131 hale getirilmedi\u011fi i\u00e7in yok olma, K\u00fcrt ailelerin evlerinde \u00e7ocuklar\u0131 ile Farsca konu\u015ftuklar\u0131 i\u00e7in K\u00fcrtlerin asimile olma riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>T\u00dcRK PROFES\u00d6R\u00dcN TE\u015eV\u0130K\u0130YLE K\u00dcRT K\u00dcLT\u00dcR\u00dcN\u00dc ARA\u015eTIRMAYA BA\u015eLADI<\/p>\n<p>\u00dcniversitenin fizik ve matematik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bitirdi\u011fini, esas \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131n fen bilimleri oldu\u011funu s\u00f6yleyen \u015eadkam,\u00a0K\u00fcrt dili, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve edebiyat\u0131 hakk\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n Horasan\u2019dan Kanada\u2019ya g\u00f6\u00e7 eden R\u0131za Sad\u0131ki ad\u0131ndaki bir T\u00fcrk profes\u00f6r\u00fcn te\u015fvikiyle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/sadkam.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2336\" src=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/sadkam.jpg\" alt=\"sadkam\" width=\"300\" height=\"199\" \/><\/a><\/p>\n<p>Sad\u0131ki\u2019nin K\u00fcrt\u00e7eyi \u00f6\u011frenebilmek i\u00e7in baz\u0131 kelimelerin anlamlar\u0131n\u0131 Far\u00e7a yazarak kendisine iletmesini rica etti\u011fini s\u00f6yleyen \u015eadkam, \u201cBen ona K\u00fcrt\u00e7ede g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda en fazla kullan\u0131lan kelimeleri Far\u00e7aya \u00e7evirerek g\u00f6nderdim. Ald\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok sevindi ve yazd\u0131klar\u0131m\u0131 bir kitap halinde bast\u0131rmam\u0131 \u00f6nerdi. Ben fizik\u00e7i oldu\u011fumu ve dedi\u011fini yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledim ama \u0131srarc\u0131 davran\u0131nca denemeye karar verdim\u201d diyor.<\/p>\n<p>\u0130lk a\u015famada bin kelimeden olu\u015fan bir s\u00f6zl\u00fck haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ama bunu daha da geli\u015ftirebilmek i\u00e7in Horasan\u2019da g\u00f6\u00e7ebe K\u00fcrtlerin yan\u0131na gitti\u011fini ve ara\u015ft\u0131rmalara ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Daha sonra konu\u015fulanlar\u0131 belgeleyebilmek i\u00e7in video kamera ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7ekimler yapmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u015eadkam, Horasan k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00e7ok eski ve yayg\u0131n bir k\u00fclt\u00fcr olmas\u0131na ra\u011fmen sadece s\u00f6zl\u00fc odu\u011fundan yok olma riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu i\u00e7in kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar yapmaya karar verdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>K\u00dcRTLER \u00c7OCUKLARINA NASIL DO\u011eA \u0130LE \u0130\u00c7 \u0130\u00c7E YA\u015eAYAB\u0130LECEKER\u0130N\u0130 \u00d6\u011eRETM\u0130\u015e<\/p>\n<p>\u015eadkam, k\u00fc\u00e7\u00fckken hikaye dinlemeyi sevdi\u011fi i\u00e7in ninesinin kendisine y\u00fczlerce hikaye atlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendisinin bu hikayeleri daha sonra yaz\u0131l\u0131 hale getirerek kitab\u0131nda yer verdi\u011fini dile getiriyor.