Yekşem , 25 Cotmeh 2020

Arşîvên Nîşanê: peyv

Gelo Tirkî Peyv Ji Kurdî Wergirtine ?

Gelek caran ereban û bi taybetî jî tirkan hem zilm û neheqî û hem jî qerf û tinaziyên xwe bi zimanê kurdî kiriye. Heta vê dawiyê, gelek ji zimannasên (yan zimannenasên) tirk û bi taybetî jî siyasetvanên wan heta itiraf jî bi hebûna zimanê kurdî nekiriye. Ji aliyê tirkan ve heta hin hewlên nîv-zanistî jî hatine dan daku biselmînin ku …

Bêhtir Bixwîne »

Peyva: “Dîk û Dik”

Di Kurdî de bikaranîna du peyvan û nêzikiya wan peyvan: Peyva: “Dîk û Dik” Dîk navê ajalekî ye. Ev ajal radibe li ser derê bilind bang dike. Ji bo ku dengê xwe biçe gelek kesan, cihên bilind ji xwe re hildibijêre. Dik jî navê cihekî piçekî li der dora xwe bilindtir ku ji bo kesak rade ser bangî gelekî bike. …

Bêhtir Bixwîne »

Peyvên “Sînor” û “Hed/Hudûd”

Peyva “sînor” îhtîmaleka mezin koka xwe yûnankî ye, “hed” jî -dîsa îhtîmalen- erebkî ye. Her du jî bi eynî manayê di hemî dîyalektên kurdî de her ji qedîmî ve hene. Peyva “sînor” di manaya şênber de jî di manaya razber de jî tê manaya ew xêza xeyalî ku cihekî/derekî yan jî tiştekî ji cihên/derên yan jî tiştên din vediqetîne. Di …

Bêhtir Bixwîne »

Gotinên Zaneyan-1

Cudahiya di navbera kesê bixwîne û binivîse û kesê nexwîne û nenivîse de, biqasî cudahiya di navbera sax û miriyan de ye. (Arîstotales) Xwediyê îradeya (vîn) xwe, esîrê wijdana xwe be (Arîstotales) Zanîna dilpakiyê (fezîlet) tenê ne bes e. Dive mirov xwediyê wê be û wê bike. (Arîstotales) Qeweta te têrî qenciyê neke, xirabiyê neke (Arîstotales) Di cihanê de mirovê …

Bêhtir Bixwîne »

Di Peyvan De Bêwate Mam

Berî ku ez birayar bidim bi destê lîstikvanên xwînmij qedera min hate diyarkirin min lîsteya êşên xwe veguhaste Newala Qeseba niha bi sêwiyên Helepçê re bûme destebira hejmara pêşiyên xwe yên ku bi destê xwînxwaran hatibûn qetilkirin dijmêrim li xerîbiyê bi awayekî stemkar naletê li senarîstên şerxwaz dibarînim ez encama aloziyekî di şevên kesernak de di peyvan de bêwate mam …

Bêhtir Bixwîne »

Mehmed Uzun; Nûserê jiyana mişext û mirina lezgîn

Li gel rexnekirina romannûsiya wî jî tu kes tune ye ku sûda keda wî li pirtûkxaneya kurdî nebîne û navê wî wek îmzeya herî xurt û navdar a wêjeya kurd nehesibîne; Lewre ew nûserê romana nûjen a kurdî ye û bi berhemên xwe rêyeke qerase li pêş romana kurdî vekirî ye. Bê guman em qala honannûsê bîra qedera jîndarê kurmancî …

Bêhtir Bixwîne »

Peyvsazî Bi Lihevanîna Dengî-Wateyî

Di zimannasiyê de lihevanîna dengî-wateyî (phono-semantic matching)[1] tê maneya wergirtina hin peyvên biyanî û eyarkirina wan li ber peyvên xwemalî heçku ew peyvên xwemalî bin. Bo nimûne, peyva bombebaran û hevwateya wê bombedûman[2] di kurdî de tên xebitandin heçku ew ji peyvên “bombe+baran” yan “bombe+dûman” bin. Lê di rastiyê de ev peyv ji fransî bombardement (bixwîne: bombardman) hatiye wergirtin lê …

Bêhtir Bixwîne »

Zanayî û Nezanî

Hevalên hêja û birûmet! Em dixwazin îro hinekî li ser têgîna zanebûn û nezaniyê rawestin. Û têkilî wê jî pêwendiya navbera peyva ‘zana’ û ‘nezan’ li gorî zanebûna xwe rave û şîrove bikin. Jiyan, bi zanebûn dest pê dike. Roja ku mirov ji dayik dibe, tu tiştî nizane. Hin bi hin, hin tiştan hîn dibe. Her ku hin tiştan hîn …

Bêhtir Bixwîne »

Min Got Pênûs Girîya – Diyar SOZDAR

Cergê wê tije bibû, ji axîn û janên sedsalî. Hesret û hizora xwe ji nava xwîna keliyayî a bedena westiyay çirçirand. Here kîjan birîna bedena vê axê derman bike , kîjan rupela dîrokê bigoherîne, kîjan sinorên mirinê pak bike ji çîrokên veşartî, kîjan helbest u romanê ji dilê welatê rojê binvîse û bixwîne. Yekîtî û zanîn u jîr pêwîstin ji …

Bêhtir Bixwîne »