În , 23 Cotmeh 2020

Arşîvên Nîşanê: yekemîn

Hinek Yekemînên Kurda

Hinek Yekemînên Kurda Yekem mînaka nivîskî ya wêjeya kurdî ya berî islamê: Yekem helbesta kurdî ya naskirî B.Z. Di sala 330-an de ji hêla Baraboz ve hatiye nivîsandin. • Yekem helbestvanê wêjeya Kurdî ya Klasîk (wextê îslamê) Baba Tahir Hemedanî (Uryan) û Alî Herîrî ye. • Yekem dengbêjê navdar yê kurdan: Evdalê Zeynikê ye(Van – Mûks). • Dengbêja yekem a …

Bêhtir Bixwîne »

Pirtûkên Herî Zêde Hatine Firotin

Demê berê de heta niha pirtûkên herî zêde hatine firotin wiha ne   Ben-Hûr     Gönülçelen     Sirên DaWîncî’     Harry Potter: Melez Prens     Efendiyê Gustîrkan     Deh Reşikên Piçûk     Harry Potter û Kevrê Felsefeyê     Pirtûkê Mormon      Ferhenga Xînhûa       Qurana Pîroz  

Bêhtir Bixwîne »

Televîzyon

Televîzyon teknolojiyek ji bo qeydkirin, şandin, di ciyeke din de pejirandin û dîsa nişan dan wêne û dengan e. Bi zimanê yewnanî: tele: dûr, vision: wêne. Bi Kurdî wêneguhêz, ango wêne diguhêze, neqil dike. Di sala 1883 de cihazek bi navê teleskopa elektrîk ji aliye Paul Nipkow hat îcad kirin, îro ew wekî televîzyona yekemîn tê pejirandin. Wîkîpedîa

Bêhtir Bixwîne »

Rêzimaneke kurdî ji sala 1869

Nivîsara Samuel A. Rhea Brief Grammar and Vocabulary of the Kurdish Language of the Hakari District (Kurterêziman û ferhengoka zimanê kurdî yê devera Hekarî) yek ji berhemên pêşîn in ku li ser zimanê kurdî bi zimanekî ewropî, vê carê inglîzî, hatine nivîsîn. Nivîsar û ferhengok sala 1869 di Journal of the American Oriental Society (Kovara Civata Rojhilatî ya Amerîkayê) de …

Bêhtir Bixwîne »

Paşnav” cara pêşîn ji aliyê Kurdan ve hatiye bikaranîn

Gelo we dizanî bû vara pêşîn kurdan paşnavê bikaranîne. Kurd beriya sedan salan jî “paşnav”ê bikardianîn. Li gor gellek pirtûk û lêkolînên dîrokî, Kurd li paş navê xwe navê êşîra xwe dianîn. Ji ber vê kevneşopiyê jî lêkolînvanên wek Ala-Firaz îdda dikin ku di dîrokê de cara pêşî paşnavê Kurd bikaranîne. Li gor lêkolînan ku di pirtûka bi navê “Kurd” …

Bêhtir Bixwîne »

Ampûla yekem

Di derbarê ampûlê de gelek şîxûl hatine kirin. Mucîdê ampûlê Sir Humphry Davy e. Lê emre apûlê pir kin bûne. Lê Edîson di salê 1880ê de ampul çêkiriye û  ev ampûla ewil 40 saet berxwe dida. Wergêr: Paşa Amedî ÇANDNAME

Bêhtir Bixwîne »

Hilanoka yekem

Hilgirtina rêwîya hilanoka yekem, 1743yan de di daîreya Sereya Wesaîlles de Kral Lûîs (Kralê 15.) de hatiye montekirin û ” kursiya firok” bi nav kirin. Ev hilanok bi qeweta mirov û bi hevkêşiya giraniyê ve dişxulî. Wergêr: Paşa Amedî ÇANDNAME

Bêhtir Bixwîne »

Makineya Yekem

Di salên 3500î Beriya Zayinê (B.Z) de ji alê Sumeriyan ve hatiye çêkirin ev jî makîneya avkişandinê yanê pompe ye. Wergêr: Paşa Amedî ÇANDNAME

Bêhtir Bixwîne »

Çekşoya Yekem

Di 1908an de ji alê Alva John Fisher ve çekşoya yekem hatiye çêkirin. Di makînê de berewarî çek û cilên qirêj dixistin tempûra makînê bi elektrîkê digerandin; di hareketê de çek bi temasa avê paqîj dibûn. Makîneya ziwakerê jî di 1924an de hate çêkirin. Di 1937an de ji alê şîrketa Bendîx Corporatîon ve cilşoya tam otomatik hate çêkirin. Wergêr: Paşa …

Bêhtir Bixwîne »