Pêncşem , 22 Cotmeh 2020

Pira Mala Badê û Dewleta Kurd a Merwanî

Pira Mala Badê, weke ku ji navê wê pirê jî tê fêmkirinê, li ser navê Bad ê Dostik hatye avakirin, ê ku damezrenerê Dewleta Merwanî ye…

Bad, ( an jî Baz) di sala 991-an da, di şerê li gel Hemdanîyan pêk hatye da hatye kuştin û xwarzîyê wî Hesen ê Merwan ketye şûna wî û sinorên dewleta xwe berfirehtir kirye… Di dema Bad da, navê dewleta wî ne Merwanî ye, piştî Hesen ê Merwan, navê dewletê dibe Merwanî… Lê siltanên Merwanî, bapîrê xwe, Bad ê mezin ji bîr nakin û di dema Ebû Nasir ê Merwanî da, vê pira bêhempa, a ku ji hêla mîmarîyê ve li seranserê dinyayê nav û deng daye, li ser navê wî ava dikin. Avakirina wê jî, derûdora salên 1040 û 1050-an e..

Hêjayî gotinê ye ku, navê dewletê Merwanî ye, dibe ku ji hêla cînarên wan ve wiha hatibin binavkirin, lê malbata Merwanîyan di civaka kurd da, wek ” Mala Badê ” têne naskirin. Nivîsên ku li ser kevirên pirê hatne nivsandin gelek in, û her desthilatdarî jî, kevirekê nû ê ku navê siltanên wan li ser bûye, pê ve danîye. Mînak; Artûkîyan, Selçûkîyan û Osmanîyan û hwd….. Di demên dawîn da, di dema serhildanê Sasûnê da, em vê jî baş dizanin ku, generalekî tirk bixwe jî, hin keviran deranîye, tine kirîye û hinekên wan jî, ji bo neyên xwendin xera kirye…. Ev agahî di pirtûka Hasan Hişyar da berfirehî hatne nivsandin.

Ya din pirtûka hêja a Îbn-ul Erzak, agahîyên kêrhatî û berfireh dide me, nemaze di der barê Dewleta Merwanîyan da…. Lê mixabin, bi tenê beşeke biçûk a vê pirtûkê hatye wergerandin û beşên din jî li benda lêkolînê ne… Orîjînala wê, di mûzeya Londonê da ye û Abdullatîf Avad ê lêkolînerê ereb- Misrî, hin beşên wê ên din jî amade kirye û weşandye. Mamoste M. Emîn Bozarslan, beşa Merwanîyan ji erebî wergerandye li tirkî û bi navê ” Mervani Kürtleri Tarihi ” daye weşandinê… Beşên din jî, li benda lêkolîn û wergerandinê ne… Bi hêvîya lêkolîn û wergerandinên wan beşên din jî….

Wêne: Pira Mala Badê – 1909
Nivîskar: Xerzî Xerzan

Derbar baweri

Avatar

Dikarê vê jî bixwênê

Med û zimanê wan

Serboriya dîrokî Navê Medan di çavkaniyên Aşûrî, Farisiya Kevnare û Yûnanî de hatiye û vedigere …

Şiroveyek

  1. Avatar

    Destxweş hevalê heja ji bo nivîsa te. Lê wek ez dizanim
    PIRA MALA BADÎ DI 1147AN DE JI HÊLA ARTÛKIYAN (Tîmûrtaş b. Îlgazî) VE HATIYE ÇÊKIRIN.

Bersivekê Binivîsêne

Epeyama we nayê weşandin. Qadên pêwist bi * hatine nîşandan.