Sêşem , 1 Hezîran 2020

Gelo Li Tirkiyê Çend Ziman Windabûn ?

Ziman, pergala nîşana dengdêrê ye. Îro di nav navgînen ragihandinê de ziman geş bûyî ye. Ziman hebûneke jîndar û sazîyek civakî ye. Mirov bi ziman têkilî datine. Ziman ji bo netew pir giringe, çimkî ziman çîmentoya netewe û bihev dizeliqîne.  Berhemên hunerê (bi taybetî jî wêje) bi ziman tê avakirin. 

18 Ziman li Tirkiyê hindabûn e.

Ji alîyê UNESCO ve 2013an de “Atlasa Zimanên Cîhanê” hate nûkirin û dû re hate weşandin. Bi gorîya vê atlasêli ser dinyayê total 6700 ziman hene û ji van zimanan 2400 heb di bin hereşê de ne, an jî em dikarin bibêjin li ber windabûnê ne. Heger ku dinya ji bo van zimanan pêşgirek netsine ê demekê nêz de ev 2400 heb ziman windabibin.

Dîsa bi goriya vê lêkolinê, ji van zimanên ku windabûne 18 heb jî li Tirkiyê ne. Ev atlas ji alîyê UNESCO û 33 zimamzan ve hatiye avakirin. Bi goriya vê atlasê zimanan xistine di nav pênc grûban.

 1-Bê ewledar  (Güvende değil)

 2-Di hereşa vekirî de (Açık tehlikede)

 3-Hereşa yekbêj (Ciddi anlamda tehlikede)

 4-Pir hereşe (Son derece tehlikeli)

 5-Windabûn (Kaybolmuş)

Lîsteya zimanên ku li Tirkiyê windabûn e, an li ber windabûne ne.

1-Abazaca                              

2-Romanî                                

3-Hemşince                             

4-Lazca                                   

5-Grekîya Pontus                    

6-Ermenkîya Rojava

7-Ubihça

8-Mlahso

9-Grekîya Kapadoxya

10-Suret

11-Gagavuzca

12-Judeo           

13-Espanyol

14-Turoyo

15-Abhazca

16-Adigece

17-ZAZAKî (Zaravaya Kurdî)

18-Hervetin

 

Pir kes hene ku ji nav van zimanan, ziman hene ku  heta niha ne bihistibe. Windabûna her ziman her hevok, windabûna çande ye. Divê tim mirovahî ji bo ku ziman bijin bihevre xebat bikin.

Cihan Yıldırım

About baweri

Avatar

Check Also

Destana Memê Alan: Seyra Tarîxî

Destana Memê Alan wekî ku me di beşên din de behs kir wisa xuya ye …

Bersivekê Binivîsêne

Epeyama we nayê weşandin. Qadên pêwist bi * hatine nîşandan.