<\/p>\n<p>Derledi\u011fi t\u00fcrk\u00fc ve \u015fark\u0131lar\u0131n \u00e7a\u011funlu\u011funun a\u015fk ve sava\u015flar\u0131 odu\u011funu, esir al\u0131nan kad\u0131nlar\u0131 konu ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u015eadkam, \u201cAtas\u00f6zleri ise do\u011fa ve ya\u015fam ko\u015fular\u0131n\u0131n sentesinden olu\u015fuyor. Toplad\u0131\u011f\u0131m \u00f6yk\u00fcler aras\u0131nda 2 bin y\u0131l ge\u00e7mi\u015fi olan hikayeler var. \u00c7ocuklar \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015fiirler var. Bunlar g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fu ve bat\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda s\u00f6ylenirmi\u015f. Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m s\u0131ras\u0131nda K\u00fcrtlerin \u00e7ocuklar\u0131na k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan itibaren nas\u0131l do\u011fa ile i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fayacaklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frettiklerini g\u00f6rd\u00fcm. Mesala \u0131s\u0131rgan otu ile bir \u00e7ocu\u011fun ili\u015fkisini anatan bir \u015fiir var. K\u0131z \u00e7ocu\u011fu \u0131s\u0131rgan otuna \u2018Is\u0131rgan otu, \u0131s\u0131rgan otu \u0131s\u0131rma beni. Yol ver de gidip geleyim\u2019 diyor. \u00c7ocuklara \u0131s\u0131rgan otunun k\u00f6kten kopart\u0131larak at\u0131lmas\u0131 de\u011fil, onunla birlikte ya\u015fan\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011fretiliyor. K\u00fcrtler do\u011fay\u0131 tahrip etmeden, \u00e7evreye zarar vermeden, \u0131s\u0131rgan otunu bile koparmadan do\u011fayla i\u00e7 i\u00e7e ya\u015famay\u0131 biliyor\u201d \u015fekinde konu\u015fuyor.<\/p>\n<p>ONB\u0130NERCE DEY\u0130M, ATAS\u00d6Z\u00dc VE \u00dc\u00c7L\u00dc\u011e\u00dc DERLED\u0130<br \/>\nKitab\u0131nda yer verdi\u011fi deyim, atas\u00f6z\u00fc ve manilerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun ilk kez yaz\u0131l\u0131 hale getirilerek yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor.<br \/>\nOtuz bin civar\u0131nda deyim, 2 bin atas\u00f6z\u00fc, 200 mani, 2 bin civar\u0131nda (\u015eadkam Horasan\u2019da K\u00fcrtlerin \u015fiirleri \u00fc\u00e7l\u00fck k\u0131talar halinde yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor) \u00fc\u00e7l\u00fck toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131 kitap haline getirdi\u011fini, \u00e7ok say\u0131da hikayeyi kameraya ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ancak hen\u00fcz yaz\u0131ya d\u00f6kemedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u015eadkam, Horasan\u2019daki K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile K\u00fcrdistan\u2019\u0131n d\u00f6rt par\u00e7as\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcr aras\u0131nda ne gibi farkl\u0131klar\u0131 sordu\u011fumuzda, \u201cBen K\u00fcrdistan\u2019daki k\u00fclt\u00fcr hakk\u0131nda bir \u015fey bilmiyorum. Bu nedene de k\u0131yasama yapabilmem imkans\u0131z\u201d diyor.<\/p>\n<p>HORASAN\u2019DAK\u0130 K\u00dcRTLER\u0130N K\u00dcRD\u0130STAN\u2019LA \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130 YOK DENECEK KADAR AZ<\/p>\n<p>Kitab\u0131n yan\u0131 s\u0131ra konu hakk\u0131nda gazete ve dergilerde K\u00fcrt\u00e7e ve Fars\u00e7a makaleler yazarak bulgular\u0131n\u0131 halkla payla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u015eadkam, Horasan\u2019da \u00e7ok az say\u0131da K\u00fcrt ayd\u0131n\u0131n\u0131n sanat, edebiyat ve k\u00fclt\u00fcrle ilgilendi\u011fini belirterek Horasan\u2019daki K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n durumlar\u0131n\u0131 \u015fu c\u00fcmlelerle \u00f6zetliyor:<\/p>\n<p>\u201cDaha \u00f6nce ayd\u0131nlar bireysel \u00e7aba g\u00f6steriyordu. Ama son bir ka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde ili\u015fkilerimiz geli\u015fti. Bir araya geliyor ve dayan\u0131\u015f\u0131yoruz. Ama say\u0131m\u0131z olduk\u00e7a az. Yakla\u015f\u0131k 20 civar\u0131nda. Herhangi bir dernek ve kurumumuz yok. Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019la aram\u0131zda neredeyse iki bin kilometre var. Oradakilere ili\u015fkilerimiz yok denecek kadar az.\u201d<\/p>\n<p>\u0130RAN DEVLET\u0130NDEN K\u00dcRTLERE ENGEL<\/p>\n<p>Horasan\u2019daki K\u00fcrtlerin en \u00f6nemli sorunlar\u0131n\u0131n neler oldu\u011fu sorumuzu ise, \u201cBiz oradaki di\u011fer halklarla ayn\u0131 ko\u015fullarda ya\u015f\u0131yoruz. Ama K\u00fcrt dili, edebiyat\u0131 ve tarihiyle ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131zda bizlere g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. K\u00fclt\u00fcrel \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in ekonomik destek vermiyorlar. S\u00f6zde istedi\u011fimiz gibi \u00e7al\u0131\u015fma yapabilece\u011fimizi s\u00f6yl\u00fcyorlar ama bilerek baz\u0131 engeller \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. K\u00fcrdistan\u2019\u0131n di\u011fer par\u00e7alar\u0131yla ili\u015fki kurmam\u0131z\u0131 istemiyorlar. K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131n yapan bir ka\u00e7 devlet radyosu ve bir televizyon kanal\u0131 var ama bunlar tamamen devletin denetiminde\u201d \u015feklinde cevapl\u0131yor.<\/p>\n<p>Folklor gruplar\u0131 ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in devletin festival, fuar ve sergilere K\u00fcrtleri yollad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten \u015eadkam, kendisinin de pek \u00e7ok sergi ve festivale g\u00f6nderdi\u011fini ama bu faaliyetleri K\u00fcrtler olarak \u00f6rg\u00fctlemek istediklerinde devletin izin vermedi\u011fini dile getiriyor.<\/p>\n<p>HORASAN\u2019DA K\u00dcRTLER VE D\u0130\u011eER HALKLAR ARASINDA SORUN YOK<\/p>\n<p>Horasan\u2019da T\u00fcrk, T\u00fcrkmen, K\u00fcrt, Tat ve Farsl\u0131lar\u0131n bir arada ya\u015fad\u0131kar\u0131n\u0131 ve K\u00fcrtlerin say\u0131s\u0131n\u0131n 2 milyon civar\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. 100 y\u0131l \u00f6ncesine kadar T\u00fcrkmenler ile K\u00fcrtler aras\u0131nda \u015fiddetli \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u015eadkam, \u201cK\u00fcrtler hayvanc\u0131l\u0131ka u\u011fra\u015f\u0131yorlard\u0131 ve durumlar\u0131 iyidi. G\u00f6\u00e7ebe bir ya\u015fam s\u00fcren T\u00fcrkmenler K\u00fcrtlere sald\u0131r\u0131p mallar\u0131n\u0131 ya\u011fma ediyor, kad\u0131n ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131yorlard\u0131. \u0130ran h\u00fck\u00fcmeti g\u00fcvenlik tedbirlerini art\u0131r\u0131nca T\u00fcrkmen sald\u0131r\u0131lar\u0131 azald\u0131. \u015eu anda T\u00fcrkmenler ve K\u00fcrtlerin ili\u015fkileri iyi. T\u00fcrklerle K\u00fcrtlerin ili\u015fkileri ise eskiden beri \u00e7ok iyi. Baz\u0131 iller ve k\u00f6ylerin yar\u0131s\u0131 K\u00fcrt, yar\u0131s\u0131 T\u00fcrk. Birbirleriyle evlilik yap\u0131yorlar ve aralar\u0131nda sorun yok. Tat, Fars, K\u00fcrt ve T\u00fcrkler aras\u0131nda da bir anla\u015fmazl\u0131k yok. Birbirleriye ticaret yap\u0131yorlar, evleniyorlar\u201d diyor.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/hrs.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-2337\" src=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/hrs.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 298px) 100vw, 298px\" srcset=\"http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/hrs.jpg 298w, http:\/\/www.bitlisname.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/hrs-199x300.jpg 199w\" alt=\"hrs\" width=\"331\" height=\"498\" \/><\/a><\/p>\n<p>BULGULAR K\u00dcRTLER\u2019\u0130N \u0130SA\u2019DAN 2 B\u0130N YIL \u00d6NCE HORASAN\u2019DA YA\u015eADIKLARINI G\u00d6STER\u0130YOR<br \/>\nOrtaya \u00e7\u0131kan belge ve bulgular\u0131n K\u00fcrtlerin \u0130sa\u2019dan 2 bin y\u0131l \u00f6nce Horasan\u2019da ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini belirten \u015eadkam, bundan 500 y\u0131l \u00f6nce de Yavuz Sultan Selim ve \u015eah \u0130smail d\u00f6neminde Erzurum, A\u011fr\u0131 civar\u0131ndan 40 bin Alevi K\u00fcrd\u00fcn Horasan\u2019a s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Horasan\u2019da birka\u00e7 bin y\u0131ll\u0131k bir K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn oldu\u011funu, ancak pek \u00e7o\u011fu yaz\u0131l\u0131 hale getirilemedi\u011fi i\u00e7in ya\u015flar\u0131n \u00f6lmeleriyle birlikte yok olmaya y\u00fcz tuttu\u011funu hat\u0131rlatan \u015eadkam, \u201cHorasan\u2019da \u00e7ok h\u0131zl\u0131 s\u00fcren bir asimilasyon s\u00fcreci ba\u015flad\u0131. Bir\u00e7ok aile evde \u00e7ocuklar\u0131yla Fars\u00e7a konu\u015fuyor. B\u00f6yle giderse bir ka\u00e7 y\u0131l sonra K\u00fcrt\u00e7e yok olabir. Dil yok olursa halk\u0131m\u0131z da ortadan kalkar\u201d diyor.<\/p>\n<p>Asimilasyon s\u00fcrecinin durdurulmas\u0131 i\u00e7in Horasan\u2019daki K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck g\u00f6revler d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyen \u015eadkam, K\u00fcrdistan\u2019\u0131n d\u00f6rt par\u00e7as\u0131nda ya\u015fayan K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131na da kendileriyle ili\u015fki kurmalar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n<p>Kaynak: Agcasar.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Horasanl\u0131 Ara\u015ft\u0131rmac\u0131-Yazar Gul\u00ea \u015eadkam, Horasan\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrdlerin k\u00fclt\u00fcr, edebiyat ve geleneklerini ara\u015ft\u0131rd\u0131ktan sonra ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bulgular\u0131 \u2018Pa\u00e7esor\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi kitapta toplad\u0131. Horasanl\u0131 Ara\u015ft\u0131rmac\u0131-Yazar Gul\u00ea \u015eadkam, Horasan\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrtlerin k\u00fclt\u00fcr, edebiyat ve geleneklerini ara\u015ft\u0131rd\u0131ktan sonra ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bulgular\u0131 \u2018Pa\u00e7esor\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi kitapta toplad\u0131. Kitapta \u015eadkam\u2019\u0131n derledi\u011fi otuz bin civar\u0131nda deyim, 2 bin atas\u00f6z\u00fc, 200 mani, 2 bin civar\u0131nda &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,299],"tags":[3953,3954,17],"class_list":["post-12918","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-tarih","category-turkce","tag-horosan","tag-horosan-kurtleri","tag-slide"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12918"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12918\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/candname.com\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}