Cumartesi , Şubat 27 2021

Lawij û Dîroka Lawijê Ji Ku Tê?

Lawij, bi Kurtasî nivîsarên eşqa Xwedanî ye. Jin û evîniya cîhanî têde nîne.

Li gor herêman wateya wê tê guhartin Kurdên Badînan (Colemerg, Akre, Duhok, Amediye, Laleşh) dibêjin Lawje û Laje tê wateya Stranan (Klam).

Li gor çend ferhengên tirkî Lawij bi Kurdî ye. Çend wateyên lawijê jî didin nîşan. Dia, Lorîn, şîret û stran hwd. Li gor wîkîferhengê ava, dia, daxwazên ku mirov ji Xwedê dike ye. (bi taybetî stranên olî, neşide, îlahî) Ez dikarim bibêjim peyva “Lawij” ji lawik’an tê. Lawik jî tên wateya stranan, lawik ji aliyê dengbêjan ve tên gotin. Yan jî dibe ku lawik ji peyva lawijê were.

Çend riwayêtên vê çîroka vê lawijê cûr bi cûr hene… sal 1939 an de di kovara ” El Mecele-î El Betrîrqiye El Sûryaniyye” hêjmara rêbandan û rêşemî yanê ya şeşan de behsa Lawij, Dîroka Lawijê dike. Celadet Elî Bedirxan wergera Lawijê ji zimanê Fransî dike û di Kovara Hewarê de hêjmara 25 an de diweşîne. Û dibêje behsa vê mijarê di hêjmara werê de jî dê bêkirin lê mixabin di hêjmara 26 an de behsê nake. Di hêjmara 29 an de Celadet di Kovara Hawarê de wisa parve dike;

Basîliyos Şemûnê duyem, wekîlê Turabîdin( Torê) bû.  Mirovekî zehf bi ol û  xwedî teqwa bû. Li Midyadê li gundê Bamînmînê li cem Evdal Axa xizmetkarekî Sûryanî hebû. Wî xizmetkarî dixwest bi dotmama xwe re ( li gor hin riwayêtan bi bavê xwe yî vaftîz re ) bizewice. Lê li gor şertê Mesîhî ev ne caîz bû ji ber vê Mafiryan ( wekîlê Patrîk ) nikarîbû mehrê bibire. Xizmetkar xwe sparta  Xanima Axê , Xanimê jî ev mijar ji Axê re vekir. Axa çiqas hewar û gazind kir jî, Mafiryan mehr nebirî. Li ser vê meseletê axa li Mafiryan hat xezebê û ji bo werê kuştin xeber şiyand cem Mîrê Cizîrê Mihemed Beg re. Mafiryan çû cizîrê ber hizûra Mîr. Bi emrê Mîr tasikek jehr danê, Mafiryan jî bi destê xwe li dora tasikê xaçek xêz kir û jehr vexwar; Lê tu tişt ji Mafiryan nehat. Mîr bi vê rewşê şaş û mat ma, gazî xizmetkarê xwe kir û got ma di tasikê de jehr nebû. Xizmetkar jî got heye, li ser vê xeberê avek li tasikê werdan û dane Xizmetkar û got de vexwe. Xizmetkar vexwar hema ceh de mir.

Mîr careke din bangî Mafiryan kir, ji bo ceribandinê, got stranan bibêje û pê re bireqise. Mafiryan nereqisî, û ev Lawija navdar bi zimanê Kurmancî got de Mîr lê bihesîne. Mîr û kesên li dora wî zehf ji Lawijê hez kirin.

(Di Lawijê de behsa roja mehşerê, ezab û cezayê  kişandina minafiqan dike. )

Li gor riwayêteka din jî, Mîrê Botanê zanîbû ku rojiya perhîzê ye, xwarina bi tewaş danîye ber Mafiryan, Mafiryan jî li ser xwarinê xaçekî çêdike û ew xwarin vediguhêre xwarinên bêtewaş û bi zebze.

Mafiryan di Lawijê de bi irtîcalî(jixweberî) dibêje. ” Xwedêyo li cem te Mîr, feqîr û bêkes hemû yek in” Mîrê Botan hestyar dibe digirî û hurmetê ji Mafiryan re dike.

Li ser vê Lawijê Mîr, bi xelatî, ( diyarî pere hwd.) Xweşik û xweşî wî dişîne gundê wî. Lê dîsa Evdal Axa lê nayê rehmê Mafiryan di sala 1740 î de dikûje.

Lawij berfirehî wisa ye;

L A W I J

Lo ew çi deng e, ew çi heydan e, ew çi gurgur e li azmana

Dengê nefîr û zirne û borîzan a

Hin dibêjin qiyamet a û hin dibêjin axirzeman a

 

1.

Bu ne sestir hey, bu ne feryad, bu ne gök gürültüsü

Sur sesi, zurna sesi, borazan sesidir

Kimisi kıyamet der, ahirzaman der kimisi

 

Lo, ma dengê stiruh û boqilnefir ji azmana hatiya?

Erd û azman hejihan û deng keta guhê miriya

Û rih ketin bedena. Xunava qiyametê bi ser wan de bariya

Û hêşin bûna weke geyayê ku buhar bi ser de hatiya

 

2.

Üfürülmüş borunun sesidir oy, göklerden gelen

Sarstı yeri ve göğü, can verdi ölü bedenlere

Ve canlandı bedenler, kıyamet sağanağı yağdı üzerlerine

Ve yeşerdiler üzerine bahar gelmiş bitkiler gibi

 

3.

Lo merovo, nezano! berê xwe bide azmana çiqas hêşîn a

Û seyr bike li gerê di vê felekê. Hemû stêrikê di rengîn a

Û sibhan bike ji xudanê keremê re,

yê ku ew li hewa êxistin û danîne.

Belê heyf û xabîneta min tê li husn û cemala di wan

Yê ku paşîkê bikevin halê ko em pê ketîne

 

3.

Ey cahil insan, dön de bak göklere ne kadar da mavi,

Nasıl da geziyorlar bak, feleğin çarkında yıldızlar, rengarenk

Kerem sahibi Allah’ı tesbih et

Ki bunları göklere yerleştirendir o

Ah ne yazık, o hüsnü cemale ki sonunda

o da düşecek bizim düştüğümüz hale

 

4.

Lo, wî dibêjin axirzeman a,

erd û azman bi hev ketina

û dolabê di felekê sist bûna

û stêrik hêjihan û tidarikê xwe li ketinê kirina

Belê heyf û xabîneta min tê li heşînan

Li rihan û gulçîçek û pelên beybûn û sosinan

Yê ko xemlê xwe avêhtin, weka masiyê li bejê hişk bûna û mirina

 

4.

Ahirzamandır derler oy,

birbirine düşmüş yerle gök,

gevşemiş feleğin çarkı

Ve sarsılmış yıldızlar, düşmeye hazırlanıyorlar

Ah ne yazık, yeşil reyhana, gül ve çiçeklere, bu papatyalara, bu zambaklara

Atmışlar üstlerinden süslerini, tıpkı sudan uzak düşmüş ve ölmüş balıklar gibi

 

5.

Lo wextê ko Barî Teala li dinê pevebînê deftera xêr û gunehê me bînê

Û li ber alemê û dinyayê û milyaketa bixwîne, wey bêmefero!

Wekê min bikişînin hizûrê ezê çi ciwabê ruhê xwa bidim?

Lo tu mêran û Xudê dihebînê

 

5.

Hey, Bari Teala, dünyadaki amel defterimi getireceği zaman

Bütün alemin ve meleklerin önünde okuyacak, vay benim bahtsız başıma!

Eğer huzurunda beni hesaba çekerse nasıl veririm canımın hesabını?

Oy sen yiğitleri ve Yaradanını seversin.

 

6.

Lo dengekî bilind ji azmana dahatiya.

Go: Bilezînin û mizgîniyê ji miriya ra bibin;

Bila ji tirba rabin û xemlên xwa wergirin, weke kulîlkê di rengîn

Lê bihara qiyametê hatiya pê ve herin

Lê milyaketê di xwa kirine qasidê di we.

 

6.

Gökten yüksek bir seda geldi oy!

Der ki: Tez varın ulaştırın müjdeyi ölülere

Kalksınlar mezarlarından, kuşansınlar süslerinizi, rengarenkçiçekler gibi

Kıyameti kopmuş baharın

Acele edip gidin, meleklerini elçi yapmış sizin için.

 

7.

Lo dengekî xafil ji azmana hatiya û me hay jê nîna

Go: Mirîno ji tirba rabin, li qiyameta heqelyeqîn a

Xwe ji ax û ji ritamê daweşînin, û xeml belgihê di qiyametê wergirin

Û serê xwe hilînin weka zîlika gihayê heşîn.

 

7.

Gökten aniden bir ses geldi de biz habersizsiz ondan

Kalkın mezarlarınızdan ey ölüler dedi, kıyamet hakkelyakindir

Tozdan topraktan silkinin de kıyametin giysileriyle süslerinizi giyinin

Kaldırın başınızı, filizlenmiş bitki gibi sallayın

 

8.

Lo dengê nefîr hat ji ezmanan û ji heybetê felek hejiha û stêrik rijihan

Yeqîn weqatê di wan e ko çiyayên bilind bihelihin

Û berr û behr bibin meydan, û heşir-û-mehşûr bên ko heft pê li pêkî bikevin.

Yeqîn ko hakim nêta wî ko bike dîwana.

 

8.

Hey, surun sesi geldi göklerden, felekler titredi heybetinden

Görün işte kaydı yıldızlar, eridi yüce dağlar

Ovalar, denizler mahşer meydanına döndü, ayaklar birbirine dolandı

Hakim divanları yok etmek niyetinde

  1. Lo, ma wekê qiyamet bê Barî Teala hakim bê û Mikaîl gilehçî bê

Û Cebraîl şehde bê Ezraîl dehwaçî bê û alem bê hizûrê,

Wey li min gunehkaro! Bi wê saetê bêmefero!

Gelo halê min wê çi bê?

 

9.

Hey, sanki kıyamet vaktidir de Allah Teala hakim ve Mikail şikayetçidir

Cebrail şahid ve Azrail davacıdır, alem gelir huzura

Kıyamet vaktinde vay benim gibi günahkar ve bahtsıza!

Acep nice olacak benim halim?

 

10.

Lo, ez hawara xwe ji Xweda ra dişînim

Ko dojeha xopan bê û bihedimê, ko ez bi çava nebînim.

Lê ne bes e derdê dinê û xema mirina ko ez her dibînim

Lê tirsa jana dojehê ez dilê xwe pê dikewînim.

 

10.

Hey, Allah’a yalvarıyor ve imdad diliyorum,

Yıkılıp viran olsun cehennem, şayet görmezse gözlerim

Ah, yetmez mi her daim dünya derdiyle ölüm gamını çektiğim

Cehennem acısının korkusuyla tatmin ediyorum kalbimi, oy!

 

11.

Lo, weylek li serê min bê, wekê min bi xezeb li hizûrê

bikşînin û defterê di xêr û gunehê min bînin,

wê li ber civatê bixwênin min destbidest

bikin û bal dojehê va bişînin…

Xwezî ez nebuwama, min ew saet nedîtaya

Ku min dahilînin zêrzemîna dojehê de.

 

11.

Hey, gazaba gelip huzura alacaklar beni

amel defterimi getirecekler önüme

Herkesin önünde okuyacaklar,

beni elden ele verip gönderecekler cehenneme…

Keşke hiç olmayaydım ve o anı gözlerimle görmeyeydim

Beni zemherir cehenneminde asacakları zamanı

 

12.

Lo, stêrka sibehê helatî û qewî dilezîne

Û destê xwa liba dikê û lev dixê û dengê xwe hiltînê.

Go: Lo merovo birev û tobe bike, lê milyaketê bixezeb li we dikudînê;

ko heçî tobe nekir û xêr ji keda xwe nekir wê Xwedê îmanê jê pey bistînê.

 

12.

Hey, sabah yıldızi yükseldi ve hızla geliyor

Ellerini sallayıp çırpıyor ve yüksek sesle çağırıyor,

Der, ey insanoğlu tez git ve yap tövbeni, gazap melekleri ardınızdan aceleyle geliyor

Der, kim ki tövbe etmeyip Allah’tan hayır görmezse, Allah ondan alır imanını

 

Lo mervo! Bes van şerr û gunehan bike, biqere û rûna

Lê dingedinga azmana tê û dergehê di wan vebûna

Û Barî Teala bi milyaketê xwe ve dahatiya

Çiqas mirî hena ji tirba rabûna

Û em gunehkar in û me tobe nekir.

Qewî li me bisû ne.

 

13.

Hey insan, yeter işlediğin bunca şer ile günah, bırak ve uslan

Sesler göklerde perde perde, açılmış göklerin kapısı

Allah Teala melekleriyle inmiş, bütün ölüler mezarlarından kalkmış

Yazık biz günahkarlara, tövbe etmedik.

Halimiz çok çetin olacaktır.

 

14.

Lo, pa erd şehde ne, û azman gilehçî na

Û Barî Teala hakim a û milyaketê wî dawaçî na

Lo heka ew rahmê ji ba xwe nekê, me azap nekê

me mefer bi tu kesî dî ve nîna

 

14.

Hey, yer bize şahittir, gökse şikayetçidir

Allah Teala hakimdir ve melaikeler davacıdır

Eğer bize merhamet etmeyip azap ederse

Bizim hiçbir koruyucumuz yoktur

 

15.

Lo pa ez çi bikim sefil im û sergerdan im

rûreş im, gunehkar im

Lo dikrê mirinê ne yê xêrê bê ko ez xafil girtim

Û nehişt ko ez tobedar bibim

 

15.

Hey, ben ne edeyim sefil ve başıboşum

yüzü karayım ve günahkarım

Ölüm engellenemez, beni gafil avladı

Ve tövbekar olmama izin vermedi

 

16.

Lo, dilê min bi kerba qewî dinale.

Go: Ne xwezî bi vê dinê ne bi vî îş û vî halî

Ko mirin li pey ma digere roj bi roj û sal bi salî

Weke bazê li pey wardekê li pey ma dizûrî û dikalî

 

16.

Gönlüm büyük kızgınlıkla inliyor

Der, keşke olmasaydı o dünya, o iş, o hal

Ölüm arkamızda dolanıyordu gün gün, yıl yıl

Ördeğin peşindeki şahin gibi çığlık atıp inliyordu

 

17.

Lo dilê min qewî diêşê û dinalê,

bi birîna û hemû kerba hêsir

ji çava dibarin weka peşkê di xwîna.

Hemû ji xema mirinê

Û zêde ji ezabê dojeha ku daîm tehlî na û keseran şîna û gîrîna

 

17.

Aman gönlüm çok dolu ve inliyor

Yaralı ve öfkeden gözyaşları

Gözlerimden kan damlaları gibi yağıyor

Bütünüyle ölüm gamındandır bu

Ve cehennem azabının korkusundan daima bağrından iniltiler ve ağlayışlar

 

18.

Lo, xwezî ez teyrek buwama ji teyrên li ber bayî, ko ez biçûwama keviya bahra mazin

Û min xwa pê nihaya ko min xwa ji derdê dinê û ji gunehan xelas bikiraya.

Û zêde tirsa min mirina ko ez xafil bim û li serê min ji bihataya.

 

18.

Keşke kuşlardan bir kuş olsaydım rüzgara kapılıp deniz kenarına gitseydim

Kendimi sakınıp bu dünyanın dertlerinden günahından kurtulsaydım

Benim asıl korkum ansızın çıkıp gelecek olan ölümdür

 

19.

Lo, hilû rabe, da em tobe bikin malxerabo!

Û  serê xwe hilîna û ji xewa raba

Lê dinê bi hev ketiye û em rakilandin pey gunehan, şuxlê me xirab e.

Lo xwezî me ev dunya nedîtaya û ronahiya wê nebînaya

Paşî esseh wê me bikê ber dehwa û hesaba

 

19.

Ey evi viran olasıca gel de tövbe et

Başını kaldır ve uykudan uyan

Dünya bizi günahlarla ve boş işlerle yaraladı, halimiz haraptır bizim

Keşke bu dünyayı görmeseydik ve ışığını almasaydık

Çaresiz bizi sorgulayıp hesaba çekecek

 

20.

Lo malxerabo!  Serê xwe hilîne û ji xewê raba, lê dunya li hev ketiya

Lo wî dibêjin axirzaman a û va heyama qiyametê hatiya

Dê em tobedar bin û tedarîka axîretê bikin

Lê emê di xafil hew te dî ko mirinê bi tihna me girtiya.

 

20.

Ey evi yıkılasıca!  Başını kaldır uyan uykudan

Görmez misin dünya birbirine karışmış

Derler ki ahir zamandır ve işte kıyamet yaklaşıyor

Tövbe edip, ahirete hazırlanalım

Biz gafilce öldük susuz yakaladı bizi

 

21.

Lê mirinê tu qewî bi lez bi ciwanî pey me dikudênî,

Tu daîm siwar î û li ser me  pê ve tînî,

tu nahêlî ko em pîr bibin

hetta Barî Teala bi sebr emanetê xwe ji me bistînê

 

21.

Ey ölüm, erken davranıp genç yaşımızda çağırıyorsun

Atına binmiş etrafımızda dolanıyorsun

İzin versin yaşlanmamıza

Allah sabırla bizden emanetini alıncaya  kadar

 

Lê, dinê te nehişt em tedarîkê di mirinê bikin

Te em serberdayî berdana sahrayê.

Te go sefayê bikin bi dilê xwa lê mirin dûr e, û niho nayê.

Te em xapandin û mirinê em xafil girtin

Lê dinê te nehişt em têr sefayê bikin li vê dunyayê

 

22.

Dünyada ölüm için hazırlanmamıza izin vermedin

Bizi çöle bırakıp gönlünüzce eğlenin dedin

Ölüm uzak, şimdi olmaz ve sen bizi aldattın gafil aldattın

İzin vermedin bu gönlüme gönlümce eğlenmeye

 

23.

Lê dinê, tu ewil nîşane me didî rehetî, sefa û xweşiyan

û paşê tu dilê me tijî dikî, ji jan û derd û tehliyê.

Zêde zikrê mirinê ne ê xêrê be ko daim siwar a

Û li serê me pê ve tînê

Û me tişt û malê di pir şemirand û me dest ji ber ruhê xwe kiriya.

  1. Ey dünya önce bize rahatlık, güzellik ve eğlenceyi gösteriyorsun

Sonra kalbimizi dertle, acı ve sızıyla dolduruyorsun

Ölümün yadedilişi hayra alamet değildir ki

Başımızda atından inmeyen bir süvari gibi dolaşıyor

Biz de malımızı, varlığımızı terk ettik can derdine düştük

 

24.

Lê mirinê tu pêşkarê me bûyî zivistan û havîna, û te mehbûbê dila ji me standin

Xudanê hesp û rext û zîn e. Lê zikrê te ne ê xêrê be ko

ji dêla xemlê di nadir û serpêçanê di nazik te serê me bestin bi kevnikê di reş û şala.

Le ba ez çi bikim min mecal bi te nîna me tu sipartî hukmê Barî Teala

 

24.

Ey ölüm kış ve yazda sevdiğimizi, dilberimizi aldın bizden

At, silah ve üzengi sahibisin, senin yadın hayr olmasın

Emsalsiz ve nazik güzelin yerine başımızı siyah çaputlarla bağlasaydın

Neyleyim sana gücüm yetmiyor, seni Allah’a havale ediyorum

 

25.

Lê dinê te nehişt em têr sefayê bikin li vê dinyaya betal.

Te axa ji me birin û te ji me re hiştin pîr û kor, kevn û kal.

Lê dikrê te ne yê xêrê bê, ko te ji xema û kesera te serê me bestin bi kevnikê di reş û şalan.

Lê pa em çi bikin me mical bi te nîne, me tu spartî hikmê Barî Teala

 

25.

Ey dünya, bırakmadın gönlümüzce eğlenelim bu boş diyarda

Götürdün beyleri bizden, bıraktın bize yaşlı, kör, eski ve kötürümleri.

Hey, encamın hayır olmasın ki gam ve sızılarla kuşattın bizi

Başımızı bağladın kara bez ve şallarla.

Neyleyim sana gücüm yetmiyor, seni Allah’a havale ediyorum

 

26.

Lo mal xerabo!  Serê xwa helîna lê em derz kirin vê mirinê

Ji koma û ji civata ji me nehişt yek bi tenê

Lo de em ji xemma û derde mirinê balgihê abdala wergirin û tayih bibin bi wê dinê

Le heyf û xebîneta min tê ko emê bi wê  wê kesara biçin û bikevin gorinê

 

26.

Ey evi yıkılasıca başını kaldır ölüm bizi parçaladı

Sohbetimizden ve yaşumuzdan hiç kimseyi bırakmadı

Ölüm ve gam derdinden abdal yastığı edinelim ve terk edelim bu dünyayı

Hey,hayıflanıyor ve üzülüyorum ki ben bu gam ve kederle mezara gideceğim.

 

27.

Lê dinê te ez kirim evdalekî şeqî, te ez berdama pey guneha ji şîrê hetta pîrê

Lê mirin qonaxçî ya, cihê min kir nav agirê dojehê û ba û pezrûk û zemherîra

 

27.

Ey dünya!  Beni şaki bir kula çevirdin.

Küçüklüğümden yaşlılığıma kadar günahlara saldın beni

Ama ölüm hancıdır, cehennemde yer verdi bana

Beni bana rüzgara, zemine ve yere teslim etti

 

28.

Lê dinê te ez ji guneha bar kirim û te destê min ji xêrata biriya

Biz ez zanim ko paşî ya poşmanî ya û keser  şîn a û girîn a

Xwezî ez bi miraya ra ji tirbê ranebuwama

Ko min dojeh nedîtaya lê min taqata ezabê wî nîna

 

28.

Ey dünya bana günah yükledin, hayırdan mahrum bıraktın

Ve biliyorum ki sonu pişmanlık, hasret, yas ve gözyaşıdır

Keşke ölülerle beraber mezardan kalkmasaydım

Ve cehennemi görmeseydim azabını çekecek takâtım yok

 

29.

Lo malxerabo! Serê xwe hilîne û çavê xwe veke û xew rabe

Lê mirinê em derz kirin em sêwî hiştin ji dêwbava

Û felekê em tazî hiştin li ber barana û li ber tava

 

29.

Ey evi yıkılasıca! Kaldır başını, aç gözünü, uyan uykudan

Ölüm bizi parçaladı hey! Ayırdı bizi anneden ve babadan.

Çıplak bıraktı felek bizi yağmurla güneş altında

 

30.

Lo oxira li felekê ne ya xêrê bê

ko ji tişt û malê di pirr em xizan kirin

û em xistin ber van mital û ber van hisaba.

 

30.

Feleğin bahtı hayr olmasın

bizi bunca variık ve bolluktan yoksun bıraktı

Bu sorgu ve suallere mahkum etti bizi,

 

31.

Lo berê xwe nedin wê dinyayê lê xayin û derewîna geh tahl û geh şîrîn a

Û geh şahî ya û geh şîn a û geh ken a û geh girîn a

Tahqîq ko tu destgirya min buwaya minê tu bi yekî bidaya

Lê pa ez çi bikim tu maka min î û min mecal bi te nîna

 

31.

Bu dünyaya ilgi göstermeyin hain ve yalancıdır bazen acı bazen de tatlıdır

Bazen mutluluk bazen yastır, bazen sevinç bazen gözyaşıdır

Şüphesiz sevgilim olsaydın, seni başkasına verirdim.

Ama neyleyim sen anamsın ve sana gücüm yetmez

 

32.

Lê dinê tu xayin î û bê rayî te ez berdam peyê guneha serberdayî

Tehqîq wekî tu dergistiya min buwayî ko min tu bi yekî dî bidayî

Lê pa ez çi bikim tu maka min î û min mecal bi te nîna Û tu bi min dikarî

 

32.

Ey dünya sen hainsin, beni boş yere günahlara saldın

Özgür bırakırdım eğer sevgilim olsaydın, seni başkasına verirdim

Ama neyleyim sen anamsın ve sana gücüm yetmez

Senin bana gücün yeter

 

  1. Lê dinê xwezî ez nebuwama û min xêr û mekseba te nedîtaya

Û ko te ez berdame pey guneha û te ez men kirim ji hifza qewlên Xuda û Nebiya

Tehqîq wekî tu keçik bi kezî buwayî ko min tu bi yekî bidaya

Lê ez çi bikim tu maka min î û min te sipartî Xwedê û mîrê weliya

 

33.

Ey dünya keşke olmasaydım, ne hayrını ne kazancını görmeseydim

Beni günahlara saldın, Allah ile nebilerin sözünden uzaklaştırdın

Şüphesiz saçı örgülü bir kız olsaydın seni başkasına verirdim

Ama neyleyim sen anamsın ve sana gücüm yetmez, seni

Allah’a velilerin mirine havale ettim

 

34.

Lo qulingo tu pirr bilind dibî û tu dinyayê dibîne çi mîna ya

Go: Lo, çi hewce ye hûn pirsa dinê ji min bikin dunyayê, wê li dari çava ya

Îro şahî ya û benda wê şîn a. Wesfê wê ne hêja ye.

Heke hûn ji min yeqîn in, dojeh ew bi xwe ya

Xwezî em nebuwana û me nedîtaya

 

34.

Ey turna yükseklerden uçuyorsun ve görüyorsun gökyüzünün maviliğini

Ne gerek var dünyayla ilgili soruları bana soruyorsunuz , işte gözler önündedir

Bugün eğlencedir ve sonrası yastır , sefası ise daim değildir .

Bana inanıyorsanız , cehennemin ta kendisidir .

Olmasaydık keşke , onu görmeseydik

 

35.

Lo ev dunya mîna ye zivistana ko darê di terr û hişk û merhovê di çê û xerab yek awa na .

Û sibha qiyametê mîna ye meha Nîsane ko darê di terr û mer hove di çê wê xemlê xwe wergirin

Fahm bike û qenc bizana ku darê di hişk , merhovê di xerab wê

ji agirê dojehê ra bibin xwirde û nan.

 

35.

Aman , dünya kış mevsimi gibidir , ağacın kurusu yaşı , insanın iyisi kötüsü aynı görünür.

Kıyamet sabahı Nisan ayı gibi gibi yaş ağaçlarla iyi insanlar yeşerip süslerini kuşanacaklar

Kulak ver iyi dinle beni , kuru ağaçlarla kötü insanlar cehen nem ateşine gida ile ekmek olacaklar

 

Lo qulingo ! Tu bi ser me gazî dikî û dixwînî.

Go : Lo bêhna dojehê ji vê dinê dibihim û ez

hawara xwe ji Xwedê ra dişînim ko laşê min te nemîne

Xwezî bi wî merhovê ku jê birevê û xêr û xêrata bikê û pêşiya xwe bişînê

 

36.

Ey turna üstümüzden uçarsın , seslenip çağırırsın

Hey , dünyadan cehennem kokusu alıyorum , Allah’a yakarıyorum

Bedenlerimiz kalmayacak , ne benim ne senin , ondan kaçabi lene ne mutlu

Hayırlar işleyip önden gönderenlere

 

37 .

Lo qulingo , sergirdano ! Ko tu qewî hawar dikî û dilezênî

Go : Lo , ez direvim ko dengê guregura agirê dojehê dibihim

û dilê xwe pê dikewînim , ku nexwezî bi cihê heramxwiran û selefxwiran

Ko cihê wan ezabekî dijwar a . Xwedê tu medî kes nebînê.

 

37.

Ey turna , başı dönmüş halde durmadan figan edip gidersin

Hey , nereye kaçıyorsam , cehennem ateşinin uğultusunu duyuyorum

Gönlümü onunla dağlıyorum , haramyiyicilerin faizcilerin yerinde olmak istemem

Ki yerleri azap dolu feci bir yerdir . Ya Rab sen yetiş imdadımıza

 

38.

Lo qulingo ! Ez dibêjim tu xayin î bi cihê xwe ra,

Her zivistan tu pişta xwe didî çiyan û berfan û Sîpana

û berê xwe didî deşt û berriya û safa dikî her awana

û dîsa ko bû germ û havîna tu berê xwe didî çiyayê bilind û hinkayiya zozana

 

38.

Ey turna , hayınsın kışları terkedersin yerini

Sırt çevirirsin dağlara , karlara o Sipanlara

Havalar isınınca dönersin ovalara gönlünce keyif çatarsın

Yazlar gelince tekrar dönersin yüzünü yüce dağlara , yayların serinliğine

 

39.

Go : Lo ez ne xayin im , lê dinê xayin a û ez ji ber direvim û dilezînim

Nahêlê li derekê biqêrim ko ez bi ‘ emrê xwe bi rahetî biqedîn im

Ez her bi ser wa gazî dikim û dengê xwe hiltînim

Ko hûn jê birevin ji dinyayê Lê xayîn a ez her ‘ ecêbê xayintiya wê dibînim

 

39.

Dedi : Aman , hayınlık bende değil dünyadır hayın olan , acele edip kaçarım ondan

Bırakmaz bir yerde durayım , ta ki huzur içinde bitireyim ömrümü

Durmadan ona seslenirim ve sesimi ona duyurmaya gayret ediyorum

Aman siz de kaçın , hayındır o , şaşkınlıkla hayınlıklarını görüyorum

 

40 .

Lo qulingo , em nizanin tu bihay í an tu nivistî yî ?

Tu xwe bişidîne û bi hewa xwe hilîna , lê tu qewî sist î .

Ko da em pirsa dojehê ji te bikin , lê me dengê wê ji mê ve bihîstiye .

Go : Lo de ez saloxa we qenc bidim hewe , bele jê birevin weka merhove margestî .

 

40 .

Ey turna , bilmem duyuyor musun , uykuda mısın , kalk hazırlan

Şöyle yücelere havalan , uyuşuk görünüyorsun ,

cehennem ateşini soralım senden Aman ,

haylidir sesini duyamıyoruz .

Dedi , halinizden bir bir haber vereyim , kaçın ondan yılan sokmuş adam gibi

 

41 .

Lo dojeh alîkî jê behrek agir a û kibrît zift û qîr a

û bihneke dijwar jê têt , û reş û tarî û hawîr a

Lo zikrê wê ne ê xêrê bê ko aliyek jê behrek serma ya û ba û pizrûk û zemherîr a

 

41 .

Aman , cehennem bir ateş denizi , kibrit ve ziftir

Bir koku yayar ki , simsiyah imdat aman

İsmi anmak hayır değildir !

Diğer yandan soğuk bir deniz , rüzgar , fırtına ve zemheridir

 

42 .

Lê felekê , zalimê ! Ev çi zulm a ko te bi serê me de aniye ?

Ko ji dêl xweşiyê te dilê me ji xema û kesera dagirtiya

Wekê ji me dihat xêrata bikin , te nehiştiya

û niha jî tişt û malê di pirr te em xizan kirin te me anîn parsekiyê

 

42 .

Ey felek zalimsin , nedir başımıza getirdiğin bu kadar zulüm

Mutluluk ve sefadan daha fazla acı ve gamla doldurdun gönlümüzü

Gönlümüzce hayır ve iyilik işlememize engel oluyorsun

Şimdiyse mal ve mülkten yoksun bırakıp dilenciye çevirdin bizi

 

43.

Lo qulingo , tu qewî bi hewa dikevî û tu çenga dihejînî û tu berê xwe didî ezmana

Û tu erş û kursî dibînî da em pirsa bihuştê ji te bikin lê tu Xwedê û mêra dihebînî

Ko em hê ciwan tu mizgîniya buhuştê ji me ra bînî

 

43 .

Ey turnam iyice yükselirsin kollarını sallar göklere yönelirsin

Arşı ile kürsüyü görürsün biz de senden cennet haberlerini alalım diye

Fakat Allah ve insanlarını seversen cennetten müjd getir bize

 

44 .

Lo wesfê bihuştê miqate ye û bajarekî bi qeder û mazin e û

bilind e û bê sûr e

Û jê difûrê û diherikê bêhneke xweş û behrek nûr

Hin sipî ya û hin jî heşîn a û hin kesk û sohr a

Lo behra me tê nebê xwezî em nebuwana

Ko janeke mezin a û derdekî kûr a

 

44 .

Cennetin anlatmak çok zordur , suru olmayan yüce büyük bir şehirdir

Güzel kokular yayılır ve akar ondan nurlu bir denizdir

Bazen beyaz bazen mavi bazen yeşil ve kırmızıdır

Orada bir hissemiz yoksa yazık bize keşke olmasaydık , büyük ve derin bir kayıp olur

 

45 .

Lo zikrê bihuştê ê xêrê bê , ‘ wesfê wê raserê me ya

Tiştê ku ne çava diya û ne guha bihîstiya

Û ne bi ser fikra dila ketiya

Lo heke hûn ji min yeqîn in mexelitin ko buhuşt dîne

Barî Teala ew bi xwe ya

 

45 .

Cennetten hoşça bahsetmiş olalım , sefası başımıza olsun

Gözlerin görmediği kulakların duymadığı şeydir

Ne de gönüllere düşen bir düşüncedir

Eğer bana inanıyorsanız yanlışa düşmeyin

Ki cennet Allah’ı görmenin ta kendisidir

 

46 .

Lo bihuşt welatekî bêqeder fereh e û wetanekî şêrîn a

û buhareke bêhed xweş a û her daîm hêşîn a

Da em dia ji Barî Teala bikin ku me jê mehrûm nekê

Lê dilê me ji guneha şikestiya û bi kul û birîn a

Lê dojeh miqabil e, ma taqeta ezabê wê nîna

 

46 .

Cennet uçsuz bucaksızdır, şirin bir vatan , güzel bir bahardır

Her zaman yeşildir, Yüce Allah’a yakarın bizi ondan mahrum etmesin

Yazık ki gönlümüz günahlardan kırıktır

İşte yara bere içindeki gönlümüzün karşılığı cehennem azabı olmasın

 

47 .

Lo pa em çi bikin, ezman bilind e , û erd qewîn e

Û em nizanin çi rayekê bikin bi va guneha bi va kula û wa birîna .

Mirin hatiya û me mecal bi rihê xwe nîna

Lê heke Barî Teala bi rahma xwe me eza nekê

Heke na, me mecal û mefer bi tu kesê dî nîna

 

47 .

Oy , neyleyelim gök yüksektir ve yer sağlamdır

Ve bilmiyoruz bunca günaha , kedere ve yaraya nasıl bir çare bulalım

İşte ölüm geldi ve ruhumuzun mecali kalmadı

Eğer rahmetiyle bizi affetmezse Bari Teala

Yoktur başka kimseden umud ve beklentimiz

 

48 .

Lo merovo, berî mirinê rayekê bike,

û hilo raba, lê Barî Teala adil e ne rûmetî li balê heya

û ne mehebeta mîr û feqîr û xenî û xizan li ba wî yek hîsab a

û her yek fiîlê wî dike mîzana û cezayê wî didêyê .

Heke safa û rehetî ya , heke cefa ya û ezab a .

 

48 .

Ey insan ölümden önce bir yol bul, fırla kalk

Allah adaletlidir katında ayrıcalık yoktur

Sultan ile geda , zengin ile yoksul Onun yanında hepsinin hesabı birdir

Herkesin amelini tartacak ve karşılığını verecek

İster sefa ve rahatlık ister cefa ve azab olsun

 

49 .

Lo merovo ! Hila rabe , dê em tobe bikin lê talihine dijwar li ber me hena

Sissêna wa li ber me veketî na . Eseh emê bi ser wan kevin , daîm li derê rê na

Yek jê mirin a yek jê hizûr a ê din dojeh a . Ko jan û kul e û derdê me na û bi jan a .

Lê pa em çi bikin ko xelasiya me ji wa nîna ,

Û her sê cezayê me na û hukmê Xweda na

 

49 .

Ey insan tövbe edelim diye korkutucu birçok sebep var göz lerinizin önünde

Üç kişi önünüzde uzanmış yatıyor muhakkak bir yol ağzında onlarla karşılaşacağız

Biri ölüm , biri huzur diğeri cehennemdir ki canımız onlardan yara bere içindedir

Ne yapalım kurtuluşumuz yok onlardan

Bizim cezamız ve kısasımızdır Allah’ın ise hükmüdür

 

50 .

Lo qawlê kitêba em gêj kirin û me guhdariya wan nekiriya

Ko dibêjin wê qiyamet bê û wê mirî ji tirba rabin û bihuştî û dojehî .

 

50 .

Kitabın hükümleri serseme çevirdi bizi yine de onları dinlemedik

Ki kıyamet kopacak derler , ölüler kabirlerinden kalkacaktır

Cennetlik ve cehennemlikler .

 

51 .

Lo rabe em ji Barî Teala re tobe bikin û

bixwînin fatîhaya ko : Ya Reb ! Tu bi ‘ izz û celalê di xwe kî heke

em nehêjane bihuştê tu me nekî dojehê , girê hesretê besî me ya

 

51 .

Oy , kalkın da Bari Teala’ya tövbe edelim

Ve okuyalım dualarla fatihayi

Ya Rabbi ! Diyelim , izzetin ve celalin hakkı için

bize cennetini ver cehenneminden esirge , her ne kadar layık değilsek te

Çektiğimiz hasret azap olarak yeter

 

52 .

Lo ez weke quling hawar dikim bi ser dunyayê .

Û dengê xwe dihiltînim weke kewê ribat li sahrayê

We ez bi hezarî dixwînim û her yek navê wî dihiltînim ,

û ji hezarî yek li pey dengê min nayê

Yên ez ji te re dixwînim qewlê di pîr in tu buha pê nayê

Lê pa ez çi bikim ji derdê dinê û kulê di axretê hedana min nayê

 

52.

Ey , turna gibi figan ediyorum bu dünyada

Ve keklikler gibi çığlık atıyorum bu çöllerde

Ve binlerce dilde okuyorum , yükseltiyorum adını

Yazık binde bir bana uyup sesime gelmiyor

Hiç kimsenin değer vermediği bu sözlerden birini söyle mezsem

Ama neyleyeyim , mecalim yok dünya derdinden ve ahiret azabından

 

53 .

Lo çi buhareke bixêr hatiya bi me ra û ez gerandim bi va mêrga û va diyara

û li ber çeman min jê çinî baqek rêhan û gul çiçek ji civata nadira

û rehmet li dê û bavê ko qewl gotin û dê û bavê hazir û guhdêra .

 

53 .

Oy , ne hayırlı bir bahadır üzerimize gelen

Gezdirdi bizi bu çayırlarda ve bu ovalarda

Topladım bir deste gül ile reyhan bu emsalsiz bahçeden

Atalara rahmetler olsun ne güzel söz söylemişler

Ve hazırda bize kulak verip dinleyenlere

 

Azad Kerboran

Nîşe: ku fersendê bibînim ez ê wek vîdeoyekî li ser vir parve bikim https://youtube.com/c/KurdologBeg

Çavkanî:

  1. Turabidinden Beriye – Altan tan
  2. https://twitter.com/BarsBenistani/status/1350129100225187841?s=20
  3. Azad Kerboran
  4. wikiferheng lawij
  5. Uluslararası Midyat Sempozyumu- Intemational Midyat Symposium

Süryani Dilsel İş etlerle azılmış Kürtçe(Kurmancî) İlahiler (Lawijler uni) Kürt Mesihilet, ya Da Midyatlı Kürtçe Konuşan Mesihiler; Süryani Dilsel şare li Kürtçe(Kurmancî) ki İlahinin Teolojik ve Dilbilimsel çeriği ( Tenê wêne hatiye girtin)

About ziman

Avatar

Check Also

Kitêba Exlaqê Îslamê derket

Exlaq xeml  û zîneta mirovatiyê ye; bi awayekî din Exlaq navê qanûn û rêbaza pêkve …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir