Yekşem , Tirmeh 22 2018
Malper / Bawerî / Rojî û Heqîqeta Wê – 1

Rojî û Heqîqeta Wê – 1

Gelî ewên bawerî anîne! Wekî ku li ên berî we ferz buye, rojî ji we ra jî ferz buye. Dibe ku hûn bitirsin (û xwe biparêzin).

(Rojî) rojên jimartîne. Di nava we da kî nexweş be yan jî rêwî be (û rojîya xwe xwaribe), bila di rojên din de bigre. Ewên quwweta wî nagîhê jî, bi qasî têrkirina xizanekî fidye jê re lazime. Lê kî bi dilê xwe qencîyekî bike, ev ji bo wî çêtir e. Eger hûn zanibin girtina rojîyê ji we re bixêrtir e.

Meha Remezanê ye ku Qur’an di vê mehê da hatiye daxistin û ew ji bo mirovan hîdayet, rêber û delîlên heq û batilê ji hev dikin îzah dike. Ji nava we kî bigîhîje wê mehê bila rojîyê bigre. Kî jî nexweş be yan jî rêwî be (û rojîya xwe xwaribe) bila di hinek rojên din de bigre. Xweda ji we ra hêsanîyê duxwaze, zehmetê naxwaze. (Ev hêsanî) ji bo hûn hejmarê (rojan) temam bikin û ji ber ku Xweda hûn dane ser rêya rast, hûn Wi mezin bikin loma ye. Hêvî heye ku hûn şukir bikin. (Sûreta Beqere: 183-185)

Mana Rojîyê

Rojî peyvek kurdî ye. Bi Farisî jî, ji vê peyvê re “rûze” tê gotin. Ji kurdî derbasî Tirkî jî buye û peyv guherîye “oruc” ê. Peyva sewm di Erebî de tê maneya, ji tiştekî dûr sekinandinê, li hemberî tiştekî xwe parastin û manîbun e. Bi istilaha fiqhê jî tê maneya; ji wexta paşîvê (îmsaqê) heta wexta fitarê ji bo mexsed û armancekî ji xwarin û vexwarinê û munasebeta cînsî dûr sekinandine, xwe parastin e.

Tarîfa Rojîyê

Di lugatê de sîyam, tê maneya xwe ji tiştekî parastin, bi tiştekî girtin û xwe ji tiştekî kişandin e. Ev, tê maneya ji peyvandinê û ji xwarinê dûrketinê jî. Xwedê Teala delîla vîya jî di sûretê Meryemê de di vê ayetê de beyan dike.
“Min ji bona Rehman Rojî girtîye.”(Meryem/ 26)
“Yanî ji bo ku ez nepeyîvim min soz daye.”
Maneya rojîyê ya şer’î jî ev e: ji hilatbuna fecrê heya avabuna rojê ji tiştên ku rojîyê xerab dikin dûrketin e.

Ferzbuna Rojîyê

Rojîya Remezanê di sala hîcreta duyemin de di meha Şabanê de ferz buye. Berê vîya jî, rojî ji bo ummetên din jî ferz bubu. Ehlê kitêb ên di dewra Hz. Pêxember de dijîyan bi rojîyê baş dizanibun.

Rojîya Remezanê ji ummetên berî vê ummetê re ferz nebubu. Rojîya Remezanê xuxusîyetek Ummeta Muhammed e.

Ferzbuna girtina rojîya meha Remezanê bi Qur’anê Kerîm, sunneta Nebevî û îcmaî ummet sabît e. Kesê ku wî inkar bike ne Misliman e.

Qur’ana kerîm wuha dibêje:
Gelî ewên bawerî anîne! Wekî ku li ên berî we ferz buye, rojî ji we ra jî ferz buye. Dibe ku hûn bitirsin (û xwe biparêzin). (sûreta Beqere:83)

Pêxemberê Xweda jî, wuha dibêje:
“Ey însan! Mehek pirr mezin û bi bereket sîya xwe daye ser we. Ew mehek wusaye ku, di nava wê de şevek ji hezar mehî bi xêrtir heye. Xweda rojîya wê ferz kir û di şeva wê de jî, qiyam kire nafîle.”

Rojîya Remezana şerîf ji ruknê Îslamê ye. Ji fecrê sadiq destpê dike heta avabuna rojê dewam dike. Divê mirov xwe di vê demê de ji xwarinê, vexwarinê û munasebeta cînsî biparêze. Ferzbuna rojîyê di sala hîcri ya duyemîn de destpê kirî ye.

Gelek feydên rojîyê heye. Ya herî girîng, rojî denga insanîyetê muhafeze dike. Lewra Xwedê Teala însan, di nava melaîketan û heywanan de xuluqandî ye. Bi tabîrek din Xwedê Teala însan, ji unsûrê ruh û ji unsurê cîsmanî xuluqandî ye. Ji ber vê yekê rojî nahêle cîsîm bi ser ruh de xalib were denga her du unsûran pêk tîne.

Delîlê ku rojî di meha Remezanê de ferz buye ev ayet e:
“Meha Remezanê ye a ku Qur’an têde hatiye daxistin. Ew (Qu’ran) a ku ji bo mirovan hîdayet û rêber û delîlên heq û batilê ji hev diqetîne. Ji nava we kî bigîhîje wê mehê bila rojîyê bigre. Kî jî nexweş be anjî rêwî be (û rojîya xwe xwaribe) bila di hinek rojên din da bigre. Xweda rehetîya we dixwaze, zehmetîya we naxwaze. (Ev hêsanî) ji bo hûn hejmarên (rojan) temam bikin û hûn Xweda mezin bikin li beranberî rêya rast ya daye ber we û hêvîya ku hûn şukir bikin. (Beqere/185)

Delîlê duyemîn jî ev hedîs e:
“Îslam li ser pênc tiştî ava buye: “Şehadet anîn ku ji xêynî Xweda îlah tune û Muhammed evdê Wî û resulê Wî ye û nimêj kirin û zikat dayîn û tewafa heccê û girtina rojîya Remezanê ye. [ Buxari 8, Müslim/l6 û muhadîsên din.]

Û ev peyva ku Hz. Pêxember ji bedevî re gotîye jî: “Xwedê Teala rojîya meha Remezanê ferz kiriye” [Buxarî/1792, Muslim/İl] ji vîya re delalet e.

Fîkrî Amedî
fikriamedi.blogspot.com.tr

Hûn dikarin van nivîsan jî bixwînin.

Ma mafê dê-bav di pereyê di encama mirinê de derdikeve de heye?

Pirs: Di encama qezaya çûnhatinê de mêrê min wefat kir. Keçeke min heye, ew jî …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir