Şemî , Sermawez 18 2017
Malper / Forum / Nivîsxane / Hz. Xetîce Siltana ‘Alema Jinan-2

Hz. Xetîce Siltana ‘Alema Jinan-2

 

Xetîceya ku hemû teklîfên zewacê vegerendî îcar wê bi xwe teklîfa zewacê bike. Ev tevger ji bo jinekê, nexasim jî ji bo jineke weke Hz. Xetîcê gelekî zor û zehmet e. lewra Hz. Xetîce hemû tişt da ber çavên xwe û ji bo teklîfa zewacê biryara xwe da. Hevala xwe ya bi navê Nefîse ji bo ku fikra pêxemberê me hilde wezîfedar kir.

 

Nefîse, çû cem Resûlê Xwedê. Di derheqê zewacê de fikra Resûlê Xwedê pirsî. Resûlê Xwedê jî wiha got:” Heger keseke musaît hebe ez zewacê difikirim.” Bi ser vê gotinê de Nefîsê jî wiha got: “Ji bo teklîfeke wisa Xetîce musaîd e.” Jixwe Pêxemberê me (s.x.l) ji ber bazirganiyê Hz. Xetîce naskiribû. Biryara xwe ya erênî da. Piştre Nefîse vegeriya cem Xetîcê û ji bo ku hevdû bibînin demek eyar kir.

 

Li gor rîvayetê Hz. Xetîcê ji Resûlê Xwedê re wiha got: “Ji ber exlaqê te yê baş, duristiya te û ji ber ku tu mirovekî rast î, min tu hilbijartî. Tîmsalê îfetê Pêxemberê me, kî dizane li hember van gotinan çi qas fedî kir.

 

Li gor rîwayetekê; apê pêxemberê me  (s.x.l) Ebu Talîp li gor rîwayeteke din jî Hz. Hamza roja din teklîfa zewacê ya fermî kirin. Bi vî awayî Hz. Xetîcê, di nava mirovan de yê herî bi xêr, Pêxemberê me (s.x.l) jî di nava jinan de jina herî bi xêr dîtibû.

 

Ji bo ku mehra wan bibirin giregirên ‘eşîra Mudar, giregirên Mekkeyê û gelek kes li hev civiyan. Şahidê Pêxemberê me (s.x.l) apê wî Ebu Talîp bû. Şahidê Hz. Xetîcê jî apê wê bû. apê Pêxemberê me (s.x.l) di merasîmê de axaftinek kir. Di axaftina xwe de wiha got: “ Hemd ji bo Xwedê ku em ji nesla Îbrahîm û Îsmaîl xuliqandin. Wî em kirin parêzerê Beytê xwe û em kirin panerê harema xwe. Wî ji bo me beyteke ji bo ku em hecê bikin û haremeke bi ewle kire nesîbê me. Wî em kirin serekeyê mirovan. Kurê birayê min Muhammed jî bi kê re bidin berhev ji her kesî serdest e. Her çiqas ji aliyê mal û milk ve feqîr be jî dîsa jî serdest e. Lewra mal û milk weke siyê ye, fanî ye. Hûn dizanin ku Muhammed mirovekî nêzî we ye. Dixwaze ku bi Xetîce ya qîza Xuweylîd re bizewice. Pêxemberê me ji bo mehrê hinek pêşî da. Hinek jî biwade bi tevayî donzdeh û nîv zêr dan Hz. Xetîcê. Bi navê Xwedê sond dixwim ku ji îro û pê ve ji bo wê karên mezin û girîng he ne.”

 

Piştre şahidê Hz. Xetîcê Varaka b. Nefwel dest bi axaftinê kir. “Hemd ji bo ew Xwedayê ku her tişt daye me. Wî em kirin efendiyên ‘ereban û rêvebirên ‘ereban. Bi rastî hûn jî mirovên xwedî van wesfên ku min hejmartî û gelekî ehîl in. ‘Eşîr serdestiya we înkar nake. Ji mirovan tu kes jî taybetmendiyên we û şerefbûna we înkar nake. Em jî dixwazin ku merivên we bin. Ey civata Qureyşiyan hûn jî bibin şahid ku min Xetîce ya qîza Xuweylîd bi Muhammed yê kurê ‘Ebdullah re zewicand. Mînakê wefayê Pêxemberê me diya xwe yê şîr jî ji bîr nekiribû. Gazî diya xwe ya şîr Helîme jî kiribû. Diya wî ya şîr Helîme jî di dewetê de cihê xwe girtîbû. Wekî hevjînekê Hz. Xetîcê jî ji bo xatirê pêxemberê me (s.x.l)  40 pez diyariya Helîmê kir. Helîme bi pezên xwe vegeriya mala xwe. Ev tevgera Hz. Xetîcê ji bo germahiya di navbera jin û mêran de gelekî girîng e.

 

Piştî Zewacê

 

Piştî zewaca bextewar, Rasûlê Xwedê bi mal û milkê Hz. Xetîcê bazirganiya xwe dewam kir. Bi vî şiklî jî Xwedê Te’ala jiyaneke ji bo ku ji hemû mirovan re bibe mînak bi Pêxemberê me (s.x.l) da jiyandin. Bi vî awayî jî Xwedê Te’ala  ji bo her kesî wê bike mînakê îdeal.

 

Ji beraveje kesên ku şivantî nekirbin şivantiyê nizanin, kesên ku feqîrtî nedîtibin feqîrtiyê nizanin, kesên ku nebûn tuccarekî dewlemend nizanin ku dewlemendî çawa ye. Kesên di van rewşan de wê çawa bizanibin ku çawa tevbigerin? Ev rewş nîşanê me dide ku Rasûlê Xwedê pir alî û ji bo mirovahiyê mînakekî îdeal e. Ji bo Pêxemberên din rewş ne wisa ye. Ev jî nîşanê me dide ku Resûlê Xwedê Pêxemberê herî dawî û gerdûnî ye.

 

Jixwe di sûretê Ehzab ayeta 21. de Xwedê Te’ala nîşanê vê rewşê dike. “Bê gûman di jiyana Resûlê Xwedê de, ji bo we û ji bo kesên ku nîmetên axretê û rehmetê Xwedê dixwazin û ji bo kesên ku Xwedê pir zikir dikin nimûneyên xweş he ne.” (Ahzab 33/21)

 

Jiyana Rasûlê Xwedê ji jiyana mirovan mînakekê herî mezin e. Lewra di jiyana wî de exlaqê herî bilind, ‘edetên xweşik, esîl û hestên mu’tedîl cih digirt. Di jiyana wî de taybetmendiyên wisa hebûn ku insan ji teqna şehwetê xelas dikir.

 

Heger tu mirovekî dewlemend î, dema ku Resûlê Xwedê di navbera Hîcaz û Şamê de alav dikêşand û bû xwediyê xezîneyên Bahreynê bîne bîra xwe û weke wî tevbigere. Heger tu kesekî feqîr û belengaz î, dema ku Resûlê Xwedê ji taxa Ebu Talîp mal û milkê xwe terk kir, ji Mekkeyê hîcretê Medîneyê kir, bifikire. Heger tu fermandar î, dema ku Resûlê Xwedê Erebîstan bi dest xwe xist, bûbû xwediyê her derê û giregirên herêmê, kesên xwedî şeref û şan ji wî re îtîat dikirin bîne bîra xwe. Heger tu kesekî bêkes î, dema ku Resûlê Xwedê di bin emrê mûşrîkan de bû bîne bîra xwe. Di wê derê de ji bo te mînakekî baş he ye.

 

Heger tu fermandarekî cîhangîr û serfiraz î, dema ku Resûlê Xwedê di şerê Bedrê, Huneyn û Mekkeyê de li hember dijmanan biseret û bifikire û ji jiyana wî mînak bigre. Heger tu maxlûb bûyî dema ku Resûlê Xwedê di şerê Uhudê de binketî û rewşa wî ya di nava sehebeyên şehîdketin û yên brîndar de bifikire. Heger tu mamosteyek î, dema ku Resûlê Xwedê di hewşa mescîda xwe de mamostetî dikir bifikire. Heger tu xwendevanek î, dema wî ya ku li hember Cîbrîl (as) rûniştî û hîdayek kir bifikire. Heger tu kesekî waîz î, guh bide dema ku Resûlê Xwedê di Mescîdê Nebewî de li ser darekê waez dida. Heger tu kesekî ku dixwazî heq û heqîqatê vebêjî û li cem te kesek tune ye, rewşa Rasûlê Xwedê ku dema ku mirov dawetê heq û heqîqetê dikir li cem kesek tunebû bifikire. Heger tu dijminên xwe maxlûb bikî, azametê xwe bişkênî û wî qehr û perîşan bikî, bi vî awayî bi saya te heq û heqîqat derkeve holê, roja ku Pêxemberê me (s.x.l) kete Mekkeyê û biserketî bi bîr bîne.

 

Heger tu dixwazî ku karê xwe rast bikî û hilberînê ji axa xwe zêde bikî, dema ku Resûlê Xwedê axa Yahûdî, Kurênadiran û axa Fedekê bi dest xwe xistî bifikire. Dema ku karên cihên bîrawend çawa rast kir û xwedîkirina van cihan de kesên ku jê hilberîn were bifikire.

 

Heger tu sêwî yî, rewşa cîgerpareyê Amînê û zilamê wê Abdullah bifikire. Ew hîn nehatibû dinyayê bavê xwe, hîn zarokekî piçûk bû jî diya xwe winda kir. Heger tu zarokekî piçûk î, ev zarokê ku diya wî ya şîr Helîmê mêjandî bifikire. Heger tu ciwanek î, jiyana şivanê Mekkeyê bixwîne. Heger tu tuccarekî ku bi mal û milkê xwe derketî seferê, rewşa efendiyê qefîleya tîcareta ku derketiye rêya bajarê Busrayê bifikire. Heger tu hekem û yan jî hakimek î, dema ku hîn Pêxembertî nehatibû giregirên Qureyşiyan wê bihevketana, li hukmê ku Resûlê Xwedê ji bo kevirê Hacer-î Eswedê dayî binêre. Piştre çavên xwe bizîvirîne û dîsa lê binêre. Dema ku Resûlê Xwedê di hewşa Mescîda Medîneyê di nava mirovan de çawa bi edalet hukum dida bifikire. Li cem wî feqîr û dewlemend wekhev bûn. Heger tu zilamekî zewicî yî, jiyana zilamê Hz. Xetîcê û Hz. ‘Aîşê ya paqij bixwîne. Heger tu bavê zarokan î, Bavê Hz. Fatimatû Zehra û kalikê Hz. Hesen û Huseyîn çawa tevgeriyaye hîn bibe. Her wiha çi bibî jî, bi kîjan karî re mijûl bibî jî, heta jiyan dewam kiriye ji bo te di jiyana Resûlê Xwedê de mînakên baş he ne. Bi vî awayî wê karê te rast bibin. Tengasiyên te wê xelas bibin. Bi rêberiya wî karên te yên şaş wê rast bibin.

 

Divê jiyana wî ji bo mirovahiyê mînak be. jiyana wî ji bo kesên ku dixwazin jiyana xwe ronî bikin nûr e. Ji bo kesên ku dixwazin hîdayet bikin qendîl e. Tiştên ku wî hîn kirin ji bo kesên ku dixwazin rêya rast bibînin rêber in.

 

Heta ev rewş bala kesên rojavayî jî kişandiye. Ji ber viya kesên rojavayî di nava şexsiyetên dîrokî de Pêxemberê me xistine rêza yekem. Kesekî ne misilman bi navê Mîchael Hart di pirtûka xwe de pêxemberê me di nava şexsiyetên dîrokî de dixe rêza yekem. Sedema vê jî piralîbûna pêxemberê me ye. Pêxemberê me (s.x.l) ji berevajiya Hz. Îsa aliyekî wî yê dinyewî jî hebû. Ew mêr bû, bav bû, tûccarekî bi tîcaretê re mijûl dibe bû, ew şivanê pezan bû, ew şervanekî  ku şer dike bû, ew di şer de birîndar dibû, ew kesekî nexweş dibû. Di dawî de jî kesekî mirok bû.

 

Resûlê Xwedê dema feqîrtiyê jî dema dewlemendiyê jî eynî bû. Wexta ku bû xwedî mal û milk di jiyana wî de tiştek nehate gûhertin. Li hember tiştên heram her dem tevgera wî yek bû. Tenê di alîkariya xwe de gûhertin çêbû. Ev jî dema ku ku bû xwedî mal û milk ji berê zêdetir alî kesên feqîr dikir.

 

Ew Zirkurê Ku Hatiye Diyarîkirin

 

 

Wê demê li Erebîstanê xulamtî gelekî zêdebû. Ji ber ku Hz. Xetîce dewlemend bû gelek xulamên wê hebûn. Ji wan yek jî Zeyd b. Harîse bû. Resûlê Xwedê ji Zeyd gelekî hezdikir. Hz. Xetîce ya dilzîz jî Zeyd diyariyê Resûlê Xwedê kir. Resûlê Xwedê jî Zeyd azad kir û kire kurê xwe yê me’newî. Êdî her kesî bi çavekî din li Zeyd dinêrtin. Weke kurê Resûlê Xwedê.

 

 

Girtina Hz. Alî Bo Cem Resûlê Xwedê

 

Dema ku kalikê Resûlê Xwedê Abdulmuttalîp wefat kir, Pêxemberê me (s.x.l) jiyana xwe li cem bavê Hz. Alî Ebu Talîp dewam kir. Wê demê rewşa Ebu Talîp ya aboriyê ne baş bû. Lê belê tevî viya Resûlê Xwedê anî cem xwe. Ji zarokên xwe zêdetir qedr û qiymet daye Pêxemberê me (s.x.l). Weke Bavekî li wî xwedî derketibû. Piştî ku Resûlê Xwedê bi Hz.Xetîcê re zewicî rewşa wî ya aboriyê jî baş bû. Jixwe insanekî bi wefa tiştên ku ji wî re hatin kirin ji bîr nake. Mînakê wefayê Pêxemberê me (s.x.l) jî ji bîr nekiribû. Xwest ku kurapê xwe Hz. Alî bîne cem xwe û bi her tiştê wî re eleqeder bibe. Ev daxwaza xwe ji hevjîna xwe ya bi wefa û hurmetkar Hz. Xetîcê re got. Hz. Xetîcê jî bi dilgermiya xwe bi xweşbîniya xwe hema qebûl kir. Qet negot çi karê vî kurikî li mala me he ye, çi ji te ji zarokê xelkê. Tu caran tiştên wisa negot. Piştre Resûlê Xwedê Hz.Alî anî cem xwe û weke bavekî li wî nehêrî. Hz. Alî heta wefata Pêxemberê me li cem wî bû. Wê demê Hz. Xetîcê dikarîbû qebûl nekira ev tiştekî normal bû jî. Lê belê ew qas ji Pêxemberê me hezdikir ku, wê daxwazên zilamê xwe weke daxwazên xwe qebûl dikir. Jixwe bi wan tevgerên wê ew derdixist meqamê herî bişeref.

 

 

Zarokên Hz. Xetîcê Yên Ji Resûlê Xwedê

 

 

Piştî zewacê, mala Hz. Xetîcê di dinyayê de bû mala herî bextewar. Resûlê Xwedê ku heta niha sêwî mezin bûyî, hêdî hêdî amadekariya bavîtiye dikir. Piştre zarokê xwe yê ewil bi navê Kasim hate dinyayê. Êdî Mekkeyiyan wê ji Pêxemberê me re bêjin “Ebu’l Kasim yanî bavê Kasim.

 

Ji Hz. Xetîcê 7 zarokên Pêxemberê me çêbûn. Navê wan Kasim, Abdullah, Zeyneb, Rukiye, Ûmmû Gulsum û diya dayîkan Hz.Fatima bûn. Zarokên wî yên kur bi navê Kasim û Abdullah hîn piçûktiya xwe de wefat kirin. Yên qîz jî mezin bûn dema zewaca wan hat zewicîn.

 

Qîza xwe ya mezin bi Ebul As. B. Rebîa re zewicî. Ji ber ku zilamê Zeynebê mûşrîk bû piştî hîcretê ji hevdû qetiyan. Lê belê piştre zilamê Zeynebê misilman bû. Dîsa bi hev re zewicîn. Rûkiye û Ummu Gulsum jî bi kurê Ebu Leheb bi navê Utbe û Uteybe re zewicîn. Lewra piştî hatina îslamiyetê bavê agir Ebu Leheb dijminatî ji Pêxemberê me re kir û kurê xwe ji qîzên pêxemberê me (s.x.l) dan berdan. Piştre ev du qîzên bimbarek bi helîfeyê 3. Hz. Osman re zewicîn. Ewilî Rukiye zewicî piştî wefata wê Ummu Gulsum zewicî. Bi vî awayî jî ji ber ku bi du qîzên pêxemberê me re zewiciye ji Hz. Osman re gotin “Zîn-nureyn” yanî xwediyê du Nûran. Qîza xwe ya herî piçûk Fatima jî bi Hz. Alî re zewicand. Zarokên Pêxemberê me ji xeynî Fatima (s.x.l) hemûyan beriya Pêxemberê me wefat kirin. Jixwe şecere yan jî koka wî ya bi qiymet bi qîza wî ya piçûk Hz. Fatima dewam kir.

 

Amadekariya Nûbûwetê

 

 

Kaînat bê deng mabû. Li benda efendiyê xwe bû. Lê her tiştî demeke wî hebû. Yê ku demê eyar dike û yê ku dem xûliqandî bê gûman Xwedê Te’ala ye. Dema ku jana nûbûwetê nîşan da, Pêxemberê me ji Mekkeyê dûr diket. Diçû şkefta hîrayê û bê hemdê xwe haziriya nûbûwetê dikir. Bê hemdê wî bû. Lewra haya wî ji wezîfeya wisa tunebû. Jixwe nûbûwet bi hayê çênabe. Nûbûwet bi hilbijartin yan jî bi daxwazê jî nedihat dayîn. Lewra nûbûwet bexşandineke Xwedê Te’ala ye  ku her tiştî dixuliqîne. Resûlê Xwedê xurekê xwe radikir û bi rojan nedihat malê. Dema xwe di vê şikeftê de derbas dikir. Piştre wext hat pêxembertî li ser milê wî venişt. Werin vê pêvajoyê em bîzat ji Hz. Aîşê guhdar bikin. “Ji Resûlê Xwedê re wahiya ewil dîtina xewnên salih bûn. Di xewnê de çi ditît sibê radibû û derdiket. Di vê demê de tenêbûn bi wî dabû hezkirin. Diçû şikefta hîrayê û bi rojan li wê derê dima û îbadet dikir. Xwarin û vexwarina xwe bi xwe re dibir. Piştî ku xurekê xwe xelas dibû vedigeriya cem Hz. Xetîcê, dîsa xurekê xwe radikir û diçû şikefta hîrayê.”

 

Dawî Heq, ji nişke ve jê re hat. Dema ku pêxemberê me (s.x.l) li şikefta hîrayê bû ji nişke ve melaîke jê re hat û got: “Bixwîne!” Pêxemberê me (s.x.l) jî wiha bersiv da: “Ez xwendinê nizanim.” Resûlê Xwedê wiha dewam dike: “Melaîke ez girtim, guvaştim û berdam, piştre dîsa got: “Bixwîne!” “dîsa min got ez xwendinê nizanim.” Melaîkê dîsa ez guvaştim û berdam got: “Bixwîne” dîsa min got: “Ez xwendinê nizanim.” Cara 3. dîsa ez guvaştim û berdam dîsa got: “Bixwîne bi navê Xwedayê ku her tişt xuliqandî, Wî mirov ji ‘eleqekê xuliqand, bixwîne, lewra Rebbê te yê herî keremdar e, Wî mirov bi qelemê hînî nivîsandinê kir, tiştên ku nizanîn hînî mirovan kir.” (Alak, 96, 1-5)

 

Piştî viya tirs kete dilê Resûlê Xwedê û hate cem hevjîna xwe Hz. Xetîce û jê re wiha got: “ Min binixûmînin, min binixûmînin.” Ew nixûmandin, piştre tirsa wî ji ser belav bû û ji Hz. Xetîcê re wiha got: “ Ez ji xwe endîşe dikim.”

 

Piştî vê gotinê Hz. Xetîcê jî wiha got: “ Na, na. Ji xwe endîşe neke; Wallahî Xwedê te tu caran fedîkirin nade, Lewra tu li nêzî xwe dinhêrî, alîkariya kesên di dengasiyê de ne dikî, tu alîkariya kesên hewcedar dikî, ji mêvanan hez dikî û ji wan re îkrama dikî, tu dostê wan kesên ku rojên wan ne baş û alîkariya kesên ketî dikî.” Hz. Xetîcê bi vî şiklî zilamê xwe teselî kir.

 

Piştre dema ku Qureyşiyan ev tiştên qewimî bihîstin, li Darunnedveyê li hevdû civiyan û gotin em navekî li vî zilamî bikin ku gel li gor wê tevbigere. Hinekan gotin “kahîn” gotin “ne kahîn e” hinekan gotin “mecnûn e” gotin “ ne mecnun e” hinekan gotin “sîhîrbaz e” gotin “ne sihîrbaz e” hinekan gotin “yaran ji hevdû diqetîne” bi vî awayî mûşrîk ji cihê civînê belav bûn. Ev hemû gihîştin Pêxemberê me  (s.x.l). Bi ser vê de Pêxemberê me cilên xwe li xwe pêça. Piştre Cîbrîl (as) hat û got: “Ey kesê xwe nixûmandî” (Muzemmîl 73/1) “ Ey kesê ku xwe bi cilên xwe nixûmandî rabe û hişyar bike” (Muddesîr  74/1-2). Piştre Hz. Xetîcê Resûlê Xwedê bire cem Varaka b. Nevfel Îbnî esed Îbnî Abdî’l- Uzza Îbnî Kusay. Ev kes kurapê Hz. Xetîce bû. Di dema Cahîliyê de xirîstiyan bû. Bi zimanê îbranî xwendin û nivîsandin dizanibû. Heta ji Încîlî qasî ku Xwedê Te’ala xwestî bi zimanê Îbranî nivîsandibû. Kesekî pîr û çavê wî jî kor bû. Hz Xetîcê ji Varaka b. Nevfel re wiha got: “Ey kurapê  min ! ka kurê birayê xwe guhdar bike, çi dibêjî “. Varaka ji Pêxemberê me pirsî “Ey kurê birayê min! Tu çi dibînî?” Resûlê Xwedê jî tiştên ku dîtî hemû jê re vegot. Varaka jî jê re wiha got: “ Ew ê ku te dîtî melaîke ye. Ew ji Hz. Musa re jî hat. Xwezî ez ciwan bûma û min alîkariya te bikira. Dema ku ‘eşîra te, te ji vir biqewirînin xwezî ez bijiyama. “Resûlê Xwedê jî li ser vê gotinê wiha pirsî: “ Ewna wê min ji vir biqewirînin?”

 

Varaka: “Kesekî ku dînekî weke te anî tune ye ku jê re dijminatiyê nekin. Heger ez wê rojê bibînim ezê alîkariya te bikim.” Lewra piştî demeke kin Varaka wefat kir. Piştre jî wahiy demeke kin qût bû.”

 

Varaka b. Nevfel Pêxembertiya Resûlê Xwedê qebûl kiribû. Varaka wekî mu’mînekî çûbû pêşberê Xwedê Te’ala. Hz. Xetîce ji Pêxemberê me re wiha dibêje : “Wî pêxembertiya te qebûl kir. Lê beriya ku te pêxemberiya diyar nekirîbû wefat kir.” li ser vê gotinê Resûlê Xwedê wiha got: “ Ew di xewnê de şanî min dan. Li ser wî cilên spî hebûn. Heger ehlê Cehenemê bûya cilên wî wê bi rengekî din bû ya.”

(Berdevam dike)

Fatma Şavluk

Hûn dikarin van nivîsan jî bixwînin.

Zêrka Zêran

Hebû nebû carek ji caran rehmet li dê û bavê hazir û guhdaran. Keçikek bi …

Leave a Reply

%d bloggers like this: